|
Marina Tsvetaeva - Nữ sĩ không già
Cắt dán từ
http://www.cand.com.vn/vi-vn/vanhoat...5/6/58200.cand Marina Tsvetaeva - Марина Цветаева Nữ sĩ không già 7:13, 29/06/2005 Minh Huyền Một kiếp nhân sinh không quá ngắn ngủi nhưng thực sự chẳng dài, dẫu rằng nửa thế kỷ đối với một thi sĩ ở nước Nga là khoảng thời gian đáng kể. Thế nhưng, trong nửa thế kỷ đời mình, Marina Tsvetaeva dù phải sống rất đoạn trường cũng đã làm nên được một gia tài văn học khổng lồ. Theo một thống kê có lẽ còn chưa đầy đủ, các tác phẩm của bà gồm có 15 tập thơ, 17 trường ca, 8 kịch thơ, nhiều tập tiểu luận, phê bình văn học, hồi ký... Đặc biệt, bà đã tạo nên một dấu ấn nghệ thuật có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển của thơ ca Nga ngữ trong suốt thế kỷ XX và có lẽ còn sang cả thế kỷ XXI. Không ngẫu nhiên mà cả các nhà thơ theo phong cách Xôviết truyền thống lẫn những thi sĩ cách tân tầm cỡ như Joseph Brodsky cũng đều kính trọng bà, thậm chí nhiều người còn coi bà như người thầy tinh thần của mình trên con đường trập trùng gian khó và đậm đặc sương khói của thi ca. Có thể thấy ảnh hưởng của phong cách tư duy thơ Marina Tsvetaeva khi đọc một số bài thơ của nữ thi sĩ Ba Lan vừa được giải thưởng Nobel về văn học năm 1996, Wislawa Szymborska . Là một thi nhân đích thực thì nói chung khó có thể mong mỏi cái sự yên ả trong đời. Làm thi nhân ở nước Nga, lại trong giai đoạn diễn ra cuộc thử nghiệm xã hội kinh thiên động địa nhất thế kỷ XX, giữa những thế chiến đẫm máu, càng không thể thoát khỏi vòng xoáy lốc của lịch sử. Marina Tsvetaeva đã phải trải qua những thử thách nghiệt ngã nhất có thể tới với một con người. Vốn mang sẵn trong mình một hồn thơ bi thảm, lại bị cuốn theo thời cuộc đầy bi thảm, bà đã buộc phải là một thi sĩ có số phận bi thảm vào loại bậc nhất nước Nga thế kỷ XX. http://www.rusf.ru/fc/img/big/tsvetaev.jpg Marina Tsvetaeva sinh năm 1892 trong một gia đình trí thức Nga thượng lưu. Cô bé Marina lớn lên trong không khí nghệ thuật tràn ngập trong gia đình và xã hội quanh mình. Marina Tsvetaeva sớm bị lôi cuốn vào cái kiếp "giời đầy làm thơ". Ngay khi còn ở trung học, năm 1911, Marina Tsvetaeva đã xuất bản tập thơ đầu tay Album chiều và lập tức được các nhà thơ đương thời (vốn rất ngạo mạn) chấp nhận cùng ngồi "chung một chiếu"! Tập thơ tiếp theo: Cây đèn kỳ diệu (1912) cũng được độc giả và giới phê bình văn học đón nhận nồng nhiệt. Các tập thơ Dặm liễu (1921), Thơ gửi Blốc, Chia ly (1922), Psukher. Lãng mạn, Thủ công (1923), Sau nước Nga, 1922-1925 (1928)... đã khẳng định vị trí thi nhân Nga ngữ hàng đầu của Marina Tsvetaeva, ngay cả khi bà đã di cư ra khỏi Tổ quốc năm 1922. Sống nơi đất khách quê người, dù phải chịu vô vàn khổ ải vật chất và tinh thần, năng lực sáng tạo của Marina Tsvetaeva vẫn rất dồi dào. Tài năng sở dĩ có giá trị là vì nó không để cho hoàn cảnh vùi dập nó, ngay cả trong tình huống bế tắc nhất. Đấy là giai đoạn mà bà đã cho xuất bản những tập sách nổi tiếng như Trường ca núi, Trường ca kết cục, Trường ca không khí... Dù vẫn có thể làm việc hiệu quả ở xa nước Nga, nhưng suốt những năm tháng lưu lạc châu Âu, trong lòng Marina Tsvetaeva vẫn luôn sâu nặng một nỗi thiếu quê hương đắng như ngải cứu. Chính vì thế nên năm 1939, gặp thời cơ, bà lập tức trở về với nước Nga. Đó là thời điểm "đêm trước" của cuộc thế chiến với vô vàn hiểm họa bên trong. Tâm hồn thi sĩ đã không dễ dàng chịu đựng những khắc nghiệt của thực tại nước Nga thời đó. Và tai họa đã đến: Ngày 31/8/1941, ở tuổi 49, Marina Tsvetaeva đã tự vẫn tại Elabur, trong khói sương của những đồn đại và nghi án tới giờ vẫn chưa gỡ bỏ được. Marina Tsvetaeva là một nhà thơ có nhiều mã số. Bản chất ý tưởng trong thơ bà là phép ẩn dụ luôn được đẩy tới cao độ. Bản chất tình cảm trong thơ bà là những con sóng luôn nôn náo và xáo trộn. Trong những dòng thơ của bà, từ ngữ dường như được bồi bổ thêm những sắc thái ý nghĩa mới hết sức bất ngờ. Nhịp điệu thơ bà ngay ở những bài có dáng vẻ cổ điển nhất cũng rất bất thường, dường như bị xô đẩy, cắt quãng theo những qui luật rất riêng tư và mới mẻ. Trong thơ bà, nhiều khi chỗ kết dòng thơ lại không trùng với chỗ kết câu thơ. Thơ bà đã tạo một cơ chế mở rất lớn cho sự suy tưởng và những "ý tại ngôn ngoại". Đọc thơ Marina Tsvetaeva không dễ, lắm khi đòi hỏi một trạng thái tinh thần đặc biệt ở độc giả. Konstantin Pautovsky đã nhận xét, thơ Marina Tsvetaeva- đó là "loại thơ có độ sâu sắc và sức mạnh như thơ Chiutsev, với thứ tiếng Nga sống động và đầy trọng lượng như hạt thóc căng tròn...". Cũng theo nhà văn Nga Xôviết tinh tế này, “tình yêu của một đứa con đối với nước Nga mà dù ở ‘giữa thiên đàng’ nàng ‘vẫn còn khóc tiếc’, vô số những cay đắng và bất hạnh luôn luôn chất chứa trong các bài thơ xuất sắc-đó là cái chính yếu của Marina Tsvetaeva" Vô đề Nhan sắc em thường lắm, Căn nhà em nghèo nàn, Em - đàn bà xứ đảo Tới đây từ xa xăm. Từng sống chẳng cần ai, Chàng đến, liền mất ngủ. Em đốt cả nhà