@ danngoc,
Bác dịch hay lắm. Tôi đã đọc tất cả và có lẽ cũng như tất cả mọi người đã đọc những trang bác dịch - dù cũng đã biết ít nhiều thông tin về holocaust từ các nguồn khác nhau, vô số nguồn - đều có cảm giác choáng váng vì những gì đã được kể ra trong bài báo của Grossman.
Bác cũng đúng trong những suy nghĩ của riêng mình viết ở cuối bài, tôi cũng như bác - khi lật giở lại những trang bi thảm của lịch sử loài người - cũng từng tự hỏi mình rất nhiều câu hỏi tương tự.
PS: Có thể tìm thấy trên Internet bản lưu trữ về lời chứng của Kalman Teigman, một trong những người sống sót từ cuộc nổi dậy ngày 2-8-1943 ở Treblinka, tại phiên tòa xét xử Adolf Eichmann. Trong đó có kể khá chi tiết về cuộc nổi dậy, với tên của một số trong số những người chỉ huy cuộc nổi dậy và một số chi tiết tư liệu khác.
Theo lời chứng của Kalman Teigman, một người Do Thái Ba Lan, chỉ có khoảng hơn 300 người chạy thoát sau cuộc nổi dậy, khoảng 2/3 số đó sau đó bị giết bởi bọn SS, cảnh sát và binh lính Đức. Con số chừng hơn 70 người sống sót đến ngày Hồng quân tiến được đến Treblinka do vậy có lẽ là đúng, và đây chính là nguồn nhân chứng cho tất cả những gì Grossman đã viết.
Nói thêm, trong lúc đọc mấy post đầu của bác ở thread này, đã có lúc tôi muốn đặt câu hỏi rằng nếu tất cả mọi người tù đã bước vào con đường "bất hồi lộ" đều đã bị thiêu hết thì ai là người kể lại cho chúng ta về các hành động thú vật của bọn SS, những tên như Kurt Franz...? Tuy nhiên tôi đã nén lại được để đọc đến cùng, song song với việc tìm kiếm câu trả lời từ Internet.
Một lần nữa cám ơn bác và xin đón chờ đọc những bản dịch khác nữa của bác.
|