"В землянке "-Từ bài thơ đến ca khúc
 

Tác giả bài này là 1 người lính Hồng quân chứ không phải nhà thơ chuyên nghiệp nhưng đọc bài này xong tôi vẫn thấy rất thích. Mong các bác đừng chê



Ánh lửa trong chiến hào -Aleksei Surkov-
Trong hầm ta ánh lửa sáng ngời
Từng thanh củi bọt sùi như lệ ứa
Tiếng đàn dạo một điệu trầm và nhẹ
Ca ngợi mắt em, ca ngợi nụ cười em

Anh ở đây trên tuyết gần Mạc Tư Khoa
Những hàng dương đang ngọt ngào thủ thỉ
Bản tình ca anh đã từng hát ấy
Bản tình ca buồn anh mong được em nghe

Giữa đôi ta dù xa cách mênh mông
Dù cái chết gần anh trong gang tấc
Dù cách nhau cả cánh đồng băng tuyết
Trên đường dài ta vẫn đến gặp nhau

Ta hát, ta đàn, ta dẹp yên bão táp
Hạnh phúc mất đi ta dẫn nó trở về
Tình yêu sưởi chiến hào thêm ấm áp
Tình yêu này sáng mãi giữa tim anh.

Không phải đâu Paven ạ, Tác giả bài thơ là một nhà thơ chuyên nghiệp, tác giả của hàng chục tập thơ và từng là Tổng thư ký Hội nhà văn Liên xô. Ông là Aleksey Surkov.
Xin dịch qua tiểu sử của ông từ trang http://surkov.ouc.ru/:

http://tvervov.library.tver.ru/photo/surkov.jpg


Alesey Surkov sinh ngày 1 (13) tháng mười 1899 tại làng Serednevo, huyện Rybinsk , tỉnh Yaroslavl trong một gia đình nông dân. Sau Cách mạng tháng Mười, Surkov gia nhập Hồng quân. Năm 1934 Surkov tốt nghiệp khoa văn Trường Đại học giáo sư Đỏ
Từ 1934 - 1939 Surkov làm việc tại tạp chí “Văn học giáo khoa” và từng có một thời gian phụ tá cho Maksim Gorky. Ông còn viết các bài phê bình thơ và âm nhạc.
Sự nghiệp văn thơ của Surkov được bắt đầu vào năm 1930, khi ông cho xuất bản tập thơ đầu tay mang tên”Zapev” (Dạo khúc). Tiếp đó, trong nhiều năm liền Surkov xuất bản các tập thơ “Trữ tình”, “Tiến công”, “Cuộc chiến cuối cùng”, “Bạn đồng niên”, “Đất nước của những người anh hung”…với chủ đề chính là khắc hoạ chân dung những anh hung trong cuộc nội chiến.
Trong các năm 1939-1945, Surkov là phóng viên chiến trường, từng tham gia mặt trận giai rphóng Tây Belorussia, chiến tranh Phần lan và sau đó là Chiến tranh vệ quốc vĩ đại.. Trong những năm tháng này, ông tiếp tụp cho ra đời các tác phẩm như ‘Ngoại ô Moskva:tháng 6-12/1941”, “Đường đến Berlin”(1942), “Tôi ca chiến thắng”(1943-1945)1942)…Ngoài sang tác thơ văn, Surkov còn sang tác nhạc. Ca khúc “Ánh lửa trong chiến hào”, “Bài ca những người dũng cảm “ và một loạt các tác phẩm thi ca đã đem đến cho Aleksey Surkov Giải thưởng Nhà nước Liên xô năm 1946.
Những năm sau chiến tranh, A.A.Surkov tham gia nhiều tổ chức văn chương và xã hội. Ông có điều kiện đi nhiều nơi và đã ghi lại ấn tượng của mình trong các tập thơ như “Hoà bình cho thế giới”-Giải thưởng Nhà nước Liên xô năm 1951, “Đông và Tây”. “Bài ca về nhân loại”, “Hạnh phúc là gì?”.
Trong các năm 1953-1959, A.A.Surkov là Tổng thư ký Hội nhà văn Liên xô. Năm 1969, ông được trao tặng danh hiệu “Anh hùng lao động XHCN”.
Ông mất ngày 14/6/1983 tại Moskva.