cửa Nấu hầu chàng tối nay. Đưa mắt - thành quen thuộc, Bước vào - hóa người thân. ở quê em phong tục Giản dị thế ngàn năm. Hễ yêu là có thể Hái trăng thẳng tự trời. Nếu đi thì đi hẳn Như chưa hề lứa đôi. Di tích thành lưỡi dao Cứa lòng em rỉ máu. Ngày người sau tìm đến Có kịp lành vết đau? Hồng Thanh Quang (dịch từ nguyên bản tiếng Nga) --------------------------------------------------------------------- Chắc là ông Hồng Thanh Quang dịch từ bài này http://www.litera.ru/stixiya/authors...ta-moya-osanka Проста моя осанка Проста моя осанка, Нищ мой домашний кров. Ведь я островитянка С далеких островов! Живу — никто не нужен! Взошел — ночей не сплю. Согреть чужому ужин — Жилье свое спалю! Взглянул — так и знакомый, Взошел — так и живи! Просты наши законы: Написаны в крови. Луну заманим с неба В ладонь,— коли мила! Ну, а ушел — как не был, И я — как не была. Гляжу на след ножовый: Успеет ли зажить До первого чужого, Который скажет: «Пить». Август 1920 |
Mình hâm nóng lại một chút topic của Nina sau gần 7 tháng trời âm thầm tồn tại :D
Nữ thi sĩ Marina Tsvetaeva gần đây đã được NNN giới thiệu trên trang chủ cùng bài thơ “Anh đau lòng đâu có phải vì em” của bà đã được những dịch giả của NNN chuyển tải sang Tiếng Việt giúp chúng ta cảm nhận được thơ của bà. http://www.nuocnga.net/index.php?opt...743&Itemid=474 Marina Tsvetaeva (1892-1941) là một trong những nhà thơ Nga phức tạp và có số phận long đong nhất nủa đầu thế kỷ 20, đã phải sống lưu vong ở nước ngoài từ 1922 đến 1939. Càng về sau, thơ bà càng được đánh giá cao hơn, và đến cuối thế kỷ 20 bà đã được xếp vào vị trí những nhà thơ nữ tài năng nhất, tinh tế nhất của thơ ca Nga hiện đại. ЛУНА - ЛУНАТИКУ Оплетавшие - останутся. Дальше - высь. В час последнего беспамятства Не очнись. У лунатика и гения Нет друзей. В час последнего прозрения Не прозрей. Я - глаза твои. Совиное Око крыш. Буду звать тебя по имени - Не расслышь. Я - душа твоя: Урания: В боги - дверь. В час последнего слияния Не проверь! Không biết bài này thì các mem NNN sẽ dịch thế nào nhỉ. RBD xin giới thiệu bản dịch của Bác Bằng Việt để mọi người thưởng thức, theo mình dịch bài thơ này của Bà sang Tiếng Việt quả thực quá khó: Vầng trăng dụ dỗ kẻ mộng du Ngỡ có cánh bay quanh rồi dừng lại Lên nữa ư? Cũng đã quá cao rồi! Trong giây phút mê man lần chót Tốt hơn là đừng tỉnh lại mà thôi! Kẻ mộng du lúc ấy giống thiên tài Lên cao mãi, không một ai bầu bạn Trong giây phút tỉnh ra lần chót Tốt hơn là không được phép hồi tâm! Trăng là mắt của người. Hình mắt cú. Mắt của mái nhà đang rõi nhìn ngươi Nếu bên dưới réo gọi ngươi lùi xuống Tốt hơn là ngươi giả điếc đi thôi! Trăng là hồn của ngươi, là thần Urania thông tuệ Là cánh cửa cho ngươi bước tới thiên thần Trong giây phút cuối cùng kéo ngươi hoà nhập Tốt hơn là ngươi rũ sạch phân vân |
Trích:
Bí ơi, cả bài là: Красною кистью Рябина зажглась. Падали листья. Я родилась. Спорили сотни Колоколов. День был субботний: Иоанн Богослов. Мне и доныне Хочется грызть Жаркой рябины Горькую кисть. 16 августа 1916 Thử dịch nhé: Khi cây thanh lương trà Đốt mình trong sắc đỏ Lá rơi Là lúc tôi chào đời Trăm tiếng chuông tranh nhau ngân Ngày ấy vào thứ bảy Ngày vinh danh thánh tông đồ Iôhann Bôgôxlốp... Cho đến bây giờ Tôi vẫn còn muốn nhấm nháp Vị hăng nồng Của trái thanh lương trà nóng bỏng (Bà này sinh ngày 26/9 thứ bảy. Nhưng mình nhớ là ngày 26 hoặc 27/9 (cứ đúng thứ bảy là được) là ngày lễ Rước Thánh giá của đạo Chính Thống, cũng vào ngày này (năm 547 sau CN) tổng giám mục Conxtantinopol, một trong những nhà tư tưởng và truyền giáo nổi tiếng của đạo Chính thống là Iohann Zlatoust tạ thế, do vậy nên ngày đó còn được gọi là ngày Thánh Iohann. Còn Iohann Bogoxlov là 1 vị tông đồ học trò của Jesus, còn nổi tiếng với tài chinh phục trái tim phụ nữ. Không biết bà muốn nói đên sông Iohann nào?) Mình chưa ăn рябина, không biết nó thế nào? Bí xơi chưa? |
Trích:
Em cũng thử dịch vậy Thanh lương trà Từng chùm cháy đỏ Lá vàng rơi Tôi chào đời. Thứ bảy ngày lễ thánh Khắp nơi chuông ngân vang Lễ thánh mình vàng Iohann Bogoxlov Cho đến giờ Tôi vẫn thèm được nhấm Chùm thanh lương trà đắng Hăng nồng Bà sinh năm 1892. Năm 1916, mới ngoài hai mươi tuổi, bà đã nhận thức được giá trị của bản thân mình, đã viết về ngày ra đời của mình và đã suy nghĩ về cái chết cùng những giá trị vĩnh cửu khác... |
Trích:
Tôi gọi mưa Bạn thân yêu đã đi xa rồi, qua bên kia thế giới, Hoa hồng của anh đây, xin hãy nhận lấy này. Bạn thân yêu đã mang theo xuống đất Bên mình cả kho báu của đời tôi. Tôi trắng tay, bị lừa và bị cướp. Không còn thư từ, một chiếc nhẫn cũng không Chỉ nhớ được nếp hằn trên mí mắt Và vẻ ngạc nhiên trên gương mặt. Tôi gọi mưa. Tôi gọi những hạt mưa Anh không trở về đâu... Anh sẽ chẳng lại đâu. Còn lại mỗi đóa hồng anh không nhận Bỏ héo khô trong bình đã bấy lâu. Đóa hoa rũ tàn trước gương bàn trang điểm. Tôi gọi mưa, cơn mưa ngày hôm trước. Những run rẩy trong lòng trước cái chết vẫn không qua. Tôi vẫn nhớ ánh mắt anh van vỉ Như gọi tôi hãy xích lại gần nhau Và nụ cười gửi từ miền xa xôi ấy Cứ héo hắt dần theo mòn mỏi thời gian. Hỡi người bạn đã đi xa mãi mãi Để lại trên đời một nấm đất ngoài đồng Hãy cầu chúa giúp tôi để thiên đường nơi ấy Không cần dựng thêm những hải đăng... |
