[nqbinhdi]

Thế là đã 40 năm tròn từ cái đêm đau thương 16-4-1972 ấy.

Những ngày sau đó, bom đánh loạn xạ khắp thành phố. Bọn Mỹ năm ấy lần đầu thử nghiệm bom xuyên để đánh vào chính dân thường. Các đơn vị quân đội đánh trả máy bay thì lấy đâu ra nóc bê tông, chỉ có dân thường mới nấp dưới các hỗ cá nhân - là các hố hình tròn như những lon sữa bò mất nắp bằng bê tông chôn xuống, trên che bằng 2 nửa bán nguyệt cũng bằng bê tông dày chừng 8-10 cm.

Trong chiến tranh phá hoại lần thứ nhất 1965-1968 thì không quân Mỹ ném bom bi chỉ là các quả bom con bung ra trên không từ quả bom mẹ, các trái bom con ấy vỏ bằng gang bên trong nhiều lỗ rỗng chứa các viên bi xe đạp (bọn làm bom cũng chẳng mất công đi sản xuất những viên bi ấy mà chỉ đơn giản đi mua bi xe đạp về nhồi vào thôi - thế nên sau này người ta vẫn đập những vỏ quả bom xịt ấy ra lấy bi thay vào xe đạp trong cái thời bao cấp khốn khó những năm đầu 1980s, tốt tuyệt). Những quả bom bi ấy không sát thương được những người nấp dưới các hố cá nhân kiểu kia bởi bom rơi xuống lăn trên bề mặt đất và do lượng nổ nhỏ nên không phá được lớp nắp bê tông, chỉ hàng trăm viên bi phóng ra mới sát thương những người trên mặt đất thôi (một quả bom bi mẹ chứa cả mấy trăm quả bom con, cầm bằng ném một lần mấy trăm quả lựu đạn xuống mặt đất). Ở ngoài mặt trận thì địch dùng pháo chụp từ lâu, pháo bắn từ hạm đội vào nổ ngay trên không, chụp hàng ngàn mảnh xuống phía dưới. Đạn pháo sát thương thì chứa đầy các mũi tên như những cái đinh dài ~1 cm mà các bà các chị ngày xưa vẫn dùng đóng quai guốc, chỉ có điều là mũ đinh không có mà thay vào đó là dập dạng cánh mũi tên để bay xuyên xa hơn. Mỗi một quả đạn 105 mm của Mỹ chứa khoảng 10 ngàn mũi tên như thế.

Bom xuyên năm 1972 là những quả bom con, cũng bung ra trên không từ bom mẹ, hàng trăm quả một lần. Nhưng bây giờ thì tinh ma và độc ác hơn, quyết giết cho được những phụ nữ, trẻ em nấp dưới các hố cá nhân xi măng. Chúng quyết làm nhụt ý chí của những người lính nơi tuyến đầu đánh Mỹ bằng cách giết cho kỳ được cha già, mẹ yếu, vợ dại, con thơ của họ tận hậu phương. Những quả bom xuyên ấy dài như trái lựu đạn chống tấn công của LX, đầu nhọn có lắp liều nổ lõm, đuôi có cánh để khi rơi xuống sẽ vừa rơi vừa xoay xoáy xuống như chong chóng, khoan thủng qua được 10-15 cm nắp bê tông của các hố cá nhân mới nổ. Nhiều gia đình đã chết rất thương tâm như thế ở HP. Ngay phố Cát Dài của tôi, trong ngõ Hàng gà, bom xuyên qua nắp bê tông nổ bên trong hố cá nhân có người mẹ mang thai bế cả đứa con lớn trú dưới đó, mấy mẹ con chết hết.

