Cần giúp đỡ dịch sách "Đông Dương: Đống tro tàn của 4 cuộc chiến (1939-1979)"
 

Nhóm chúng tôi (Mien trung, Muzhik, Thao vietnam, USY, Kóc Khơ Me, SSX) đang dịch cuốn “Đông Dương: Đống tro tàn của 4 cuộc chiến (1939-1979)” của nhà báo, nhà sử học Nga Ilyinsky M.M.

Đây là cuốn sách có nhiều tư liệu lịch sử về Đông Dương nói chung và Việt Nam nói riêng. Việc dịch sang tiếng Việt nhiều chỗ đòi hỏi phải có sự chính xác cao (nếu không muốn nói là tuyệt đối). Vì vậy tôi mở topic này để những người dịch trong nhóm khi gặp khó khăn có thể đưa lên đây nhờ các thành viên NNN giúp đỡ.

Thay mặt nhóm xin trân trọng cảm ơn trước sự giúp đỡ của các thành viên!

Em gặp một số đoạn trích lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Rất mong các bác tìm giúp nguyên văn tiếng Việt của các lời nói đó.

1.
Phần tiếng Nga:
В ноябре 1945 года президент Хо Ши Мин заявил:
«Пусть французские колонизаторы знают, что вьетнамский народ не хочет кровопролития, что он миролюбив. Но пусть они также знают, что несколько миллионов бойцов готовы отдать свои жизни во имя независимости своей страны и победы в затяжной войне Со-противления. Они готовы отдать свои жизни, чтобы навсегда избавить детей своей страны от рабства. Пусть колонизаторы знают, что вьетнамский народ готов пойти на любые жертвы. Народ всего Вьетнама уверен, что война Сопротивления завершится победой...»

Em đã tạm dịch lại sang tiếng Việt như thế này (chắc chắn không như nguyên bản):

Tháng 11 năm 1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố:
“Hãy cho thực dân Pháp biết rằng, nhân dân Việt Nam không muốn đổ máu, yêu chuộng hòa bình. Nhưng cũng để chúng biết rằng, hàng triệu người sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình vì nền độc lập của đất nước và chiến thắng trong cuộc kháng chiến trường kỳ. Họ sẵn sàng hy sinh để con cháu mãi mãi thoát khỏi kiếp nô lệ. Hãy để thực dân biết rằng, nhân dân Việt Nam sẵn sàng hy sinh tất cả. Toàn dân Việt Nam tin tưởng kháng chiến nhất định thắng lợi...”

2.
Phần tiếng Nga:
Был создан Комитет национального освобождения Вьетнама, исполнявший функции Временного правительства во главе с Хо Ши Мином. В этот же день Хо Ши Мин обратился к народу с призывом к всеобщему восстанию. Призыв заканчивался такими словами:
«Пробил решительный час в жизни нашего народа. Соотечественники по всей стране, поднимайтесь на борьбу за освобождение! Угнетенные народы многих стран ведут активную борьбу за свою независимость. Мы не должны медлить».

Đã tạm dịch:
Ủy ban giải phóng dân tộc Việt Nam được thành lập thực hiện các chức năng của Chính phủ lâm thời do Hồ Chí Minh đứng đầu. Ngay trong ngày thành lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra kêu gọi toàn dân tổng khởi nghĩa. Lời kêu gọi kết thúc như sau:
“Giờ quyết định vận mệnh của nhân dân ta đã điểm. Hỡi đồng bào cả nước, hãy đứng lên đấu tranh giải phóng! Các dân tộc bị áp bức ở nhiều nước đang mạnh mẽ đấu tranh giành độc lập. Chúng ta không được chậm trễ ”.

Nhờ các bác tìm giúp!

Trả lời:
Xem nguyên văn tại đây.

Ngoài ra thì tất cả các câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh rất có thể tìm đọc nguyên văn trong Hồ Chí Minh Toàn tập (12 tập xuất bản năm 2000).

Trả lời:
Trích Diễn văn đọc trong "Ngày Kháng chiến Toàn quốc", HCM Toàn tập, tập 4, trang 99-100.

Cảm ơn bác Kóc! Bác bày cho em cách làm sao có thể tìm nhanh được cái mình cần trong “Hồ Chí Minh toàn tập với”. Rõ ràng không có nguồn thì mình không thể dịch chính xác từ tiếng Nga ra được, trừ khi đã thuộc lòng rồi.

Bác giúp em nốt đoạn này:

«Война на Тихом океане и война Сопротивления развиваются благоприятно для дела индокитайской революции. Держа свои силы в состоянии готовности, мы имеем возможность предпринимать локальные восстания, добиваться успехов в отдельных районах страны, с тем чтобы затем перейти ко всеобщему восстанию», — писал Хо Ши Мин.