Còn đây là nguyên bản bài thơ trên:

Bản dịch đã làm cho nhiều người đọc rung động. Có lẽ chính vì xúc động nên Paven đã quên mất ghi tên dịch giả Đào Xuân Quý vào cuối bản dịch, nay Hungmgmi xin bổ sung nhé.
Dưới đây là bản nhạc "Zemlyanka", hay còn được chúng ta biết đến với cái tên "V Zemlyanke":
http://files.pobeda.ru/prival/pesni/...0_noti2_02.jpg

Trên NNN đã từng nhắc đến bài hát này. Bạn Seryoshka còn giới thiệu link và một bản dịch từ tiếng Anh:

Và hồi chúng ta ở 4rum cũ NNN, bác Thanhxuan1974 đã kỳ công dịch lời bài hát này để có thể hát được. Hungmgmi xin post lại bài của bác Thanhxuan1974 viết ngày 28/5/2006:

Trong những tập bài hát về thời kì Chiến tranh vệ quốc vĩ đại của Liên Xô, hầu như ít khi người ta không nhắc đến bài hát "В землянке".

Với tôi, bài hát có những kỉ niệm gắn bó của thời sinh viên. Đôi khi tôi vẫn lẩm nhẩm: "Ты сейчас далеко, далеко" hoặc "До тебя мне дойти не легко"...để gửi những niềm mong nhớ.

Nhân việc các bạn giới thiệu cho biết trang: http://www.sovmusic.ru, gặp lại bài hát này, chợt nhớ về những ngày xa ấy, xin được cùng các bác trong NNN "chia sẻ".

http://www.aba.com.ua/v_zemljanke.html

В землянке
(муз. К.Листова, сл. А.Суркова)

Бьется в тесной печурке огонь,
На поленьях смола, как слеза.
И поет мне в землянке гармонь
Про улыбку твою и глаза.

Про тебя мне шептали кусты
В белоснежных полях под Москвой.
Я хочу, чтобы слышала ты,
Как тоскует мой голос живой.

Ты сейчас далеко, далеко,
(О.Е.: Ты теперь далеко, далеко,)
Между нами снега и снега…
До тебя мне дойти не легко,
А до смерти – четыре шага.

Пой, гармоника, вьюге назло,
Заплутавшее счастье зови!
Мне в холодной землянке тепло
От моей негасимой любви.
1942

VỀ "SỐ PHẬN" CỦA BÀI HÁT

Mới đầu chỉ là bài thơ mà tác giả không có ‎ý định phát hành và lại càng không nghĩ rằng nó có thể trở thành lời của một bài hát.

“Đó là 16 dòng “cây nhà lá vườn” từ bức thư tôi gửi cho vợ mình là Xô-phia An-tô-nôp-na...” - A-lêch-xêy A-lêch-xăng-đrô-vich Xu-cốp nhớ lại – tôi viết vào cuối tháng 11, chính xác hơn là vào ngày 27, sau trận đánh ác liệt ngoài Ix-ra (vùng ngoạ ô Mát-xcơ-va –ND).

Giả sử nếu bài thơ đó chỉ nằm trong sổ tay của nhà thơ, và nhạc sĩ Côn-xtan-tin Lix-tốp không đến nhà xuất bản của tờ báo mặt trận “Sự thật Hồng quân” để tìm “một cái gì đó có thể viết thành bài hát”?

“Cái gì đó” đã không thấy.

“Nhưng thật may mắn, tôi nhớ ra bài thơ viết về nhà và đã tìm kiếm trong sổ tay, viết lại sạch sẽ, đưa cho Lix-tôp với niềm tin là...sẽ chẳng có một bài hát nào có thể ra đời từ những vần thơ hoàn toàn “ướt át” như thế.

Nhưng sau một tuần, người nhạc sĩ quay lại chỗ chúng tôi ở toà soạn và với cây đàn ghi-ta và hát bài “Trong hầm sâu”. Mọi người đều có cảm giác là bài hát đã thực sự ra đời.

Sau khi được in ở nhà xuất bản “Sự thật Thanh niên Công-xa-môn” thì bài hát đã được ca ngợi rất nhiều và được hát ở khắp mọi nơi, bất chấp rằng bài hát đó đã không có in ở đâu nữa cả, và một thời nó đã bị cấm.”

Nhận định về sự kiện này, Xu-cốp đã nói:

“Một số chuẩn mực về tư cách người lính cho thấy rằng câu thơ ”về được với em không dễ dàng, mà còn đến cái chết thì chỉ có 4 bước chân” là thể hiện tinh thần sa sút, chán nản, hạ vũ khí đầu hàng. Người ta đã đề nghị, và thậm chí yêu cầu phải loại bỏ cái chết hoặc gạt nó ra khỏi chiến hào.

Nhưng làm hỏng bài hát đi thì đã quá muộn...”

