Bộ phim tài liệu mới về sự sụp đổ của Liên xô
Việt Hùng(Nuocnga.net)
Tròn 15 năm trước, các nhà lãnh đạo Nga, Belorussia, Ucraina đã cùng nhau ký Hiệp định Belovezh, chấm dứt sự tồn tại của Liên xô.Xin lược dịch bài báo của Elena Lankina đăng trên tờ Tin tức Matxcơva về sự kiện này:
Ngày 8/12/1991 Hiệp định Belovezh đã được ký kết, đặt dấu chấm hết cho sự tồn tại của Liên xô. Bộ phim tài liệu 2 tập "Liên bang bền vững" của đạo diễn A.Pobortsev trên kên truyền hình HTB sẽ cho chúng ta biết về cái chết của cường quốc này.
Đã 15 năm nay người ta vẫn tranh cãi về nguyên nhân của việc ký kết Hiệp định Belovezh. Một số thì lấy làm tiếc vì sự đổ vỡ của Liên xô và kết án một số nhà lãnh đạo đất nước thời đó. Số khác thì nêu ra những khó khăn khách quan và những vấn đề khiến cho không thể duy trì hệ thống nhà nước như trước nữa. Bộ phim cũng cho thấy ngay cả những người tham gia trực tiếp vào sự kiện này cũng không có cùng chung ý kiến.
Như chúng ta đã rõ, Hiệp định về việc "tiêu diệt" Liên xô và thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập do B.Eltsin, Leonid Kravchuk và Stanislav Shushkevich ký kết."Chúng tôi muốn mời cả 3 vị đến đó(nơi ký Hiệp định-ND)-đạo diễn Pobortsev kể-nhưng Eltsin từ chối đến Pusha và bày tỏ thái độ với những gì xảy ra 15 năm trước. Đối với tôi, sự từ chối này không bất ngờ. Từ năm 1996, Eltsin đã nói là ông ấy lấy làm tiếc về điều mình đã làm trong tháng 12/1991".
Căn nhà, nơi ký Hiệp định là một ngôi nhà đi săn xây từ năm 1957, dưới thời N.Khrutsev. Nơi đây các chính khách như Khrushev, Brezhnev và lãnh đạo các nước thành viên Hiệp ước Varsava, các ủy viên BCT đã từng đi săn.Tháng 12/1991, nơi đây thật lạnh lẽo và đầy băng tuyết. Lần đó, Kravchuk gặp một chú heo rừng nhưng ông ta chần chừ không kịp bắn. Buổi tối, ba nhà lãnh đạo ngồi ăn tối cùng nhau và uống vodka hiệu Belovezhskaya và Zubrovka. Họ thỏa thuận sẽ tiến hành công việc vào ngày hôm sau. Không có một văn bản nào được chuẩn bị sẵn."Nếu như đã chuẩn bị sẵn các văn bản thì chúng tôi đã gặp nhau ở Minsk-Kravchuk nhớ lại-Chúng tôi gặp nhau ở một nơi yên tĩnh, cùng suy nghĩ đến việc sẽ làm, nghĩ đến việc phải làm với Liên xô và cách ứng phó với Gorbachev..."
Thực ra họ không cần phải nói gì với Gorbachev. Cuối năm 1991, đất nước lâm vào tình trạng có một không hai-không có một tổng thống thực quyền. Không ai nghe lời Gorbachev, không ai chấp hành lệnh của ông ta. Phương Tây như điếc trước những lời kêu cứu viện trợ tài chính của ông. Các nhà lãnh đạo của các nước Cộng hòa tụ tập ở Novo-Ogarevo theo sáng kiến của Gorbachov cũng không ủng hộ phương án thành lập Liên minh các nhà nước có chủ quyền. Khi mà các cuộc đàm phán đi vào ngõ cụt, Shushkevich đề nghị Eltsin tổ chức cuộc gặp ở Belorussia mà không mời Gorbachev. Eltsin bay đến Minsk,và Shushkevich gọi điện cho Kravchuk gọi ông này đến. Cũng trong ngày này, 1/12/1991, Ucraina đã tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập. Tiến trình tan rã Liên xô đang đi đến hồi cuối cùng.
Bây giờ thì đa số những người tham gia ký kết Hiệp định đều thề thốt rằng họ đã làm tất cả những gì có thể. Quả thực, vào thời điểm đó Liên xô đang lâm bệnh trọng và trên thực tế là đã chết. "Vậy thì ai sẽ có trách nhiệm ký giấy chứng tử đây?"-Cựu thủ tướng Nga S.Shakhrai đã nói như vậy trong phim. Nhiều chính trị gia vào thời điểm đó cũng nghĩ như vậy. Sự hồi sinh của một cường quốc là công việc của những người khác.