Dù là thư giãn, nhưng bài viết sau đây cũng không dành cho những ai có thần kinh nhạy cảm yểu điệu thục nữ mong manh dễ vỡ vân vân. Mình đã cảnh báo trước, cho nên sẽ không chịu trách nhiệm về hậu quả.
Hơn nữa, mình cũng phải nói ngay từ đầu, rằng đây là một sáng tác của Modest Mussorgsky, mà nhà soạn nhạc này đã qua đời từ năm 1881 rồi, nên không thể liên quan gì đến bất kỳ thành viên nào của NNN. Mình nói thế, để nếu ai đó có cảm thấy bị động chạm thì mình nói trước là mình không chịu trách nhiệm.
Đây là một tác phẩm hài hước mà Mussorgsky viết để chế giễu các nhà phê bình của "Nhóm Khỏe" (Могучая кучка - nhóm các nhạc sĩ cổ điển Nga thời nửa sau thế kỷ 19, thành phần chính của nhóm gồm có Balakirev, Cui, Mussorgsky, Borodin và Rimsky-Korsakov - những nhạc sĩ xuất sắc thời kỳ đó). Nguyên lý cơ bản trong âm nhạc của nhóm - tính dân tộc và tính nhân dân trong chủ đề sáng tác, trong việc sưu tập, ghi chép lại những bài hát dân ca và những hình ảnh, truyền thuyết dân gian, và đã đưa tính dân tộc và tính nhân dân vào các tác phẩm của mình, đặc biệt là trong opera.
Vì vậy nên Nhóm Khỏe được khá nhiều "nhà phê bình không ưa". Và Mussorgsky đã dùng tác phẩm "Rajok" - Раёк để chế nhạo các nhà phê bình ấy. Đây là một tiểu phẩm khá chua cay, và những người được nhắc đến đều nhận ra mình cả...
Xin giới thiệu tác phẩm này qua phần trình bày của giọng bass Yevgeny Nesterenko
Раёк
Модест Мусоргский
Эй, почтенны господа, захватите-ка глаза,
Подходите, поглядите, подивитесь, полюбуйтесь
На великих на господ, музыкальных воевод!
Все здесь!
Разливалась реченька на три рукава:
Один рукав леском прошёл,
А другой рукав по песочку повернуло,
А третий рукав-то под мельницу,
Под из вяза колесо, под самый жёрнов.
Ой, вертися колесо, ой, мели жёрнов,
Всю правду мели про этих молодцов,
Музыкальных удальцов!
Показывают!
Вот, сорвавшись с облаков,
Туманов вечных житель,
Смертным открывать идёт
Смысл таинственный вещей обыкновенных.
С помощью Божией!
Учит, что минорный тон грех прародительский,
И что мажорный тон греха искупление.
Так-то, витая в облаках с птицами небесными,
Расточает смертным он глаголы непонятные,
С помощью Божией!
За ним бежит вприпрыжку Фиф вечно юный,
Фиф неугомонный, Фиф примиритель, Фиф всесторонний,
Всю жизнь он вертелся, ну и завертелся:
Ничему не внемлет, и внимать не в силах,
Внемлет только Патти,
Патти обожает, Патти воспевает,
О Патти, Патти, о Па-Па-Патти,
Чудная Патти, дивная Патти,
О Патти, Патти, о Па-Па-Патти,
Чудная Патти, дивная Патти,
Но зачем парик-рик белокурый?
Патти парик-рик белокукурый? парик! . . .
Парик-рик!
Патти, Патти, о Па-Па-Патти,
Чудная Патти, дивная Патти,
О Патти, Патти, о Па-Па-Патти,
Чудная Патти, дивная Патти,
Чудная, милая, славная, дивная,
Па-Па..., Па-Па..., Па-Па..., Па-Па...,
Ти-ти, ти-ти, ти-ти, ти-ти,
Па-Па Патти, Па-Па ти-ти!
О-------- О------------
Патти
О-----------О!
Па-Па-Па - Патти,
О дива Патти!
Вот плетётся шаг за шагом
Тяжко раненый младенец,
Бледный, мрачный, истомлённый,
Смыть пятно с себя молящий,
Неприличное пятно.
