Anatasia – Nàng công chúa cuối cùng
(Bài này tớ đã viết ở mục phim Nga phun đề Việt, nhưng đây thực chất là phim Mỹ và ở topic kia thiên về bàn luận hơn và bộ phim này nên có một topic riêng cho những ai hứng thú về chiều đại Romanov, nên quyết định pót lại tại đây)
Bộ phim về nàng công chúa cuối cùng của nước Nga nhận hai đề cử Oscar và tám giải thưởng điện ảnh vào năm 1998.Đây là bộ phim hoạt hình làm lại từ siêu phẩm cùng tên cũng tùng vịnh dự nhận Oscar vào năm 1956.Đây một trong những tác phẩm thành công nhất của hãng 20th Century Fox.
Đạo diễn : Don Bluth
Diễn viên : Meg Ryan, Kirsten Dunst
Sản xuất : 20th Century Fox
Kịch bản : Susan Gauthier
Thể loại : Hoạt hình
Xuất bản : 1997
Độ dài : 94 phút
Một câu truyện cổ tích sẽ luôn bắt đầu vào một thời điểm “Ngày xửa ngày xưa”, tại một xứ sở kỳ diệu “Xa thật là xa..” với nhân vật như “một chàng hoàng tử cưỡi bạch mã, một cô công chúa tóc vàng xinh đẹp, một mụ phù thủy độc ác, một con rồng hung bạo và một bà tiên tốt bụng vv..” và kết thúc sẽ luôn là “Và họ sống bên nhau hạnh phúc đến trọn đời!”.
Thế nhưng,
Bạn đã bao giờ nghĩ rằng một câu truyện cổ tích lại xảy ra ngay vào thế kỷ thứ XX “Tại một thời điểm cách đây cũng không xa lắm” (lời trong phim) tại cố đô Sain – Petersburg của nước Nga vào đúng cơn bão táp cách mạng vô sản năm 1916 làm rung chuyển cả thế giới.Những nhân vật trong câu truyện vẫn là những vị vua (vị Sa hoàng nước Nga),hoàng hậu, hoàng tử, thái hậu, công chúa vv…Nhưng kết cục của họ không còn hạnh phúc như trước nữa…
Thời đại chuyên chính của các vị vua đã qua đi, khi mà Đêm trường trung cổ đã nhường chỗ cho kỷ nguyên khai sáng của loài người.Ngay cả Tsardom miền đất cố xưa biệt lập nơi phương Đông của các Sa Hoàng (gọi như như vậy để phân biệt với Kingdom nghĩa là miền đất của các Vua chúa châu âu nói chung) cũng không nằm ngoài thời thế.Cơn bão táp lịch sử kéo đến đã mãi mãi chấm dứt cái thời kỳ bạo ngược của chế độ phong kiến, của những ông hoàng Ivan bạo chúa, của các bà hoàng Ekaterina độc ác, và của các nông nô nghèo khổ sống như súc vạt trên trái đất này.Nhưng cả thời kì lịch sử đằng đẵng ấy cũng đã để lại không ít những truyền thuyết, những huyền thoại về các vị vua, những bà hoàng, những chàng hoàng tử và ... tất nhiên là về cả những nàng công chúa xinh đẹp như chim thiên nga....
Công chúa Anastasia Nicolaievna Romanova
Con gái út của Sa hoàng Nicolai II -Công chúa cuối cùng của nước Nga?
Đó là một bí mật đã làm đau đầu các nhà nghiên cứu lịch sử, làm thổn thức trái tim các nhà văn lãng mạn suốt 60 năm cuối của thế kỉ XX và cũng là nhân vật chính của bộ phim này.
Đó là bí mật về một nàng công chúa có mái tóc màu vàng hung hung, đôi mắt xanh lam màu biển, luôn tươi cười trên những bức ảnh gắn trong những quả trứng Phục sinh dát vàng hay những con búp bê Nga Matrioshka xinh xắn...
Nàng là con gái út của Sa hoàng Nicholas II và hoàng hậu Alexandra, sinh ngày 18 tháng 6 năm 1901.Là công chúa có tính khí thất thường và là nhân vật từng gây nhiều tranh cãi trong lịch sử.Đã có không biết bao nhiêu người tự nhận là công chúa Anastasia sau biến cố của vương triều Romanov mà nổi tiếng nhất là Eugenla Smith, người tự gọi mình là Anna Anderson.
