Những Anh hùng Liên Xô và Nga
 

Nữ Anh hùng Liên Xô Ekaterina Demina: “Trong chiến tranh khi cứu các thủy thủ bị thương tôi không hề nghĩ gì về phần thưởng”

Tháng Tư năm nay kỷ niệm 75 năm danh hiệu Anh hùng Liên Xô. Trong số những người được phong tặng danh hiệu cao quí cùng phần thưởng quân sự vinh quang nhất là “Ngôi sao Vàng” Anh hùng, có bà Ekaterina Demina. Những năm Chiến tranh thế giới thứ II, bà chiến đấu trong đơn vị trinh sát lính thủy đánh bộ. Trong suốt 300 năm lịch sử hạm đội-hải quân Nga, bà Ekaterina Demina là người phụ nữ duy nhất được nhận danh hiệu Anh hùng. Đã có nhiều bộ phim truyện và phim tài liệu cùng hàng trăm cuốn sách viết về bác sĩ-người thầy thuốc tận tâm Ekaterina Demina, hay là về Katiusha dũng cảm, như cái tên thân mật mà các thủy thủ cùng trung đoàn vẫn gọi một cách trìu mến.

“Tôi đã có 15 năm bảo vệ Tổ quốc. Lúc đầu người ta không cho tôi ra mặt trận, còn tôi suốt 2 năm cứ đến phòng Quân sự đăng ký rồi lại về, mà tôi thì rất muốn được phục vụ cùng với các thủy thủ, — bà Ekaterina Demina hồi tưởng như vậy. – Thoạt đầu tôi bơi trên tàu quân y “Matxcơva đỏ”, chúng tôi chuyên chở các thương binh từ ngoại ô Stalingrad. Trông ai cũng như con búp bê vải rất lớn nằm bất động – chỉ có miệng và mắt để hở, còn toàn thân quấn đầy băng. Tôi cắm cúi băng bó cho thương binh. Không phải ai cũng biết làm như thế, nhưng tôi thì biết. Bởi vì hồi còn ở Leningrad tôi đã học qua lớp huấn luyện của Hội Chữ thập đỏ Nga, tôi biết băng bó, đặt ga-rô cầm máu… Chúng tôi bơi dọc Volga, theo biển Kaspi đến tận Krasnovodska. Còn máy bay phát-xít thì lượn vè vè và từ trên không bổ nhào xuống tàu chúng tôi, bắn vào những người đã bị thương…”.

Sau trận Stalingrad, Ekaterina Demina được chỉ định làm chuyên viên y tế thuộc phiên chế tiểu đoàn tình nguyện lính thủy đánh bộ. Cùng với các thủy thủ đồng đội, bà đã bơi khắp các con sông và vùng ven biển Kazkaz, Krưm, Azov và Biển Đen, rồi sông Dnestr và Dunai. Bà đã chiến đấu ở Rumani, Bulgari, Hungary, Nam Tư, Tiệp, Áo. Sát cánh cùng các chiến sĩ trong tiểu đoàn, với khẩu tiểu liên trên tay Ekaterina Demina đã đổ bộ lên những bờ bến trên đất địch, dũng cảm xung trận, đẩy lui những đợt tấn công của quân phát-xít, đem thương binh ra khỏi vùng chiến địa và sơ cứu cho họ.

