Hồi sinh viên, thi thoảng em cũng có đọc thơ dịch của các bác tiền bối, nhưng không hiểu sao em vẫn dị ứng với cách mà người ta gọi là "dịch" này. Nó cũng giống như người ta dịch lời bài hát để sao cho dễ hát chứ không cần nguyên bản, chỉ na ná cái nội dung.
Mà như em đã nói, thơ của các bác ấy đi vào lòng người vì chính thơ của các bác ấy hay chứ không phải là dịch hay. Độc giả có mấy ai ngồi so sánh được bản gốc, chỉ thấy thơ nuột thì thích. Những người so sánh thì em tin là đều thắc mắc cả. Người võ vẽ một tí thơ thẩn thì ngồi dịch lại cho đúng, người không biết làm thơ thì chỉ biết than thở. Mà than thì ai nghe: chó cứ sủa, đoàn quân cứ tiến (hình như thơ Maiacovxky).
Vậy là thơ cứ đi vào lòng người mà không biết tác giả bản gốc có khi đang ngồi ...khóc.
Có một giai thoại thế này: Tác giả của tiểu thuyết Vùng mỏ trong 1 lần đến chơi cùng 1 anh bạn đang học bổ túc nên cũng ngồi vào trong lớp. Giáo viên chỉ đúng cậu học sinh có gương mặt sáng sủa lên phân tích chủ đề tư tưởng của 1 đoạn trong chính tác phẩm 'Vùng mỏ".
Sau khi ông phân tích xong, cô giáo rất giận dữ mà rằng: "nếu các bác cứ học hành thế này thì thà đi làm thêm ca 3 còn có ích cho xã hội hơn, đến lớp làm gì cho phí thời gian, công sức..." Mà đấy là văn xuôi và là tiếng Việt đấy ạ.
Tác phẩm Vùng mỏ đã đi và sách giáo khoa và đi vào lòng người như thế, với cái chủ đề tư tưởng không phải của tác giả mà là của những nhà soạn sách GK, những "dịch giả" văn xuôi từ tiếng Việt ra tiếng Việt
Nhân tiện, em rất thích cách dịch của bác Thúy Toàn, vì nó vừa sát gốc mà vẫn hay. Không biết có phải tất cả các bài của bác ấy đều thế không vì em cũng ít đọc thơ, nhưng những bài em biết bác ấy dịch Pushkin như "K" hay "Một chút tên tôi đối với nàng" thì đều hay và sát