Hơn một năm rồi mình chưa viết gì về ballet ở diễn đàn NNN. Ngẫu nhiên đọc một bài viết trên Facebook của bạn bè nên bình luận cũng hơi dài, dù sao cũng chẳng sai chủ đề
Trích:
|
Nhạc cổ điển viết
Vở ballet "Người đẹp ngủ trong rừng” do Tchaikovsky viết nhạc dựa trên câu truyện cổ tích cùng tên ra mắt công chúng lần đầu năm 1890 tại St.Petersburg. Khán giả đón nhận hết sức nồng nhiệt mặc dù tác phẩm bị giới phê bình tẩy chay với những lý lẽ như "nhạc của Tchaikovsky không thể múa được”. Ngay trong mùa diễn đầu tiên, "Người đẹp ngủ trong rừng" đã được trình diễn tới 21 lần. Một thành tích đáng nể vào thời bấy giờ. Bản thân Tchaikovsky cũng luôn xem đây là tác phẩm đỉnh cao của mình. Chúng ta cùng thưởng thức điệu Waltz tươi sáng trong Màn I của tác phẩm và chiêm ngưỡng dàn múa đẹp như mơ của Royal Opera House nhé:
http://youtu.be/uthSz6nPg2Y |
Có lẽ là trong trường hợp này, các nhà phê bình thời đó đã tỏ ra nguy hiểm quá mức cần thiết. Vì thực tế, Tchaikovsky sáng tác nhạc trong sự hợp tác chặt chẽ với Marius Petipa, biên đạo múa lừng danh của Nhà hát opera và ballet Hoàng gia Nga. Chưa kể, Petipa cũng là một trong hai tác giả của libretto. Ai chứ Petipa mà lại còn không biết - nhạc nào múa được, nhạc nào không hay sao!
Chưa kể, với bản tính hiền lành của bác Tchaikovsky, đảm bảo bác Tchaikovsky sẽ chiều ý bác Petipa, theo kiểu - muốn waltz thì có waltz, muốn nhạc múa kiểu Pháp thì cũng có kiểu Pháp, muốn nhanh có nhanh, muốn chậm được chậm! Bác ấy chiều cả cái anh biên đạo đã khiến Hồ thiên nga thất bại thảm hại cơ mà, làm sao không chiều maestro Petipa được!
Về mặt biên đạo, vì lý do lịch sử nên dù lần công diễn đầu tiên rất thành công, nhưng mà phương án dàn dựng của Petipa cũng chịu sự thay đổi đáng kể. Hầy như biên đạo múa có tên tuổi nào cũng tự thấy có trách nhiệm phải đưa vào vở múa những tìm tòi của riêng mình. Tất nhiên là có những màn kinh điển không thay đổi.
Petipa là một biên đạo múa cung đình dày dạn kinh nghiệm, và gặt hái vô số thành công. Chính vì vậy, mà dàn dựng của ông rất chuyên nghiệp, kể cả việc đáp ứng khả năng của diễn viên, lẫn thị hiếu của Hoàng gia và giới quý tộc. Chúng ta có thể thấy các màn ba trong các vở ballet của Petipa - luôn tràn ngập màu sắc lễ hội với các màn múa của đủ các dân tộc, các màn múa cá tính. Đây gần như là chữ ký của bác Petipa rồi, bác ấy phải luôn luôn dựng một màn thật hoành tráng, phong phú, thật màu sắc, rực rỡ, và các động tác múa thật điêu luyện để thu hút sự chú ý của khán giả vốn là giới quý tộc và đại quý tộc
Điều này luôn luôn khiến màn lễ hội trở thành thách thức lớn đối với các diễn viên múa chính. Lý do là họ phải trình diễn màn solo của mình vốn đầy các động tác khó, vào lúc cũng đã hơi hơi mệt (cuối vở rồi còn gì!), mà quan trọng nhất là trước con mắt chuyên nghiệp của hàng đống đồng nghiệp của mình đứng đầy trên sân khấu!