Lưu ý: Phần sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung.
Năm 1916, Sa hoàng Nicholas tổ chức buổi lễ kỷ niệm 300 năm thống trị của triều đại Romanov tại nước Nga.Trong buổi lễ, thái hậu Marie tặng cháu nội, công chúa Anastasia (công chúa hồi nhỏ do Kirsten Dunst lồng tiếng), một chiếc hộp biết chơi nhạc xinh xắn và mặt dây chuyền khắc dòng chữ “Together in Paris” (Hội ngộ tại Paris).Mặt dây chuyền chính là chìa khóa để mở chiếc hộp. Tiệc vui gián đoạn bởi sự xuất hiện của tên tu sĩ điên khùng Grigori Rasputin, kẻ từng được triều đình trọng vọng nhưng đã tình nguyện bán linh hồn cho thế lực bóng tối để được tăng thêm quyền lực. Bị Sa hoàng tống cổ ra khỏi bữa tiệc, hắn giận giữ đưa ra một lời nguyền rằng cả gia tộc Romanov sẽ sớm đối mặt với sự diệt vong.
Cảnh Anatasia và vua cha Sa hoàng Nikolai đệ nhị
Quần chúng chiếm cung điện Mùa Đông
Quả nhiên lời nguyền ứng nhiệm!
Chưa đầy một năm sau, cách mạng Nga bùng nổ và chế độ phong kiến nhanh chóng bị xóa sổ trên toàn nước Nga.Khi lực lượng cách mạng tấn công cung điện Mùa Đông, tất cả mọi người trong triều đình từ quân hàu đày tớ, lính gác, quần thần cho tới các quý tộc đều bỏ chạy nhốn nháo, ai nấy lo thoát thân mình.Anastasia muốn quay lại tìm chiếc hộp nhạc bà nội đã tặng cô.Hoàng thái hậu nhìn thấy và đuổi theo cháu, cả hai người bị tách khỏi những thành viên còn lại trong hoàng tộc.May mắn họ được một cậu cậu bé giúp việc cho hoàng cung giúp đỡ chạy thoát tù một lối đi bí mật trước khi quân nổi dậy tới nơi.Nhưng chiếc hộp nhạc vẫn rơi lại và cô bé chỉ còn bên minh sợi dây truyền khắc dòng chữ “Together in Paris”.
Rasputin (không biết từ đâu lòi ra) đuổi theo hai người tới tận sông Neva khi đó đang đóng băng quyết tâm giết chêt cả hai bà cháu để hoàn thành lời nguyền.Nhưng tên tu sĩ ngu ngốc này rơi xuống nước do giẫm phải lớp băng mỏng.Khi họ chạy tới ga tàu, do xô đẩy không may Anastasia ngã khỏi đoàn tàu đập đầu xuống đất rồi ngất lịm.Không kịp quay lại tìm cháu gái, Thái hậu Marie buộc phải lên tàu đi Paris, còn nàng Anna tội nghiệp mất toàn bộ ký ức bởi cú ngã.
Mười năm sau đó, thái hậu Marie là thành viên sống sót duy nhất cảu hoàng tộc hiện đang sinh sống ở Paris, tuyên bố treo thưởng một khoản tiền lớn cho ai có thể tìm ra người cháu gái đã thất lạc của bà.Hai người đàn ông sống tại St. Petersburg gồm Dimitri (John Cusack) và Vladimir nảy ra ý định tìm một cô gái trẻ để đóng giả Anastasia hòng ẵm gọn số tiền lớn.Dimitri từng là người hầu trong cung điện Mùa Đông, (chính anh là người có lần cứu hai bà cháu như đã nêu trên) trong khi Vladimir thuộc tầng lớp quý tộc trước thời kỳ cách mạng.