“Chiến tranh trên Thái Bình Dương và Kháng chiến đang diễn biến có lợi cho cách mạng Đông Dương. Chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, chúng ta có thể khởi nghĩa ở các địa phương, giành thắng lợi tại từng vùng đất nước, để sau này tiến tới tổng khởi nghĩa” - Hồ Chí Minh viết.

Bác nào giúp được đoạn “văn kiện” này nữa thì tuyệt vời:

Nguyên bản:
16 августа 1945 года представители массовых патриотических организаций, национальностей и религиозных объединений собрались на Национальный конгресс, созванный фронтом Вьетминь. Конгресс полностью одобрил призыв ко всеобщему восстанию, подчеркнул необходимость «вырвать власть из рук японцев и марионеточного правительства до прибытия в Индокитай союзных войск, чтобы встретить их как хозяева страны». Речь шла о том, чтобы опередить «союзные» войска (чанкайшистские, английские, французские, американские), которые планировали захватить Индокитай, подчинить его своему господству.
Съезд принял программу, состоявшую из 10 пунктов. План восстания был совершенно секретным:
1. Захватить власть, создать Демократическую Республику Вьетнам на основе полной независимости.
2. Вооружить народ. Укрепить Освободительную армию.
3. Конфисковать имущество захватчиков и предателей и, в зависимости от обстоятельств, либо национализировать его, либо распределить среди бедноты.
4. Отменить все налоги и поборы, установленные французами и японцами, ввести справедливую и разумную налоговую систему.
5. Предоставить народу основные права: право на свободу личности, право собственности, гражданские права: всеобщее избирательное право, демократические свободы, национальное равенство и равноправие полов.
6. Справедливо перераспределить общинные земли, снизить арендную плату и ростовщические проценты, отсрочить выплату долгов, организовать социальную помощь. [40]
7. Обнародовать законы о труде: установить 8-часовой рабочий день и минимум заработной платы, ввести социальное страхование.
8. Создать независимую национальную экономику, развивать сельское хозяйство, учредить национальный банк.
9. Организовать народное образование, развернуть борьбу с неграмотностью, сделать обязательный начальное обучение. Создать новую культуру.
10. Поддерживать дружеские отношения с союзными державами и со всеми странами, борющимися за свою независимость.

Đã tạm dịch:
Ngày 16 tháng 8 năm 1945 Mặt trận Việt Minh triệu tập đại diện các tổ chức quần chúng yêu nước, các dân tộc và các liên minh tôn giáo họp Đại hội quốc dân. Đại hội nhất trí thông qua lời kêu gọi tổng khởi nghĩa, nhấn mạnh sự cần thiết phải “cướp chính quyền từ tay Nhật và chính phủ bù nhìn trước khi quân đồng minh tới Đông Dương để đó tiếp họ như với tư cách là người chủ đất nước”. Vấn đề là phải đi trước quân đội “đồng minh” (quân Tưởng Giới Thạch, Anh, Pháp, Mỹ), những kẻ đã có kế hoạch chiếm Đông Dương, buộc phải chịu ách đô hộ của mình.
Đại hội thông qua chương trình gồm 10 điểm. Kế hoạch khởi nghĩa hoàn toàn bí mật:
1. Cướp chính quyền, thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa với vị thế hoàn toàn độc lập.
2. Vũ trang toàn dân. Củng cố giải phóng quân.
3. Tịch thu tài sản của quân xâm lược và bè lũ phản động và tùy theo hoàn cảnh, quốc hữu hóa hoặc chia cho dân nghèo.
4. Bãi bỏ tất cả các loại sưu, thuế do Pháp và Nhật quy định, áp dụng hệ thống thuế hợp lý và công bằng.
5. Trao cho nhân dân các quyền chủ yếu: quyền tự do cá nhân, quyền sở hữu, quyền công dân: quyền bầu cử, tự do dân chủ, bình đẳng dân tộc và bình đẳng giới tính.
6. Phân chia ruộng đất công bằng, giảm tô, giảm tức, giãn nợ và tổ chức hỗ trợ xã hội.
7. Công bố toàn dân luật lao động: thiết lập chế độ ngày làm việc 8 giờ và mức lương tối thiểu, áp dụng bảo hiểm xã hội.
8. Xây dựng nền kinh tế quốc dân độc lập, phát triển nông nghiệp, thành lập ngân hàng quốc gia.
9. Tổ chức giáo dục nhân dân, phát động cuộc chiến chống mù chữ, quy định cấp học bắt buộc, xây dựng nền văn hóa mới.
10. Duy trì quan hệ hữu nghị với các nước đồng minh và tất cả các nước đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Trả lời:
Nguồn:
Đảng Cộng sản Việt Nam -
Văn kiện Đảng Toàn tập, tập 7,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tr.559

Trả lời:
Nguồn:
Đảng Cộng sản Việt Nam-Văn kiện Đảng toàn tập-Tập7-NXBCTQG-HN2000.

