Các định dạng nhạc số và định dạng lossless,
 

Thật ra đây là một vấn đề mình đã từng gặp, và theo cảm nhận trên diễn đàn này thì có lẽ nhiều người cũng gặp.

Nói một cách đơn giản, nén dữ liệu dạng Lossless là các định dạng nén dữ liệu theo thuật toán cho phép các dữ liệu có thể được tái tạo mà không bị mất thông tin. Nina hoàn toàn không phải chuyên gia trong lĩnh vực này, cũng không có ý định múa rìu qua mắt thợ. Qua kinh nghiệm cá nhân, Nina thấy bài viết sau đây của bạn tdev ở box Jazz diễn đàn Trái tim Việt Nam Online là rất bổ ích và dễ hiểu cho người mới bắt đầu, nên xin dẫn lại ở đây (cám ơn bạn WAL của diễn đàn Nhaccodien.info đã giới thiệu).


Âm Thanh số là gì ?

Âm thanh được ghi trên đĩa CD và định dạng file âm thanh WAV được sử dụng chuẩn định dạng pulse-code modulation (PCM) (tạm dịch là điều biến nhịp, nghĩa là trong analog ta thấy 1 tần số sine diễn tả âm thanh, nhưng trong kĩ thuật số ta không thể có sóng sine mà người ta sử dụng những "nhịp đập" cao thấp khác nhau 1 cách liên tục để diễn tả cần đúng nhất hình dạng sóng sine") . Đây là những tín hiệu âm thanh gốc và hoàn toàn không được nén.

Theo chuẩn PCM, mỗi giây âm thanh được lấy mẫu với tần số lấy mẫu 44.1KHz, và mỗi mẫu được diễn tả bởi 16 bit dữ liệu. Có nghĩa là trong 1 phút nhạc/âm thanh ta có:

44100 đợt lấy mẫu
X 2 kênh trái phải
X 2 bytes (16 bit = 2 bytes)
X 60 giây
= 10.584.000 bytes
= 10.1 Mb

Như ta đã biết, 1 CD thường có dung lượng là 750Mb, hoặc lưu được 74 phút nhạc, vì thế nếu bạn nhân con số 10Mb của mỗi phút nhạc cho 74 bạn sẽ thấy rõ tại sao CD nó lại như vậy :)

Như vậy tóm lại, 1 giây của âm thanh gốc sẽ có bitrate là 1411kbps <- xin bạn chú ý số này

MP3,WMA,... - lossy compression (nén mất dự liệu)- Angel or Devil?

Với sự phát triển của PC và internet, nhu cầu chia sẻ thông tin và nhạc càng ngày càng đc đòi hỏi cao. Nhưng người ta không thể nào gửi cả album nhạc đến 700Mb qua internet với tốc độ èo uột 56kps thời đấy đuoc. Do đó các nhóm nghiên cứu, các tổ chức, và nhiều công ty khác nhau đã cố gắng tìm ra những định dạng âm thanh mới sử dụng những thuật toán riêng để nhằm giảm bớit dung lượng dữ liệu cần đề diễn tả âm thanh gốc cùng lúc đó cố gắng giữ cho âm thanh gần với âm thanh gốc nhất.

Có rất nhiều định dạng khác nhau đã ra đời như mp3, wma, aac, ogg, mpc, atrac, ... Chúng hoạt động gần giống nhau nhưng mỗi định dạng có 1 thuật toán khác nhau để xác định xem giữ lại mẫu âm thanh nào, bỏ mẫu âm thanh nào , hoặc điều chỉnh mẫu âm thanh thế nào. Thế thì tại sao lại có thể bỏ, hoặc giữ ? Vì theo lí thuyết tai con người sẽ rất khó nhận ra sự hiện diện của 1 tần số âm thanh nhất định nào đó (có thể là quá 20Khz). Việc bỏ đi 1 phần dữ liệu âm thanh này giúp cho các định dạng âm thanh mất dự liệu như Mp3 có thể giảm dữ liệu cần thiết để diễn tả 1 lần lấy mẫu (sẽ ít hơn rất nhiều so với 16bit cho 44100 lần 1 giây như của âm thanh gốc).