Họ gặp Anya (Meg Ryan), một cô gái trẻ mới tới St. Petersburg nhưng không nhớ bất kỳ điều gì về tám năm đầu đời.Nhận thấy Anya có những nét rất giống công chúa mất tích của dòng họ Romanov, hai tên bịp quyết định chọn cô làm người giả mạo công chúa Anastasia.Anya đang muốn đi Paris để thực hiện ý nguyện bấy lâu của minh là tìm lại chính tung tích của minh, bởi vì trên người cô chỉ có manh mối duy nhất lài sợi dây truyền có dòng chữ “Together in Paris” khi mà người ta tìm thấy cô hơn mười năm trước.Nhưng thủ tục hành chính phức tạp thời kỳ đó không cho phép.Mặc dù không đồng tình xong cô buộc phải chấp nhạn lời đề nghị của Dimitri, với chuyên gia đại bịp này và người “đồng chí” xuất thân quý tộc nay bần cùng và tha hóa thì chuyện mạo giấy tờ dễ nhưghi giấy lộn.Và cả ba cùng nhau khởi hành tới Paris.
Hai gã dạy Anya tất cả mọi thứ, từ cách đi đứng, nói năng cho tới cách ăn mặc để cô có thể qua mặt Marie.Trên đường tới Paris, lửa gần rơm Anya và Dimitri nảy sinh tình cảm.Tuy nhiên, Anya không biết rằng kẻ mà cô đem lòng cảm mến đã lấy trộm chiếc hộp âm nhạc của cô.
Tay phù thủy hắc ám Rasputin không chết bởi cú ngã ở sông Neva, nhưng trở thành kẻ tàn tật.Chờ đợi đúng 10 năm để phục hồi toàn bộ pháp thuật, hắn tập hợp một đội quân quỷ dữ để tiêu diệt công chúa Anastasia hòng thực hiện lời nguyền trước kia sẽ tận diệt hạu duệ cuối cùng của hoàng tộc. Tuy nhiên, những nỗ lực ám hại Anya đều thất bại bởi sự can thiệp giúp đỡ của Dimitri và Vladimir.
Cuối cùng thì họ cũng “Hội ngộ ở Paris” nhưng thái hậu Marie thì đã quá thất vọng vì gặp phải quá nhiều kẻ giả mạo và không muốn gặp cô.Chỉ có dòng máu hồng đang chảy trong huyết quản giúp cho hai người có một mối giao cảm kỳ lạ, họ quyết định gặp mặt.Khi Anatasia bị hỏi vào một câu hỏi khó mà tất cả những ứng viên khác đều trả lời sai, đó là cô làm thé nào mà trốn thoát khỏi hoàng cung. Cả Dimitri và Vladimir đều lung túng, thì từ đâu đó bất chợt một phần ký ức của riêng Anya ùa về, cô nhớ mang máng rằng minh đã được một cậu bé người hầu cứu sống.Ký ức của cô càng hồi phục rỗ nét sau khi tìm lại được chiếc hộp nhạc thất lạc, hóa ra sợi dây chuyền cô luôn màg bên cổ chính là chìa khóa của nó.Dây cót chạy ngược như đưa cô về quá khứ xa xăm, giai điệu bài "Once Upon in December" như gợi nhớ lại "Một thủa tháng 12" dữ dội năm nào,chỉ có điều giờ cũng là tháng 12 và hai bà cháu đang "Hội ngộ ở Paris" đúng như lời hứa thay vì ở nước Nga quê hương.Dimitri bang hoàng khi hiểu ra: Đó đích thực là công chúa Anatasia thật bằng xương bằng thịt bởi vì y chính là cậu bé đó!
