"Người trong bao"_A.P.Sê-khốp!
 

Hôm nay Tanhia75 vừa được học tác phẩm "Người trong bao" của nhà văn Sê-khốp! Tác phẩm hay...chắc trong diễn đàn ai cũng biết đến tác phẩm cũng như tác giả này rồi nhưng vẫn muốn giới thiệu, đồng thời cũng muốn hỏi thêm các bác về hoàn cảnh lịch sử của nước Nga khi đó (khi nhà văn viết tác phẩm "Người trong bao".Cảm ơn mọi người nhiều!
"Người trong bao"_A.P.Sê-khốp!
An-tôn Páp-lô-vích Sê-khốp (1860-1904) là nhà văn Nga kiệt xuất, sinh ra và lớn lên trong một gia đình buôn bán nhỏ ở thị trấn Ta-gan-rốc bên bờ biển A-dốp. Năm 1884 ông tốt nghiệp khoa y trường đại học Tổng hợp Mát-xcơ-va,Sê-khốp vừa làm bác sĩ nông thôn vừa viết báo, viết văn đồng thời cũng là nhà hoạt động văn hoá xã hội, ông tham gia nhiều đợt chống dịch bệnh, chống nạn đói ; mở nhiều trường học, phòng phát thuốc, phòng đọc sách, trạm cứu hoả… ; sống nhiều năm ở nông thôn, trồng cây, làm vườn, gần gũi, chăm lo sức khoẻ cho nông dân quanh vùng.Công việc của người thầy thuốc nông thôn giúp cho nhà văn tiếp xúc với nhiều tầng lớp, hiểu biết sâu sắc tâm lí con người để sáng tạo nên một thế giới nhân vật đông đảo, đủ màu, đủ sắc, đồng thời cũng giúp nhà văn rèn luyện một lối viết sắc sảo, chính xác, gọn chắc.
Sê-khốp đã để lại hơn 500 truyện ngắn và truyện vừa trong đó có nhiều tác phẩm đặc sắc:Anh béo và anh gầy, Con kì nhông, Phòng số 6, Đảo Xa-kha-lin, Đồng cỏ; kịch nói: Ba chị em, Vườn anh đào,...
Từ những cốt truyện rất giản dị, tác phẩm của Sê-khốp thường đặt ra nhiều vấn đề có ý nghĩa xã hội to lớn, ý nghĩa nhân bản sâu xa. Ông được xem là đại biểu lớn cuối cùng của văn học hiện thực Nga nửa cuối thế kỉ mười chín, nhà cách tân thiên tài về thể loại truyện ngắn và kịch nói.
"Người trong bao" (1898) là truyện ngắn nổi tiếng của ông được sáng tác trong thời kì ông đang dưỡng bệnh ở TP I-an-ta trên bán đảo Crwm, biển Đen. Thời đó, xã hội Nga đang ngạt thở trong bầu không khí chuyên chế bảo thủ nặng nề cuối thế kỉ mười chín. Câu chuyện nói về một người mắc chứng bệnh sợ hãi, sống, chết đều thảm hại. Với nghệ thuật xây dựng biểu tượng và nhân vật điển hình, giọng kể chậm rãi vừa giễu cợt, châm biếm, mỉa mia, vừa u buồn, qua hình tượng Bê-li-cốp, nhà văn phê phán sâu sắc lối sống hèn nhát, bạc nhược, bảo thủ và ích kỉ,sống luôn thu mình, sợ cái mới cảu một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỉ mười chín.
Câu cuối của tác phẩm cũng là điều nhà văn gửi đến mọi người:"KHÔNG THỂ SỐNG MÃI NHƯ THẾ ĐƯỢC!"

