Lịch sử bản tình ca «Гори, гори, моя звезда…»
 

«Гори, гори, моя звезда…» là một bản tình ca được rất nhiều yêu thích, đã được nhiều giọng ca nổi tiếng thể hiện như IA. Lemesev, I.S. Kozlovski, G.P. Vinogradov, Boris Stokolov, Anna German. Tuy nhiên ai là tác giả lời của bài hát vẫn đang là một câu hỏi. Xin giới thiệu một số tư liệu về lịch sử của bản tình ca này đến mọi người.


Trong lịch sử của bản tình ca «Гори, гори, моя звезда…» cho đến nay vẫn còn tiềm ẩn nhiều điều ngờ vực, thậm chí bí ẩn.

Bắt đầu từ việc cho đến nay vẫn không rõ tác giả lời bài hát. Theo một trong những phỏng đoán (được nhiều người biết đến) thì lời bài hát do đô đốc A.V.Kolchak sáng tác. Nhưng nếu so sánh cuộc đời của đô đốc và năm bài hát ra đời thì phỏng đoán này lập tức bị loại bỏ: Aleksander Vasilievich sinh năm 1873, mà bản tình ca lần đầu tiên được nhà xuất bản Matskơva Maikov phát hành ghi năm 1868.

Tuy nhiên trong lần này, cũng như các lần phát hành sau này của bản tình ca, không đâu ghi tác giả lời bài hát. Chỉ có tác giả nhạc là nhạc sĩ Piotr Petrovich Bulakhov (1822-1885). Nhưng bản thân giai điệu của Bulakhov có thể được coi là bản gốc của làn điệu bài hát nổi tiếng ngày nay. Bài hát đã không được phổ biến rộng rãi. Sự nổi tiếng và phổ biến cho đến nay dành cho các bản tình ca khác của Bulakhov như «Тройка мчится, тройка скачет…», «Колокольчики мои», «Нет, не тебя так пылко я люблю...». Ông sáng tác các bài này cho các học sinh - ca sĩ của mình. Những người này đã phát tán các bản tình ca đi khắp Matskơva, và sau đó là toàn nước Nga. Bản thân tác giả của chúng thì chết trong cảnh bần cùng, bị bỏ rơi và lãng quên. Nhưng đó là nhân tiện nhắc đến mà thôi.

Liên quan đến tình ca «Гори, гори, моя звезда…» : ngay trước cách mạng, đêm trước của Chiến tranh thế giới thứ I, nhạc sĩ và ca sĩ Vladimir Aleksanderovich Sabinin (1885-1930) đã cho nó cuộc sống mới. Ông không những căn bản chỉnh sửa lại nhạc và một phần lời trong tình ca của Bulakhov, mà còn biểu diễn rất thành công tại các buổi hòa nhạc và thu đĩa. Bài hát đã tồn tại đến ngày nay như vậy.

Một trong những nguyên nhân sự ra đi của ca sĩ khỏi làng nhạc nhẹ là trong những năm 20-30 nhiều tác phẩm trong chương trình biểu diễn của ông bị cấm. Tình ca «Гори, гори, моя звезда…» cũng cùng chung số phận. Nó không được phát hành, không được biểu diễn ở đâu giống như "bạch vệ" vậy. (Không biết có vì huyền thoại tình ca do đô đốc Kolchak sáng tác không?!) Chỉ đến giữa những năm 40 thế kỷ qua, nhờ nỗ lực của các ca sĩ huyền thoại IA. Lemesev, I.S. Kozlovski, G.P. Vinogradov đã đưa tình ca này vào chương trình biểu diễn của mình, nó mới được gọi là phục hồi danh dự.

Năm 1944 còn ra đời đĩa hát trong đó Georgi Pavlovich Vinogradov thể hiện tình ca này. Trên bìa có ghi tác giả lời bài hát là V.Chuievski. Như chính ca sĩ, mà tôi có dịp gặp vào những năm 70, kể cho tôi thì việc làm này chính là để kết thúc huyền thoại về tác giả Kolchak. Không có nguyên nhân nào khác trong việc chuyển tên tác giả cho Vasili Ivanovich Chuievich. Ông là người cùng thời và là đồng tác giả một số ca khúc của Bulakhov. Nhưng điều này đã được ghi nhận khi công bố. Hơn nữa trong các ấn bản của tình ca «Гори, гори, моя звезда…» sau đĩa được nhắc ở trên, tác giả lời bài hát được nhắc đến chính là Chuievski. Và cứ giữ như thế cho đến ngày nay.

