[Siren]

Старик Орган понимал его. Углядывая прищуром глаз направление по морю,
он замечал и настроение мальчишки, ерзающего от нетерпения. Старик теплел
глазами - эх, детство, детство,- но улыбку в углах запавшего рта вовремя
подавлял усиленным посасыванием полуугасшей трубки. Нельзя было открывать
улыбку. Мальчик находился с ними в лодке не ради забавы. Ему предстояло
начать жизнь морского охотника. Начать с тем, чтобы кончить ее когда-нибудь
в море,- такова судьба морского добытчика, ибо нет на свете более трудного и
опасного дела, нежели охота в море. А привыкать требуется сызмальства.
Потому-то прежние люди говаривали: "Ум от неба, сноровка сызмальства". И еще
говаривали: "Плохой добытчик - обуза рода". Вот и выходит: чтобы быть
кормильцем, мужчина должен с ранних лет постигать свое ремесло. Пришел такой
черед и Кириску, пора было натаскивать мальчишку, приучать его к морю.
Об этом все знали, все поселение клана Рыбы-женщины у сопки Пегого пса
знало, что сегодняшний выход в плавание предпринимался ради него, Кириска,
будущего добытчика и кормильца. Так заведено: каждый, кто рождается
мужчиной, обязан побрататься с морем с малолетства, чтобы море знало его и
чтобы он уважал море. Потому-то сам старейшина клана старик Орган и двое
лучших охотников - отец мальчика Эмрайин и двоюродный брат отца Мылгун - шли
в плавание, повинуясь заветному долгу старших перед младшими, в этот раз
перед ним, мальчиком Кириском, которому предстояло отныне и навсегда
познаться с морем, отныне и навсегда и в дни удач и неудач.
Пусть он, Кириск, сейчас мальчишка, пусть еще молоко материнское на
губах, и неизвестно, выйдет ли толк из него, но кто возьмется сказать, может
статься, когда они сами отойдут от дел, превратясь в немощных старцев,
именно он, Кириск, будет кормильцем и опорой рода. Так оно и положено быть,
так оно и идет в поколениях, из колена в колено. На том жизнь стоит.
Но об этом никто не скажет вслух. Человек думает об этом про себя, а
говорит об этом редко. Оттого-то там, на побережье Пегого пса, никто из
людей Рыбы-женщины не придал особого значения этому событию - первому выходу
Кириска на добычу. Наоборот, соплеменники постарались даже не заметить, как
он уходил в море вместе с большими охотниками. Вроде бы не принимали
всерьез эту затею.
Провожала его только мать, и то, не сказав вслух ни слова о предстоящем
плавании и не дойдя до бухты, попрощались. "Ну, иди в лес!" - нарочито
внятно сказала она сыну, при этом не глядя на море, а глядя в сторону леса:
"Смотри, чтобы дрова были сухие, и сам не заблудись в лесу!" Это она
говорила для того, чтобы запутать следы, оберечь сына от кинров - от злых
духов. И об отце мать не проронила ни слова. Точно бы Эмрайин был не отец,
точно не с отцом Кириск отправлялся в море, а со случайными людьми. Опять же
умалчивала потому, чтобы не проведали кинры, что Эмрайин и Кириск - отец с
сыном. Ненавидят злые духи отцов и сыновей, когда они вместе на охоте.
Погубить могут одного из них, чтобы силу и волю отнять у другого, чтобы с
горя поклялся один из них не ходить в море, не вступать в лес. Такие они,
коварные кинры, только высматривают, только выжидают случай какой, чтобы
вред учинить людям.

