Tuy nhà em đã rút khỏi tranh luận, nhưng nay muốn góp với bác phambachieu bản dịch theo cả hai phương án: rời bỏ và lắc lư, cũng như giải thích vì sao lại có bình yên trong giông tố. Ta đều biết sơ về tiểu sử của ông, một nhà thơ mạnh mẽ, nổi loạn, tư tưởng hướng theo Nhị nguyên luận. Thời ông sống là một nước Nga tư bản quân chủ dần hình thành, còn ông lại mang dòng máu Scotlen và lớn lên tại vùng Kavkaz dữ dội.
Bài Cánh buồm này được coi như thể hiện khá đủ con người ông, dù là nó rất ngắn.
Nói lý luận cho mấy cũng không bằng thể hiện cách hiểu của mình qua bản dịch của chính mình.
Nhà em thử dịch theo đa số mọi người hiểu câu 4 là "bỏ lại":
Cánh buồm
Chớp trắng cô đơn một cánh buồm
Giữa màn xanh thẳm của đại dương!...
Tìm chi thuyền hỡi nơi xa vắng?
Rời bỏ buồn nào chốn cố hương?
Sóng cuộn bạc đầu –gió rít ngang,
Cột buồm trĩu nặng tiếng than van…
Hỡi ôi,- buồm chẳng tìm vui mới
Chối bỏ làm chi hạnh phúc vương!
Buồm căng trên sóng tung bọt sáng,
Dưới cả vầng dương rực nắng vàng
Mà buồm, lạ thay, cầu giông tố
Cho khắc yên bình giữa gió mưa!
Còn theo nghĩa "chao đảo-dập vùi (nghĩa bóng)" cũng chỉ cần thay câu 4:
Chớp trắng cô đơn một cánh buồm
Giữa màn xanh thẳm của đại dương!...
Tìm chi thuyền hỡi nơi xa vắng?
Hay đã dập vùi chốn cố hương?
Sóng cuộn bạc đầu –gió rít ngang,
Cột buồm trĩu nặng tiếng than van…
Hỡi ôi,- buồm chẳng tìm vui mới
Chối bỏ làm chi hạnh phúc vương!
Buồm căng trên sóng tung bọt sáng,
Dưới cả vầng dương rực nắng vàng
Mà buồm, lạ thay, cầu giông tố
Cho khắc yên bình giữa gió mưa!
LHA
Phận cánh buồm thì chẳng thể nghỉ ngơi khi trời đẹp: nó phải hứng gió cho thuyền đi, che một phần mưa nắng cho thủy thủ. Nó chao đảo nhất khi có sóng và chịu ép lớn nhất từ gió. Nhưng cái ngược đời ở đây là khi giông tố thì nó được cuốn lại, với nó thế nghĩa là được ngơi nghỉ, việc còn lại do thuyển trưởng và bánh lái, mái chèo đảm nhiệm.
Với Lermontov thì nhiều cái lạ thường lại hiện rõ và được ông ẩn dụ. Theo logic cuối cùng là buồm chỉ nghỉ ngơi khi bão tố thì rõ ràng nó phải làm việc cật lực miền quê nhà-ở đây hiểu là biển nhà-nơi chủ thuyền đều rất rõ thời tiết và khai thác con thuyền tốt nhất, quê nhà thì buồm cũng không thể cô đơn vì còn biết bao thuyền bạn. Hình ảnh cánh buồm cô đơn trên miền biển lạ được ẩn dụ về tư tưởng nổi loạn có vẻ ngược lại thói đời với lời giải thích cuối bài không dễ hiểu được!
Chúc bác phambachieu thành công trong đam mê thơ văn!
|