Ekaterina Demin còn tham dự cả vào trận công phá thành Ilok trên Dunai, con sông nằm ở biên giới Hungary và Nam Tư. Đòn tấn công chính được ấn định trên bờ, nhưng để đánh lạc hướng bọn địch ở pháo đài, cấp trên phái chiến sĩ đổ bộ lên hòn đảo nhỏ nước ngập mấp mé một nửa. “Thương vong rất lớn, trong số những chiến sĩ của nhóm này chỉ còn 13 người sống sót”, — bà Ekaterina nhớ lại. –“Thoạt đầu chúng tôi phải ngâm mình trong làn nước lạnh buốt, trên mặt nước vẫn còn đóng băng. Thế rồi các thủy thủ bảo: “Lạnh quá, ta bò lên cây thôi”. 13 người chúng tôi ngồi trên cành, và bỗng nhiên tôi nhìn thấy bọn phát-xít đang bò dưới lùm cây. Tôi giật mình và rất sợ. Tôi nghĩ bụng, nếu bây giờ mà tôi rơi xuống thì chắc chúng xé tôi ra từng mảnh. Tôi nhảy khỏi cái cây đó và nhìn thấy trước mặt mình một khẩu súng cối của Đức. Tôi áp sát khẩu cối và xiết cò, súng cối vãi đạn. Bọn phát-xít bò tránh chúng tôi, nhưng sau chừng 40 phút chúng bao vây chặt. Tôi lại đến nấp bên khẩu cối, và bọn giặc nhằm bắn vào tôi. Chúng muốn bắn vào tim, nhưng mảnh đạn phát-xít găm vào tay tôi”.

Dù bản thân cũng bị thương nặng, Ekaterina Demina vẫn tiếp tục giúp các thương binh đồng đội. Các chiến sĩ đổ bộ đã hoàn thành nhiệm vụ, quân ta chiếm được pháo đài Ilok. Tuy vậy Ekaterina không được chứng kiến giây phút hào hùng đó – do mất máu quá nhiều, người nữ chiến sĩ này đã bất tỉnh.

Sau khi bình phục, bà lại một lần nữa trở về quân ngũ. Vẫn trong cơ số của tiểu đoàn thân yêu, Ekaterina Demina dự cuộc giáp chiến trên cầu Imperski tiến vào thủ đô Viên của nước Áo. Cũng chính ở đây bà cùng các chiến sĩ trong đơn vị của mình đón mừng ngày Chiến thắng 9 tháng Năm 1945.

Ekaterina Demina từng hai lần được đề nghị xét phong Anh hùng Liên Xô – vì chiến công ở cửa sông Dnestr tháng Tám 1944 và thành tích tham gia chiếm pháo đài Ilok. Nhưng những tập hồ sơ đề nghị khen thưởng đã bị thất lạc đâu đó trên những nẻo đường hỗn loạn của cuộc chiến. Phần thưởng chỉ tìm thấy nữ chủ nhân này vào 45 năm sau. Năm 1990, bà Ekaterina Demina đã nhận được phần thưởng quân công cao nhất — danh hiệu Anh hùng Liên Xô với lời tuyên dương vẻ vang “Vì chủ nghĩa anh hùng trong cuộc chiến đấu với bọn phát-xít Đức xâm lược”.

http://www.ruvr.ru/main.php?lng=vie&...7&p=20.04.2009

Anh hùng Liên Xô - Alếchxây Pêtrôvich Maretsep

Trong rất nhiều những Anh hùng Liên Xô nổi tiếng trong cuộc chiến tranh Ái quốc vĩ đại 1941-1945 có một Anh hùng mà tên tuổi đã quen thuộc với nhiều thế hệ người Việt Nam từ những năm 50-60 của thế kỷ trước, là tấm gương sống để những người thanh niên, chiến sĩ quân đội NDVN noi theo trong cuộc kháng chiến chỗng thực dân Pháp và cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước để bảo vệ nền độc lập tự do của Tổ quốc.

Người Anh hùng đó là Alếchxây Pêtrôvich Maretsep - Một người chân chính trong tác phẩm văn học cùng tên của nhà văn Liên Xô Bôrit Polevôi. Maretsep là một phi công đã từng lái máy bay chiến đấu trong những năm đầu chiến tranh. Trong một trận không chiến không cân sức máy bay anh bị bắn hạ, anh đã buộc phải nhảy dù xuống một khu rừng với đôi chân bị chấn thương. Sau đó là 18 ngày một mình gắng đi, bò, trườn, lăn mình trong rừng băng tuyết mùa đông … anh đã vượt qua trận tuyến về với đồng đội. Nhưng đôi chân đã bị hoại tử phải cắt bỏ. Với nghị lực cố gắng và cùng với sự giúp đỡ của đồng đội, các bác sỹ, y tá … anh đã tập đi được trên đôi chân giả. Anh đã chứng tỏ nghị lực phi thường của một người Xô viết khi đã luyện tập hàng tháng trời để có thể trở về đội ngũ phi công chiến đấu, tiếp tục bay trên bầu trời bắn hạ hơn chục máy bay phát xít Đức bắt trả giá cho đôi chân của mình đã bị chúng cướp đi …