Nhưng ở đây lại không may cho Sabinin mà vai trò của ông trong số phận của tình ca rất khó đánh giá lại. Ông không chỉ đơn thuần là người phối khí, mà còn là đồng tác giả với Bulakhov. Tuy nhiên tên của Sabinin trong các ấn phẩm lại không hề được nhắc đến, không được giới thiệu trong các chương trình hòa nhạc, chương trình radio và truyền hình.

Về người trình bày. Trong nhiều năm theo truyền thống thì tình ca này chỉ được các ca sĩ giọng nam cao đưa vào chương trình biểu diễn. Nhưng có một lần truyền thống bị phá vỡ: tình ca được thể hiện cực kỳ thành công bởi ca sĩ giọng bas Boris Stokolov. Chính nhờ phần trình diễn của ông mà «Гори, гори, моя звезда…» được yêu thích và ghi nhớ bởi những người đương thời, có thêm những người hâm mộ và tôn sùng mới. Trải qua một thời gian tác phẩm này được biểu diễn theo truyền thống bởi nam ca sĩ, bất ngờ nó đã được ca sĩ người Ba Lan Anna German đưa vào chương trình biểu diễn của mình. Trong thời gian lưu diễn ở Nga, bà đã thu âm bài hát này tại Xưởng thu âm Matskơva với sự hỗ trợ của dàn nhạc giao hưởng dưới sự chỉ huy của Panaiot Boiadgiev.

Dưới đây là nhạc và lời bài hát:

Гори, гори, моя звезда
Слова неустановленного автора
Музыка: П. БУЛАХОВА, В. САБИНИНА

Гори, гори, моя звезда,
Гори, звезда приветная!
Ты у меня одна заветная,
Другой не будет никогда.
Сойдет ли ночь на землю ясная,
Звезд много блещет в небесах,
Но ты одна, моя прекрасная,
Горишь в отрадных мне лучах.
Звезда надежды благодатная,
Звезда любви волшебных дней,
Ты будешь вечно незакатная
В душе тоскующей моей.
Твоих лучей небесной силою
Вся жизнь моя озарена.
Умру ли я – ты над могилою
Гори, гори, моя звезда!

Nghe bài hát do Олег Погудин trình bày ở đây

Nguồn: http://www.vmdaily.ru/article.php?aid=5481

Cảm ơn phucanh, mình cũng rất thích bài này. Hình như trong đĩa Nochnaya Prokhlada mình gửi vào đó có bài này do Zhenia Shevchenko hát thì phải, nghe rất da diết.

Cảm ơn Phúc Anh. Sao mình không tài nào download được bài Гори, гори, моя звезда . Bác nào đã download được có thể up lại lên 4shared giúp được không. Xin cảm ơn trước.

Cảm ơn anh phucanh, bài nhạc hay quá. Nhưng mà anh có thể dịch ra lời Việt giùm em dc không, em đoán là lời chắc hay lắm nhưng ko biết tiếng Nga nên chả hiểu gì cả.:emoticon-0106-cryin:emoticon-0106-cryin

Đúng là trong đĩa đó, bài số 4, do Евгения Шевченко thể hiện, nghe thật thiết tha.

Đây bác ạ:

http://www.4shared.com/file/38297560/6104555f/___.html

Ưu tiên cho Javoronkov nhé, chắc tại hôm nay trời có bão nên Nina tốt bụng đột xuất :)

Hãy cháy lên đi, ngôi sao của tôi
Hãy cháy lên đi, ngôi sao thân thiện
Duy nhất trên đời, ngôi sao thân mến
Sẽ không bao giờ có ai khác nữa đâu.

Có khi nào lại có một đêm thanh
Bao ngôi sao sáng trên trời rực rỡ
Nhưng chỉ có mình em là tuyệt diệu
Ánh sáng sao em sưởi ấm hồn ta

Ôi ngôi sao hy vọng của ta
Ngôi sao tình yêu những ngày thần thoại
Em sẽ không tắt, em luôn còn lại
Trong hồn ta đang chìm đắm trong sầu

Ánh sáng em chứa bao sức mạnh
Nên cả đời ta bỗng rực sáng chan hòa
Dẫu ta chết - em hãy soi trên mộ
Và hãy cháy hoài - ngôi sao của ta!