Ông già Organ hiểu nó. Mắt nheo nheo nhắm hướng đi trên biển, ông vẫn nhận thấy tâm trạng của thằng bé đang nhấp nhổm vì nôn nóng. Mắt ông già trở nên đầm ấm – ôi chao, tuổi thơ, tuổi thơ – nhưng ông đã kịp thời dập tắt nụ cười thoáng hiện bên mép cái miệng móm, mút lấy mút để chiếc ống điếu đã gần tắt. Không thể để lộ nụ cười. Thằng bé có mặt trong thuyền cùng với họ không phải để tiêu khiển. Nó sắp bắt đầu sống cuộc đời của người đi săn trên biển. Cuộc đời ấy rồi đây sẽ lại chấm dứt cũng ở biển, đó là số phận của người làm nghề đi biển, bởi vì trên đời không có việc gì khó khăn và nguy hiểm hơn đi săn trên biển. Phải tập quen từ bé. Bởi thế người xưa có câu: “Thông minh do trời phú, tài khéo léo phải rèn từ bé”. Ngoài ra còn có câu: “Người săn bắt tồi là gánh nặng cho thị tộc”. Do đó, muốn trở thành người nuôi dưỡng gia đình, từ lúc còn thơ người đàn ông phải am hiểu nghề nghiệp của mình. Bây giờ đến lượt Kirixk, đã đến lúc rèn cặp thằng bé, tập cho nó quen với biển.
Chuyện đó ai nấy đều biết, mọi người ở xóm dân của thị tộc Người Đàn bà Cá gần núi Chó Khoang đều biết rằng chuyến đi biển hôm nay là vì Kirixk, kẻ sau này sẽ thành người đi săn nuôi sống gia đình. Tục lệ là như vậy: mỗi người sinh ra là đàn ông đều có bổn phận kết thân với biển từ bé để biển quen biết mình và bản thân mình kính trọng biển. Bởi vậy người cao tuổi nhất thị tộc, ông gia Organ, và hai người đi săn ưu tú nhất – Emrayin, bố thằng bé, với Mưngun em họ ông, - xuống thuyền ra khơi, thực hiện bổn phận thiêng liêng của người lớn đối với kẻ sinh sau, lần này kẻ sinh sau đó là Kirixk, thằng bé mà từ nay và mãi mãi sau này sẽ làm quen với biển, từ nay và mãi mãi sau này, trong những ngày thành công cũng như thất bại.
Mặc dù hiện giờ Kirixk còn là một thằng bé, miệng còn hơi sữa, và chưa biết sau này nó có làm nên trò trống gì không, nhưng ai dám nói chắc chi được. Chưa biết chừng rồi đây, khi họ không làm việc được nữa, họ thành những người già cả yếu đuối thì chính Kirixk sẽ là người nuôi sống thị tộc, là chỗ dựa của thị tộc. Tục lệ là như vậy, nó lưu truyền từ đời này sang đời khác, từ chi này sang chi khác. Đấy là nền tảng của cuộc sống.
Nhưng điều đó chẳng ai nói ra miệng. Người ta nghĩ về chuyện đó, nhưng ít khi nói ra. Bởi thế, ở vùng bờ biển Chó Khoang, không người nào trong thị tộc Người Đàn bà Cá coi biến chuyển đó – chuyến ra biển đi săn lần đầu của Kirixk là điều có ý nghĩa đặc biệt. Dường như họ không coi trọng cái chuyện này.
Chỉ có bà mẹ đưa tiễn thằng bé, và bà cũng không nói lấy một lời về chuyến đi biển sắp tới, chưa đến vịnh bà đã chia tay. “Thôi, con vào rừng đi! – Bà nói với con trai, cố ý nói cho thật rành rẽ, đồng thời không nhìn ra biển, mà nhìn về phía rừng. – cẩn thận đấy, giữ sao cho củi được khô và khéo kẻo lạc trong rừng!”. Bà nói như thế để làm lẫn dấu vết, bảo vệ cho con khỏi bị các kinrư – tức là ma quỉ - làm hại. Ba không thốt lên một lời nào về ông bố. Dường như Emrayin không phải là bố thằng bé, dường như không phải Kirixk đi biển với bố, mà với những người tình cờ gặp được. Bà lờ đi cũng lại cốt để các kinrư không biết được rằng Emrayin và Kirixk là hai bố con. Ma quỉ rất ghét cái chuyện hai bố con cùng đi săn. Chúng có thể giết hại một trong hai người, để người kia không còn sức lực và ý chí, để người kia đau xót quá sẽ thề không ra biển, không vào rừng nữa. Bọn kinrư quỉ quyệt là như thế đấy, chúng chỉ trông chờ, chỉ rình cơ hội để làm hại người.