Tchekov đã viết truyện ngắn này tại một ngôi nhà nhỏ trên Yalta-bán đảo Crưm, hiện là nhà tưởng niệm Tchekov.Hungmgmi đã xem "Ký sự mùa thu vàng", trong đó bác TrungDN đã đóng vai trò phiên dịch rất xuất sắc cho đoàn làm phim khi đến thăm di tích văn hóa này. Ngôi nhà vẫn còn nguyên bảo tồn đến tận ngày nay. Chính nơi đây, trong vòng hơn 5 năm (từ 1899 đến 1904) nhà văn đã viết nên "Người đàn bà có con chó nhỏ", Vườn anh đào...và các tác phẩm nổi tiếng khác.
http://rusmilestones.ru/milestones/d...tos/chem10.jpg
Tchekov ở Yalta

Hôm đó thấy bà hướng dẫn yêu cầu các bạn VN gửi tặng Nhà tưởng niệm Tchekhov các tác phẩm của ông đã dịch ra tiếng Việt để bổ sung vào các hiện vật trưng bày, không hiểu các nhà làm phim đã gửi chưa.

Bối cảnh nước Nga vào cuối thế kỷ 19 (trong sự ra đời của chuyện ngăn – Người Trong Bao – của Tchekhov

Trong gia đoạn này, các loại chính sách đối ngoại của nước Nga đều không có gì được gọi là sáng sủa. Còn đối với các chính sách nội địa thì cực kỳ độc đoán.
Chính phủ Nga vào giai đoạn này thì chỉ có một người có quyền tối thượng, đó là Sa Hoàng Nicholas II. Ông ta vốn là một vị vua chuyên quyền và độc đoán, ông ta cho đàn áp mọi sự có liên quan đến dân chủ. Mọi đảng phái chính trị đều bị cấm đoán ngặt ngèo: cơ quan Okhrana (cảnh sát mật) thì luôn bắt giữ người một cách tùy tiện. Trong giai đoạn này, có nhiều nhà phê bình chính trị bị bắt giam trong các nhà tù hoặc đưa đi cải tạo ở Siberia. Còn nhiều những người khác thì phải sống lưu vong.

Khi đó, có một chính sách cực kỳ độc đoán được ban hành do sự nổi dậy của nông dân; Khi những người nông dân đứng lên khởi nghĩa thì đều bị sử lý từng người một. Nhà thờ đạo Chính thống cũng là một công cụ để đứng hòa giải với dân chúng. Trong khi những trung tâm công nghiệp dần mọc lên, thì giai cấp vô sản thành thị xuất hiện, đây là một giai cấp nguy hiểm tiềm tàng về sự náo động hơn so với những người nông dân ở các miền quê; nhưng gia cấp này lại được sự lãnh đạo của những người có học thức, và họ lại ít chịu sự ảnh hưởng đối với nhà thờ.

Chính sách cấm thành lập các đảng phái chính trị cũng không thể ngăn cấm được họ hình thành những tổ chức hợp pháp. Vào năm 1898 (năm mà Sekhov đã viết ra chuyện ngắn – Người Trong Bao) đảng Xã hội Dân chủ của Nga được thành lập, đến năm 1900 thì đảng Xã hội Cách mạng được ra đời, cũng chỉ trong một thời gian ngắn sau đó thì Liên minh giải phóng cũng xuất hiện. Những tổ chức chính trị này hầu như đầu hoạt động bí mật,
Một cuộc suy thoái kinh tế 1900-1902 và sự thất bại trong cuộc chiến Nga Nhật vào năm 1904/1905 đã tọa ra một cuộc cách mạng nhằm lật đổ đế quốc Nga.


Nói chung. Khi – Người Trong Bao – ra đời là trong một thời kỳ nước Nga có bối cảnh chính trị rất bê bối. Người dân thì hừng hực đứng lên đòi lại quyền tự do mà bấy lâu họ đã mất trong cay đắng. Nhân vật trong câu chuyện là Belikov, một tay hèn nhát và sợ sệt, hắn không dám đứng ra làm một cái gì, chỉ sợ mình sẽ bị nguy hiểm đến tính mạng. Trong khi đó thì nhân dân Nga, giai cấp vô sản Nga đã đồng loạt đứng lên khởi nghĩa cho dù họ có phải rơi đầu đi chăng nữa. Hắn (Belikov) đã cho vào bao tải tất cả những thứ gì hắn có, thậm chí còn chui cả vào bao để mà ẩn núp. Hắn là một tay bảo thủ kỳ cựu nhưng lại hay muốn dạy đời… ngay cả việc lấy vợ hắn cũng phải đắn đo… Rồi kết cục, một con người như vậy thì cần gì phải tồn tại trong một cái xã hội đang nóng dần lên từng ngày để đòi quyền bình đẳng của người dân. Vậy là tác giả đã cho loại người này một kết cục bi thẳm, đó là phải tự sát để được chui vào áo quan, chiếc áo quan đó cũng chẳng khác gì chiếc bao tải mà hắn vẫn thường dùng.

