[NguyenAnh]

Hè muộn của Olga Berggolts
BẠCH DƯƠNG - N.H.

Ngày còn là sinh viên, Bạch Dương đã có dịp ghé thăm nghĩa trang Piscarevskoie tại thành phố Leningrad, nơi có bức tường bằng đá khá cao có gắn những dòng thơ của Olga Berggolts. Nơi đây an táng những chiến sĩ Hồng Quân đã ngã xuống bảo vệ Leningrad khi thành phố bị bao vây 900 ngày đêm. Cũng giống như nghĩa trang Trường Sơn ở Việt Nam, tại đây có rất nhiều ngôi mộ liệt sĩ vô danh. Gần nửa triệu người hy sinh trong thời gian bị vây hãm được quy tập về nghĩa trang này. Tất cả đều là liệt sĩ và trên những ngôi mộ của họ đều có gắn ngôi sao.

Olga Berggolts sinh năm 1910 nên tuổi ấu thơ của bà gắn liền với những năm tháng dữ dội của chiến tranh thế giới thứ nhất mà nước Nga là một bên tham chiến. Thời thiếu nữ nhà thơ trải qua bão táp Cách mạng Tháng Mười và cuộc nội chiến đẫm máu, khi nước Nga non trẻ chịu sự phong toả của mười bốn cường quốc. Rồi chiến tranh thế giới, cuộc chiến tranh ác liệt nhất lịch sử nhân loại. Thành phố Leningrad quê hương bà bị phát xít Đức vây hãm 900 ngày đêm ròng rã trong đạn pháo. Đọc những dòng chữ của bà mới hình dung được thành phố Leningrad đã phải chịu trong đói khát và băng giá, không đèn, không sưởi, đói ăn và thiếu cả nước uống như thế nào. Bà đã sống và viết trong bối cảnh này. Bà bộc bạch suy tư, trăn trở về cái riêng và cái chung, cá nhân và dân tộc…Những tác phẩm mang nặng dấu ấn của bà vẫn đọng lại trong chúng ta đến tận hôm nay.

Dưới đây chúng tôi xin giới thiệu một số bài thơ của Olga Berggolts, người được coi là một trong những nữ thi sỹ viết thơ tình hay nhất. Bạn đọc sẽ có thể dễ dàng nhận thấy rằng, có ít nhất hai trong số những bài thơ dưới đây từng đã được dịch ra tiếng Việt; và như vậy, hy vọng bạn sẽ cảm nhận được những điều mới mẻ qua các bản dịch của các thành viên NuocNga.net.

1. HÈ MUỘN Có một mùa trong thiên nhiên đẹp lạ Nắng chẳng chói chang, nóng vẫn dịu dàng. Thu chưa tới, đã cạn ngày nắng hạ Quyến rũ yêu kiều đâu kém vẻ xuân sang. Nếp mạng nhện mờ khẽ giăng ngang Trên gương mặt, nhẹ thôi, như ngần ngại... Những đàn chim bay muộn vẫn ca vang Hoa nở muộn tưng bừng, lo âu vấn vương! Những trận mưa ạt ào chừng nghỉ mệt Hiến hết mình cho đồng hạn âm thầm… Em hạnh phúc hơn nhận cái nhìn say đắm Chẳng ghen nhiều mà đâu bớt đắng cay. Ôi cái uyên thâm của muộn hè hào phóng Giang tay vui mừng ta đón nhận ngươi… Nhưng, lên tiếng đi nào, tình yêu của ta ơi, Rừng lặng câm, nghiêm khắc ánh sao trời… Anh thấy đấy, mùa sao rơi qua mất Thời khắc chia tay như đã điểm rồi… … Thế mà đến bây giờ em mới biết Phải yêu, hờn, thương và tha thứ sao đây… (Quỳnh Hương dịch)

1. БАБЬЕ ЛЕТО Есть время природы особого света, неяркого солнца, нежнейшего зноя; Оно называется бабье лето и в прелести спорит с самою весною. Уже на лицо осторожно садится летучая, легкая паутина... Как звонко поют запоздалые птицы! Как пышно и грозно пылают куртины! Давно отгремели могучие ливни, все отдано тихой и темною нивой... Все чаще от взгляда бываю счастливой, все реже и горше бываю ревнивой. О, мудрость щедрейшего бабьего лета, с отрадой тебя принимаю... И все же. любовь моя, где ты, аукнемся, где ты? А рощи безмолвны, а звезды все строже... Вот видишь — проходит пора звездопада, и, кажется, время навек разлучаться... ...А я лишь теперь понимаю, как надо любить, и жалеть, и прощать, и прощаться...

2. Ta chẳng giấu gì Ngươi những nỗi buồn phiền Cũng không biết che đâu những niềm vui ấy Con tim đang yêu ta đâu cần che đậy Chả khác gì tiểu thuyết thực của đời Ngươi Trong cung điện kính - bê tông cũng chẳng đành Chẳng phải trên bia, không trên đài kỷ niệm Gần gũi, vô hình bóng dáng Ngươi xuất hiện Trong trái tim già, nhiệt huyết của chúng ta Ngươi tự nhiên trong hơi thở mặn mà Trong mạch huyết dẫu bình yên nhưng rạo rực Ta biến thành Ngươi – Ôi Kỷ nguyên chân thực Ngươi mải thầm thì lướt nhẹ trái tim ta Ta chẳng giấu nổi Ngươi những nỗi buồn phiền Cũng không hề biết che bao điều bí mật: Thuở ban đầu ta cởi con tim chân thật Tựa hệt những dòng thú tội với lòng Ngươi (Bạch Dương dịch) 2 Với Người tôi không giấu nỗi buồn Cũng như không che được niềm vui sướng Tôi mở lòng tôi, mở tất cả tâm hồn Như cuốn sử về Người chân thực nhất. Người hiển hiện vô hình, gần gụi Trong muôn trái tim nhiệt huyết tự cổ xưa Chẳng cần lưu tên trên bệ đá tượng thờ Hay khắc dấu trên uy nghi cung điện. Tự nhiên hơn hơi thở Người luôn hiển hiện Qua bầu máu hồng rạo rực sinh sôi Thời Đại ơi, tôi đang biến thành Người, Và Người qua trái tim tôi cất tiếng! Tôi không giấu Người niềm đau đớn Cũng như điều thầm kín nhất trong lòng: Tôi trải rộng hồn tôi chân thực Như cuốn sử biên niên của Thời Đại nghìn năm. (Thu Hương dịch)