Quyển sách Một người chân chính đã từng được dịch ra tiếng Việt từ những năm đầu 60 do một nhà báo yêu nước người miền Nam dịch từ tiếng Pháp từ thành phố Pnông Pênh (Căm Pu Chia) gửi về cho Nhà xuất bản Thanh niên xuất bản đại chúng lần đầu tiên. Còn trước đó tên tuổi của người anh hùng LX này chỉ được một số người biết đến qua sách báo bằng tiếng Pháp. Do dịch giả là người miền Nam (Nam bộ) nên trong bản dịch này khi đó chắc chưa kịp qua hiệu đính nên dấu ấn tiếng Nam bộ còn rất rõ ở chỗ này chỗ khác. Các bạn nếu ai đã từng đọc tác phẩm này lần xuất bản đầu tiên chắc cũng còn nhớ. Chỉ sau này khi dịch tái bản lần hai từ tiếng Nga thì các khiếm khuyết này mới được sửa chữa và làm tăng thêm giá trị của tác phẩm.

Các bạn quan tâm đến chủ đề này có thể tìm hiểu thêm ở video clip tài liệu về Alếchxây Maretsep dưới đây. Cũng cần nói thêm trong cuộc chiến tranh Ái quốc 1941-1945 này phía Liên Xô đã có đến 8 Anh hùng phi công đã bị chấn thương ở chân nhưng vẫn tập luyện để trở về đội ngũ và lập nên những chiến công hiển hách, nhưng do có sự may mắn nào đó mà chỉ có Maretsep được nhà văn Polevôi biết, tìm hiểu và viết nên tác phẩm Một người chân chính nổi tiếng được nhiều người trên thế giới biết đến.

Thêm một bài báo viết về Anh hùng Alếchxây Maretsep


Đời thường của một người chân chính
Báo QĐND - 12/10/2012

A-lếch-xây Pê-trô-vích Ma-ret-sép là anh hùng nổi tiếng của Không quân Xô-viết. Từ ngày đầu cuộc Chiến tranh ái quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô chống phát xít Đức, Ma-rê-xi-ép chỉ huy một biên đội thuộc trung đoàn không quân cận vệ 63. Tham gia các trận đánh máu lửa với không quân Đức, ông đã hạ được 4 máy bay tiêm kích của kẻ thù. Tháng 3-1942, máy bay của ông bị địch bắn hỏng, ông bị thương nặng rơi xuống một vùng quân địch kiểm soát. Suốt 18 ngày đêm liền, ông cố bò lết về vùng mặt trận của mình. Sau khi buộc phải cắt bỏ hai chân, ông xin trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu, tham gia không chiến trên các mặt trận ác liệt. Ông đã hạ thêm 7 máy bay của phát xít, yểm trợ đồng đội bắn rơi nhiều chiếc, hoàn thành 86 trận không chiến.

Từ các năm 1944-1946, ông làm việc ở Ban tham mưu của Lực lượng không quân Xô-viết. Từ năm 1956, ông là Thư ký thường trực và từ 1983 là Phó chủ tịch thứ nhất Hội Cựu chiến binh Liên Xô. Chiến công của Ma-rê-xi-ép được phản ánh trong cuốn truyện của nhà văn Bô-rít Pô-lê-vôi “Chuyện một con người chân chính” (1946).