А было время, он был невинен
И послушаньем старших пленял,
Лепетом милым, детски стыдливым
Многих, многих сердца обольщал.
Но прошло то время.
Почуя вдруг себя полным воли великой,
Врага узрел, с ним в бой вступил
И погиб.
Удар моральный понёс бедняжка,
Воли великой удар!
Вот он, Титан!
Титан, Титан!
Вот он мчится, несётся, мятётся,
Рвёт и мечет, злится, грозит,
Шеклатый, страшный!
На тевтонском букефале,
Заморенном цукунфтистом;
С пачкою громов под мышкой,
Изготовленных в печатне.
Кресло гению скорей!
Негде гению присесть.
На обед его зовите!
Гений очень любит спич!
Всех директоров долой!
Он один их всех заменит!
Вот, вскипел! . . .
И пошёл, и пошёл, и пошёл, пошёл, пошёл,
Прямо к ним, прямо к ним,
К воеводам удалым,
Сей титан, сей титан,
С титанической гордыней,
О скандал, о скандал,
К ним в компанию попал!
И тотчас-же осерчал,
С яростью на них напал
И жестоко оттрепал.
Уж он их трепал, трепал, трепал, трепал, трепал,
Трепал, трепал, трепал, трепал...
Но грянул гром! ... И тьма настала,
Густая мгла затрепетала,
И пали ниц в священном страхе
Туманов житель, Фиф младенец
И гордый сей титан!
И в венке из роз и лилий,
И камелий белоснежных
Предстала муза!
И полилися ароматы,
Воеводы присмирели
И запели гимн молебный:
,,О преславная Евтерпа,
О великая богиня,
Ниспошли нам вдохновенье,
Оживи ты немощь нашу.
И златым дождём с Олимпа
Ороси ты нивы наши,
Светлорусая богиня,
Небожительница муза,
Мы тебя вовек прославим,
Воспоём на звонких цитрах!``
|
Con rối
Nhạc và lời: Modest Musorgsky
Này hỡi các ngài vô cùng đáng kính,
Các ngài chớ quên đem cặp mắt theo,
Hãy đến gần, hãy nhìn, hãy ngắm,
Các tài năng nhạc nhẽo trên đời!
Tất cả ở đây! Tôi chẳng nói chơi!
Một con sông chảy ra ba sông nhánh,
Một nhánh sông thì chảy qua rừng,
Nhánh sông thứ hai chảy trong lòng cát,
Nhánh thứ ba chảy dưới cái cối xay,
Dưới cái bánh xe làm bằng gỗ cây du,
Ngay sát dưới đá cối xay nặng trĩu.
Ôi, cối xay, quay đi, xay xay
Ra sự thật về những chàng trai trẻ,
Những anh hùng âm nhạc thời nay!
Xem kìa!
Kìa rơi xuống từ những đám mây
Một cư dân của sương mù vĩnh viễn,
Đi khai sáng cho những người trần tục
Ý nghĩa sâu xa của những vật bình thường.
Tất nhiên là nhờ có Chúa soi đường!
Dạy rằng cung thứ là tội lỗi tổ tông.
Còn cung trưởng là đền bù tội lỗi,
Bay thế trên mây cùng chim trời không mỏi
Dạy người trần những chữ mập mờ,
Và bảo rằng - đó là nhờ có Chúa!
Chạy sau quý ngài là anh chàng Fif,
Vĩnh viễn trẻ trung, chạy nhảy tung tăng.
Lúc đánh, lúc can, Fif thật vạn năng
Cả đời quay cuồng, nên giờ quay tít:
Chẳng hiểu điều gì, mà cũng chẳng hiểu gì hết,
Chỉ hiểu duy có một Patti
Say mê Patti, ca tụng Patti
O Patti, Patti, o Pa-Pa-Patti,
Tuyệt vời Patti, kỳ diệu Patti,
O Patti, Patti, o Pa-Pa-Patti,
Tuyệt vời Patti, kỳ diệu Patti,
Nhưng cớ sao đội parik màu vàng?