Tôi cũng gặp những đoạn đoạn khá khó dịch như sau nhờ các bác dịch lại sao cho nghe xuôi tai hơn (nhất là những chỗ gạch chân):

1.Допускается, что Медина не отдавал прямого приказа убивать женщин и детей. Его призыв сочетал в себе абстрактные приказы с порывом служаки, с игрой на эмоциональном настроении солдат роты. В той экстремальной обстановке это неизбежно провоцировало массовые убийства.

Tôi tạm dịch:

Người ta cho rằng Medina đã không đưa ra một mệnh lệnh trực tiếp giết phụ nữ và trẻ em. Lời kêu gọi của ông trong đó bao gồm cả những mệnh lệnh trừu tượng với sự ngắt quãng của người cần vụ, với trò chơi trên tâm trạng cảm xúc của những người lính trong đại đội. Trong khung cảnh khắc nghiệt thì điều đó chắc chắn gây nên những cuộc thảm sát tập thể.

2.Расследования событий в Милай показали, что за день до произнесения этой речи Медину инструктировал командир части полковник Хендерсон. Он, недавно принявший командование бригадой, якобы говорил, что намерен «навсегда избавиться от дислоцировавшегося поблизости подразделения вьетконгонских войск», и призывал роты «вести более решительную» борьбу против них. На инструктаже выступал командующий оперативной группой полковник Баркер. Он якобы призывал «сжигать жилища вьетнамцев, затопить все тоннели, траншеи, землянки, уничтожать скот и птицу».

Tạm dịch:

Điều tra các sự kiện tại Mỹ Lai cho thấy một ngày trước khi phát biểu những lời nói trên, Medina đã được đại tá chỉ huy binh đoàn Henderson ra chỉ thị. Mới đây, Henderson đã là chỉ huy lữ đoàn, có ý nói rằng ông luôn muốn "tránh xa đơn vị đóng quân gần khu vực có lực lượng Việt cộng", và kêu gọi đại đội hãy “tiến hành tích cực hơn” các trận chiến. Đại tá Barker, người đã chỉ huy đơn vị lính Mỹ thực hiện chiến dịch theo chỉ thị. Ông có vẻ là người đã kêu gọi " đốt cháy nhà dân thường Việt Nam, lấp kín tất cả các đường hầm, hào, hầm trú ẩn, tiêu hủy gia súc và gia cầm."

Theo sự phân công ban đầu, tôi sẽ dịch 3 phần: Lời nói đầu, chương 5 và chương 6.
Cho đến giờ thì lời nói đầu đã được đăng lên, tôi đang dịch gần 1/3 chương 5. Còn chương 6 nữa thì chưa biết bao giờ mới cố gắng dịch xong. Mà kế hoạch thì trong tháng 2 này phải dịch cho hết để kịp đăng lên trong tháng 3 tới.

Các bác trong 3N chúng ta có bác nào nhận dịch cho chương 6 thì hay quá. Công việc dịch này cũng là một cách vận động trí óc, giải trí tích cực cho bản thân và đóng góp bài vở cho diễn đàn 3N...

Có bác nào nhận dịch cho chương 6 giúp thì cho biết hay pm cho tôi cũng được. Rất mong sự cộng tác chia sẻ công việc chung từ đội ngũ đông đảo các bác có thể dịch tiếng Nga trên 3N.


Nội dung chương 6 tiếng Nga:
http://militera.lib.ru/research/ilyinsky_mm/06.html

MT

1.Допускается, что Медина не отдавал прямого приказа убивать женщин и детей. Его призыв сочетал в себе абстрактные приказы с порывом служаки, с игрой на эмоциональном настроении солдат роты. В той экстремальной обстановке это неизбежно провоцировало массовые убийства.

Đây là phương án của cháu:
Người ta cho rằng Medina đã không trực tiếp ra lệnh giết phụ nữ và trẻ em. Những lời của ông ta chỉ là các mệnh lệnh mập mờ của một sĩ quan mẫn cán đang bực bội - một kiểu ra lệnh để mặc cho binh lính dưới quyền hành xử theo ý của họ. Và cung cách chỉ huy như thế trong hoàn cảnh binh lính đang bị kích động tất yếu sẽ dẫn đến một vụ thảm sát tập thể.

