@ Butgai.
Nếu Butgai cho là bị “mổ xẻ”, có lẽ Geo sẽ không bao giờ làm làm cái việc ấy nữa.
Trong forum này, Geo từng nhận được sự góp ý chí tình của rất nhiều người, và vì thế cũng gạn đi được rất nhiều những hạt sạn trong các bản dịch của mình. Về điều đó, Geo luôn biết ơn chân thành NNN.
Đã chót viết rồi, Geo đành viết tiếp, như một bức thư trả lời. Bởi vì Geo biết But gai cũng như Geo là những người theo trường phái dịch trung thành với nguyên tác, nghĩa là càng gần nguyên tác càng tốt. Vì vậy Geo mới có mấy ý đóng góp về tiểu tiết (chi tiết) như vậy, mong muốn Butgai hoàn thiện bản dịch đã rất tốt của mình. Đơn giản thế thôi.
Nếu như theo gợi ý của Butgai, bài
“Mùa hè rớt” Bằng Việt cho vào tuyển tập thơ của mình, dù dưới có viết thêm dòng (Phỏng theo O. Berggoltz), Geo sợ rằng như thế vẫn phạm tội
đạo thơ đấy. Và điều đó đang bị lên án nặng. Bài ấy dù thế nào, Geo vẫn cho là bản dịch khá chuẩn xác. Riêng bài
“Gửi Boris Cornilov” của BV thì coi là
phỏng dịch cũng được.
Butgai viết “
Nếu gọi phái yếu là phái yếu đuối thì chắc chỉ có... Bằng Việt (hay là bác Geo đổ oan cho bác Bằng Việt)"
Geo không đổ oan cho Bằng Việt đâu, vì bác ấy chưa bao giờ gọi
phái yếu là
phái yếu đuối cả. Đó là đọc hai câu thơ rất hay:
“Mùa hè rớt cho những người yếu đuối
Cứ ngỡ ngàng như mới bắt đầu xuân”
Geo hiểu ngay ông này đã khéo chuyển nghĩa chữ
бабье лето (Mùa hè của Các Bà) vào câu thơ Việt. Nếu viết
“Mùa hè rớt cho những người phụ nữ / Cứ ngỡ ngàng như mới bắt đầu xuân” thì hình như chất thơ bị giảm mất ½.
Về bài trả lời Cá Măng, Geo có cẩn thận nói ở phía cuối, là mình cũng không tin những “lý luận” của mình là chính xác. Chỉ là 1 ý kiến thôi. Về đại thể Geo đồng ý với câu diễn nôm của Nina:
Bây giờ em đã cảm thấy chẳng cần gì, có nghĩa là chả có gì để mất nữa: vì bây giờ anh chả phải người thân, chả phải người yêu, thậm chí còn không thể gọi anh là bạn được nữa.
Nhưng có điều trước kia họ chưa từng là bạn, không từng thân thiết như ý của Butgai, cần phân tích thêm. Những cảm nhận của Geo trình bày lần trước là dựa vào logic bài thơ, có thể đúng, có thể sai.
Còn những ý kiến của geo góp cho bài dịch của Butgai, xin vẫn được bảo lưu.
Về câu đầu tên
“Em đã già…” thì Butgai có thể hiểu, nhưng câu dịch đã không như ý trong nguyên tác. Câu này Bằng Việt cũng mắc “lỗi” ấy, nếu như có thể gọi là lỗi
(mà không phải do Geo phát hiện ra đâu, mà là 1 Mem khác).
Về 2 câu:
Но если — я верю — вернешься обратно / но если сумеешь узнать,Điều Geo muốn nói là cả ở đây, cách hiểu hoặc diến đạt của Butgai có gì đó na ná như Bằng Viêt:
Nhưng ví thử em tin, anh còn quay trở lại
Thì một ngày nào anh sẽ hiểu ra (BV)
"Nhưng nếu như anh quay bước trở về
Nếu như anh dám vượt qua để biết..." (BG)
Đọc 2 câu dịch trên, người đọc không thể hiểu là “anh” sẽ “
biết”, sẽ “
hiểu ra” cái gì?
Geo không có ý nhấn gì vào chữ “Nếu như” đâu.
Theo Geo, ở đây tác giả không muốn nói đến “biết” hay “hiểu ra”, mà là “
nhận ra”. Ý này liên thông khổ thơ đầu: Diễn nôm là “
Em đã già đến mức mà anh không nhận ra được / Hay anh vẫn nhận ra, hãy nói em nghe!” . Còn ở đoạn này thì “
Nếu, em tin, anh còn quay trở lại / Nếu anh còn có thể nhận ra” – có ý là nếu BC còn có thể
nhận ra OB khi bà đã già đi nhiều thì… v.v..
Geo cảm nhận thế, đúng sai xin mọi người góp ý thêm. (cả 3 lần OB đều dùng chung 1 động từ
узнать).
Câu về trái đất Geo chỉ thấy Butgai dùng 1 hình ảnh không ăn nhập với bài thôi. Geo hiểu tác giả muốn nói là thời gian vùn vụt trôi, chúng ta sống trên 1 Trái đất đang quay vùn vụt, mà không nhận/nhìn thấy được (như con gụ “ngủ” trong trò chơi trẻ con ấy)… (
Trái đất vẫn quay vòng mà không nhìn thấy được – diến nôm). Cũng không rõ Geo hiểu có đúng không, vì thế muốn được bàn luận.
Butgai viết ”
мой первый и пропащий: Hỡi mối tình đầu và đã qua của tôi được diễn đạt bằng câu thơ: Hỡi tình đầu, hỡi tình em (đã) xa cách thì nhà cháu nghĩ là chấp nhận được. (cái này bác Geo hơi khó tính đấy nhé)” - kể ra thì cũng hơi khó tính ...
Geo nghĩ
mối tình đầu (tình yêu) của tôi và
мой первый и пропащий hình như
có hơi khác nhau ! Ở đây OB không đề cập đến mối tình đầu, mà đề đến
người tình, người yêu đầu tiên (là BC), mà người ấy đã chia tay, đã ra đi, thậm chí lúc ấy bà quá biết ông đã bị bắt, bị đưa đi tù đày, chỉ có điều không biết đi đâu, sống chết ra sao (trên thực tế bài thơ được viết sau khi BC đã bị xử tử). Đúng là có trường hợp
mối tình đầu và
người yêu đầu có thể đồng nghĩa khi viết thơ, nhưng trong trường hợp này thì không.
Nhìn chung là như vậy. Geo bảo lưu ý kiến, xin bàn luận tiếp. Còn Butgai, tất nhiên bạn hoàn toàn có quyền bảo lưu ý kiến của mình. Dù sao Geo vẫn mong muốn Butgai hoàn thiện thêm để có bản dịch tuyêt vời hơn