Nhân tiện các bác đang nói về "Người trong bao" của A.P.Sê-khốp vậy cho em hỏi một tý: Человек в футляре dịch ra tiếng Việt là "Người trong "bao" liệu có chuẩn không nhỉ?

Và:

Belikov trong truyện thực sự có chiếc bao tải mà khi sống hắn vẫn thường dùng không nhỉ?

Trước đây em thấy được dịch là "Người trong hộp", nay thấy phương án mới cũng hơi ngạc nhiên, song tặc lưỡi: "bao hay hộp thì cũng là trong vỏ cả". футляр thường được làm từ vật liệu cứng nên gọi là hộp có thể chuẩn hơn, vì "bao" trong tiếng Việt thường làm từ vật liệu mềm.

Tớ cũng nghĩ là футляр thì cứng, còn bao thì mềm, do đó phương án "hộp" chuẩn hơn.

Em thì chọn 1 phương án trung hòa: "Sống trong vỏ bọc":emoticon-0102-bigsm

Các bác nói nghe đều có lý cả. Nhưng em nhớ là từ xưa đã đọc truyện này với tên là "Người trong bao", sách giáo khoa cũng viết là "Người trong bao", vậy thì có lẽ tên này đã phổ biến rồi, cũng không nên thay đổi nữa.

Theo tinh thần của truyện ngắn nổi tiếng này toát lên, và để quảng bá cho nền điện ảnh VN hiện đại, em đề nghị dịch tiêu đề không phải là "Người trong bao", "Người trong hộp"...mà là "Sống trong sợ hãi":emoticon-0102-bigsm.
Cả thiên truyện, là một không khí tù hãm, ngột ngạt của một gã công chức lúc nào cũng cẩn trọng, cẩn thận, từ những vật dụng cá nhân cho đến lời ăn tiếng nói, cách đối nhân xử thế. Lúc nào y cũng sợ sệt cái gì đó và tự tạo cho mình một "chiếc hộp"(chiếc bao)...để thu mình vào đó.
Tuy nhiên, theo hungmgmi, sức mạnh của truyện ngắn không phải nằm ở các chi tiết dẫn đến cái chết của Belikov, mà là ở cuối truyện, khi Иван Иваныч-Ivan Ivanych nói:
"То-то вот оно и есть, — повторил Иван Иваныч. — А разве то, что мы живем в городе в духоте, в тесноте, пишем ненужные бумаги, играем в винт — разве это не футляр? А то, что мы проводим всю жизнь среди бездельников, сутяг, глупых, праздных женщин, говорим и слушаем разный вздор — разве это не футляр"
Bản dịch chúng ta vẫn biết:
"Đó, vấn đề là ở chỗ đó. Chúng ta sống chui rúc ở thành phố này trong không khí ngột ngạt, chúng ta viết những thứ giấy tờ vô dụngm đánh bài đánh bạc – những cái đó không phải là một thứ bao sao? Chúng ta sống cả đời bên những kẻ vô công rồi nghề, những kẻ xui nguyên giục bị, những mụ đàn bà nhàn rỗi ngu si, chúng ta nói và nghe đủ chuyện nhảm nhí, vô nghĩa – đó chẳng phải là một thứ bao sao?”
Và nữa, một câu rất có sức nặng ở những dòng cuối:
Đọc câu này của Tchekhov, em nhớ đến một tựa phim tài liệu đã đoạt vô số giải thưởng quốc tế của nhà điện ảnh Liên xô Stanislav Govorukhin. Đó là phim "Так жить нельзя!-Không thể sống thế được!", làm năm 1990, nói về những tồn tại không thể chấp nhận được của xã hội Xô-viết cuối thập niên 80, trong những năm cải tổ.
Không khí của truyện làm còn làm người đọc liên tưởng đến những gì đã xem, đã đọc về thời Beria khủng khiếp ở Liên xô vào những năm 30-40. Như trong phim Покаяние-Sám hối vậy.
Gần 100 năm đã trôi qua kể từ khi Tchekhov viết "Человек в футляре"-1898 cho đến khi Govorukhin làm phim tài liệu "Так жить нельзя!"-1990, nhưng những thông điệp đưa ra vẫn thế. Không thể sống mãi theo kiểu đó trong một xã hội xuống cấp như vậy được! Chẳng biết Govorukhin khi đặt tựa phim có chịu ảnh hưởng của Tchekov không nữa.
Theo ý kiến cá nhân hungmgmi, dịch "Người trong bao" là được nhất, vì trong truyện, phần mở đầu có đoạn Belikov dùng cái gì cũng có bao, từ cái ô, cái đồng hồ quả quýt, con dao, cái kính (Tchekov dùng từ чехла -có nghĩa hộp, bao chứ không dùng футляр. Trong thực tế, người Việt ta vẫn nói Bao kính, chứ chả ai nói hộp kính, dù футляр cũng cũng dùng đựng kính -Футляр для очков). Tức là cái gì Belikov cũng dùng bao:emoticon-0136-giggl, từ các vật dụng cho đến cả con người của mình, suốt cuộc đời.
Nhưng dịch là "bao" như vậy thì chỉ ổn đoạn đầu, chứ đoạn cuối truyện, khi Belikov chết:
thì lại khó diễn tả được cái ý tứ sâu xa, ẩn dụ của Tchekhov. Quan tài( гроб) bằng gỗ cứng, nó giống như một chiếc hộp (футляр) mà cả đời y không bao giờ thoát ra nổi.
Một truyện ngắn hay, lúc nào cũng mang tính thời sự khiến người đọc phải giật mình!

