Chân dung những người làm phụ đề Việt trên Internet
 

Nhiều lúc ngồi âm thầm làm phụ đề một mình, cảm thấy tuy thỏa được sở thích song cũng hơi tủi thân: Không phải phim nào mình thích thì mọi người cũng thích, và không phải phim kinh điển nào cũng lắm người xem. Hôm nay tình cờ gặp được một bài báo tâm đắc, tôi xin đưa lên để mọi người cùng đọc cho vui, và cũng là lời động viên chân thành để những ai đang hì hụi làm phụ đề giống mình có thêm động lực mà phấn đấu. Hy vọng đóng góp chút sức mọn cho cộng đồng.

(Sưu tầm) Chân dung những người làm phụ đề Việt trên Internet.

11:31:42 28/05/2011

Qua cái nhìn về họ, chúng ta có thể chắc rằng “đam mê” và “chia sẻ” là những từ khóa chính xác nhất để nói về những người làm phụ đề Việt.
Âm thầm cống hiến cho cộng đồng, giúp nhiều tác phẩm điện ảnh, những thước phim tài liệu quý đi vào lòng người xem nhờ giá trị truyền tải sâu sắc. Làm phụ đề Việt ngữ - công việc mà tôi miêu tả không ai muốn gọi là một "nghề", mà hơn hết, nó là niềm đam mê, hạnh phúc khi được chia sẻ của những con người đặc biệt. Những người mà sự vắng mặt của họ chắc chắn sẽ để lại một khoảng trống lớn trong thế giới internet hôm nay.

Hàng tháng trời cho một dự án tâm huyết

Tập tin phụ đề giúp người xem hiểu được nội dung phim, vượt qua rào cản ngôn ngữ. Thực chất, đây là văn bản được định dạng theo file text document (*.txt, *.srt, *.sub...), chứa các dòng phụ đề. Mỗi dòng phụ đề gắn với thời gian bắt đầu (hiện dòng chữ trên phim) và thời gian kết thúc (dòng chữ biến mất).

Theo chia sẻ của dân trong "nghề", một file phụ đề chỉ có dung lượng tính bằng KB (Kilobyte) nhưng hoàn thành chúng cần cả một quá trình lao động nghiêm túc. Để tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề này, chúng tôi đã liên hệ với nhóm làm phụ đề của diễn đàn HDVNbits – nơi quy tụ nhiều thành viên hoạt động lâu năm. Theo anh Phương (Nomad) – đại diện nhóm thì quy trình làm phụ đề Việt ngữ có thể khái quát trong ba công đoạn chính.

http://i984.photobucket.com/albums/a...4/a5b968f6.jpg

Theo các thành viên nhóm HDVNbits, công việc giới thiệu thì khá đơn giản, nhưng khi tự thực hiện mới thấy hết được khó khăn của những người làm phụ đề. Đầu tiên là khả năng ngôn ngữ của người thực hiện. Ở đây, ngoài trình độ tiếng Anh khá còn đòi hỏi khả năng diễn đạt trôi chảy bằng tiếng Việt. Thời gian mỗi dòng chữ hiện trên phim tính bằng giây, nếu viết quá dài, khán giả không thể đọc kịp.

Ngoài ra, yếu tố thời gian cũng hết sức quan trọng. "Một bộ phim 90 phút chứa khoảng 1000 – 1500 dòng phụ đề. Người dịch nhanh chỉ mất 20-30 giây cho một câu nhưng cũng có khi lâu hơn, vì phải chọn lọc từ ngữ, tra cứu thông tin.” - anh Phương cho biết thêm. Tính ra, thời gian hoàn thành một phụ đề Việt lên tới vài tiếng đồng hồ làm liên tục. Đó là những dự án nhỏ, còn với các dự án lớn và khó hơn thì ít ai dám hứa chắc chắn thời gian hoàn thành.