Mùa hè 1972, không một nơi nào trong nội đô HP lại còn tương đối an toàn nữa. Bom đánh bừa bãi vào khắp thành phố, không một mục tiêu nào lại được coi là mục tiêu dân sự nữa khi mà chính các tàu vận tải của LX, Cu-ba và cả tàu các nước tư bản đỗ trong Cảng cũng bị ném bom. Trong chiến tranh phá hoại lần trước, hải đội trên Sông Cấm vẫn cứ chạy sát vào các tàu nước ngoài mà bắn trả máy bay địch để tránh địch bắn trả do chúng vẫn ngại bắn nhầm vào tàu nước ngoài. Bây giờ thì không, dưới lòng sông là thủy lôi, phía trên thì máy bay Mỹ ném bừa bom lên cầu tàu, ném cả vào các tàu đỗ dọc bến Cảng, đạn rocket dựng những cột nước trắng cao trên mặt sông, khoan thủng cả vỏ tàu đang neo đậu trong Cảng. Ngay sau ngày 16-4 mấy ngày, trên nóc cửa hàng ăn Ngã Năm, nơi mỗi tháng sau khi lĩnh phụ cấp học sinh chuyên toán chúng tôi vẫn tụ tập nhau ăn kem, người ta đưa xuống được mấy xác người đã bắt đầu bị bốc mùi. Họ bị bom hất lên tận nóc nhà, chết mấy ngày rồi mới phát hiện ra khi đã bắt đầu thối rữa.

Hôm đi tới sở Thương nghiệp TP để cắt tem-phiếu chuẩn bị lên Đại Từ tập trung đi nước ngoài, vừa mới tới sở được mươi phút thì máy bay vào ném bom. Một lúc thì có còi báo yên. Tôi mới từ dưới hố cá nhân chui lên còn chưa kịp phủi các vết bẩn bám trên quần áo thì thấy một cái xe tải nhỏ xịch về cửa Sở TN, từ trên đó người ta - và cả tôi nữa - xúm lại đưa xuống 4 cái băng-ca phủ chăn, máu thấm loang trên một cái chăn chiên rách phủ trên một cái cáng. Họ là các cán bộ của Sở TN, đi cơ sở bị bom, đưa về đó để gia đình còn đến nhận. Chết cả rồi, những cái ngón chân thò ra cuối cáng đã xám ngắt. Tôi cũng chẳng hiểu sao lúc đó lòng mình lạnh băng, còn tiến lại gần cố cầm mấy cái ngón chân thò ra ấy mà lay một cách tuyệt vọng, như thể nhỡ người ta mới chỉ choáng mà ngất đi thôi vậy, biết đâu còn có người tỉnh dậy.

Nhưng thế nên, đầu tháng 9 năm ấy, khi được tập trung lại trên Đại Từ nơi tập trung đi nước ngoài và được hỏi rằng "em nào muốn ở lại đi bộ đội thì viết đơn tình nguyện, không muốn thì thôi, BQP sẽ trả lại hồ sơ để các em đi nước ngoài trong chuyến cuối cùng đầu tháng 9", tất cả bọn chúng tôi, không ai bảo ai, đều viết ngay đơn tình nguyện nhập ngũ. Chỉ là tự nhiên mất toi 1 tháng ở Đại Từ, chả làm được cái chuyện gì ra hồn cả mà về đến đơn vị mới đổ ra ngã nước, lở loét khắp thân vì ăn phải nước suối đầy lá mục trên Đại Từ (lạ cái là dân ở đó cả đời lại chẳng sao hết, mà cũng chỉ mình tôi trong số anh em từ Đại Từ về bị vậy - thân mình lúc nào cũng xanh tím, toàn vết bôi thuốc xanh-mê-ty-len, cả 1 năm trời bị anh em trong đại đội gọi là B. ghẻ, mãi năm sau mới được đổi tên thành nqbinhdi, thật là phúc tổ chứ đến lúc đi cưa mà vẫn còn mang cái danh ghẻ ấy thì có phải là quá quê không).

Ngoảnh lại giật mình, mới đó mà đã gần 40 năm. Số mét đường đã lội bộ qua trên khắp các nẻo đường trong đó có cả ngoài mặt trận, số cây số ta đã miệt mài gõ giày trên bục giảng, thấm thoắt có nhẽ đã đủ để trên vĩ độ này của Thủ Đô mà khép tròn một vòng quanh quả đất. Nhiều lần cũng tự hỏi ta có tiếc không, rằng nếu năm đó không quay về đi bộ đội mà cứ đi LX học thì cuộc đời mình có lẽ đã có thể khác lắm, không chắc đã hơn, song nhất định sẽ rất khác. Hỏi và rồi lần nào lòng ta cũng tự bảo: Không có gì phải hối tiếc. So với những người đã nằm xuống, năm ấy, trước đó và nhiều năm sau đó, ta đã may mắn biết chừng nào, và ta còn cần và đòi gì hơn thế?