Bạn yêu quý, người đi xa hơn biển
Hoa hồng đây, xin bạn hãy chìa tay Bạn yêu quý người đem đi vĩnh viễn Điều mà tôi quý nhất đời này Khiến bây giờ tôi như bị lừa gạt Chằng còn thư, nhẫn kỷ niệm nữa rồi Sao tôi nhớ vết lõm kia nhỏ xíu Của khuôn mặt kia – ngạc nhiên mãi trọn đời Tôi gọi mưa. Tôi gọi cơn mưa. Anh chẳng quay về, cũng không đến nữa Chỉ có hoa hồng trong lọ đang tàn úa Mấy ngày rồi tôi chẳng tưới cho hoa. Tôi gọi mưa, gọi trận mưa hôm qua. Nhưng sao hoa vẫn run như sắp chết Hoa đã chết rồi, đã chết được mấy ngày… Sao tôi nhớ hoài ánh mắt như cầu khấn Ánh mắt đăm đăm mong tôi đến ngồi cùng Và nụ cười từ Chốn Xa Xăm Lời khen nịnh đầm của người hấp hối Bạn yêu quý đã đi xa vĩnh viễn Một nấm mồ tươi giữa những nấm mồ Giờ neo cắm thiên đường, hãy cầu nguyện cho tôi Để không còn những thủy thủ khác nữa bạn ơi Có bác nào có sách gốc không, xem lại dùm cái, vì em thấy bài bên lib.ru như sau - các bác chú ý chỗ chữ nghiêng - em thấy hợp lý hơn Милый друг, ушедший дальше, чем за море! Вот Вам розы -- протянитесь на них. Милый друг, унесший самое, самое Дорогое из сокровищ земных. Я обманута и я обокрадена, -- Нет на память ни письма, ни кольца! Как мне памятна малейшая впадина Удивленного -- навеки -- лица. Как мне памятен просящий и пристальный Взгляд -- поближе приглашающий сесть, И улыбка из великого Издали, -- Умирающего светская лесть... Милый друг, ушедший в вечное плаванье, -- Свежий холмик меж других бугорков! -- Помолитесь обо мне в райской гавани, Чтобы не было других моряков. 5 июня 1915 |
ЛУНА - ЛУНАТИКУ
Оплетавшие - останутся. Дальше - высь. В час последнего беспамятства Не очнись. У лунатика и гения Нет друзей. В час последнего прозрения Не прозрей. Я - глаза твои. Совиное Око крыш. Буду звать тебя по имени - Не расслышь. Я - душа твоя: Урания: В боги - дверь. В час последнего слияния Не проверь! Công nhận bác Bằng Việt dịch hay thật, nhưng mà xa bản gốc quá. Đây là bản dịch của tớ: Những kẻ đã dối lừa - ở lại đó thôi. Ngươi bay tiếp lên cao vời. Đúng thời khắc cuối cùng lú lẫn. Đừng tỉnh giấc. Kẻ mộng du và các thiên tài Lấy đâu ra bạn! Đúng thời khắc cuối cùng khai nhãn Mắt ngươi đừng sáng. Ta là mắt của ngươi Con mắt cú trên lô xô mái ngói. Ta sẽ nêu đích danh. Nhưng đừng nghe gọi. Ta là hồn ngươi – Urania Đón ngươi vào cõi thần - ta mở cửa ra. Đúng thời khắc cuối cùng hoà nhập Ngươi tránh kiểm tra. |
Tính em hay bon chen - mọi người vẫn biết rồi đấy :D
Mặt trăng gửi người mộng du Bị buộc cánh – thì ở lại Càng xa - càng cao Vào giờ mê man cuối Sẽ chẳng tỉnh nào. Người mộng du và thiên tài Không bạn cố tri Vào giờ bừng tỉnh cuối Sẽ chẳng nhìn gì. Ta là mắt ngươi Mắt cú mái nhà Ta gọi tên ngươi - Ngươi chẳng nghe ra Ta là hồn ngươi: Cửa vào thần thánh - Urania Vào giờ hòa nhập cuối Ngươi chớ kiểm tra! |
Bà sinh năm 1892. Năm 1916, mới ngoài hai mươi tuổi, bà đã nhận thức được giá trị của bản thân mình, đã viết về ngày ra đời của mình và đã suy nghĩ về cái chết cùng những giá trị vĩnh cửu khác...
Marina Tsvetaeva viết năm 1913: Моим стихам, написанным так рано, Что и не знала я, что я - поэт, Сорвавшимся, как бразги из фонтана, Как искры из ракет, Ворвавшимся, как маленькие черти, В святилище, где сон и фимиам, Моим стихам о юности и смерти - Нечитанным стихам! - Разбросанным в пыли по магазинам (Где их никто не брал и не берет!), Моим стихам, как драгоценным винам, Настанет свой черед. * * * Những dòng thơ tôi viết khi còn trẻ Còn chưa hiểu mình là nhà thơ, Những dòng thơ tự tuôn trào như nước Như những tia sáng từ pháo hoa. Tràn vào miếu thiêng những quỷ con tinh nghịch Bất chấp khói hương trong tĩnh lặng lơ mơ. Những dòng ngẫm suy về tuổi trẻ Nơi xa lắc xa lơ cái chết đang chờ. Những dòng thơ không ai buồn đọc Phủ bụi quên trên giá các cửa hàng (Chẳng ai muốn mua, chẳng ai buồn hỏi đến) Những dòng thơ âm thầm như rượu quý Nhất định một ngày sẽ toả hương |
Dạ thưa chị Bí, có em dịch tiếp với chị đây
Những vần thơ tôi viết thuở thiếu niên Những vần thơ tôi viết thuở thiếu niên Thuở chưa hay mình là nữ sĩ Thơ trào tuôn như bọt đài phun nước Như những tia sáng từ tên lửa cuồng si Như những con quỷ con, thơ xông tới Vào đền thiêng, nơi khói hương mộng mị Thơ tôi viết về cái chết và tuổi trẻ - Những vần thơ chưa ai đọc chút gì! Thơ lăn lóc trong cửa hàng bụi bặm (Chẳng ai cầm lên, chẳng ai đem đi!) Nhưng thơ của tôi cũng như rượu quý Sẽ có ngày vui - xin chớ hoài nghi. http://i10.photobucket.com/albums/a1...003/foto19.jpg Đây là Marina Tsvetaeva năm 1912 |
Bí với Nina ơi, 2 bạn đã dịch hết rồi, tớ xin phóng tác một khúc nữa, tuy là hơi lệch nguyên bản một tí, đọc cho vui thôi mà!
