Tôi ko biết thế hệ trước đây đi học ở LX trở về khả năng tiếng Nga như thế nào. Riêng thế hệ tôi trừ một vài người may mắn kết bạn với người Nga có điều kiện thực tập thường xuyên trong quá trình học ở Nga vẫn còn nhớ và nói được tiếng Nga sau khi trở về VN. Phần lớn những người còn lại trong đó có cả tôi ko thể dùng tiếng Nga sau khi đã rời Nga vài năm. Mặc dù vẫn có thể đọc một văn bản bằng tiếng Nga đơn giản hoặc hiểu các cuộc hội thoại đơn giản nhưng riêng việc nói tiếng Nga thì gần như lưỡi đã đơ cứng ko thể phát âm chính xác. Nhiều từ vựng cũng quên hẳn, lẫn lộn tiếng anh tiếng nga tùm lùm.
Ở thế hệ của tôi, người ta xếp sinh viên VN, TQ ở cùng một tầng, vì vậy hầu như quanh đi quẩn lại svvn lại dùng tiếng việt với nhau mà thôi. Chúng tôi chỉ dùng tiếng Nga khi phải nói chuyện với GS hướng dẫn 1,2 lần một tháng. Năm thứ năm đại học tôi có gặp lại thầy giáo dạy học từ năm thứ nhất và thầy giáo phải thốt lên ngạc nhiên vì trình độ nói tiếng Nga của tôi vào thời điểm đó rất kém so với chính tôi ở năm thứ nhất. Đó là chuyện của riêng cá nhân của tôi, còn các bạn của tôi thì sao? Có anh chàng đi đến cổng khoa bị bảo vệ chặn cửa lại ko cho vào vì hỏi xuất trình propusk. Anh bạn này đứng lóng ngóng gãi đầu gãi tai gần 5 phút mà ko giải thích được cho họ hiểu rằng anh ta đã quên propusk ở nhà phải đợi đến khi một người bạn khác chạy đến giải thích hộ thì bảo vệ mới hiểu.
Có nhiều nguyên nhân làm sút giảm khả năng nói tiếng Nga, trong đó nguyên nhân quan trọng nhất là sự hạn chế trong giao tiếp với người Nga. Ở chỗ của tôi ko hiểu sao các sinh viên Nga cực kỳ lạnh lùng và khép kín. Chỉ bắt chuyện nói được một hai câu rất nhạt rồi thôi, chúng tôi cũng cố gắng mời các bạn sv Nga về nhà ăn uống vui vẻ các dịp lễ tết, rồi rủ chơi thể thao cùng nhưng ko bao giờ trở thành bạn chơi cùng với nhau được lâu. Dường như có một bức tường vô hình chặn giữa hai nhóm người, người Nga trẻ (~1985) và những người đến từ nước ngoài như chúng tôi.
Một số bạn ở khoa khác may mắn hơn, vì đặc thù của khoa là phải đi thực tập hè cùng nhau ở TP xa, vì vậy họ đã có điều kiện kết bạn với các sv Nga trong thời gian thực tập và có điều kiện giao tiếp nhiều hơn. Tuy nhiên kể cả trong trường hợp như vậy thì ko phải sinh viên Nga nào cũng thích chơi với sv nước ngoài mà chỉ có một số ít thực sự cởi mở trong giao tiếp với svvn mà thôi.
Điều này trái ngược hoàn toàn với những gì mà tôi thấy hiện nay ở các bạn trẻ cùng thế hệ đến từ các nước khác. Khi chúng tôi vừa đặt chân đến đất Ý, ngay ngày đầu tiên tôi đã phải liên tục ôn lại thứ tiếng anh bập bẹ của mình sau 6 năm liên tục ko dùng để trao đổi với người cùng phòng. Người ta xếp cho tôi ở cùng phòng với một anh bạn người Tiệp. Anh chàng này cực kỳ cởi mở, ngay ngày đầu tiên đã dẫn tôi đi mua xe đạp, sau đó dẫn đi tham quan thành phố, xem trước nơi chúng tôi sẽ học, đánh dấu các địa điểm quan trọng như hiệu sách, cửa hàng siêu thị trên bản đồ rồi lần lượt đi qua các địa điểm này.