Ma-rê-xi-ép là người anh hùng quả cảm, can trường, quyết vượt qua hiểm nguy và chịu đựng đau đớn để giành lại sự sống; là thần tượng đương thời của nhiều thế hệ thanh niên các dân tộc trong Liên bang Xô-viết.

Như muốn “hâm nóng” lại tinh thần yêu nước, yêu cuộc sống của người xưa ấy, Vích-to Ma-rê-xi-ép – con trai của người anh hùng, đã kể lại một số câu chuyện đời thường của bố mình cho bạn đọc tuần báo “Luận chứng và Sự kiện” của nước Nga hôm nay.

Quan niệm về vinh quang

- Từ nhỏ, hằng ngày tôi thấy bố tôi đưa “nửa đôi chân” mình rời khỏi giường ngủ và ôm chặt lấy bộ dây đai từ bộ chân giả. Khi lớn lên, tôi bắt đầu nhận thấy những nét đặc biệt về tính cách của người cha: Làm mọi điều dù phải hy sinh quên mình, vô tư chịu nhận cái bất lợi về mình vì lợi ích chung của mọi người, của xã hội, đặc biệt đặt Tổ quốc Xô-viết lên trên tất cả.

Khi người ta nói: “Ma-rê-xi-ép, anh là một huyền thoại” thì bố tôi cố tự ngăn chặn mình khỏi cái vinh quang đó: “Ấy, các bạn muốn biến tôi thành cái gì đây? Tôi là huyền thoại gì kia chứ! Phải chăng chỉ có mình tôi chiến đấu bảo vệ Tổ quốc?”. Các bạn chỉ cho ông: “Đấy, nhà văn Bô-rít Pô-lê-vôi viết về anh trong cuốn truyện “Chuyện một con người chân chính” là chính xác, không sai chút nào. Chính nhờ đó mà anh đã nổi tiếng, anh đang giúp đỡ mọi người tăng thêm nghị lực sống đấy!”. Ông đã nhận được vinh quang và cũng coi đó là một gánh nặng xã hội, một nghĩa vụ phải giúp đỡ mọi người bằng uy tín của mình. Nhưng ông cũng cố đề phòng, ngăn chặn để con trai mình không phải được ưu đãi gì, mà phải như những công dân bình thường khác trong xã hội.

Về việc đã qua

Bố tôi nói về chiến tranh chỉ khi có ai hỏi tới. Ông không kể chuyện mình đã chiến đấu thế nào, bị thương rồi bò lết đi suốt 18 ngày đêm để tự cứu mình ra sao. Ông không nói gì ngay cả việc bị mất hai chân mà vẫn nằng nặc xin trở lại đơn vị chiến đấu, cả việc bắn rơi thêm 7 máy bay địch nữa trên các mặt trận nóng bỏng. Về sau, từ 1944, bố tôi được Bộ chỉ huy quân chủng điều về cơ quan tham mưu làm việc, giúp đỡ các phi công trẻ mới bước vào trận chiến.

Tôi được nghe kể lại rằng, tại thôn Pláp trên triền đồi Van-đây, nơi người ta tìm thấy bố tôi bê bết máu với đôi chân bị gãy nát, người dân nơi đây đã làm một con đường nhỏ mang tên Ma-rê-xi-ép, đặt một tảng đá lớn khắc dòng chữ “Nơi đây đã tìm thấy Trung úy Ma-rê-xi-ép”. Người ta đã kịp đưa bố tôi tới quân y viện. Tại bệnh viện, không thể nào chữa được hai chân ông đã bị nhiễm trùng nặng và bị hoại tử hoàn toàn. Họ đẩy xe giường chở ông về phía nhà xác. Nhưng đã xảy ra chuyện không ngờ khi giáo sư y khoa Te-rê-bin-xki đi qua đó. Ông hỏi: “Ai nằm trên đó?”. Các nhân viên cuốn tấm ga trên người bố tôi lên và trả lời: “Đây là một trung úy trẻ đã bị hoại tử”. Giáo sư ra lệnh: “Hãy đưa anh ấy lên bàn mổ!”.



