[nqbinhdi]

danngoc viết

Cám ơn chị. Em thì nhận thấy tác giả cũng có ẩn ý: Việc cấp trên (Liên Xô) giao nhiệm vụ cho nhóm công tác (gồm Liên Xô, Đức đa thế hệ và Ba Lan) là rất vu vơ và liều lĩnh, thậm chí còn thiếu ý nghĩa. Không có địa điểm cụ thể, không có mục tiêu cụ thể, không có thời gian rõ ràng, tất cả phải thực hiện trên hành tiến. Trong quá trình hoạt động, viên trưởng nhóm (đại úy người Liên Xô gốc Kavkaz) luôn dấu diếm mục tiêu trước các điệp viên ít tin cậy hơn (tay Hitler Jungen, viên đại úy đảo ngũ Ernst hay người Ba Lan lớn tuổi) và chỉ tin cậy người Đức Cộng sản (dù trong thực tế thì các thành viên Quốc tế III là ít được ưu ái nhất) cho đến khi không thể giấu diếm được nữa. Cái cách anh ta ra lệnh với các thành viên của nhóm cũng rất bề trên và trịch thượng, luôn rao giảng về triết lý. Thú vị nhất là cách phim này mô tả các sĩ quan SS, quân đội và Đảng viên Quốc xã. Ta sẽ không thể thấy sự tả thực như vậy trong các phim khác (thậm chí cả phim Tây Đức). Cách Bayzel vào nhà hàng Đức ở Ba Lan và gọi món ăn,thật vô cùng sinh động.

Trước khi trao đổi với bác danngoc, tôi cần xin lỗi chị bachyen một chút vì viết những thứ này vào thread này của chị (thực lòng mà nói, Hồ sơ thần chết chị dịch rất công phu và tâm huyết). Phim này mang lại 2 ấn tượng cho tôi, một người đã từng xem phim này từ hồi bé và đã gần như lãng quên vì lúc bấy giờ không thấy hay do chả học được gì mấy từ một câu chuyện hư cấu một cách quá đáng - hì hì, nó gợi đến cái phim "Một phần nghìn tia hy vọng" của LX mà Hổ già của 4R này cứ xuýt xoa khen hay, ờ tất nhiên là như bất kỳ một đứa trẻ con nào ngày xưa xem phim bãi ở thôn quê, vẫn gào lên sung sướng mỗi khi quân ta sắp thua đến nơi lại có tiếp viện đúng lúc (ớ, vào 1-2 giây cuối cùng nhé, cái này thì cũng y như motif của các phim Mỹ rẻ tiền ngày nay thôi - người anh hùng của phim đã ngắt được trái bom của bọn khủng bố đúng vào 1-2 giây đếm ngược cuối cùng trên mặt đồng hồ điện tử hẹn giờ của bom). Cái ấn tượng, không, cái cảm giác đầu tiên là cảm giác thú vị của người đã thất lạc một vật cũ kỹ từ lâu (không nhất thiết phải là vật quý báu), nay bất chợt gặp lại. Còn ấn tượng thứ 2, ngày xem phim còn bé thì chưa có cái ấn tượng này, nói thật với chị là cũng gần giống như của bác danngoc. Cái này, xa hơn nữa, nó gợi cho tôi những suy nghĩ về thái độ (có lẽ phải ngấm ngầm) của một bộ phận dân Đông Đức đối với quan hệ với LX thời trước khi bức tường Berlin sụp đổ. Sâu xa hơn nữa thì nó gợi dẫn đến sự thất bại trong chính sách của Nhà nước và ĐCS LX trong việc giải quyết mối quan hệ giữa chủ nghĩa dân tộc - có sô-vanh hay không khoan hẵng nói - và chủ nghĩa quốc tế vô sản, sự thất bại mà suy cho cùng chính là do thiếu dân chủ sâu sắc trong phong trào cộng sản quốc tế. Về cá nhân, nó gợi các so sánh về cảm giác/tình cảm đã một thời có trong tôi về một số sĩ quan LX từ các trải nghiệm cùng làm việc với các sĩ quan LX ngày trước - nói thật là một vài trong số họ hơi hống hách và ngạo mạn, mặc dù nói riêng, về trình độ chuyên môn thì có thể nói thẳng ra là kém.

@ bác danngoc,

Không biết bác đã xem phim "A tanú" (The Witness), sản xuất năm 1969, của Hung chưa? Trên IMDb nó được xếp hạng 7.7/10 sau hơn 2000 bình chọn (không nhiều). Đấy là 1 phim có thời gian sau lần công chiếu đầu tiên đã bị cấm ở Hung, sau lại được chiếu. Hồi ở Hung, tôi đã xem phim này rất nhiều lần và vừa thích thú vì được gặp lại các cảnh thời bao cấp y như ở VN và chuyện người ta có thể đi tù vì mổ lợn chui, vừa kinh ngạc bởi việc nó đã được chiếu từ rất lâu ngay dưới thời XHCN do Đảng Công nhân XHCN Hungary của "Kádár bácsi" (bác Ca-đa, cách dân Hung thường gọi Kádár János một cách không hề tôn kính song cũng chưa đến nỗi khinh miệt, tuyệt nhiên không giống cách quảng đại người Việt gọi Bác Hồ - nếu cố so sánh thì có chăng cũng chỉ giống cách bác hay tôi gọi bác Sang, bác Triết... thôi) cầm quyền vào hồi cường thịnh nhất. Phim này chắc là có subtitle tiếng Anh (bởi tôi có đĩa phim này, lẫn phim Megint tanú - Lại nhân chứng - làm năm 1994, cùng có phụ đề tiếng Anh). Nói thêm là ở Hung, ngay từ thời XHCN cường thịnh, trên TV đã có chương trình Uborka (Dưa chuột), trong đó, các hành động và tuyến bố kiểu thu phí để hạn chế giao thông của Hòa thượng Thích thu phí nhà ta, song không trừ bất kỳ một cấp chóp bu nào, được đưa ra chế giễu một cách công khai - chỉ là các diễn viên đeo các mặt nạ méo mó mà nhìn liếc qua ai cũng biết đó là ai, giả giọng eo éo song chỉ thoáng nghe ai cũng nhận ra là giọng của ai.

Lẩn thẩn lại nghĩ và so sánh. Trong tiếng Hung, người ta gọi đó là Cách mạng năm 1956 (1956-os forradalom), tiếng Nga thì trong các nguồn tư liệu chính thống lại gọi là Bạo loạn phản cách mạng Hungary năm 1956 (Венгеpский контрреволюционный мятеж 1956 года), còn trong tiếng Việt lại là Sự biến năm 56. Những sự khác nhau tưởng nhỏ mà chết người.

PS: Tôi đã tìm thấy A Tanú phụ đề tiếng Anh ở đây:
http://www.universalsubtitles.org/en...Q2G/en/234301/