Tác nhân Da cam trở lại Việt Nam
Hơn nửa thế kỷ trước người Mỹ bắt đầu phát tán độc chất hóa học để hủy diệt cây cối và thảm thực vật đã che chở cho du kích và quân đội Bắc Việt Nam. Vừa mới tuần trước Hoa Kỳ lại bắt đầu khử các khu vực còn bị nhiễm độc. Lương tâm bị đánh thức hay xí phần một chỗ cho các lợi ích địa chính trị?
Lần đầu tiên chất hóa học làm trụi lá cây được sử dụng vào tháng 9.1961 tại Cà Mau miền Nam Việt Nam. Được sản xuất bởi Monsanto and Dow Chemical dưới tên gọi Tác nhân Dacam mà sau này có chứa chất dioxin rất độc hại. Khi ngấm vào cơ thể sẽ gây ra các bệnh về gan, máu, tiêu hóa, ung thư, dị tật bẩm sinh và gây quái thai. Cái chất hóa học độc hại cho sức khỏe đấy chính là chất diệt cỏ thông thường được làm tăng nồng độ dioxin lên 55 lần.
Trong vòng 10 năm “tác nhân dacam” của Lầu Năm Góc đã tàn phá 2 triệu hecta ở Việt Nam, Cam Bốt và Lào. Ở Việt Nam có gần 4,8 triệu nạn nhân, trong đó có 3 triệu là nạn nhân gián tiếp.
Cho đến những năm 90-x, Chính phủ Hoa Kỳ không thừa nhận chính thức tác hại của chất làm trụi lá cây. Tướng William Westmoreland, người chỉ huy quân đội Hoa Kỳ tại Việt Nam đến năm 1968, đã chứng minh tại phiên điều trần năm 1983 rằng “tác nhân dacam” được sử dụng rộng rãi, “chỉ vì đối phương dựng ra câu chuyện hoang đường, rằng nó có thể gây hại cho sức khỏe, và họ thì cách xa nơi sử dụng”. Vì thế người ta đã phun chúng cả ở những nơi đóng quân của binh lính Hoa Kỳ. Đây chính là cách lý giải của Chính phủ Hoa Kỳ kéo dài trong nhiều năm: Tác nhân Dacam – thuốc diệt cỏ không nguy hiểm, nếu không thì nó đã không được phun lên chính các chiến sĩ của mình.
Tuy nhiên vào cuối những năm 90-x, các nhà nghiên cứu Canada đã lấy mẫu đất, nước và cá, vịt, cả mô người. Họ đã thấy rằng trong các vùng bị nhiễm, nồng độ dioxin trong đất gấp 13 lần tiêu chuẩn, trong các mô người gấp 20 lần. Nhưng Washington vẫn không tiếp nhận các khiếu nại của người Việt Nam, cả các đơn kiện của binh sĩ Hoa Kỳ từng phục vụ tại Việt Nam. Mười lăm ngàn binh sĩ đã nhân nhượng đi kiện nhà sản xuất và dành thắng lợi khi được bồi thường tổng cộng 180 triệu USD vào năm 1984. Sau đó Quốc Hội cho phép Cơ quan Cựu Chiến Binh trả tiền bồi thường cho 4,2 triệu binh sĩ từng phục vụ trong các lĩnh vực có sử dụng các chất hóa học và chứng minh có thiệt hại về sức khỏe.
Việc sử dụng chất diệt cỏ bị đình lại bởi Tổng thống Nixon vào năm 1971 mặc dù Lầu Năm Góc vẫn muốn tiếp tục. Nhiều khu vực đã được làm sạch bởi chính người Việt Nam, nhưng có khoảng 20 khu vực bị nhiễm rất nặng. Đây là những khu vực sau 41 năm kết thúc chiến dịch, Hoa Kỳ quyết định bắt đầu công việc làm sạch vùng bị nhiễm. Họ đã bắt đầu vào ngày 09.08 tại khu vực sân bay Đà Nẵng, kéo dài trong 4 năm với chi phí 43 triệu USD. Trong 4 năm các nhóm đặc nhiệm sẽ loại bỏ lớp đất bị nhiễm, sau đó xử lý nhiệt để làm bay hơi các chất hóa học, đại diện của Sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội giải thích.
Đà Nẵng với 800 ngàn dân là một trong những thành phố lớn ở miền Trung Việt Nam. Theo đánh giá có 11 ngàn người dân thành phố là người tàn tật có lien quan đến tác động của Tác nhân Dacam Hoa Kỳ. “Dioxin trên mảnh đất này – là hậu quả của quá khứ, là nỗi đau mà chúng tôi đang chia sẻ”,, Đai sứ Hoa Kỳ David Sher tại VN phát biểu ở Đà Nẵng; The NY Times trích dẫn lời nhà ngoại giao. “Hiện nay, dự án đã bắt đầu tại đây, đang đồng hành cùng với nhân dân Việt Nam, là biểu tượng của những kỳ vọng trong tương lai mà chúng tôi cùng nhau xây dựng. Cả 2 quốc gia đang tiến về phía trước, bước những bước đầu tiên, để chôn vùi những hậu quả của quá khứ”, đại sứ nói thêm.
Vì sao lại bỗng nhiên điều hối lỗi và sự cảm thông lại đến vào lúc này? Rõ ràng đây là một trò chơi dựa trên sự xấu đi trong mối quan hệ giữa Việt nam và Trung Quốc, những quốc gia cùng có yêu sách đối với các hòn đảo trên biển Nam Trung Hoa. Hoa Kỳ cũng muốn được quyền vào quân cảng Cam Ranh – cảng chiến lược của Việt Nam. Tất cả là để giúp cho Hoa Kỳ bảo vệ các đồng minh ở Á Châu: cần phải làm nhanh hơn: mới đây Việt Nam đã hứa quyền ưu tiên cho Hải quân Nga tại đây.
Năm 2004 một nhóm công dân Việt nam đã khởi kiện vụ án dân sự tại tòa NY đối với Dow Chemical and Monsanto (chế tạo Tác nhân Dacam cho Lầu Năm Góc) để buộc họ lien quan đến tội ác chiến tranh. Tuy nhiên tòa án từ chối thụ lý dựa trên luận điểm là việc bán các chất hóa học không cấu thành tội ác chiến tranh, còn chất diệt cỏ như được ghi trên bao bì là những hợp chất được sử dụng để hủy diệt cây cối. Trong trường hợp này, theo luật của Hoa Kỳ, những tác dụng phụ, không gây ra sự việc nghiêm trọng nào, nên không được xem là đủ để tiến hành vụ án hình sự. Còn ai đã cho phép thêm vào hàm lượng những 55 lần vượt tiêu chuẩn, có thể là người quản đốc lơ đãng từ lâu không còn sống trên cõi đời này nữa.
Sắp tới Hoa kỳ sẽ rút quân khỏi Irak và Afghanistan. Trong bối cảnh mà các báo cáo gần đây của nhà phân tích người Mỹ Peter Eyre về Trung Cận Đông, rằng Hoa Kỳ đã sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật ít nhất là 1 lần ở Irak và vài lần ở Afghanistan trong vùng níu Tora Bora – thế giới lại đang chờ đợi những tin tức mới về thảm họa nhân đạo và môi trường.
Tác giả: Любовь Люлько
Kóc Khơ Me lược dịch từ Prada.ru
Hình ảnh lấy từ Internet và NhatNam.ru