Khi được đưa tới bàn mổ, bố tôi tỉnh dậy và cầu khẩn: “Hãy để lại chân cho tôi, tôi là một phi công, còn tiếp tục chiến đấu”. Bác sĩ chỉ gật đầu: “Vâng, tất nhiên rồi, mọi việc sẽ ổn thôi”. Nhưng sau khi tỉnh dậy khỏi thuốc mê, nhìn vào tấm ga: Tấm vải còn mà đôi chân thì biến mất. Bố tôi bật khóc…

Vừa lành vết thương, đi được nhờ nạng gỗ, bố tôi nằng nặc xin trở lại trung đoàn. Vị trung đoàn trưởng kêu lên: “Người ta cho tôi một chiến sĩ không chân? Ai sẽ nhận anh đây?”. Người chỉ huy phân đội A-lếch-xan-đơ Tri-xlốp tiến tới nói: “Tôi xin nhận!”. Phi công Xéc-gây Pê-tơ-rốp được phân công cùng cặp với bố tôi. Về sau này, chú Xéc-gây nói: “Lúc đầu tôi phân vân, mình sẽ làm việc thế nào đây với người không chân này. Nhưng sau đó thấy được sự tung hoành bay lượn của anh ta nên tôi đã yên lòng”. Kết quả thật bất ngờ: Trong hai trận đánh tiếp nhau, bố tôi hạ được 2 máy bay Đức, nhờ đó cứu được chỉ huy phân đội và cả đồng đội Pê-tơ-rốp.

Về sau tôi hỏi bố: “Bố trở lại trung đoàn như thế nào? Lần đầu không chiến ra sao?”. Ông trả lời gọn lỏn: “Ngồi vào buồng lái và bay lên. Cần phải đánh và bố đã bắn hạ chúng”. Ông không muốn nhắc lại thương tật của mình vì ông yêu cuộc sống, coi mình như một người hoàn toàn lành lặn. Một thời bố tôi làm Thư ký thường trực của Hội Cựu chiến binh Liên Xô. Văn phòng của ông đặt ở tầng hai của tòa nhà. Người ta đề nghị đưa văn phòng này xuống tầng một, ông không chịu: “Không cần, tôi sẽ tự đi lên tầng hai”. Hơn nữa, nhờ hai chân giả, ông đã bước đi mà không cần chống nạng. Nhân kỷ niệm ngày sinh của bố tôi, Nhà nước tặng chiếc xe con “Môxcơvích” thay chiếc “Zapôrô” cũ kỹ. Tại nhà máy chế tạo ô tô, các kỹ sư muốn lắp cho ông bộ điều khiển đặc biệt bằng tay để lái xe an toàn. Bố tôi từ chối: “Không cần gì cả, tôi tự làm lấy”. Và mãi tới tuổi 75, ông vẫn tự lái xe an toàn. Suốt đời ông chỉ dùng một bộ chân giả từ ngày đầu, không phiền hà đến ai.


Về xã hội

- Bố tôi luôn đặt lợi ích xã hội lên trên lợi ích riêng tư. Hồi đó, ở một nhà máy người ta sản xuất những bộ phận chân tay giả cho thương binh, người tàn tật. Họ không chú ý đến những phương tiện giao thông cá nhân gọn nhẹ và thuận tiện cho người thương tật. Ông tới trụ sở Trung ương Đảng cộng sản Liên Xô yêu cầu nghiên cứu chế tạo một số xe gọn nhẹ riêng cho thương binh và người tàn tật.

Có một thầy giáo kể lại câu chuyện về một cô gái trẻ “chán sống vì bệnh tật hành hạ”. Cô ấy đã nằm lỳ trên giường, không muốn rời khỏi chăn. Người thầy giáo này đã mang tới cuốn sách “Chuyện một con người chân chính” của Pô-lê-vôi, yêu cầu đưa cho bố tôi viết lời khuyên của mình vào cuốn sách cho cô gái, những mong có giúp gì cho cô ta. Bố tôi cầm sách và nói: “Tôi sẽ tự đi tới cô gái đó”. Ông tới nói chuyện với cô. Vậy là hôm sau, cô gái đó đã đứng lên và đi lại, cố gắng chữa bệnh.