Thơ tôi viết tự ngày xưa, Khi còn chưa được Nàng Thơ đoái hoài, Mạnh như bọt sóng tuôn trào, Như chùm hoa lửa bay vào trời đêm, Như bầy quỷ nhỏ huyên thuyên, Không kiêng cả chỗ đền thiêng khói trầm, Thơ tôi về lẽ tử sinh - Chưa từng ai đọc ai bình một câu! - Bụi mờ nằm ế ngăn sâu, (Chẳng người động chạm, cơ cầu, bắt quen), Thơ tôi như rượu ủ men Càng lâu càng đượm, càng thêm hương nồng. |
Trích:
http://www.crea.ru/cvetaeva/main.html |
Tớ thấy bài này của Svetaeva mới thật là khó dịch, post lên đây mời mọi người thử sức
Мировое началось во мгле кочевье: Это бродят по ночной земле - деревья, Это бродят золотым вином - грозди, Это странствуют из дома в дом - звезды, Это реки начинают путь - вспять! И мне хочется к тебе на грудь - спать. Đây nữa này Развела тебе в стакане Горстку жженых волос. Чтоб не елось; чтоб не пелось, Не пилось, не спалось. Чтобы младость - не в радость, Чтобы сахар - не в сладость, Чтоб не ладил в тьме ночной С молодой женой. Как власы мои златые Стали серой золой, Так года твои младые Станут белой зимой. Чтоб ослеп-оглох, Чтоб иссох, как мох, Чтоб ушел, как вздох. |
Trích:
Thế giới lãng du bắt đầu trong bóng tối: Đó là khúc dạ hành của biết bao cây cối Là những chùm nho lên men thành vàng óng rượu nồng Là lấp lánh những ngôi sao dạo gót ngoài song Là những dòng sông bắt đầu con đường ra biển rộngj Chỉ có em khác hẳn - Nép vào ngực anh, em chỉ muốn ngủ vùi trong yên lặng. (Bản dịch gấp, hy vọng ngày mai sẽ có thời gian sửa chữa ) |
Bản dịch của chị USY thật tuyệt vời. Em thích cách dùng từ của chị, ấn tượng và chính xác lắm. Em cảm thấy thực sự mình không nên bon chen nữa Thế nhưng em đã chót dịch rồi, nên em cứ post lên đây để khỏi phải chịu cảnh áo gấm đi đêm :D (Dịch rồi không post lên thì để mà đọc một mình à????)
Trong bóng tối thế giới này hoán đổi: Là lặng lẽ rễ cây bám vào đất vươn xa, Là rượu quý nồng nàn lên men từ những chùm nho Là những vì sao rơi lấp lánh đêm khuya, Là những dòng sông bắt đầu con đường quay lại, Và em muốn vùi đầu trên ngực anh ngủ mãi. Trích:
Em hoà vào cốc của anh Chút than em đốt từ nắm tóc. Để anh ăn không ngon, ngủ không yên, Uống không vào và không thể hát. Để tuổi trẻ không mang lại niềm vui Để đường không cho vị ngọt Để không thể thuận hoà với vợ yêu Dù xung quanh êm đềm bóng tối. Để tóc em hết vàng óng ả Còn màu xám tro thôi. Để những tháng năm tuổi trẻ Của anh tuyết phủ hết rồi. Cầu cho anh như câm điếc Cầu cho anh khô xác như rêu Rồi biến khỏi đời em như tiếng thở hắt hiu. |
Trích:
Khi tóc em hết vàng óng ả Còn lại nắm tro xám thôi. Thì những tháng năm tuổi trẻ Của anh hết vui sống rồi. |
Trích:
Một nắm tóc đốt thành tro Em pha cho anh vào cốc Để anh không ăn ngủ được Không uống được, không hát ca Để tuổi xuân thành gánh nặng Để đường mật chẳng ngọt bùi Để trong màn đêm êm ái Vợ anh trẻ trung chẳng vui Nếu tóc em vàng óng ả Đã cháy thành tro xám rồi Thì những tháng năm anh trẻ Sẽ thành mùa đông trắng thôi Cầu mong anh mù, câm điếc Cầu mong anh héo như rêu Cầu mong anh bỏ đi, như hơi thở... |
Tớ lôi cái topic này lên sau sáu bảy tháng bị bỏ quên.
Giữa Marina Svetaeva và chàng Osip Mandelshtam tài hoa liệu có quan hệ gì nhỉ? Tình bạn giữa hai người ra sao, bác nào biết thì góp chuyện nhé. Tớ chỉ có mỗi một bài thơ cho thấy giữa họ là một tình bạn thắm thiết nhưng xa cách... * * * О. Э. Мандельштаму Никто ничего не отнял! Мне сладостно, что мы врозь. Целую Вас — через сотни Разъединяющих верст. Я знаю, наш дар — неравен, Мой голос впервые — тих. Что вам, молодой Державин, Мой невоспитанный стих! На страшный полет крещу Вас: Лети, молодой орел! Ты солнце стерпел, не щурясь, Юный ли взгляд мой тяжел? Нежней и бесповоротней Никто не глядел Вам вслед... Целую Вас — через сотни Разъединяющих лет. 12 февраля 1916 * * * Tặng Osip Mandelshtam Không ai tước đoạt gì nơi người khác! Ta vời xa, nên rất đỗi mến thương. Tôi hôn anh qua dặm ngàn cách trở Giữa chúng ta trên khắp những nẻo đường Tôi biết tài năng mình không thể sánh, Trước mặt anh giọng tôi chẳng dám ngân. Đối với anh, Derzhavin tái thế, Thơ tôi hẳn vụng về, hụt thiếu vần! Tôi làm dấu tiễn anh trước chuyến bay: - Tung cánh nào, hỡi chim ưng non trẻ! Trước mặt trời anh không hề nheo mắt, Nhìn theo anh tôi ảm đạm lắm thay? Dịu dàng hơn và đắm đuối hơn tôi Còn ai nhìn theo anh thế nữa đây... Tôi hôn anh qua tháng năm cách trở Giữa chúng ta trong suốt cuộc đời này 12 tháng 2 năm 1916 |
Ủng hộ chị Bí một cái, mặc dù .. bà Tsvetaeva này cũng khó hiểu ghê
Tặng Osip Mandelshtam Chẳng có ai lấy điều gì đi hết! Em vừa lòng vì ta ở hai nơi Em hôn anh - qua chặng đường trăm dặm Ngăn cách chúng ta, trăm dặm xa vời. Vẫn biết rằng ta không ngang sức ngang tài Bài thơ đầu - em rụt rè đọc khẽ. Anh là Dzerzhavin của thời còn trẻ Những vần thơ em vụng dại có là chi! Em chúc phúc anh trước chuyến bay đáng sợ Đại bàng trẻ trung, anh hãy bay đi Anh đã nhìn mặt trời không chớp mắt Thì ánh mắt em thơ dại có nặng gì? Và sẽ không ai nhìn anh rời bước Dịu dàng hơn em, và tuyệt vọng hơn Em hôn anh - qua chặng đường thế kỷ Chia cách chúng ta, nhân nỗi cô đơn. |
Những bài sau đây Geo dịch đã lâu, không nhớ đã post lên lần nào chưa, cũng chưa tìm lại đwợc nguyên bản. Nếu mem nào tìm giúp cho thì cảm ơn nhiều lắm. Đây là những bài của Svetaeva mà Geo thích. Geo cảm nhận thơ bà này hay, nhưng khó dịch.