Ngoài ra các định dạng âm thanh này còn tạo ra những âm thanh giả nhằm đắp vào những phần nó đã loại bỏ, điều này là thực sự không thể chấp nhận đc, nó tạo ra những âm thanh ta hay gọi là "éo éo" hoặc vang hoặc méo hẳn so với âm chuẩn, đ/v những file đc nén với bitrate càng thấp thì hiện tượng này xảy ra càng nhiều (ví dụ điển hình nhất: bạn hãy nghe thử 1 đoạn khán giả vỗ tay của 1 file mp3 và 1 track trong CD gốc hoặc 1 file nén không mất dữ liệu (lossless) sẽ ngay lập tức nhận ra. Vì sao tiếng vỗ tay lại gây ra nhiều vấn đề như vậy ? Bởi vì tiếng vỗ tay là 1 âm thanh hỗn hợp ngẫu nhiên, nếu trong âm thanh chuẩn gốc nó sẽ đc diễn ta đầy đủ, thế nhưng với âm thanh nén, định dạng nén buộc phải "ép" bitrate của mình vào khoảng cho phép do đó nó tạo ra những âm thanh vỗ tay đều đều nhau rất ít sự khác biệt hoặc bị hiệu ứng vang).

Chúng ta thường thấy rằng Mp3 hay được nén với bitrate là 128, hoặc 192, hoac 320 kilobit 1 giây (kbps) . Bạn có thể nhận thấy rằng nó chỉ bằng 1/10 so với biterate của WAV (1411kbps) đó là lí do tại sao 1 phút nhạc mp3 128kbps chỉ tốn khoảng 1Mb.

Đúng là trong 1 số trường hợp nhất định, hoặc 1 dạng âm thanh/nhạc nào đó, sẽ rất khó phân biệt sự khác nhau giữa âm thanh gốc và mp3. Bên cạnh đó các thuật toán nén của các định nhạc mất dữ liệu đã được cải thiện rất nhiều. Thế nhưng không có gì hoàn hảo, và chắc chắn cái gì đã mất đi thì sẽ làm cho nó hỏng đi. Đặc biệt là âm thanh. Đối với những album nhạc như vocal, nhạc cụ , hay đặc biệt là cổ điển thì đây là 1 tai họa, vì với những album nhạc này, thường những nhạc cụ được sử dụng hoặc giọng hát có tần số âm thanh rất cao hay rất trầm do đó rất nhiều dự liệu đã bị loại bỏ hoặc điều chỉnh khác đi so với thực tế.

Mp3, âm thanh nén, nhiều người cho rằng chỉ thích hợp với nhạc pop hoặc các dạng nhạc bình thường khác.

Chúng ta cùng xem 2 tấm hình sau, nó thể hiện quang phổ âm thanh của cùng 1 bài nhạc nhưng cái đầu được nén mp3, cái thứ 2 là nén lossless FLAC. Ta có thể nhận thấy rõ sự khác biệt .... heheh chấp nhận đc hay ko thì tùy bạn ... nhưng tdev thì ko.

http://www.pinkfloydsound.it/images/picture2.jpg

http://www.pinkfloydsound.it/images/picture1.jpg

Lossless Compression (Nén không mất dữ liệu) - Thiên đường?

Trong công việc hàng ngày với máy tính, hẳn không ít lần bạn đã nén 1 file tài liệu gửi cho đồng nghiệp. Có thể bạn đã sử dụng Zip hoặc Rar làm định dạng nén.

File tài liệu đc bạn nén sau khi qua Zip hoac Rar sẽ trở nên nhỏ hơn rất nhiều nhưng khi người nhận nhận đc file, họ sẽ giải nén và có được file tài liệu gốc mà bạn đã tạo. Vậy Zip va Rar đã làm gì ? Nói đơn giản, đó là những thuật toán nhằm tìm ra những quy luật lặp của dữ liệu từ đó tìm 1 cách hiển thị khác tối ưu hơn, tốn ít dữ liệu hơn. (ví dụ ta có chuỗi: aaaaa bbbbbbb aaa 11111 , bạn thấy rằng cách diễn giải tốt hơn nhiều mà tốn ít chữ hơn là ax5 bx7 ax3 1x5). Đấy là 1 ví dụ rất đơn giản để bạn hiểu, còn thì nó phức tạp hơn rất nhiều :) . Như vậy khi người nhận nhận file và giải nén , Zip và Rar đóng nhiệm vụ sử dụng những chuỗi dữ liệu nén đấy tập hợp và tạo lại file gốc ban đầu.