Với đời thường, bố tôi sống rất giản dị, thậm chí như khổ hạnh. Cái giường ông nằm thì chật hẹp, khó quay trở với một con người bị mất chân như ông. Bố tôi về sau này thường nói với chúng tôi rằng, ông mong sao toàn nhân dân Xô-viết vượt qua được tất cả mọi thử thách để có được cuộc sống hạnh phúc. Bố tôi rất “dị ứng” với cuộc “cải tổ” của Goóc-ba-chốp, vì cho đó là “cuộc phá hoại Liên bang”.


Về tình yêu

- Nhiều người nói rằng, có rất nhiều phụ nữ yêu bố tôi, không kể gì việc ông bị mất đôi chân.
Ngay từ khi chưa cưới nhau, bố mẹ tôi đã cùng làm việc ở Ban tham mưu của Lực lượng không quân. Mẹ tôi kể lại: Một hôm bà được gọi lên phòng tổ chức để trả lời một số câu hỏi của đồng chí trưởng phòng về đời sống vật chất, điều kiện sinh hoạt, về ý thích, quan điểm,… Thì ra, vị trưởng phòng này là bạn của bố tôi, và qua đó để bố tôi hiểu được người vợ tương lai của mình. Sau đó, bố tôi mời mẹ tôi đi xem vở ca kịch “Ép-ghê-ni Ô-nê-ghin” của Pu-skin ở Nhà hát Lớn. Khi màn vừa mở, bỗng nhiên bố bế mẹ tôi ngồi lên đùi mình và nói nhỏ: “Chị có muốn nghe tôi kể chuyện tiếu lâm không?”. Mẹ rất lúng túng: “Anh ơi để sau, để sau!...”. Mọi người khuyên bố: “Nào, A-lếch-xây, hãy cưới Ga-li-a đi. Hãy chăm sóc cô ta”. Tình yêu đó bền chặt và hạnh phúc cho tới cuối đời họ.

Bố tôi cũng yêu Tổ quốc vô bờ bến. Trong đó không có gì căm giận phương Tây, mà trái lại, khi đi ra nước ngoài lại rất tự hào với đất nước mình, với Mát-xcơ-va, với Crem-li, với Vôn-ga, với Xi-bia, với Xa-kha-lin,… Nhưng bố tôi lại rất bức xúc, trăn trở vì sự tan rã của siêu cường Xô-viết, nhất là vì hơn 300 triệu dân đã từng cùng nhau chung xây và bảo vệ quốc gia từng một thời đáng tự hào và quý yêu.

Một hôm, qua cửa kính, bố tôi nhìn ra đại lộ Tver nhộn nhịp của thủ đô. “Này con trai, ai đứng thế kia? Họ làm gì thế?” – “Bố ơi, bọn con gái tơ đấy!”. Bên cạnh các cô là chiếc “U-oát” màu vàng của công an. Cô nào được các đại gia lựa chọn thì lên xe của họ để phóng đi. Còn chiếc công vụ “U-oát” đứng đó thì không phải để dẹp “cave” mà như để bảo vệ chúng. Vì sau đó họ còn được các đại gia “lại quả” như ý. Nhìn cảnh đó và nghe tôi giải thích sự việc, bố tôi ôm mặt khóc…

Đã từng một thời có “Quỹ Ma-rê-xi-ép” để trợ giúp thương binh, nhất là các cựu chiến binh Xô-viết. Nhưng nay thì không còn, mặc dù cái tên người anh hùng Ma-rê-xi-ép cần được bảo vệ để mọi người nhớ lại và tự hào như thời còn Liên bang Xô-viết.