GỬI NGƯỜI YÊU DẤU Em thích anh tương tư không phải vì em Em cũng vậy, không vì anh, khắc khoải Thích dưới chân chúng mình mãi mãi Trái đất nặng nề không trôi vuột đi đâu. Em thích khi chẳng cần gìn giữ Ăn bận lôi thôi lếch thếch mặc dầu, Chẳng ngượng nghịu, chẳng lời uốn éo Khi vô tình để tay áo chạm nhau. Em cũng thích trước mặt em anh vẫn Thản nhiên ôm một ả tươi xinh, Anh đừng rủa để dưới sâu địa ngục Em bị lửa thiêu vì hôn kẻ khác anh. Em thích cái tên êm dịu của em Anh thân yêu không nhắc nhở ngày, đêm Thích chẳng bao giờ trong nhà thờ tĩnh mịch Trên đầu chúng mình điệu nhạc cưới vang lên. Tự đáy lòng em vẫn thầm cảm ơn, Bởi dẫu vô tình, anh yêu em như vậy đó, Cho em được yên trong những đêm khuya Và hiếm hoi những giờ chiều gặp gỡ. Bởi dưới trăng mình không cùng dạo nữa, Và trên đầu - trời chẳng sáng dịu êm, - Bởi anh tương tư, ôi! đâu phải vì em Bởi em nữa, ôi! không vì anh, khắc khoải! 5-1913 * * * Ở Moskva trong em - những vòm nhà rực cháy, Ở Moskva trong em - những tháp chuông ngân Các lăng mộ đứng xắp hàng ngay ngắn - Nơi ngủ yên của vua chúa, quần thần. Anh biết chăng bình minh trong Kremli Dễ thở hơn mọi miền trên trái đất! Anh biết chăng bình minh trong Kremli Em cầu nguyện cho anh đến hừng đông ngây ngất. Và khi anh đi trên Neva của anh, Là lúc bên dòng Moskva em đứng, Dáng nghiêng nghiêng, đầu em cúi xuống Nhìn nước sông đèn kết ánh long lanh. Bằng sự mất ngủ của mình em yêu anh Bằng sự mất ngủ của mình, nhớ anh, em nhắc - Cũng là khi, trong điện Kremli Những người đánh chuông tỉnh giấc. Nhưng dòng sông em - và dòng sông anh Nhưng tay của em - và tay anh đó Sẽ chẳng gặp nhau đâu. Và niềm vui em Không đuổi kịp, đến giờ - Bình minh rạng rỡ. 7-5-1916 |
Trích:
Марина Цветаева Мне нравится, что вы больны не мной * * * Мне нравится, что вы больны не мной, Мне нравится, что я больна не вами, Что никогда тяжелый шар земной Не уплывет под нашими ногами. Мне нравится, что можно быть смешной - Распущенной - и не играть словами, И не краснеть удушливой волной, Слегка соприкоснувшись рукавами. Мне нравится еще, что вы при мне Спокойно обнимаете другую, Не прочите мне в адовом огне Гореть за то, что я не вас целую. Что имя нежное мое, мой нежный, не Упоминаете ни днем, ни ночью - всуе... Что никогда в церковной тишине Не пропоют над нами: аллилуйя! Спасибо вам и сердцем и рукой За то, что вы меня - не зная сами! - Так любите: за мой ночной покой, За редкость встреч закатными часами, За наши не-гулянья под луной, За солнце, не у нас над головами,- За то, что вы больны - увы! - не мной, За то, что я больна - увы! - не вами! Чудное Мгновенье. Любовная лирика русских поэтов. Москва: Художественная литература, 1988. Còn trong phim thì chỉ có 8 câu đầu và 8 câu cuối thôi Bài hát thì các bác có thể tải về nghe ở http://allapugacheva.ru/mp3/16/_170.mp3 |
Gửi người yêu dấu
Anh đau lòng có phải vì em đâu, Em cũng thế, và em thích thế, Em cũng thích trái đất này quay mãi Mà chẳng thể nào trôi mất dưới chân mình Em cũng thích cứ đầu bù tóc rối Thiếu chỉnh tề một chút cũng chẳng sao Không nói khéo cũng chẳng cần đỏ mặt Khi vô tình để tay áo chạm nhau Em càng thích anh ôm hôn ai đó khác Trước mặt em, không giữ ý ngại ngần Chính vì thế em cũng không phải chịu Lửa thiêu địa ngục khi hôn kẻ khác anh Anh dịu hiền, anh không cần phải nhắc Tên em trong bề bộn lo toan... Nhạc hôn lễ trước bàn thờ Chúa Mỗi chúng ta tự nghe bên người khác của mình Cảm ơn anh với tất cả tấm lòng Dù vô tình vẫn yêu em hơn tất thảy Cảm ơn anh khi màn đêm êm đềm chảy Và những hẹn hò thưa thớt lúc hoàng hôn Cảm ơn anh - bên em không đi dạo dưới trăng Mặt trời cũng không soi chung cho hai đứa Anh đau lòng, than ôi, nhưng chẳng vì em nữa Em cũng vậy, than ôi, đau chẳng phải vì anh |
Em cũng thử dịch mấy câu đầu, nhưng chưa ra gì cả . Khó ở chỗ, nói là
Мне нравится, что вы больны не мной, Мне нравится, что я больна не вами, nhưng thực ra đâu có thế! Vâng, đây là bản dịch của em :D Em rất vui vì anh không yêu em Em rất vui vì em không yêu anh Vì chẳng bao giờ trái đất này nặng trĩu Lại trôi đi dưới gót chúng mình Em rất vui vì em có thể nực cười Chẳng cần chơi chữ, và có thể lả lơi Và nếu như tay áo ta chạm khẽ Thì em chẳng cần đỏ mặt đến nghẹn lời Em rất vui vì khi em có mặt Anh điềm tĩnh ôm một người khác đẹp xinh Đừng rủa em phải cháy trong địa ngục Vì người em hôn chẳng phải là anh. Cả ngày lẫn đêm chẳng bao giờ anh nhắc Tên em dịu dàng – thật vô ích quá mà Và chẳng bao giờ trong nhà thờ yên tĩnh Người ta hát mừng chúng mình “alleluia” Cám ơn anh, bằng cả trái tim trọn vẹn Vì dẫu chẳng ngờ, nhưng anh thật yêu em: Anh chẳng quấy rầy sự yên tĩnh mỗi đêm Ta chẳng cùng nhau đón hoàng hôn mấy tối Vì ta không cùng đi dạo dưới trăng thanh Vì mặt trời chẳng chiếu sáng đôi mình Vì – thật tiếc rằng – anh không yêu em Vì – thật tiếc rằng – em không yêu anh. |
Бабушке
