Lịch sử phe đối lập Nga.
Ngày 01.07 là ngày kỷ niệm 155 năm ngày ra đời tờ báo đối lập nổi tiếng đầu tiên của nước Nga - «
Колокол».
“.. Tiền là độc lập, là sức mạnh, là vũ khí. Còn vũ khí thì chẳng ai cho không trong đấu tranh. Vì vậy tôi kêu gọi mọi biện pháp thích hợp và cần thiết để dành lại những gì mà nhà nước Nga đã thu vén…” là câu nói của
người đối lập đầu tiên ở nước Nga – nhà sáng lập tờ báo «
Колокол»
Александр Герцен.
Nhà tài trợ cho phe đối lập
Ông là một người chống đối chính quyền từ khi còn rất trẻ. Cuối những năm 1840-x đã bị mật thám, cảnh sát chìm theo dõi báo cáo: “Đã chạy ra nước ngoài, có thể đang ở Paris. Bị lôi kéo tham gia vào phong trào dân chủ”. Ngày 20.09.1850 ông được yêu cầu quay trở lại tổ quốc, không tham gia vào các hoạt động của phong trào dân chủ ở Nga. Herzen từ chối. Ngày 18.12 một tòa án ở Peterburg tuyên án: “Bị cáo Herzen từ bỏ mọi quyền lợi, chấp nhận mãi mãi sống cuộc đời lưu vong bên ngoài lãnh thổ nhà nước Nga”.
Tất nhiên kẻ nổi loạn không còn phương tiện để sống rất có thể sẽ trở thành kẻ du thủ du thực. Nhưng như thực tế của những phe đối lập có tổ chức tốt, ông đã nhận được sự giúp đỡ của một trong những người giàu có nhất hành tinh Rothschild khi sắp rơi vào tình thế nguy khốn. Từ đó không ít lần Rothschild (một trùm tài phiệt ngân hàng tại Pháp) đã tài trợ cho Herzen cả về tài chính, cả về in ấn tài liệu báo chí. Ông mua lại các tài khoản của nhà báo đối lập rồi làm áp lực với Nhà Bank Nga và cả với Sa Hoàng Nhikolay I để được thanh toán kể cả phần lãi suất.
“
Tiếng Chuông” ra đời lần đầu tiên ngày 01.07.1857. Những người sang lập tuyên cáo giải phóng nông dân, chấm dứt kiểm duyệt và không được đánh đòn những tiểu thương thiếu thuế. Tất nhiên là tờ báo bị cấm nhưng sức lan tỏa của nó ra đến tận Odessa, Peterburg, lên đến tận biên giới Trung Quốc, len lỏi vào tận các tàu chiến. Nhờ có kìch thước nhỏ, giấy in mỏng và đăng các tin tức đặc biệt từ cấp triều đình đáng tin cậy đến mức các quan chức chính quyền và giáo hội có cảm tưởng có nội gián của Herzen ngồi ngay bên cạnh mình đã chắt lọc thong tin cho tờ báo.
“Hãy vùng lên, hỡi các bạn!”
Vào tháng 10.1858, “Tiếng Chuông” đăng vài thông tin mật như về kiểm duyệt, về việc chuẩn bị giải phóng nông dân… một trong những tin gây tiếng vang nhất là tài liệu trong đó Sa Hoàng yêu cầu không đượcsử dụng cụm từ “tiến bộ” trong các văn bản hành chính. Tiếp theo, trong “Thư gởi Tòa Soạn” có đoạn văn: “Các bạn đã nghe thấy chưa hỡi những bần nông? Sa Hoàng đã nói những yêu sách của các bạn đối với ông ta là ngu xuẩn. Vậy thì phải trông cậy vào ai bậy giờ? Vào địa chủ ư –những kẻ luôn cùng bè với nhà vua! Hãy trông cậy vào chính mình, vào đôi tay rắn rỏi của mình. Hãy mài búa cho bén – hãy làm theo lời Sa Hoàng là xóa bỏ chế độ nông nô ngay từ nơi mình đang sinh sống!”.
Đọc xong tờ “
Tiếng Chuông” Sa Hoàng rất tức giận và bực mình nhưng không phải vì lời kêu gọi vùng lên mà là vì Herzen biết được lệnh cấm dùng cụm từ “
tiến bộ” của ông… Ông nửa đùa nửa thật rằng: “
Hãy nói với Herzen là đừng có chửi mắng Vua nữa, nếu không thì Vua sẽ không đặt mua báo của ông nữa đâu”. Ngay sau đó là lệnh truy tìm có thưởng cho người phát hiện trong nội bộ ai đã cung cấp tin cho tờ báo.
Báo được gởi đến tất cả các quan chức các cấp, giới quí tộc, những linh mục giáo hội. Sa Hoàng chỉ còn cách ra thông báo: “Khi nhận được báo thì không được truyền lại cho bất kỳ ai khác, được phép giữ lại đọc riêng một mình”. Herzen đã không đùa khi viết: “Chúng tôi gởi những tờ báo cũ trong phong bì của chính phủ… Chúng tôi tin rằng Dolgorukov (sếp cảnh sát) sẽ không mở ra để khám xét”.
Cảnh sát chìm được lệnh chuẩn bị túm cổ những người bất đồng chính kiến ở Luân Đôn. Ngày 10.10.1861
Herzen,
Turghenev và nhà tài trợ
Rothschild cùng lúc nhận được thư của “người bạn bí ẩn” : “Phòng Tam chuẩn bị bắt cóc các ông, nếu cần thì giết luôn. Lay Chúa! Đừng đến nước Anh, đừng đi đâu hết, hãy hết sức cẩn trọng…”.
Nhưng việc bắt cóc và sát hại đã không xảy ra. “
Tiếng Chuông” tồn tại được khoảng 10 năm. Phe đối lập nhờ có Herzen đã thay đổi. Họ tin vào sức mạnh của mình. Herzen và tờ “Tiếng Chuông” của ông đã cho họ thấy sự non yếu, thiếu sắc bén. Vào những năm 1860-x tờ báo mất dần tính phổ biến, còn các “chiến sĩ chống chế độ” chuyển sang các hoạt động tích cực hơn. Năm 1881, Alexander II bị chết vì nổ bom do một thành viên của Đảng “Ý Dân”. Phe đối lập đã thay đổi phương thức hành động và đi theo con đường đấu tranh khác…
Theo
Arguments and Facts No 26/2012