Lũ súc vật và thứ lý lẽ của lũ súc vật dường như báo trước buổi hoàng hôn của thế giới và Châu Âu, nhưng ráng chiều đỏ bầm không phải là màu của hoàng hôn đỏ, mà là màu máu đỏ của những người đã chết và chiến thắng bằng cách vẫn giữ được tính người khi chết. Con người vẫn mãi là con người, họ không chấp nhận thứ đạo đức và luật lệ của chủ nghĩa phát xít, họ chiến đấu chống lại nó bằng mọi cách, họ chiến đấu bằng cách chết mà vẫn giữ được tính người.
Thật rúng động tận đáy sâu tâm hồn, đến mất ngủ và không thể thanh thản được khi nghe các câu chuyện về những người sống sắp đi vào cõi chết ở Treblinka cho đến phút cuối cùng vẫn giữ được không chỉ hình ảnh và hình dáng con người mà cả tâm hồn người! Các câu chuyện về những phụ nữ, cố gắng cứu mạng con trai mình và vì thế đã làm được các kỳ công vĩ đại trong tuyệt vọng, chuyện về những bà mẹ trẻ đã dấu và vùi đứa con còn bú mớm của mình dưới đống chăn và che chở chúng bằng cơ thể mình. Không ai biết và sẽ không bao giờ biết được tên tuổi của những bà mẹ ấy. Người ta kể về một cô bé mười tuổi đã dùng những lời lẽ khôn ngoan thánh thiện để an ủi cha mẹ mình đang thổn thức, kể về một cậu bé đã hét lớn trước cửa vào phòng hơi ngạt: “Đừng khóc nữa mẹ ơi, người Nga sẽ trả thù cho chúng ta!” Không ai biết và sẽ không bao giờ biết được tên tuổi của những cô cậu bé ấy. Người ta kể về chuyện có hàng chục người khi sắp bị giết đã cùng nhau chiến đấu chống lại cả một đám đông lính SS trang bị tiểu liên và lựu đạn – và hy sinh khi đang đứng thẳng, ngực mang hàng chục vết đạn. Người ta kể về một chàng trai đã dùng dao đâm tên sĩ quan SS, về một thanh niên, bị đưa tới đây từ khu ghetto Do Thái khởi nghĩa ở Varsava, đã làm được điều kỳ diệu là giấu một quả lựu đạn Đức – anh đã ném nó, khi mình đang trần như nhộng, vào giữa đám sát nhân. Người ta kể về một trận chiến kéo dài suốt đêm giữa nhóm người nổi dậy với các toán Wachmänner và SS. Đến sáng vẫn còn nghe thấy tiếng súng và lựu đạn nổ – và khi mặt trời lên, khắp khoảng sân rải đầy xác những người nổi dậy, và cạnh đó, cầm chặt trong tay – là những thanh gỗ bẻ từ hàng rào, con dao, lưỡi dao cạo. Cho tới bao lâu trái đất còn tồn tại, chúng ta vẫn sẽ không thể biết được tên tuổi những người đã hy sinh này. Người ta kể về một cô gái cao lớn, ở chỗ con đường “Bất hồi lộ” đã giằng lấy khẩu carbine từ tay tên Wachmänner và chống trả lại hàng chục xạ thủ SS. Có hai tên súc sinh bị giết chết trong trận chiến đó, tên thứ ba dập nát bàn tay. Cô gái bị tra tấn và hành quyết rất dã man. Không một ai biết tên của cô để ta có thể nhắc đến một cách kính trọng.
Nhưng có phải thực sự như vậy? Chủ nghĩa Hitler đã tước mất của những con người ấy tổ ấm và cả mạng sống, nó muốn xóa sạch tên tuổi họ khỏi ký ức nhân loại. Nhưng tất cả bọn họ, cả những bà mẹ đã lấy thân mình che phủ cho con, những trẻ em đã gạt nước mắt cho cha mẹ, cả những người đã chống trả bằng dao và ném lựu đạn, đã ngã xuống trong trận chiến ban đêm, cả cô gái trần truồng kia, tựa như một vị nữ thần trong thần thoại Hy Lạp, một mình chiến đấu chống lại hàng chục đối thủ – tất cả họ, dù đã đi vào chốn hư vô, vẫn được vĩnh viễn ghi nhớ với cái tên gọi đẹp nhất, tên gọi mà bè lũ Hitler-Himmler không thể vùi đạp xuống đất đen – con người. Trên mộ chí cho họ Lịch sử sẽ viết: “Đây là nơi Con người yên nghỉ!”
|