Patti parik màu vàng? parik . . .
Parik-rik!
Patti, Patti, o Pa-Pa-Patti,
Tuyệt vời Patti, kỳ diệu Patti,
O Patti, Patti, o Pa-Pa-Patti,
Tuyệt vời Patti, kỳ diệu Patti,
Tuyệt vời, dễ thương, duyên dáng, diệu kỳ,
Pa-Pa..., Pa-Pa..., Pa-Pa..., Pa-Pa...,
Ti-ti, ti-ti, ti-ti, ti-ti,
Pa-Pa Patti, Pa-Pa ti-ti!
O-------- O------------
Patti
O-----------O!
Pa-Pa-Pa - Patti,
O diva Patti!
Kìa, còn ai đang lê bước đằng sau
Một hài đồng bị thương rất nặng,
Đã kiệt sức, mặt tối sầm, nhợt nhạt
Cầu nguyện làm sao rửa được vết nhơ
Một vết nhơ bất lịch sự đến giờ.
Đã có thời đó là người vô tội
Nghe lời người lớn dạy rất ngoan
Những lời nói trẻ thơ ngộ nghĩnh
Khiến bao người đem lòng quý mến chàng.
Nhưng thời gian đã qua không trở lại
Bỗng cảm thấy mình lý tưởng ngập tràn,
Thấy kẻ thù, chàng liền xông tới đánh
Và hy sinh cũng rất dễ dàng.
Kẻ tội nghiệp bị vết thương tâm lý
Bị đánh vào lý tưởng chói chang!
Còn kia là Titan!
Titan, Titan!
Phóng tới, bay tới, gào thét
Giận dữ, đe dọa, phá hết
Thật là dễ sợ quá thôi!
Trên con Bu xê phal của dòng Tên
Trang trí toàn hàng từ nước Áo;
Một gói sấm mang đi rõ khéo
Được rèn từ trong tận xưởng in.
Nào hãy đem ghế ra cho thiên tài!
Không thì thiên tài ngồi đâu được hả.
Hãy mời thiên tài đi ăn trưa nhé!
Thiên tài này rất thích đọc diễn văn!
Đả đảo tất cả các giám đốc trên đời!
Một mình thiên tài đủ thay họ hết!
Đấy, đã sôi lên sùng sục! . . .
Và thiên tài đi, đi, đi, đi
Thẳng tới chỗ kia, thẳng tới chỗ kia
Tới những nhà cầm quân trong âm nhạc
Titan ấy, titan nọ
Với niềm tự hào kiêu hãnh của titan
O scandal, o scandal
Sao lại rơi vào cùng chỗ với titan!
Ngay lập tức đã nhăn với nhó,
Và căm hờn vào thế tiến công
Và nắm tóc giật thật tưng bừng.
Ối chà, chàng giật tóc thật tưng bừng
Giật tóc, giật tóc giật giật giật giật...
Nhưng sấm bỗng vang! Và bóng tối ngập tràn,
Màn sương đặc khiến người ta run rẩy.
Nên tất cả quỳ xuống trong sợ hãi
Cư dân sương mù, Fif với Hài đồng,
Và Titan vốn kiêu hãnh vô cùng.
Trong vương miện bằng hoa huệ hoa hồng
Và những đóa hoa trà trắng xóa,
Là nàng thơ bỗng dưng xuất hiện
Và mùi hương làn tỏa khắp nơi...
Các nhà cầm quân bỗng dịu lại hơi
Và cùng hát khúc ca cầu nguyện:
Ôi Ơ ter pa nữ thần quý mến,
Ôi nữ thần vĩ đại trên trời
Hãy cho chúng tôi thi hứng sục sôi,
Hãy cho chúng tôi hồi sinh sức lực.
Hãy đem mưa vàng từ Olymp thần thánh
Rắc xuống đất đai cằn cỗi của chúng tôi.
Nữ thần tóc vàng cao quý tuyệt vời,
Nàng thơ ngự trên trời kiêu hãnh,
Chúng tôi sẽ ngợi ca nàng mọi lúc,
Trên đàn xi ta vang dội khắp đất trời!
|
|