Đó cũng là mục đích của định dạng âm thanh nén không mất dữ liệu (lossess). Với cấu trúc trên của zip hoặc rar thì bạn có thể thấy rõ rằng đ/v lossless audio, nó lấy đầu vào là âm thanh gốc của CD, cố gắng tìm ra những quy luật âm thanh và nén nó lại. Việc nén lại này là không cao vì dữ liệu âm thanh rất đa dạng và sử dụng nhiều dữ liệu. Hiện tại mức độ nén cao nhất có thể của kĩ thuật nén không mất dữ liệu là bằng khoảng 1/3 dung lượng gốc của âm thanh gốc. Do đó mỗi album lossless sẽ có dung lượng khoảng 200 đến 300 Mb.

Khi giải nén hoặc khi nghe lossless điều chắc chắn ta đạt được đó chính là tín hiệu gốc của âm thanh CD (44.1Khz, 16bit, 1411Kbps) . Điều này là cứu nhân cho mọi người yêu âm nhạc luôn đòi hỏi âm thanh trung thực nhưng không có điều kiện có CD gốc hoặc muốn sử dụng máy tính làm nơi lưu trữ albums.

Việc nén, nghe và ghi album với định dạng âm thanh không mất dữ liệu tdev đã đề cập nhiều trong topic này, mong bạn tìm đọc thêm.

Ghi chú: Vì bài viết là của bạn tdev, nên Nina giữ nguyên định dạng và ngôn từ của bài. Nếu các bạn quan tâm thì Nina sẽ đưa tiếp các bài viết của tdev và các bạn khác về nén, nghe và ghi album với định dạng âm thanh không mất dữ liệu.

Pulse: xung
Modulation: điều biến, điều chế, biến điệu

Vậy 'pulse-code modulation (PCM)' sẽ được dịch là: biến điệu mã xung hoặc điều biến mã xung

Đăng tiếp bài lên nữa đi Nina!

Nghe nhạc lossless bằng gì? Cài đặt foobar2000

Thật ra Nina không phải là người có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, ở box Jazz của TTVNOL thì bạn tdev khuyến cáo Ở một nơi khác trên mạng Nina cũng đọc được mấy dòng:
Cũng thấy khuyến cáo như thế ở một số site chia sẻ nhạc lossless của Nga, do đó mình cũng tin tưởng mà dùng foobar2000.

http://www.foobar2000.org/images/img/main.png
Màn hình chính của foobar2000 - ảnh lấy từ web của nhà cung cấp.

Mình thì để màn hình đơn giản lắm, kiểu thế này thôi:
http://www.foobar2000.org/images/img/main-simple.png

Để download foobar2000, bạn hãy vào địa chỉ http://www.foobar2000.org/download/ để download version mới nhất. Ngoài ra bạn sẽ có thể cần phải cài thư viện C++ runtime cho Windows (phục vụ việc chạy các chương trình lập trình bằng C++), ghé thăm link sau để download http://www.microsoft.com/en-us/downl...s.aspx?id=3387 (máy mình thì không yêu cầu, chắc do mình đã cài mấy cái đồ chơi ấy khi nào đó rồi).

Cài đặt Foobar2000 thì cũng bình thường như khi các bạn cài các phần mềm khác thôi. Có bạn khuyến cáo nên cài thêm plugin, chỉnh âm thanh gì đó, cá nhân mình thì chưa đủ kinh nghiệm và tai nghe nên không cài chỉnh gì. Chỉ có đoạn sau thì có lẽ nên thực hiện:

Cài định dạng.
Mở Foobar2000, chọn: File > Preferences > +Shell Integration > File Types > Associate All > OK

Vậy thôi, bây giờ bạn mở Foobar2000, chọn File > Open, chỉ đường dẫn đến các file nhạc lossless trên máy của các bạn và thưởng thức thôi. Mình nghĩ rằng các bạn sẽ cảm nhận được sự khác nhau về chất lượng âm thanh của lossless và mp3.