Chắc là bác Thanhxuan1974 sẽ thích cái này :)

http://a-pesni.golosa.info/romans/gori1.gif

và có lẽ là cả cái này nữa :)
http://a-pesni.golosa.info/romans/gorigori.htm

Xin góp vào đây một tư liệu khác về lịch sử ra đời của bài tình ca trên.

Bản dịch thì ... các bác chờ nhé, em sẽ dịch, nhưng chút nữa. Đây chỉ là đặt cục gạch thôi

http://www.shansonprofi.ru/archiv/notes/paper134/

Пел Колчак, звезда горела ...

Романс "Гори, гори, моя звезда" уникален по количеству легенд вокруг его создания. Его приписывали и Гумилеву, и Бунину, и Колчаку... Но на самом деле авторами романса были ныне забытые Петр Булахов, Владимир Чуевский и Владимир Сабинин.

Легенды о Бунине с Гумилевым держались недолго. Исследователи их творчества быстро внесли ясность: не было у них таких строк! А "колчаковская" версия до сих пор многими воспринимается за чистую монету.

После революции некоторые артисты и композиторы-эмигранты заявляли, что видели ноты романса с автографом Колчака: вот и подтверждение тому, что именно он - автор строк! Говорили, адмирал пел "Гори, гори..." незадолго до расстрела...

Пел или нет - недоказуемо. Но автором оказаться не мог по определению: Колчак родился в 1874-м. А романс шестью годами раньше вошел в сборник, выпущенный в Москве издательством Майкова.

Определяя время написания, специалисты называют то декабрь 1846-го, то январь 1847-го.

- Созданию романса сопутствовало несколько событий, - уточняет певица, исследователь истории русского романса Елена Уколова. - В январе 1847-го московские власти решили отметить с размахом 700-летие Москвы. К дате приурочили множество творческих конкурсов - народ повально принялся петь и сочинять... Плюс Рождество: звезда, упоминаемая в романсе, скорее всего не символ, а конкретная рождественская звезда. Вдобавок потрясающее научное открытие, сделанное астрономом Леверье в конце 1846 года: он предсказал существование большой планеты, которую назвал Нептуном. А через два месяца ее увидели в телескоп именно там, где указывал ученый... В такой атмосфере и появился романс "Гори, гори, моя звезда". Слова написал студент Московского университета, юрист Владимир Чуевский, музыку - композитор Петр Булахов...

Романс не сразу стал популярным. В конкурсах он не побеждал, хотя в творческой и студенческой среде исполнялся. Но потом его забыли. А вспомнили только в годы первой мировой благодаря аранжировке талантливого певца Владимира Сабинина, добровольца действующей армии. Сабинин сделал из романса настоящий патриотический гимн, признание в любви единственной заветной звезде - России. В 1915 году вышла пластинка с сабининс-кой записью романса - и его запела вся страна! А вскоре романс постигла судьба многих истинных шедевров: его окрестили "народным".

Стоит ли удивляться, что в 20-х годах советская власть похоронила "Звезду" в числе первых? Романс был списан в утиль как "белогвардейский". Его исполнение приравнивалось к антисоветской деятельности. Иногда Лемешев и Козловский позволяли себе рискнуть, но и они пели романс чуть ли не подпольно.

- "Звезда" вернулась только в 1957 году, в американском фильме "Война и мир", - продолжает Елена Уколова. - Романс опять стала петь вся Россия. Правда, еще лет 30 его исполняли, не называя авторов. Но в конце концов исследователям удалось найти в архивах ноты 1847 года с указанием имен Булахова и Чуевского...

Их жизнь сложилась непросто. Петр Петрович Булахов - автор более 80 романсов, среди которых и "Колокольчики мои", и "Не пробуждай воспоминаний" - окончил дни в нищете. Долгие годы был парализован. Пожар уничтожил его имущество, из уважения к таланту его приютил в усадьбе Кусково граф Шереметев. Следы Владимира Чуевского, неоднократно писавшего слова для булаховских романсов, затерялись после первой мировой.

Аранжировщик Сабинин, бывший до революции одним из популярнейших исполнителей, в 20-х безуспешно искал работу, бедствовал. Говорят, кончил жизнь самоубийством.

Рита Болотская
Собеседник, февраль 2006