Và chính đây mới thực sự là "тонкости русского языка" - sự độc quyền dành cho những người hiểu tiếng Nga.

Cháu thì k hiểu được tiếng Nga như các bác! Nhưng cháu nghĩ là tựa đề người ta dịch:"Người trong bao" cũng hợp lí thôi, còn về dịch đúng nghĩa của từ trong tiếng Nga hay k thì cháu k biết...chưa biết thì đúng hơn ạ! Bởi có ngày nào đó, cháu sẽ cùng các bác...hoặc tự mình tìm hiểu lại vấn đề này!
Còn tựa đề "Người trong bao" ...cháu nghĩ "cái bao" mà tác giả muốn nói đến ở đây ai cũng biết nó k đơn thuần là cái bao_hình ảnh thực mà cái chính là cái bao_hình ảnh biểu tượng vỏ bọc bên ngoài của một kẻ lúc nào cũng sống thu mình, sợ cái mới... của kẻ luôn trốn tránh hiện tại, tôn sùng quá khứ, cô độc, lúc nào cũng lo lắng, sợ hãi thế nên hắn thích những cái rõ ràng, mọi việc hắn làm đều tuân theo thông tư, chỉ thị một cách rập khuôn, máy móc... Mọi thói quen của hắn đều "trong bao":lúc nào Bê-li-cốp đều đi giày cao su, cầm ô và nhất thiết mặc áo bành tô ấm cốt bông, chiếc đồng hồ quả quýt của hắn cũng để trong bao rồi chiếc dao nhỏ gọt bút chì cũng ở trong bao. Bê-li-cốp với mắt đeo kính râm, mặc áo bông chần, lỗ tai nhét bông, ngồi xe ngựa thì thu mình lại. Có vẻ như một bộ dạng hài hước đến phi lí nhưng ngay cả bộ mặt của hắn “dường như cũng ở trong bao”.Buồng ngủ thì “chật như cái hộp”, cửa sổ đóng kín mít, khi ngủ “kéo chăn trùm đầu kín mít”... Nhưng Bê-li-cốp nằm trong chăn rồi vẫn thấy sợ...sợ có kẻ trộm mặc dù cửa đã cài then kín, mặc dù mọi thứ của hắn đều đã nằm "trong bao"... Cả ý nghĩ của mình, Bê-li-cốp cũng cố giấu vào bao...Hắn đã tự giam mình trong vỏ ốc cá nhân ích kỉ bạc nhược, những kẻ không dám đấu tranh vượt lên chính mình...thế nên hắn_Bêlicốp_"người trong bao"đã mãi mãi sống trong bao mà hắn luôn tự nhốt mình vào!!!
Theo như bác nthach đã nói về lịch sử của nước Nga lúc bấy giờ,(khi tác phẩm ra đời) vậy theo các bác nguyên nhân sâu xa xuất hiện những kẻ sống trong bao như Bêlicốp có phải do xã hội nước Nga trong giai đoạn này do kẻ đứng đầu như Sa Hoàng Nicholas II_vị vua chuyên quyền và độc đoán,đàn áp mọi sự có liên quan đến dân chủ...???