Thực tế qua dự án “The World At War” - loạt phim lịch sử 26 tập nói về Thế chiến thứ 2, được nhóm HDVNbits khởi động từ tháng 1/2011 và mới chỉ hoàn thành cách đây vài ngày. Đây là series phim khó với nhiều từ về quân sự, dự án do một thành viên dịch “chủ lực” và 3 người khác trợ giúp.

Hay như chia sẻ của thành viên nhóm phụ đề ở diễn đàn Updatesofts, dự án phim khoa học “Planet Earth” của BBC dài 11 tập, dó nhóm làm với 7 nhân sự tham gia cũng mất 3 tháng (từ tháng 8/2008) để hoàn tất.

http://i984.photobucket.com/albums/a...4/48f828a5.jpg

“Planet Earth” - Một trong những bộ phim khoa học hay nhất thế giới.A

“Những dự án như của nhóm HDVNbits hay Updatesofts vẫn còn rất may mắn bởi thành viên có thể thực hiện liên tục. Có nhiều dự án vì khó sắp xếp thời gian và thiếu nhân sự mà đến nay vẫn chưa thể kết thúc. Đó là chưa kể các dự án lớn cần có người uy tín, đủ khả năng đứng ra giám sát tiến độ.” - anh Chí Phú (quản trị diễn đàn vOz cũng là một người làm phụ đề lâu năm) cho biết.

Bạn có biết?

- Thống kê tại Subscence.com, số lượng phụ đề Việt hiện có là 17.907 bản, xếp vị trí thứ tư trên thế giới.

- NIZ - một thành viên diễn đàn GameVN là admin người Việt đầu tiên tại trang chia sẻ Subscence.

- League of Subbers (Liên minh các nhóm dịch phụ đề Việt) là dự án tập hợp các nhóm làm phụ đề trên toàn Việt Nam, nhằm chuẩn hóa chất lượng phụ đề.

- VTC từng sử dụng nhiều phụ đề Việt trên internet vào các bộ phim chiếu trên truyền hình (sau khi xin phép có nhã ý "cám ơn" tác giả).

- SubPro là phần mềm chỉnh phụ đề do thành viên wizard - diễn đàn HD Việt Nam viết và được ứng dụng rất hiệu quả trong cộng đồng.

- Tình trạng thay đổi tùy tiện tên tác giả, thêm các dòng quảng cáo trong file phụ đề là trăn trở lớn nhất của những subber chân chính. Vì thế, hãy luôn tôn trọng những giá trị được tạo ra vì cộng đồng, bởi cộng đồng!


Sưu tầm từ trang MASK

Biết đâu sau này trong các bài bao như thế lại có dòng:
:emoticon-0111-blush

Mình rất vui vì ngày càng có nhiều bạn tham gia dịch phụ đề phim để giới thiệu với những ai hâm mộ và thích thưởng thức phim Liên Xô. Thật sự “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”…Trong thâm tâm mình ao ước được làm thật nhiều phụ đề phim kinh điển, song thời gian và sức lực lại chẳng chiều người.

Ngô Lâm Vũ ơi, em còn trẻ (Chắc bằng học sinh khóa mới nhất của cô), song em thật nhiệt tâm, tình yêu nước Nga của em chẳng kém gì các cô, các bác, các anh các chị trên diễn đàn. Được em động viên cô vui lắm, song cũng ngượng lắm và thấy mình thật không xứng với những lời khen đó. Cô sẽ cố gắng nhiều hơn nữa đề có thể đóng góp chút sức mọn cho cộng đồng. Một lần nữa xin chân thành cám ơn em và bè bạn.

Xin gửi tiếp một bài thật hay nữa sưu tầm được trên diễn đàn HDVN. Thật sự mà nói, tâm tư, cảm nhận và sự thấu hiểu chỉ những người “trong cuộc” mới thấm thía vô cùng.