Giả thành thật và giờ thật thành giả.Dimitri đã trót đem lòng yêu …công chúa!Hối hận vì hành vi lừa đảo của minh và tự nhủ đũa mốc còn chòi mâm son.Y ra đi mà chẳng còn buồn đoái hoài gì đến số tiền thù lao kếch xù mà vì nó, y đã vuợt bao quản ngại để dến tận đay.Mặc dù thái hậu đã hết lời thuyết phục mong trả ơn xong với những gã thất tình thì đau cần gì ngoài rượu.Nàng Anna giờ đây từ vịt con xấu xí bỗng biến thành con thiên nga xinh đẹp, từ một cô gái nghèo khổ nhếc nhác bỗng một bước trở thành thiên kim công chúa, lá ngọc cành vàng.Dù gia tộc không còn quyền tể trị xong nàng vẫn là hậu duệ hợp pháp cuối cùng có quyền kế thừ những tài sản to lớn của riêng hoàng tộc.Anatasia căm thù và khinh miệt Dimitri vì hắn đã lợi dụng minh (hay đúng hơn theo tôi nghĩ thì nàng hận tay sở khanh đã bỏ mặc nàng!).Nhưng sau khi biết chàng lãng tử đã không lấy tiền và rũ áo ra đi, Anatasia đã vội vàng bỏ chạy khỏi bữ tiệc đoàn tụ mà thái hậu dã cố công chuẩn bị từ rất lâu, với biết bao cánh báo chí và các quý tộc trong trang phục rực rỡ đang tụ tập trong lâu đài sa hoa đang mòn mắt chờ đợi để lao đi tìm chàng.Tình yêu khi đã lên cơn thì thật là mãnh liệt, nó bùng cháy không khác nào ngọn lửa cách mạng trước đây, nó phá tan mọi xiềng xích! (phải thấy là tác giả đã quá tài tình khi cho chúng ta xem hai diễn biến tưởng như chẳng lien quan này vào một sự so sánh ngầm-Đây là đoạntôi thích nhất).Và khi tình yêu đã ở mức nồng nhiệt nhất, cũng như ngọn sóng cách mạng đang ở cao điểm của nó thì mọi thứ đều dường như đổ vỡ. Tên phù thủy Rasputin lại xuất hiện ngáng trở đôi bạn trẻ.Công chúa còn đang bận nguyên cả váy áo lộng lẫy chạy như bay ra nhà ga Paris tìm người yêu trước khi chàng kịp biến đi vĩnh viễn, Dhimitri cũng như có linh cảm, vội bỏ vé lao về để tìm nàng.Y chưa thể ra đi như thế khi mà chưa nói một lời yêu nào với nàng cả, cả hai, à không cả ba (cả Rasputin) cùng gặp nhau ở một cây cầu bắc qua sông Seine.Thật là định mệnh, Số phận trớ trêu một lần nữa đặt họ vào một cây cầu mang tên một vị Sa hoàng khác của nhà Romanov, đó là cây cầu Alexander III mang Sa hoàng đã xây tặng nó cho nước Pháp để làm món quà cho tình hữu nghị hai nước.Ngay lúc này, cũng vào đúng thời điểm giữa tháng 12 lạnh lẽo mặt sông như đóng băng.Sông Seine trông như thể là sông Neva băng giá nơi quê hương Nga xa xôi, nó có thể sẽ là nơi sẽ chôn vùi hậu duệ cuối cùng của ông xuống đó như đã từng làm nhân chứng lạnh lùng chứng kiến cả triều đại sụp đổ ngay bên cạnh mình…
“Cầu Alexandre-III (tiếng Pháp: Pont Alexandre-III) là cây cầu bắc qua sông Seine giữa quận 7 và quận 8 thành phố Paris.Được công nhận di tích lịch sử, đây là một trong những cây cầu đẹp nhất thành phố.
Hoàn thành năm 1900 cùng với các công trình Petit Palais và Grand Palais, cầu Alexandre-III vốn là quà tặng của Hoàng đế Nga Alekxandr III cho nước Pháp nhân dịp Triển lãm quốc tế tại Paris năm đó. Cầu được đặt tên theo tên vị Sa hoàng, nhưng viết theo tiếng Pháp thành Alexandre-III.”
Trích Wikipedia
Nàng công chúa ra mắt khán giả lần đầu tiên vào ngày 14/11/1997 tại thành phố New York, Mỹ và xuất hiện ở các nước khác từ ngày 21/11/1997.Ngay trong tuần đầu công chiếu, phim chiếm vị trí thứ hai trong bảng xếp hạng doanh thu ở khu vực Bắc Mỹ với doanh thu 58.403 triệu USD.Với số tiền vé 139.801 triệu USD trên toàn thế giới, Anastasia là bộ phim thành công nhất trong sự nghiệp của đạo diễn Don Bluth.
Anastasia được đề cử Oscar cho Âm nhạc xuất sắc và Ca khúc xuất sắc.Tại buổi lễ trao giải Oscar vào năm 1998, hai bài hát trong phim, có tên "Journey to the Past" tạm dịch là “Du hành về quá khứ” và "Once Upon a December" tạm dịch là “Một thủa tháng 12” đã được chính các ca sĩ tham gia bộ phim thể hiện.