- Nina giữ đúng hẹn, lại đăng tiếp bài, rất bổ ích.
- FOOBAR 2000 có thể chơi được đĩa DVD-Audio thuần túy (DVD-Audio), trong khi (rất nhiều) các chương trình khác không chơi được.

Ôi thế à bạn ndkcz, mình chưa có cái DVD-Audio nào.

Thật ra ban đầu mình đã định copy bài của các bạn khác về foobar2000, tuy nhiên, sau khi gỡ ra cài lại bản mới nhất thì thấy nhiều hướng dẫn có vẻ đã lạc hậu, nên viết lại theo trải nghiệm của mình. Mặc dù phần về plugin thì mình không rành, mà cũng không thích nghịch plugin - theo mình thì phần này nếu ai thích tự tìm hiểu chắc cũng không khó lắm.

Còn kinh nghiệm cá nhân - đúng là nghe lossless xong rồi thì hết muốn nghe mp3. Tất nhiên để làm quen sơ bộ với một tác phẩm thì mp3 hay youtube vẫn là giải pháp tốt, nhưng có vẻ để thưởng thức thì nên chọn chất lượng lossless.

+ Bạn cứ viết theo sự chiêm nghiệm của mình là tốt quá đi rồi. Người đọc không mất công mầy mò nếu muốn sử dụng.

+ Tôi có làm một cái DVD-Audio (Video) ngắn để tự chơi cho thỏa chí nghịch ngợm. Nghĩa là nó có đủ cả 2 phần AUDIO_TS và VIDEO_TS nên các CT phát thông thường và player đều chơi được nó.

Còn nếu không có phần VIDEO_TS (chính xác hơn là có thư mục VIDEO_TS nhưng lại là rỗng) thì chỉ có FOOBAR 2000, mới điều trị được thôi.

+ Nếu nina thích, tôi sẽ đăng lên mạng cho bạn lấy về (~ 15 bài nhạc không lời, ~ 758 MB). Không sợ phí công tải và phí tai nghe đâu!

Bạn ndkcz cứ đăng lên đi, chắc mình sẽ thích, và chắc nhiều bạn đọc của NNN cũng thích nữa đấy. À, bạn có kinh nghiệm trong việc nén nhạc lossless từ CD không? Vì Nina chưa làm việc này bao giờ, nên cũng hơi ngại trong bài viết tiếp theo :)

+ Sẽ đăng DVD_AUDIO.iso này lên cho mọi người tải về, nghe chơi. Nghe xong rồi cứ ''ném đá'' thoải mái.
+ Sẽ chia sẻ kinh nghiệm rút trích, cắt nối, lồng ghép, nén nhạc cho bạn tham khảo. (Nhưng tôi chuyên làm DVD_VIDEO nên hay thiên về WAV --> AC-3 (2.0; 5.1). Mà AC-3 là dạng audio nén mất rất ít, tỷ lệ nén cao)

Vì đã hứa chắc như đinh ''đóng thân cây chuối'' nên tôi đã tải lên Site MediaFire 4/4 files RAR của DVD_AUDIO.iso này.

Link tải files: _http://www.mediafire.com/#turoqk3clq85a

Và pass nối file: OIDUA_DVD (viết ngược lại của DVD_AUDIO)

Mong mọi người làm ra thành DVD, chơi trên PC và PLAYER rồi góp cho ý kiến.
(Có thể có nhiều PLAYER kén đĩa không chịu chạy thì phải chơi trên PC).

i. Audio trong DVD_AUDIO này có dạng thức AC-3/2.0.

ii. Xin chú ý.

a). DVD_AUDIO này gồm có 14 bản nhạc có lời và không lời.
+ Trên PC: chơi được bằng Windows Media Play, Media Player Classic, FOOBAR 2000
+ Trên đầu đĩa DVD: ''mỗ'' không thể thử được trên nhiều nhãn hiệu nên không có kết quả cụ thể, nhưng nó chạy được trên nhãn hiệu SONY, PANASONIC. Nên ghi trên DVD-RW là tốt nhất, ít ra cũng nên là DVD-R. Đừng ghi trên DVD+RW và/hoặc DVD+R (disc mang dấu + sẽ gây ra sự phức tạp về việc chọn book-type cho đĩa). Disc DVD±RW bền hơn DVD±R.

