[nthach]

Sau trận chiến Borodino - phần II


Vào ngày 13 tháng 9 năm 1812 (theo lịch Julian là ngày 1 tháng 9) năm 1812, các tướng lĩnh quân đội Nga được tập trung tại một hội nghị ở làng Fili ngoại ô Moskva. Vào lúc 5 giờ chiều, các vị tướng quân là Mikhail Barclay de Tolly, Dmitry Dokhturov, Fyodor Uvarov, Alexei Yermolov, Pyotr Konovitsyn, Alexander Ostermann-Tolstoy và hai đại tá Karl Toll và Paisiy Kaisarov đã đến bản doanh của Kutuzov.

Các vị tướng lĩnh đã thảo luận có nên chiến đấu bảo vệ Moskva hay rời khỏi đây mà không mở một trận đánh nào. Một số người thì đưa ý kiến là sau này mới đánh, số khác thì nêu quan điểm là cần phải đánh ngay lập tức. Kutuzov nói: "Nếu chúng ta mất Moskva, thì có nghĩa là chúng ta mất nước Nga. Nhiệm vụ đầu tiên của tôi là bảo toàn và củng cố thêm cho quân đội. Chúng ta rút lui bây giờ sẽ dẫn đến sự bại trận của địch sắp tới. Cho đến khi quân đội của ta đủ mạnh để đẩy lui được các đợt tấn công, chúng ta sẽ có thể hy vọng đến được một chiến thắng cuối cùng. Nhưng đến khi đó không có quân đội, thì không còn Moskva và không còn nước Nga. Tôi ra lệnh cho toàn quân rút lui".

Quyết định của Kutuzov rời khỏi Moskva mà không đánh một trận nào, chứng tỏ vị chỉ huy chiến trường này là một con người rất kiên quyết. Ông vốn là một quan chức nhà nước rất lỗi lạc, ông tin tưởng là một ngày không xa quân đội Napoleon sẽ bị thất bại nặng nề. Kutuzov không hề nói gì về hội nghị Fili, nơi mà ra quyết định quân đội sẽ rút lui, ông đã giữ bí mật hoàn toàn. Không phải cường điều hóa khi nói về quyết định rút khỏi Moskva mà không nghênh địch là một trong những khoảng thời gian thách thức nhất trong cuộc chiến năm 1812. Sớm ngày 14 tháng 9, quân đội Nga hành quân băng qua những con đường trong thành phố Moskva, tiến về Ryazan và Bronnitsy. Cuối ngày hôm đó, họ đã hành quân được 15Km về phía đông nam Moskva.

Chính quyền Saint Petersburg đã lên tiếng chỉ trích về quyết định rút lui của Kutuzov. Sa Hoàng Alexander I còn không hề vui gì khi nhận được tin này. Tuy nhiên, sự bận tâm đầu tiên của vị hoàng đế này là tương lai của gia đình chứ không phải là Moskva. Sự lo lắng của Ông cũng vô nghĩa. Napoleon và quân đội của ông ta vốn đã từng mong muốn chinh phục Moskva và buộc Nga phải chịu đầu hàng. Nhưng họ đã vô cùng sai lầm, mặc dù: quân đội Nga đã rút khỏi Moskva nhưng không hề có ý định đầu hàng. Trong khi đó ở Moskva, Napoleon hiểu ra rằng ông ta đã chinh phục được cố đô Moskva nhưng không thể đánh bại được quân đội của đối phương. Quân đội Nga giống như một thanh gươm của Damocles dành cho người Pháp.

Hai trăm năm trước đây, Moskva chỉ là một thị trấn lớn nhất của nước Nga với dân số là 270,000 người. Đây vốn cũng là một trung tâm thương mại và công nghiệp, một thị trấn có nền kiến trúc kết hợp cả cổ lẫn kim. Moskva là nơi thu hút được rất nhiều nhà quý tộc trên khắp nơi. Khi người Moskva biết quân đội rút lui, họ đã quyết định đi theo cùng quân đội. Khi Napoleon vào đến Moskva, thì ở đây chỉ còn lại khoảng 10,000-12,000 người ở lại. Một vụ hỏa hoạn bùng lên vào buổi chiều hôm đó, và làm thiêu rụi gần như toàn bộ thị trấn. Vụ hỏa hoạn này kéo dài suốt từ ngày 14 tháng 9 cho đến tận ngày 21 tháng 9. Trước khi vụ hỏa hoạn xảy ra, ở Moskva có 9,151 ngôi nhà (hai phần ba trong số đó là nhà gỗ), sau hỏa hoạn thì có đến 6,496 ngôi nhà bị thiêu rụi, số còn lại thì cũng tan hoang.


Vụ cháy được bùng lên do một nổ khủng khiếp. Những người chứng kiến tận mắt nói rằng, có vẻ như là một kho thuốc súng bị nổ tung. Vấn đề này cho đến nay vẫn chưa rõ ràng, tuy nhiên ai là người đã tạo ra vụ nổ đó. Các sử gia và nhà văn của Nga thì cho rằng, vụ hỏa hoạn xảy ra là do quân lính của Napoleon gây lên. Còn người Pháp thì ngược lại, họ nói rằng thị trấn bị thiêu rụi là do người Nga, có thể là do những tù nhân đã được thả ra từ các nhà lao ở Moskva. Tuy nhiên, hầu hết các sử gia Nga đều đồng ý rằng, hoàn toàn sẽ không xảy ra hỏa hoạn lớn ở Moskva nếu không có cuộc xâm lược của Napoleon.