Bàn về nghệ thuật thì khỏi cần phải chê, tôi rất ấn tượng cảnh Saint Peterburg hiện ra với những giáo đường Chính Thống có mái củ tỏi cổ xưa, lại hòa vào một khung cảnh hiện đại với những chiếc cần cẩu đang xây dựng và những chiếc ống khói nhà máy mọc lên tua tủa, tất cả trong một vùng trời đày tuyết của nước Nga xa xôi.Cảnh tượng ấy có thể nói là một bức tranh đỉnh cao về sự hòa hợp giưa hiện đại và cổ tích.Một khung cảnh thần thoại lồ lộ ra ngay vào đầu thế kỷ XX đang kể một câu truyện mới về cuộc cách mạng canh tân đất nước, về sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa của nước Nga mới.Chi tiết các nhân vật cũng hết sức đẹp và có hồn, đặc biệt là một số nhân vật phụ như Sa hoàng Nikolai II, Rasputin, dù ít xuất hiện xong đầy lôi cuốn và là những điểm nhấn sắc sảo.Khung cảnh các công trình lịch sử như cung điện mùa đông, cầu Alexander III đều hét sức chân thực y như ngoài đời.
Phim cũng phần nào cho chúng ta thấy phong tục và cuộc sống của người dân Nga thế kỷ trước, qua kiểu đặt tên dài lê thê hay thị hiếu "chuộng màu đỏ" dưới thời Bonsevik chẳng hạn.
Thêm một điều lý thú nữa:
Đó là các bức tranh trong phim, một trong cung điện mùa đông vẽ gia đình Sa hoàng theo phong cách hội họa truyền thống Nga và một do Anatasia vẽ nghịch tặng cha mình hồi còn bé, cả hai bức tranh đều có thật.
Anya (Lồng tiếng bởi Meg Ryan, phần hát do Liz Callaway đảm nhiệm)
Khi Meg Ryan được mời lồng tiếng cho nhân vật Anya, nữ diễn viên này tỏ ra không muốn chấp nhận.Biết được tâm trạng của Meg, hãng Fox đã cho cô nghe một đoạn băng ghi âm lời thoại của cô trong Sleepless in Seatle (1993) và xem một cảnh ngắn trong Anastasia.Quá ấn tượng trước đoạn phim, Meg đổi ý và chấp nhận vai diễn.
Diễn viên Meg Ryan có ngoại hình khá với Anatasia trong phim
Bộ phim được làm lại dựa trên Anastasia được phát hành vào năm 1956, trong đó người viết nhạc là Afred Newman.41 năm sau, con trai ông, David Newman, trở thành người viết nhạc cho bộ phim làm lại.Đây cũng là một bộ phim của hãng 20th Century Fox.
Đây là poster bộ phim gốc do đạo diễn Anatole Litvak làm năm dựa theo kịch bản chuyển thể của Guy Bolton, Athur Laurents và Marcelle Maurette.Vai Anatasia do Ingrid Bergman đóng còn vai Dimitri do diễn viên lừng danh Yul Brynner đóng (chúng ta sẽ có dịp làm quen với tài tử này qua phim Mười điều răn và Taras Bulba).Phim bản gốc cũng nhận được một giải Oscar cho Nữ diễn viên xuất sắc nhất và đề cử cho giải Âm nhạc hay nhất.
Ingrid Bergman (1915-1982) là một diễn viên người Thụy Điển nổi tiếng của Hollywood.Ingrid Bergman sinh ngày 29 tháng 8 năm 1915 tại Stockholm, Thụy Điển.Ingrid mồ côi mẹ vào năm 2 tuổi và mồ côi cha vào năm 12 tuổi.Bà chính là diễn viên chính của phim Anatasia bản năm1956
Ingrid Bergman có thể nói 5 thứ tiếng: tiếng Thụy Điển, tiếng Đức, tiếng Anh, tiếng Phápvà tiếng Ý.
Bergman được vinh danh bởi một ngôi sao trên Đại lộ Danh vọng Hollywood, số 6759 Hollywood Blvd.