2. Tôi không giấu Người điều chi cả Cả niềm vui, và những nỗi buồn Ngay từ đầu tôi đã mở trái tim Như câu chuyện của Người chân thực nhất Không phải trong những tượng đài hoành tráng Hay là trong những cung điện thủy tinh Người hiện lên, vô hình và gần gũi Như tim ta già vẫn khao khát bình minh Người xuất hiện tự nhiên hơn hơi thở Và lặng im xé ra giọt máu tôi Thời đại hỡi, tôi trở thành Người đấy Và qua trái tim tôi Người nói thành lời Và tôi không giấu Người điều chi cả Bí mật tột cùng, và những nỗi buồn Ngay từ đầu tôi đã mở trái tim Như câu chuyện của Người chân thực nhất... (Lưu Hải Hà dịch) 2. Chẳng giấu Người những nỗi buồn đau Cũng như những niềm vui, tôi không giữ. Ngay từ đầu tôi đã luôn trải rộng Trái tim tôi như câu chuyện của Người. Không bằng tượng đài, chẳng phải đá bia Không phải những lâu đài bê tông - kính, Người hiện ra vô hình nhưng gần gũi Trong những trái tim già nua vẫn khát khao. Người tồn tại hiển nhiên như không khí Như dòng máu sục sôi, như khoảng lặng thinh không Ôi Thời đại, tôi đang thành Người đấy Và Người cất tiếng ca bằng giọng trái tim tôi. Chẳng giấu Người những nỗi buồn đau Cũng như những niềm vui, tôi không giữ. Ngay từ đầu tôi đã luôn trải rộng Trái tim tôi như câu chuyện của Người. (Quỳnh Hương dịch)

2.
Не утаю от Тебя печали,
так же как радости не утаю.
Сердце свое раскрываю вначале,
как достоверную повесть Твою.

Не в монументах и не в обелисках,
не в застекленно-бетонных дворцах -
Ты возникаешь невидимо, близко,
в древних и жадных наших сердцах.

Ты возникаешь естественней вздоха,
крови моей клокотанье и тишь,
и я Тобой становлюсь, Эпоха,
и Ты через сердце мое говоришь.

И я не таю от Тебя печали
и самого тайного не таю:
сердце свое раскрываю вначале,
как исповедную повесть Твою...

GỬI BORIS CORNILOV 3. Vâng, em khác xưa, đã khác xa rồi! Đời ngắn ngủi, sắp đến ngày vĩnh biệt… Em đã già đi ra sao, anh nào biết, Có thể anh biết rồi? Hãy nói em nghe! Em sẽ không thề nguyền, biết là vô nghĩa, Cũng chẳng cầu xin được thứ tha. Nhưng nếu – em tin – anh còn quay trở lại, Nếu anh còn có thể hiểu ra, - Thì mọi bận lòng ta cho qua, anh nhé! Như những ngày xưa, lại sánh bước bên nhau, - Mình sẽ khóc, sẽ khóc và sẽ khóc, Và hiểu rằng… chia cắt chẳng dễ đâu. 4. Khi ngẫm lại những buồn vui quá khứ Em nhớ sao bài hát thuở đầu đời: “Ngôi sao cháy trên Nêva rực đỏ Tiếng họa mi lảnh lót lưng trời…” … Năm tháng qua đi, thêm cay đắng, ngọt bùi, Trái đất vẫn xoay từng vòng như nhắc Anh nói đúng, – tình yêu đầu, đã tắt trong em, - Em hát đã khác xưa, đã khóc về người khác… Nay từng cặp gái trai bên Nêva sánh bước Vẫn như xưa - ánh hoàng hôn, sóng nước long lanh… Chúng mãn nguyện uống vào hồn khúc hát Và tuổi trẻ, như xưa, vẫn đúng phải không anh? (Tạ Phương dịch)

3. О да, я иная, совсем уж иная! Как быстро кончается жизнь... Я так постарела, что ты не узнаешь, а может, узнаешь? Скажи! Не стану прощенья просить я, ни клятвы напрасной не стану давать. Но если — я верю — вернешься обратно, но если сумеешь узнать,— давай о взаимных обидах забудем, побродим, как раньше, вдвоем,— и плакать, и плакать, и плакать мы будем, мы знаем с тобою — о чем. 1939 4. Перебирая в памяти былое, я вспомню песни первые свои: «Звезда горит над розовой Невою, заставские бормочут соловьи...» ...Но годы шли все горестней и слаще, земля необозримая кругом. Теперь — ты прав, мой первый и пропащий,— пою другое, плачу о другом... А юные девчонки и мальчишки они — о том же: сумерки, Нева... И та же нега в этих песнях дышит, и молодость по-прежнему права. 1940