b). Ghi vào DVD thế nào: Ghi bình thường như với các file ISO khác.
Khi ghi đĩa xong sẽ được 1 DVD_VIDEO, có cả thư mục DVD_AUDIO chiếm đến 87% dung lượng đĩa.

c). Danh mục:

01. Từ đó em buồn

02. Tình yêu Tình yêu

03. Nếu Xuân này vắng anh

04. Chiếc cầu đã gãy

05. Sương lạnh chiều đông

06. Buồn

07. Người tình yêu dấu

08. Trúc đào

09. Một thoáng Tây Hồ

10. Qua cầu gió bay

11. Yêu

12. Concerto pour une viox

13. La paloma (Chim bồ câu)

14. Chiquitita ABBA

Mà sao hồi này mediafire khó sử dụng thế nhỉ, mình lâu lắm rồi không đăng nhập giờ thấy rối tinh :)

Bạn nina thân mến.
+ Bạn vào _www.mediafire bằng trình duyệt nào?
+ Nếu vào bằng IE của bác Bill Gate thì không vào được. (IE bị nhiều nơi chơi xấu bằng cách từ chối khéo = dọa + cấm cửa).
+ Nếu vào bằng CHROME thì được ngay.
+ Nếu bạn vẫn muốn dùng IE để mở GOOGLE thì bạn phải cài thêm ''ChromeFrameSetup.exe'' do Google phát hành. Dò tìm trên Google là ra ngay.
+ Nếu bạn ở Việt Nam thì có thể đường truyền của bạn đang bị chậm do việc sửa cáp quang biển chưa xong.

Mình dùng Chrome, nhưng nếu không đăng nhập vào tài khoản mediafire của mình thì mình chả nhìn thấy file nào của bạn :)

Rất cảm ơn bạn đã báo cho biết (nếu không thì tôi cũng không để ý đến).
(Thông tin là tiền bạc quả không sai tý nào)
Vậy tôi sẽ kiểm tra lại xem sự bất tiện này xuất phát do nguyên nhân nào!

Tôi đã xem lại để thấy tại sao có sự bất tiện như vậy.
Lý do là đây:
Do link tải files: _http://www.mediafire.com/#turoqk3clq85a đã đăng lên từ đầu là link dẫn đến thư mục chứa nguyên 5 files của cái DVD_AUDIO ấy. Link này chỉ dùng được cho ai có tài khoản MediaFire và phải đăng nhập vào tài khoản đó.

Vậy ngoài link trên tôi xin đăng thêm links khác để tiện cho mọi người tải về:

0/4  _http://www.mediafire.com/view/?gmbhbbsuh22b4g8 (File text)
1/4  _http://www.mediafire.com/download.php?8c49j013h5ws615
2/4  _http://www.mediafire.com/download.php?7t5n0tiza35czxt
3/4  _http://www.mediafire.com/download.php?fsppq5yp4g05xpa
4/4  _http://www.mediafire.com/download.php?99evpk2dd2xi60y

Những links này dùng được cho cả khách vãng lai (không có tài khoản).

Và pass nối file: OIDUA_DVD (viết ngược lại của DVD_AUDIO).

(Xin cáo lỗi tới mọi người vì đã có sơ xuất như vậy)

Cài đặt thành phần để nghe nhạc format APE

Thật ra cái này đối với nhiều bạn có thể là "Biết rồi! Khổ lắm! Nói mãi!" :)

Như đã nói ở trên, định dạng file nhạc gốc của CD gốc thì có một, nhưng nén lossless thì cũng có nhiều kiểu (ví dụ một cách đơn giản - bài giảng của thầy giáo là một, nhưng mà mỗi bạn sinh viên có một kiểu ghi chép riêng, cách viết tắt riêng chẳng hạn).

Nếu các bạn gặp format FLAC thì có lẽ chả phải làm gì với foobar2000 - bao nhiêu lần mình cài foobar2000 thì "nó" chơi ngay được nhạc FLAC.