Không ổn lắm. Theo mình đây là lệnh truyền miệng như một số người thường làm để sau này chối bỏ trách nhiệm với lịch sử.
P/s Bác mientrung: chia sẻ chứ không phải chia xẻ.

Vâng, cháu cũng chỉ dám nêu phương án của mình để các bác cho ý kiến thôi, chứ không dám bảo rằng "dịch thế này mới ổn".

Đoạn trên có lẽ cần văn cảnh lớn hơn nữa, nhưng em cứ thử đưa ra phương án của mình. Khi nào đọc đến đoạn này tính sau.

Cứ cho rằng Medina không trực tiếp ra lệnh bắn giết phụ nữ và trẻ em. Nhưng lời hô hào của ông ta lại chứa những mệnh lệnh chung chung kết hợp với sự thịnh nộ của một sỹ quan mẫn cán cùng kiểu muốn kích động tinh thần binh lính trong đại đội. Trong hoàn cảnh nguy cấp đó điều này tất yếu dẫn đến các cuộc thảm sát hàng loạt.
Việc điều tra các sự kiện tại Mỹ Lai cho thấy, một ngày trước khi nói những lời này, Medin đã nhận lệnh từ viên chỉ huy lữ đoàn, đại tá Henderson. Ông ta mới nhận chỉ huy đội quân chưa lâu, hình như có nói rằng muốn “xóa sổ vĩnh viễn những đơn vị Việt cộng cắm chốt gần đó” và kêu gọi các đại đội “phải rắn hơn nữa” đối với họ. Đại tá Barker, chỉ huy đội phản ứng nhanh, phát biểu huấn thị và hình như có hô hào “đốt nhà, xả nước ngập hầm, hào, hầm trú ẩn, tàn sát gia súc, gia cầm”.

Thưa các bác! Nói chung việc tìm kiếm một "cụm từ" Kóc thường làm như sau:

1/. Nếu biết chính xác "cụm từ" thì sử dụng chức năng "find" trong thẻ Edit của phần mềm như Word, PDF... Điều kiện là đã có bản gốc trong máy tính của mình rồi!

2/. Trường hợp chưa "tự tin" lắm với cụm từ cần tìm thì buộc phải vận dụng "tất cả" kinh nghiệm, hiểu biết, kỹ năng... để "sục sạo" trước hết trên internet. Sau đó thì thu gọn dần về tài liệu cụ thể cần tìm.

Căn cứ vào các yếu tố thời gian, không gian, tác giả, ngôn ngữ gốc, hoàn cảnh ra đời... mà hỏi cụ Gúc bằng nhiều cách, rồi tự mình phải nhận định và điều chỉnh để tìm cho ra "cụm từ" một cách chuẩn xác nhất. Cũng gần giống như phương pháp "thử sai" kết hợp với khả năng suy đoán và kinh nghiệm.. Tìm được "cụm từ chuẩn xác" rồi thì lại làm như cách (1) để kiểm chứng lại cho chắc là ok thôi.

3/. Đừng quên những chú giải phía dưới trang sách hoặc những trang cuối cùng của quyển sách!

Em cũng gặp mấy địa danh không rõ, xin các bác chỉ giúp:

"Журналисты, жившие в районе Маленького озера и в отеле «Метрополь» — «Единство», находились как бы вообще в самом свободном положении". Đây là hồ nào ở Hà Nội?

"Глашатай объявил народу: «Его Величество император отправляется на прогулку в Туиван». Đây là nơi vua Thành Thái dạo chơi, là nơi nào ở Huế?

Về hồ bác thử xem danh sách dưới đây xem có cái nào phù hợp không?
Em đoán (chỉ đoán thôi nhé, bác dựa vào văn cảnh kiểm tra lại) có thể đây là khu vực Bờ Hồ. Trong phần dịch của em có một số địa danh bác Ilyinsky ghi cũng chưa chính xác. Đó cũng là điều dễ hiểu. Đến ta còn chưa biết hết cơ mà.
http://hanoi.org.vn/wiki/index.php/C...A0_N.E1.BB.99i

Vua Thành Thái đi dạo ở đâu và Туиван là gì thì trông cậy vào các mem ở Huế thôi.

Có lẽ cái hồ ấy bị lấp rồi, cứ dịch theo nguyên văn kèm theo một dấu "?" để người đọc tự đoán là một phương án.

Chắc chăn là hồ Hoàn Kiếm rồi các bác ạ, trong văn cảnh là nói về Khu phố Hoàn Kiếm, mà sau này đổi thành Quận cho thống nhất. Cái khách sạn Metropol đo nằm ngay trên đương Ngô Quyền, thời đó có tên là KS Thống Nhất....

Có nhiều đoạn nói đến hồ này rồi: озерo Возвращенного меча, thế mới khó chứĩ.