Những cảm nhận riêng về thú vui dịch phụ đề

Đứa con tinh thần của những người nghệ sĩ là gì? Của một họa sĩ là những tác phẩm hội họa, của một nhà văn là những tác phẩm văn học, của nhạc sĩ là những tác phẩm âm nhạc, của ca sĩ là những ca khúc, những album, của nhà biên dịch văn học là những tác phẩm biên dịch…

Thế còn của những người dịch phụ đề trên cái “xã hội ảo” – Internet này, có được coi là “tác phẩm” không? Những thứ được coi là tác phẩm kể trên, chúng gắn liền với sự sáng tạo nghệ thuật của những người làm ra chúng, họ mang tâm huyết, sự đam mê và thổi hồn vào những gì họ tạo nên, và vì thế chúng được gọi là tác phẩm hoặc kiệt tác. Vì thế, mình nghĩ dịch phụ đề cũng là một “công tác làm nghệ thuật”, với điều kiện là người dịch phải có cái tâm, có sự đầu tư và chăm chút cho đứa con tinh thần của họ. Vì nếu chỉ đơn giản “dịch là dịch”, nói cách khác là chỉ “dịch chuẩn” thì bản phụ đề đó chỉ dừng lại ở mức “một bản dịch”, chưa thể gọi là một tác phẩm, vì nó chỉ diễn giải bộ phim một cách thuần túy. Không sáng tạo, không chăm chút và gọt giũa nó…

Để trở thành một tác phẩm, nó phải làm được những gì hơn thế, không chỉ dừng lại ở mức cho người xem hiểu bộ phim, mà còn truyền được cái hồn của bộ phim. Từ những cảm xúc, những ẩn ý, những cái hài hay sự châm biếm… dù chỉ cần thể hiện bằng một dấu câu được đặt đúng chỗ. Đó chính là nghệ thuật, theo mình hiểu như thế. Vì nó thể hiện cho “văn nói” nhưng lại mang đặc trưng của “văn viết”. Và nếu có thể coi là một “công tác nghệ thuật” thì nó cần phải có hứng mới được, cứ thử ngồi dịch khi bạn đang có tâm trạng, đang buồn bực, lo âu… xem bạn dịch có “ra hồn” không? Chắc cũng dịch được thôi nhưng sẽ không hay và hiệu quả lắm. Với mình, có lần thấy “tĩnh tâm” và có hứng viết lách một cái gì đó lắm, thế là ngồi dịch, ai ngờ nhiều cái tác động quá, nhát lại có tên “chém gió” trên skype, nhát lại có điện thoại, thỉnh thoảng rời khỏi ghế làm việc nhà, và nhất là nghe thấy “tiếng gọi nơi hoang dã” của “gấu” thì 7 chứ 9 hứng thì cũng tan biến hết, thế là đi tong số thời gian rảnh ít ỏi định “nấu súp” hôm đó. Thi sĩ người ta lấy tửu tạo hứng nhả thơ, còn “súp-bơ” như mình, mấy lần nốc bia với anh em “đầu bếp súp” chả thấy hứng đâu, về nhà là quay quay, toàn những “sao vàng năm cánh chạy vòng quanh” thì chỉ còn nước ngã bổ chửng vào… giường chứ dịch cái cóc khô. Lại còn, nhiều khi phim mình thấy hay, mình dịch, nhưng vì cũ quá, chẳng mấy người xem thì lại hay lôi ra “tự sướng” cái phụ đề, rõ chán.

Nhiều lúc thấy không hiểu tại sao mình lại mê mẩn cái món này, ngoài đời còn nhiều cái mình cần và cần mình hơn rất nhiều, có lẽ nay mai, Khi đã làm xong một việc gì đấy, mình cũng cần tính đến sự rút lui vào “hậu trường”, chỉ làm khi thi thoảng thấy “ngứa ngáy” thôi, còn để nhường sân chơi cho những người mới đến nữa chứ./.

Bài của bạn altamodano - diễn đàn HDVN