Продолговатый и твердый овал, Черного платья раструбы... Юная бабушка! - Кто целовал Ваши надменные губы? Руки, которые в залах дворца Вальсы Шопена играли... По сторонам ледяного лица - Локоны в виде спирали. Темный, прямой и взыскательный взгляд, Взгляд, к обороне готовый. Юные женщины так не глядят. Юная бабушка, кто вы? Сколько возможностей вы унесли, И невозможностей - сколько? - В ненасытимую прорву земли, Двадцатилетняя полька! День был невинен, и ветер был свеж, Темные звезды погасли. - Бабушка! - Этот жестокий мятеж В сердце моем - не от вас ли?.. 4 сентября 1914 Gửi bà Mặt trái xoan thon thon nghiêm khắc Váy áo sẫm đen xếp nếp suông... Bà ơi, đôi môi bà kiêu hãnh Biết ai đã từng đặt nụ hôn? Tay bà từng biểu diễn nhạc Valse Sopanh trong phòng lớn lâu đài... Quanh gương mặt lặng như hóa đá - Tóc xoăn cuốn từng lọn buông dài. Mắt sẫm nghiêm nghị luôn nhìn thẳng Cái nhìn quen tự bảo vệ mình, Các cô gái trẻ không nhìn thế, Bà ơi, ngày xưa bà là ai? Bà đem theo mình vào lòng đất, Bao khả năng, bao bất khả rồi? Cô thiếu nữ Balan ngày ấy Trẻ trung ở lứa tuổi hai mươi! Ngày vô tội, trong lành gió nổi Những vì sao mờ tối tắt rồi, Bà ơi, một trái tim nổi loạn Cháu thừa hưởng từ bà hẳn thôi? 4 - 9 - 1914 |
Cho em dịch với
Gửi bà Khuôn mặt trái xoan nghiêm nghị Nếp váy đen xõa nhẹ buông… Đôi môi trẻ trung kiêu hãnh Bà ơi, ai đã được hôn. Đôi tay này trong cung điện Dạo những điệu valse Sô panh Và bao quanh khuôn mặt lạnh Cong cong những lọn tóc xoăn Ánh mắt thẳng thắn, sắc sảo Sẵn sàng bảo vệ lấy mình Thiếu nữ trẻ không nhìn vậy Thời trẻ bà là ai đây? Cô thiếu nữ Ba lan trẻ Đã đem bao cơ hội đi Và bao nhiêu điều không thể Vào lòng đất khát sục sôi! Ngày thơ ngây, gió trong lành Những ngôi sao đêm đã tắt Bà ơi! – bão trong tim cháu Có phải bà đem đến không? |
Mối tình bí mật của nữ thi sĩ Nga Maria Svetaeva
(Bài của Vũ Việt) Nữ thi sĩ nổi tiếng người Nga Maria Svetaeva (1892 – 1941) ngay từ thời trẻ đã nổi tiếng trong giới văn học và sân khấu Moskva như một người có tài tiên đoán, một nhà “nữ tiên tri”. Nàng ban phát những lời tiên đoán một cách bất ngờ, hào phóng và chính xác. Một lần, trên bãi biển Krym, nàng nói với bạn mình, cũng là một nhà thơ Maks Voloshin: “Maks này, tôi sẽ lấy làm chồng người nào đoán được tôi thích loại đá quý gì”. Thực tế đã xảy ra đúng như vậy. Ngay vào hôm đầu tiên làm quen với nhau, chàng trai Sergei Efron người Moskva đã tặng Svetaeva một viên đá quý nhỏ hình trái tim màu đỏ thắm mà về sau nàng đem theo suốt đời. Sau khi về Moskva, Svetaeva và Efron làm lễ kết hôn. Ít lâu sau, họ sinh cô con gái đầu lòng và đặt tên là Adriana. Đôi vợ chồng trẻ dùng số tiền được thừa kế mua một ngôi nhà xinh xắn. Năm 1917, họ có cô con gái thứ hai đặt tên là Irina. Svetaeva hân hoan viết cho một người bạn: “Cuộc gặp gỡ của chúng tôi là một điều kỳ diệu, chúng tôi quyết sẽ không bao giờ xa nhau”. Nhưng cuộc chia ly đầu tiên giữa hai người ngay sau Cách mạng Tháng Mười đã kéo dài suốt 3 năm trời đằng đẵng. Efron phải ra mặt trận, còn Svetaeva ở lại Moskva cùng hai cô con gái nhỏ. Nàng đã phải chịu biết bao gian khổ và thiếu thốn trong những ngày đó: bé Irina bị chết, đâu đâu cũng là cảnh tàn phá, đói kém của những ngày Cách mạng còn trứng nước. Thêm vào đó, Efron lại bặt tin suốt hơn 2 năm trời. Lan truyền tin đồn là anh đã tử trận. Nhưng vào tháng 7/1921, sau 3 năm xa cách và 2 năm bặt tin, Svetaeva nhận được thư chồng: “Trong suốt những năm xa cách vừa qua, anh cảm thấy em ngày nào, giờ nào cũng ở bên anh. Anh chỉ sống bằng niềm tin rằng chúng ta nhất định sẽ gặp nhau. Anh sẽ không sống nổi nếu thiếu vắng em”. Svetaeva lập tức lên đường đến gặp Efron. Và từ đó, họ không bao giờ xa nhau nữa cho dù đó là quãng thời gian khó khăn sống lưu vong ở Paris (Pháp) hay những năm tháng gian khổ tại nước Nga. Đối với Svetaeva, Efron không những là người nàng yêu quý mà còn là người cần thiết nữa. Trong cuộc đời đầy thăng trầm của nàng, chỉ có một thứ bất biến, không thay đổi – đó là Efron, là gia đình. Tại đây, nàng có thể tìm được nơi trú ẩn khỏi những cơn bão táp dữ dội của cuộc đời, nàng có thể bình tĩnh lại sau những cuộc phiêu lưu tình ái mãnh liệt nhưng ngắn ngủi mà nàng không ngại miêu tả trong các tác phẩm thơ của nàng. Về phần Efron, anh cũng tỏ ra xứng đáng với tình yêu của Svetaeva. Anh không những tỏ ra độ lượng trước những cuộc phiêu lưu tình ái mà anh biết rõ không phải là bản chất của nàng. Anh còn nhẫn nại dung hòa với tính tình khó chịu của nàng mà ngay cả những người nhiệt thành hâm mộ tài năng nàng cũng không thể chịu đựng nổi. Anh không bao giờ thốt ra lời than phiền về những chuyện rắc rối trong gia đình: anh biết rõ nàng vụng về trong công việc nội trợ. Anh hiểu rõ nàng, hiểu rõ những trăn trở trong sự nghiệp làm thơ của nàng. Có thể nói, họ là sự bổ sung cần thiết cho nhau. Chắc hẳn vì vậy mà số phận đã ưu ái họ: họ may mắn được sống suốt đời bên nhau để rồi cùng lần lượt qua đời vào tháng 8/1941. Nhiều bạn bè của gia đình khẳng định hai vợ chồng nàng hết sức chân thành với nhau. Họ không giấu diếm nhau một chuyện gì. Giữa họ không hề có bí mật riêng tư. Có lẽ, chỉ trừ một bí mật duy nhất. Một lần, để an ủi chồng