Đúng vậy! Tôi cũng hoàn toàn đồng ý là nếu dịch tựa của truyện ngắn này là Người Trong Bao – thì không sát nghĩa. Nhưng với nội dung, thì tác giả đã xây dựng nhân vật Belikov với hai tính cách cơ bản, đó là tính cách điển hình và tính cách hai mặt. Về tính cách điển hình, thì hắn ta là một nhân vật rất khác người: Bất kỳ một thứ gì cũng đều nằm trong bao (mọi đồ vật đều phải nằm trong một cái vỏ hoặc một cái bao, ví dụ như con dao cũng phải nằm trong một cái vỏ, cái ô cũng phải nằm trong bao… Kể cả đến những suy nghĩ của hắn, cũng đều được nằm trong một cái "bao tải"… Còn về tính cách hai mặt; ngoài mặt bảo thủ kỳ cựu, hèn nhát, hay dạy khôn và bới móc người khác, thì hắn cũng có mặt tích cực. Mặt tích cực; hắn là một giáo viên đàng hoàng luôn tuân lệnh cấp trên và không sai phạm đối với pháp lý. Còn về mặt xấu của hắn thì chả cần phải nói, hắn đã có những lối sống riêng rất hèn nhát… Nhưng điều nguy hiểm nhất, là hắn lại truyền bá lối sống trong bao của hắn cho mọi người xung quanh, có thể nói hắn là một mầm bệnh ung thư nguy hiểm, nhất là đối với bối cảnh lịch sử của nước Nga thời đó. Đúng là "Không thể sống mãi như thế được"

Còn tại sao lại gọi là cái bao? Cái Bao
Cái bao theo nghĩa đen thì nó là một cái bao bì để bọc gói một hoặc nhiều đồ vật… còn theo nghĩa bóng thì nó là một cái vỏ bọc vô hình để bao bọc, ví dụ như bao bọc cái tính cách hai mặt của nhân vật Belikov, cũng vì tính cách hai mặt của một tay trí thức hão tự hạ thấp nhân phẩm mình, nên ta cũng có thể thẳng thắn dùng cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng với hắn đó là – Cái bao tải, một cái bao mà còn tồi tệ hơn một cái bao chung chung nào đó.




Theo tôi, như đã nói, trong giai đoạn lịch sử của nước Nga thời kỳ này là Đế quốc Nga đã đến ngày tận vong, Sa Hoàng thì chuyên quyền độc đoán làm nông dân khốn khổ. Cái gì đến thì ắt nó sẽ đến. Vậy là nông dân vùng dậy đấu tranh, những người trí thức thương dân nghèo thì họ đứng ra ủng hộ họ, một trong số đó là giai cấp vô sản. Nói chung vào thời kỳ này, đa số các tầng lớp trí thức đều đứng về phía dân nghèo. Nhưng cũng không ít những nhân vật như Belikov, do vậy theo tôi nghĩ thì đây là một câu chuyện mang tính đả phá xã hội chung nhiều hơn là tính lột tả một nhân vật riêng nào đó.