Những ngày này tôi cảm thấy mình đang sống bằng quá khứ. Thấm thoắt đã 40 năm trôi qua. Tôi không dự Thành cổ, mà mon men bên ngoài. Mùa hè 1972, ở Quảng Trị cũng như hè bây giờ vẫn nóng ran. Duy 1972 có khác, ngoài cái nóng rẫy của thời tiết thì còn nóng bỏng hơn vì bom đạn. Dốc Miếu vừa xong, Đông Hà cũng gọn. Mọi người chỉ nhằm hướng Thạch Hãn... và ra đi vĩnh viễn. Cảm giác của 40 năm lại ào về, nhớ như in từng khuôn mặt những đứa cùng lớp không về, nhớ những bà mẹ Vĩnh Linh tiễn các con đêm đêm vượt sông Bến Hải để qua bên kia sông làm nhiệm vụ "cơm Bắc, giặc Nam", xuống đò du kích hỏi: "Khi cần báo tin cho ai", câu hỏi đó lần đầu khi tôi được nghe cảm thấy rợn tóc gáy, sau nghe mãi cũng thành quen. Nhớ một lần, tháng 6/1969 tôi bị thương, sáng sớm hôm sau ra bờ Bắc, nghe tin thằng bạn tên Thuật cùng lớp ở Trường Mỹ thuật đang ém quân đợi chiều tối vượt sông. Ngày hôm sau nữa đã nghe tin nó hy sinh. Những lúc gặp nhau, nó tự hào về Ninh Bình lắm, cứ nói là "quê tớ có sông Vân núi Thúy đẹp lắm". Thế mà...
Rồi không chỉ có vậy, đơn vị lại cử người vượt sông làm nhiệm vụ thương binh tử sĩ lại... hy sinh tiếp. Có sống và được chứng kiến những bi tráng thế mới thấu hiểu được sự sâu thẳm tận đáy lòng của những người đã mất người thân yêu nhất.
Tất cả lại ào về, đôi dòng tản mạn thay nén nhang kính cẩn trước hương hồn những người đã ngã xuống cho mảnh đất này.
|