CHÚ GIẢI
Về một số nhân vật có liên quan tới cuộc đời hoạt động nghệ thuật của Anna Pavlova
Mikhail Mikhailovich Phokin - Михаи́л Миха́йлович Фоки́н (11 /04/ 1880, St. Peterburg — 22 /8/ 1942, New York) — Biên đạo múa nổi tiếng người Nga, được coi là người đã sáng lập ra ba lê hiện đại. Phokin cũng học ba lê tại trường ba lê Hoàng gia như A. Pavlova và tốt nghiệp trước Pavlova một năm – vào 1898. Đồng thời với công việc biểu diễn tại nhà hát Hoàng gia Mariinsky, từ năm 1902, Phokin đồng thời cũng tham gia giảng dạy tại trường múa ba lê hoàng gia và làm biên đạo múa. Năm 1909, Phokin đã dàn dựng solo “Cái chết của con thiên nga” từ Carnival of the Animals của Camille Saint-Saëns dành riêng cho Anna Pavlova.
Cũng năm 1909, theo lời mời của Sergei Dyaghilev - chủ Nhà hát ba lê Nga tại Pháp, Phokin sang Paris để trở thành Biên đạo múa chính. Những năm tiếp sau đó, Phokin đã trở nên nổi tiếng trên thế giới với việc dàn dựng các vở diễn «Les Sylphides» (1909) và «Chim lửa» (1910); tiếp đó là các vở “Petrushka” (1911) và “Dafnis and Hloya” (1912).
Vào năm 1912, M. Phokin rời bỏ nhà hát ba lê Nga của Dyaghilev vì không chịu được sự sủng ái quá đáng của ông với nam diễn viên ba lê tài danh Vatslav Nizinsky. Tới Mỹ vào năm 1919, Phokin vẫn tiếp tục công việc của một biên đạo múa. Trông cả cuộc đời, Mikhail Phokin đã dàn dựng khoảng 70 tác phẩm.
Vaslav Fomich Nijinsky - Вацлав Фоми́ч Нижи́нский (12 /3/ 1889, Кiev — 8 /4/ 1950, London)
— một trong những nam diễn viên ba lê tài năng nhất trong lịch sử ba lê thế giới. Là một trong những vũ công chủ đạo được sủng ái của Nhà hát ba lê Nga - Dyaghilev, Nijinsky có thể thực hiện động tác đứng trên đầu các ngón chân – en pointe, một trong những khả năng hiếm có của các vũ công ba lê nam thời bấy giờ.
Sergei Pavlovich Diaghilev - Серге́й Па́влович Дя́гилев, nickname là Serge, ( 31/3/ 1872 – 19/8/ 1929) – nhà phê bình nghệ thuật người Nga, Mạnh thường quân đồng thời là nhà sáng lập nhà hát ba lê Nga - Ballets Russes tại Paris, Pháp, nơi hội tụ rất nhiều anh tài của nghệ thuật múa ba lê như Phokin, Nijinsky, Pavlova.v.v...
Enrico Cecchetti (21 /6/ 1850, Rome - 13 /11/ 1928, Milan) – diễn viên, thầy dạy ba lê - người sáng lập ra phương pháp Cecchetti. Sau khi thành danh tại châu Âu, Cecchetti sang múa cho nhà hát Hoàng gia St. Peterburg. Cho tới năm 1888, Cecchetti được coi là nam diễn viên ba lê xuất sắc nhất trên thế giới. Thế nhưng quảng đại công chúng hầu như không biết rằng trong kỹ thuật vũ đạo, Cecchetti chỉ có thể quay mình theo một hướng nhất định (
hình như là thuận chiều kim đồng hồ!!!) và trên thực tế, tất cả các vở diễn dàn dựng cho Cecchetti đều phải thay đối cho phù hợp với điểm yếu này!
Với thành công rực rỡ trên sân khấu ba lê Hoàng gia Nga, Cecchetti đã chuyển sang giảng dạy. Trên phưong diện này, ông cũng rất thành công và nổi tiếng bởi một loạt các học trò của Cecchetti đã trở thành những nghệ sỹ ba lê kiệt xuất như: Anna Pavlova, Léonide Massine, Vaslav Nijinsky...
Đối với Anna Pavlova, Cecchetti có một ảnh hưởng rất lớn. Ông vừa là người thầy, vừa là người đỡ đầu về tinh thần cho Anna Pavlova trên con đường sự nghiệp múa cũng như sự nghiệp truyền bá nghệ thuật ba lê qua vũ đoàn ba lê của Pavlova gây dựng. Giai đoạn 1907-1909 Cecchetti chỉ tập trung dạy một mình Pavlova. Quãng thời gian sau này, vào năm 1918, Cecchetti định cư tại London, Anh và mở trường dạy ba lê tại đó. Cũng vào khoảng thời gian này (từ cuối năm 1911), Anna Pavlova thành lập vũ đoàn và mua nhà tại London. Hai thầy trò luôn giữ một mối quan hệ thân thiết.
Một số thuật ngữ liên quan tới nghệ thuật múa ba lê sử dụng trong bài viết
ballerina (
gốc từ tiếng Ý) là nữ nghệ sỹ múa ba lê. Nam nghệ sỹ ba lê được gọi là
danseur hoặc hiếm hơn, được gọi là
ballerino.
Mặc dù thuật ngữ
ballerina được dùng như trên đã mô tả nhưng tại Nhà hát Hoàng gia Nga, đó lại là một chức vị dành cho nữ nghệ sỹ ba lê múa solo xuất sắc. Hệ thống chức vị này, từ cao xuống thấp, được gọi như sau:
•
prima ballerina assoluta
• prima ballerina
• ballerina
• première danseuse
• soloist
• coryphée
• corps de ballet
Trong lịch sử nhà hát Hoàng gia Nga, chỉ có hai
prima ballerina assoluta, đó là
Pierina Legnani và
Mathilde Kschessinskaya. Thời Liên bang Xô viết, có hai nữ nghệ sỹ ba lê cũng được coi là
prima ballerina assoluta; đó là
Galina Ulanova và
Maya Plisetskaya.
EN POINTE –
đó là kỹ thuật đứng trên đầu các ngón chân khi thực hiện các bước chạy hoặc nhảy trong biểu diễn múa ba lê. Kỹ thuật này được thực hiện với sự trợ giúp của giày múa ba lê có mũi cứng và thân ôm chặt vào chân vũ công. Múa en pointe đòi hỏi sức lực và kỹ thuật; đó là kỹ thuật cơ bản của nữ diễn viên ba lê phải rèn luyện thành thục.
ARABESQUE –
Một chân lùi về phia sau trong khi tay để ở những tư thế hài hòa đa dạng nhằm tạo ra khoảng cách lớn nhất từ đầu các ngón tay tới đầu các ngón chân.
FOUETTE – Quay tròn...
PIQUE - Đặt bước trực tiếp en pointe từ plie
PORT DE BRAS –
Kỹ thuật tay. Có 2 nghĩa: (1) Tập hợp chuyển động của một hay cả hai tay trong các tư thế khác nhau. Sự chuyển tiếp của tay từ thế này sang thế khác tạo nên port de bras. (2) Là một nhóm các bài tập tăng độ dẻo và duyên dáng cho chuyển động tay.
PIROUETTE – Một kiểu xoay người… Động tác này đòi hỏi một sự giữ thăng bằng hoàn hảo.
(Xin cám ơn hai bác Nina và nthach đã "mở bài" và tạo cảm hứng cho tôi bổ sung tiếp)
HẾT