Ngày hôm sau thì tất cả các sinh viên quốc tế đã gặp nhau và tôi liên tục nhận được các lời mời dự tiệc do chính họ tổ chức (trước đây ở Nga phần lớn trường hợp, sv VN mời sinh viên Nga về dự tiệc để tìm cách kết bạn). Chính sự cởi mở này đã giúp cho các sinh viên cùng khóa thân thiết với nhau hơn, kết quả của việc này là tôi đã nhanh chóng ôn lại vốn tiếng anh của mình sau 6 năm ko dùng chỉ trong vòng nửa năm.
Một điều khác làm tôi rất ngạc nhiên nữa là sinh viên tây học tiếng của nhau rất nhanh. Anh bạn cùng phòng người Tiệp có khả năng nói tiếng anh, tiếng đức thành thạo, nhưng có điều còn làm tôi ngạc nhiên hơn nữa là anh ta học tiếng Ý chỉ trong vòng 6 tháng và giao tiếp trôi chảy tiếng Ý với người Ý ko một chút sợ sệt nào. Cách học của anh ta rất đơn giản, anh ta chỉ có một cuốn sách dạy tiếng Ý căn bản, một quyển ừ điển Ý-Slovak nhỏ dắt túi và quan trọng hơn là anh ta tham gia vào câu lạc bộ ném dĩa của thành phố. Gần như cuối tuần nào anh ta cũng vắng mặt vì bận thi đấu, trong những lần đi thi đấu xa như vậy anh ta chỉ dùng tiếng Ý mà thôi. Sau 6 tháng thì anh ta nói tiếng Ý cực kỳ trôi chảy.
Điều khác làm tôi ngạc nhiên là khi lần đầu tiên đặt chân đến Hà Lan hỏi bất kỳ người nào từ công nhân vệ sinh cho đến bác lái xe buýt ai cũng nói tiếng anh trôi chảy. Nhiều GS người Mỹ khi sang Hà Lan nói chuyện với chúng tôi khẳng định là nhiều sinh viên HL nói tiếng Anh bằng giọng của người Anh bản địa, ko phân biệt được tiếng anh do người HL nói hay người bản địa nói. Để đạt được điều này ngoài chương trình GD của họ cực kỳ tốt, các bạn nhỏ thường được cha mẹ cho đi học các khóa hè ở các nước nói tiếng anh để thực tập ngôn ngữ. Trong những khóa học đó các bạn nhỏ này được xếp ở cùng với các gia đình bản địa để học văn hóa và ngôn ngữ của họ. Ngoài ra chương trình tv của họ lúc nào cũng có 10 kênh tiếng Anh, nếu phim phát bằng tiếng anh, pháp thì ko có thuyết minh mà chỉ có phụ đề tiếng HL.
Nhiều bạn sinh viên VN vốn là sv rất giỏi của đại học ngoại thương HN, sau khi tốt nghiệp thạc sỹ ở HL đã than rằng ko thể tìm việc được ở đất này vì ko cạnh tranh nổi với các sinh viên bản địa. Điều đó là đương nhiên vì sv HL bao giờ cũng là ưu tiên hàng đầu do yếu tố ngôn ngữ văn hóa, nhưng điều còn tệ hơn là họ cũng ko thể cạnh tranh nổi với các sinh viên đến từ các nước đông âu cũ (Tiệp, Ba Lan, Hung, Bun), những người ngoài kiến thức chuyên môn tốt thì họ lúc nào cũng thành thạo 2,3 thứ tiếng, kể cả tiếng HL. Những điều này cho thấy là sinh viên vn thiệt thòi như thế nào khi việc học ngoại ngữ ở vn vẫn đang còn là việc quá khó và nhiều công việc liên quan đến ngoại ngữ vẫn đang là nhu cầu có thật.
|