Tết mới chả nhất
1.
Hồi đại học, em học cùng một cậu, lúc nào cũng đóng bộ diện, để bù lại cái mã vừa vừa, mặt mũi không đẹp trai lắm. Lúc các bạn đi xe đạp, cậu ấy đã đi Dream, rồi Bonus, GL…
Về sau mới biết S. là con của Giám đốc đường sắt của một tỉnh bắc Trung bộ. Nhà giàu thuộc loại “cỡ” của Tỉnh, nên cậu ta đã được ông bố thu xếp ra đi học hệ mở rộng ngoài này, mà hồi đó, cái hệ đó ở trường em chẳng cần thi cử gì cả. Chúng nó kể, nhà cậu ta có cái ao phía sau, cứ Tết đến nó có một công năng hữu hiệu là chỗ để phi tang hàng tạ giò, chả, gà qué… quà người ta đến biếu bố nó. Ăn thì nhà đã thừa mứa, không đụng vào rồi. Đem cho thì không được, sợ lộ. Vứt là tiện nhất.
Hồi đó, nghe chuyện những sinh viên chết đói chúng em đều nghĩ: thế mà nó chẳng cho mình, và chia cho cả những gia đình nghèo chạy ăn từng bữa nữa. Nhưng mà, chưa nó đến chuyện xa xôi nó không thể vác đi được, khi mà ra Giêng đến Rằm nó mới lên, ôi thiu hết cả rồi – thì cái sự mang đi cho nó ảnh hưởng lắm, chả là bố nó ngại cái tiếng ông giám đốc được biếu quà nhiều.
Việt Nam ta có cái tinh thần đáng quý. Cả năm có một cái Tết, nên của ngon vật lạ kiếm được trên rừng dưới biển, ngoài những nơi theo truyền thống phải biếu, phải “Tết” như bố vợ, thày giáo, ông bà đáng kính trong họ… nay còn có thêm thủ trưởng, Sếp. Một cơ quan mèng mèng có mấy trăm người, người thì cây giò, người con gà… thì nhà Sếp cuối năm có thành cái kho thực phẩm. Ấy là cái tư tưởng đáng quý, dễ thương của người nông dân Việt Nam ta vậy, lên xây dựng xã hội chủ nghĩa, chuyển hóa thành giai cấp công nhân cả rồi vẫn cứ thích biếu những cái thứ quà mang quê ra là vậy – của ít lòng nhiều mà. Họ đâu có hiểu được nỗi khổ của Sếp, tủ lạnh dung tích thì có hạn. Lòng Sếp thì lúc nào mà chẳng rộng rãi, bao nhiêu quà cũng nhận hết, công bằng được ban phát đều cho tất cả mọi người trong cơ quan.
Bây giờ có loại Sếp cao thủ hơn, trước Tết tí ti, Sếp té mất, trốn biệt luôn, không ai tìm được. Nhà đóng cửa im ỉm, ý là cả nhà về quê rồi. Cái chiêu này làm cho nghệ thuật biếu quà nó biến tướng đi. Những tay nào muốn cầu cạnh thăng quan tiến chức, hay doanh nghiệp muốn xin xỏ gì gì đó, thì nó cũng cao thủ lừa khe những lúc túm được Sếp, đi công tác chung, đi hát chung, đi nhậu chung… và tất nhiên, làm gì còn ông dở hơi nào biếu giò chả làm gì. Giò chả, đã có mấy khúc giò trong phòng hát rồi.
Đấy là nói chuyện cơ quan Nhà nước.
Với doanh nghiệp tư nhân thì khác nhiều. Những công ty tư nhân lấy làm ăn đàng hoàng làm chủ đạo, tiêu cực ở đâu đó ngoài xã hội là phương tiện thì ngược lại, Tết nhất vai trò biếu quà đã thay đổi. Chủ doanh nghiệp bây giờ nịnh người lao động cao cấp là chuyện đã quá thường. Họ đã hiểu, con người, lao động chất lượng cao mới là nhân tố quyết định thành công của doanh nghiệp.
P.S. Ra trường, cái cậu S. ấy đi làm ở cái Pơ-mu, sau này đình đám một dạo chuyện Dũng to Dũng bé. Hồi sinh viên đi xe đạp, cậu ta đi xe máy. Đến lúc ra trường đi làm bằng con Cub 81, cậu ta đi Camry. Nay chưa kịp mua ôtô, hắn đã đi cái Mercedes ML350. Không biết bây giờ thì gia đình còn phải đem giò chả đi vứt mỗi dịp xuân về hay không?