Tuy nhiên, còn một định dạng nhạc lossless nữa cũng khá phổ biến, mà bà con cũng hay chia sẻ - đó là format APE. Thú thật là mình chẳng biết FLAC với APE khác nhau chỗ nào, mà có lẽ cũng chả cần biết, chỉ cần biết cả hai định dạng đều là nén lossless (kiểu như nén một file bằng Winrar hoặc Winzip chẳng hạn, kết quả sẽ được 2 file khác nhau, nhưng từ 2 file này đều có thể khôi phục file gốc nguyên vẹn).

Nhưng theo mặc định thì foobar2000 chưa chơi được format APE. Do đó, chúng ta cần cài đặt thêm thành phần tương ứng. Cách đơn giản nhất mà mình vẫn làm - đó là vào trang Components của Foobar2000: http://www.foobar2000.org/components, rồi tìm thành phần hỗ trợ nghe APE. Thông thường thì nó sẽ là Monkey's Audio Decoder: http://www.foobar2000.org/components...o_input_monkey

Các bạn vào link đó, nhấn Download cái công cụ này về, rồi click chuột 2 lần vào file đã tải, và làm theo yêu cầu. Đó là đối với Chrome, còn các trình duyệt khác mình chưa thử. Nhưng nói chung là đơn giản, và nếu gặp khó khăn, thì Google sẽ hỗ trợ các bạn gỡ rối.

Sau đó các bạn mở lại Foobar2000 và có thể thấy - file APE đã nghe được!

Bạn ndkcz thân mến

Mình đã tải đủ các phần file nén bạn gửi, nối lại được file, nhưng file nhận được (DVD_AUDIO.iso) thì foobar2000 không mở được, thông báo rằng:

Unable to open item for playback (Unsupported file format).

Vậy có vấn đề gì không bạn nhỉ?

Nhân tiện cho mình hỏi luôn - bạn có kinh nghiệm gì trong chuyện cắt file lớn ra thành các track riêng không? Mình đang dùng ngay foobar2000 để convert, nhưng chỉ convert được ra dạng WAV format, còn khi chọn format FLAC chẳng hạn, nó đòi file FLAC.exe, mà mình chẳng biết file này ở đâu :)

Thân mến

Của bạn đây.
Password: ninasaigon (không để pass thì Mediafire xóa ngay file, nên bạn thông cảm nghe)

(1) http://www.mediafire.com/?985j1ppnbxaiavq => FlacDrop(with_flac.exe) --> Là cái mà bạn đang tìm.
(2a) http://www.mediafire.com/?axfxlikcsmravlf => MagicISO --> Là cái để bạn mở file ISO ra + để tạo ổ CD/DVD ảo.
(2b) Đơn giản nhất: [a] Tạo 1 thư mục tên là DVD_AUDIO --> [b] Dùng WINRAR mở file DVD_AUDIO.iso ra, rồi copy hết vào thư mục đó --> [c] Dùng FOOBAR_2000 mở thư mục này ra để nghe nhạc, hoặc dùng Explorer mở ra, bấm chuột vào các file IFO (IFO, không phải ISO) cũng nghe được.

Còn cái này: Nhân tiện cho mình hỏi luôn - bạn có kinh nghiệm gì trong chuyện cắt file lớn ra thành các track riêng không? Mình đang dùng ngay foobar2000 để convert, nhưng chỉ convert được ra dạng WAV format, thì mình chưa hiểu rõ ý bạn.

Mình đã đi ra, nhưng vẫn vào với kiểu khách vãng lai (không đăng nhập, không ẩn nick), giống như chỉ đứng ngoài hàng rào ngó vào trong Diễn đàn. Nhưng hôm nay thấy bạn hỏi về nghiệp vụ thì bắt buộc phải đi vào cổng chính để trả lời.

Bạn ndkcz à, vốn là mình có một số CD nhạc được chia sẻ, trong đó người ta nén toàn bộ CD thành một file APE hoặc FLAC. Bây giờ mình muốn cắt ra 1 track chẳng hạn từ file lớn đó để gửi cho người khác ấy, thì làm như thế nào cho tiện? Mình dùng chức năng convert của Foobar2000 thì hiện mới chỉ xuất ra được định dạng WAV thôi.