Và bây giờ, thời gian trôi qua, bài hát vẫn tiếp tục làm xúc động trái tim bao người, trở thành bài ca không có tuổi về tình yêu và sự chung thuỷ đối với số phận của người lính.

CÒN ĐÂY, xin tặng các bác, và đặc biệt bác TLV phần lời việt do TX74 dịch theo giai điệu bài hát (nhờ bác TLV cho bản nhạc)

TRONG HẦM SÂU

Lửa vẫn cháy sáng sưởi nơi đây hầm sâu
Nhựa gỗ cháy rơi như những giọt nước mắt
Mà hầm sâu phong cầm vẫn vang êm đềm
Và thầm nhắc anh về mắt, môi em cười.

Nhắc luôn về em, bao khóm cây với anh
Giữa cánh đồng tuyết trắng giáp Mát-xcơ-va
Mà cầu mong sao để em sẽ nghe được
Giọng buồn đến thế nào chốn đây của anh.

Mà nay em đã xa, ôi thật là xa
Nằm giữa hai ta, bao cánh đồng tuyết trắng
Về cùng em biết rằng có đâu dễ dàng
Còn thần chết thì gần, bốn bước thôi mà

Hát lên đàn ơi, trêu bão tuyết đang rơi
Hãy gọi về đây hạnh phúc nơi xa xôi
Hầm lạnh sao, nhưng lòng anh ấm lên rồi
Từ tình tháng năm dài sắt son của em.

Có thể tìm thấy phần nhạc midi không lời ở đây

http://www.midi.ru/files/sovetskie_melod/vzemljanke.mid

Xin giới thiệu thêm một bản dịch nữa của Thái Bá Tân. Tôi thì thích bản dịch của Đào Xuân Quý hơn, nhất là câu "Từng thanh củi bọt sùi như lệ ứa" thì đúng là không thể hay hơn:

Củi trong lò vừa mới cháy lắt lay
Như nước mắt ứa từng dòng nhựa đục
Trong hầm sâu đàn baian lúc này
Hát anh nghe về em, về hạnh phúc

Các bụi cây cũng thầm thì về em
Giữa ngoại ô Matxcơva tuyết trắng
Anh rất muốn, muốn em nằm trong đêm
Nghe tiếng anh giữa lúc này im lặng

Anh và em cách xa nhau, rất xa
Nằm chắn ngang là mênh mông băng tuyết
Mà tìm em, anh không dễ vượt qua
Khi bên cạnh luôn cặp kè cái chết

Hát nữa đi, đàn baian, hát đi
Về hạnh phúc, về tình yêu cô gái
Trong căn hầm giá lạnh dẫu chia ly
Chính tình yêu làm lòng tôi ấm lại

Cảm ơn bác hungmgmi đã sửa đổi bổ sung rất chi tiết. Thú thực bài thơ này là của đồng chí chính trị viên của tôi trước đây sưu tầm được, rồi tôi chép lại, nên về tác giả tôi cũng chưa nắm hết. Mong các bác thông cảm!

Em thì thích nhất là bản dịch sau đây, tuy nó mới ra đời, và hình như không hát được

Trong hầm tối A. Surkov Lửa vẫn cháy trong bếp lò chật hẹp Trên củi khô nhựa đen tựa lệ nhòa Chiếc đàn gió vẫn hát trong hầm tối Về nụ cười và ánh mắt em xa Gần Moskva trên cánh đồng tuyết trắng Những bụi cây nhắc anh nhớ thì thào Ôi giá em nghe được nơi đây nhỉ Giọng nói anh buồn nhớ đến nhường nào Giờ đây em đã thật xa, đã thật xa Giữa chúng ta tuyết trắng và tuyết trắng Đến được bên em hẳn là khó lắm Còn cách đây vài bước - cái chết chờ Nào hát đi đàn gió, mặc bão tuyết Hãy gọi đi, hạnh phúc lạc chốn nao Trong hầm đất lạnh anh thấy ấm Nhờ tình yêu không hề tắt phút nào

В землянке А.Сурков Бьется в тесной печурке огонь, На поленьях смола, как слеза. И поет мне в землянке гармонь Про улыбку твою и глаза. Про тебя мне шептали кусты В белоснежных полях под Москвой. Я хочу, чтобы слышала ты, Как тоскует мой голос живой. Ты сейчас далеко, далеко, Между нами снега и снега. До тебя мне дойти не легко, А до смерти - четыре шага. Пой, гармоника, вьюге назло, Заплутавшее счастье зови. Мне в холодной землянке тепло От моей негасимой любви.