về cái chết của bé gái thứ hai Irina, Svetaeva hứa với anh: “Chúng ta nhất định sẽ có con trai”. Và nàng đã thực hiện được lời hứa ấy. Tháng 2/1925, nàng sinh hạ bé trai Georgi. “Thật đáng tiếc là anh không được nhìn thấy bé trai kháu khỉnh của chúng tôi. - Efron tế nhị viết cho một người bạn thân của mình - Cháu không giống tôi lắm, nhưng giống Svetaeva như đúc”. Nhưng những người thân của Svetaeva thì hiểu rõ nội tình hơn. Tất cả đều nhất trí khẳng định bố của bé Georgi không phải là Efron mà là Konstantin Rodzevich, người mà trước đó ít lâu đã gắn bó cùng Svetaeva bằng một cuộc tình “duy nhất, thật sự và khó khăn, không xứng đáng với những người trí thức” – theo cách nói về sau của bạn bè Svetaeva. Rodzevich là ai? Đó là một người chẳng có gì đặc biệt cả về vẻ ngoài lẫn địa vị xã hội. Vào lúc đó, Rodzevich chỉ giữ một chức vụ khiêm nhường là thư ký và thủ quỹ của một hội kiều dân Nga. Người giới thiệu anh với Svetaeva lại chính là Efron, chồng nàng. Và không hiểu sao anh đã chinh phục được trái tim Svetaeva. Người ta chỉ biết rằng đó là tình yêu từ cái nhìn đầu tiên và đến từ cả hai phía. Riêng Svetaeva thì nàng không chỉ yêu say đắm Rodzevich mà còn trông chờ nhiều ở mối tình ấy nữa. “Tôi muốn có con trai với anh ấy. - Về sau nàng viết như vậy trong một bức thư - Tôi vừa sợ lại vừa khao khát đứa con này”. Tuy nhiên, cuộc tình “thật sự và khó khăn” ấy chỉ kéo dài vẻn vẹn hơn 3 tháng. Về sau, Rodzevich giải thích nguyên nhân chia tay nhau là do anh ưa thích một mối tình êm ả và bình lặng hơn. Anh quyết định kết hôn với một phụ nữ khác. Svetaeva không vì thế mà giận hờn, nàng tặng cô dâu một món quà cưới độc đáo – đó là một tập thơ nhỏ mà nàng sáng tác trong những ngày tình yêu giữa nàng và Rodzevich nồng cháy nhất. Ít lâu sau nàng sinh bé trai Georgi. Svetaeva không nói với một ai về chuyện cha đứa bé. Cả Rodzevich cũng không đòi hỏi nàng phải nói rõ. Về sau, anh giải thích: “Lúc đó, tôi không muốn gánh bất kỳ một trách nhiệm nào. Tôi nghĩ Sveteva đã sai lầm khi để lại tình trạng mơ hồ ấy. Nhưng nàng không chịu nói sự thật với tôi. Tôi liền lấy một quyết định dễ dàng đối với tôi là thầm tự khẳng định rằng bé Georgi là con của Efron”. Quyết định đó khiến mọi người đều vừa lòng. Svetaeva và Efron lên đường sang Paris. Còn Rodzevich thì sống phần đời còn lại sôi nổi và đầy ý nghĩa: anh chiến đấu ở Tây Ban Nha trong hàng ngũ các chiến binh quốc tế chống phát xít rồi khi nước Pháp bị quân đội Hitler chiếm đóng thì anh tham gia phong trào kháng chiến tại đây… Nhưng khi về già và nhìn lại cuộc đời sôi nổi đã trải qua, anh chợt hiểu quãng thời gian 3 tháng ngắn ngủi gắn bó anh với Svetaeva mới là quãng thời gian đẹp nhất và quan trọng nhất trong cuộc đời anh. Anh thừa nhận: “Chính là do sự yếu đuối của tôi mà tình yêu của chúng tôi không thành. Vào lúc đó, tôi lang thang ngơ ngác giữa cuộc đời, tôi không thể đem lại cho nàng những gì mà nàng chờ đợi. Nàng đã kéo tôi vươn lên những đỉnh cao mà tự tôi không thể vươn tới được. Nàng đã tạo cho tôi quá nhiều thuận lợi. Tất cả những thứ đó giờ đây mới kết tinh lại. Giờ đây, tôi yêu nàng còn mãnh liệt hơn và sâu nặng hơn”. |
http://i14.photobucket.com/albums/a3...gmi/marina.jpg
Tờ SuperStyle của Nga số mới nhất chọn đăng ảnh nữ sĩ Marina Svetâeva ra bìa, trong ruột có đăng một bài về nữ sĩ này, mời các bác cùng đọc: http://www.superstyle.ru/24sep2007/tsvetaeva Matxcơva sắp có tượng đài Marina Tsvetaeva Tòa thị chính thủ đô Matxcơva vừa thông báo đến cuối tháng 10 này, các công việc xây dựng tượng đài nữ nhà thơ, nhà văn và nhà viết kịch Marina Tsvetaeva sẽ được hoàn tất để kịp khánh thành nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh của bà. Hãng tin Inter Fax cho biết tượng đài M.Tsvetaeva được dựng lên cách không xa Bảo tàng mang tên bà tại ngõ Borisoglebski. Một nhóm sáng tạo bao gồm nhà điêu khắc Nina Matveeva, các kiến trúc sư ưu tú S.Buritski và A.Dubovski đã vượt qua các tác giả khác để chiến thắng trong cuộc thi sáng tác mẫu tượng đài Tsvetaeva do Bộ Văn hóa Nga tổ chức. Marina Tsvetaeva bộc lộ năng khiếu thơ ca từ rất sớm. Sau nhiều bi kịch trong cuộc đời và trải qua nhiều phiêu bạt, bà đã tự sát vào tháng 8/1941 tại Elabuga. Mãi đến năm 1965, tài năng của Tsvetaeva mới được đông đảo bạn đọc Xô-viết biết đến. (Theo Newsru.com) |
Có một bài thơ của Marina Ivanovna Tsvetaeva do bạn Ngố Tàu dịch mà mình rất thích. Mình muốn xem bản gốc tiếng Nga nhưng vẫn chưa tìm ra. Nhờ các bác giúp sức. Bản tiếng Việt như sau:
MỚI HÔM QUA... Mới hôm qua anh còn nhìn mắt em Thế mà nay liếc nhìn đi đâu đó! Mới hôm qua ngơ ngác như chim non Còn hôm nay sơn ca đều thành quạ! Anh thông minh, linh hoạt, hiểu biết nhiều Còn em chậm chạp, dại khờ, ngớ ngẩn. Muôn đời nay phụ nữ vẫn thường kêu: “Anh yêu ơi, em đã làm anh giận?!” Với phụ nữ nước mắt như nước sông Máu - nước lã, tắm mình trong trong nước mắt! Còn tình yêu như gì ghẻ, con chồng Anh đừng đợi lòng thương hay luật pháp. Những con tàu mang đi những người thương Mang họ đi cả một con đường trắng… Khắp mọi nơi tiếng rên rỉ bên đường: “Anh yêu ơi, em đã làm anh giận?” Mới hôm qua còn nằm lên đầu gối! So sánh mình với hoàng đế Trung Hoa! Thế mà giờ hai bàn tay buông nới Đời rơi như đồng xu gỉ vứt ra. Kẻ giết người đem xử theo pháp luật Không dễ thương, mạnh dạn - đứng một mình Em sẽ nói với anh vào địa ngục: “Anh yêu ơi, em đã làm gì anh?” Em hỏi ghế rồi em đi hỏi giường: “Vì điều chi mà bắt tôi chịu đựng?” “Vì với cô người ta không còn thương Thương người khác” - ghế và giường lên tiếng. Sống phải bùng như ngọn lửa trong đêm Anh bỏ em - về thảo nguyên giá lạnh! Anh dạy em rồi làm thế với em Hỏi tại sao em đã làm anh giận? Em hiểu ra, anh không phải nói nhiều! Đã không còn tình nhân - mắt lại sáng Ở nơi mà đã từ bỏ Tình yêu Thì Cái chết - người coi vườn tiếp quản. Chẳng cần rung cây táo ở trong vườn! Đến thời hạn qủa chín cây rụng xuống… Tha thứ cho em tất cả nhé người thương Vì những gì em đã làm anh giận! 14-7-1920. |
МАРИНА ЦВЕТАЕВА
Вчера еще в глаза глядел, А нынче - всё косится в сторону! Вчера еще до птиц сидел,- Всё жаворонки нынче - вороны! Я глупая, а ты умен, Живой, а я остолбенелая. О, вопль женщин всех времен: "Мой милый, что тебе я сделала?!" И слезы ей - вода, и кровь - Вода,- в крови, в слезах умылася! Не мать, а мачеха - Любовь: Не ждите ни суда, ни милости. Увозят милых корабли, Уводит их дорога белая... И стон стоит вдоль всей земли: "Мой милый, что тебе я сделала?" Вчера еще - в ногах лежал! Равнял с Китайскою державою! Враз обе рученьки разжал,- Жизнь выпала - копейкой ржавою! Детоубийцей на суду Стою - немилая, несмелая. Я и в аду тебе скажу: "Мой милый, что тебе я сделала?" Спрошу я стул, спрошу кровать: "За что, за что терплю и бедствую?" "Отцеловал - колесовать: Другую целовать",- ответствуют. Жить приучил в самом огне, Сам бросил - в степь заледенелую! Вот что ты, милый, сделал мне! Мой милый, что тебе - я сделала? Всё ведаю - не прекословь! Вновь зрячая - уж не любовница! Где отступается Любовь, Там подступает Смерть-садовница. Самo - что дерево трясти! - В срок яблоко спадает спелое... - За всё, за всё меня прости, Мой милый,- что тебе я сделала! |
Bi kịch và khúc khải hoàn của nữ thi sĩ Marina Tsvetaeva
Elena Nikulina Đan Thi Moscow dịch http://m.ruvr.ru/data/2012/10/08/129.../4cvetaeva.jpg © Photo: ru.wikipedia.org Ngày 8 tháng Mười ghi dấu kỷ niệm 120 năm ngày sinh của nữ thi sĩ Nga vĩ đại Marina Tsvetaeva. Thi ca của bà đã xuất hiện như phép nhiệm màu và ngay lập tức danh tính Marina Tsvetaeva trở thành nổi bật trong số những nhân vật tài năng trác tuyệt bậc nhất của văn đàn Nga những thập niên đầu thế kỷ 20. Số phận của Marina Tsvetaeva với khởi đầu hạnh phúc dường như thấm đượm tất cả những thử thách suy tư và phi lý của cõi nhân gian, thế rồi kết thúc trong bi kịch. Nhưng thành quả sáng tạo của nữ sĩ Nga vẫn là một trong những đỉnh cao vời vợi không thể vươn tới trong thế giới tư duy mơ mộng của thi ca. Marina Tsvetaeva chào đời ngày 8 tháng Mười 1892 trong một gia đình trí thức dòng dõi của Matxcơva: người cha là giáo sư Đại học Tổng hợp Matxcơva, sáng lập gia của Bảo tàng Mỹ thuật ngày nay mang tên Pushkin, bà mẹ của nhà thơ là nghệ sĩ dương cầm. Marina bắt đầu sáng tác từ năm lên 6 tuổi, thuở ấy cô bé đã viết những bài thơ bằng tiếng Nga, tiếng Pháp và tiếng Đức. Tuyển tập thơ đầu tiên của Marina Tsvetaeva được xuất bản khi nữ thi sĩ vừa 18 tuổi, đã được sự tán thưởng của những nhà thơ nổi tiếng đương thời như Bryusov, Voloshin, Gumilev. Marina Tsvetaeva không gắn với bất kỳ trường phái hay phong trào thi ca thời thượng nào, mà chỉ đơn thuần viết nên những vần thơ tuyệt đẹp. Cuộc sống tràn đầy thi tứ đáng ngạc nhiên và thú vị đã thay đổi đột ngột vì cuộc cách mạng năm 1917. Từ đó là những tháng năm đáng sợ trong cảnh đói rét ở Matxcơva, bị mất đứa con gái út yêu dấu, sau đó là cuộc sống lưu vong khốn khổ ở những xứ lạ Czech, Đức và Pháp. Trở lại quê nhà vào năm 1939, chồng và con gái bị bắt, bản thân nhà thơ không có việc làm, không bạn bè, không tiền bạc. Chiến tranh nổ ra đã xô đẩy nữ thi sĩ cùng đứa con trai tản cư đến thị trấn nhỏ hẻo lánh Elabuga, nơi vào ngày 31 tháng Tám 1941, Marina Tsvetaeva đã tự kết liễu đời mình. Sau cách mạng, suốt thời gian dài ở nước Nga thơ của Tsvetaeva không đến được với độc giả rộng rãi. Tuyển thơ đầu tiên của nữ thi sĩ chỉ xuất hiện vào năm 1965 và đã gây ấn tượng vang dội trong giới công chúng hâm mộ thơ. Tình cảm xuyên suốt trong cuộc đời và trong thi ca của Tsvetaeva là tình yêu. Với từng mối tình nữ thi sĩ đều cháy hết mình như ngọn lửa nồng nhiệt và đòi hỏi từ người yêu cũng sự nóng ấm lửa cháy mãnh liệt như vậy. Thơ trữ tình của Tsvetaeva là sự giải thoát tất cả những đam mê, tất cả những bay bổng của tâm hồn tự do không thể kiềm chế, tràn đầy sự tận tụy hiến dâng và tự nguyện trao gửi không suy tính đắn đo. Vậy mà những bài thơ của Marina Tsvetaeva vẫn không sao chuyển tải được đầy đủ tiếng lòng của nữ thi sĩ, như bà từng viết, “sự vô cùng trong ngôn từ của tôi chỉ là cái bóng mờ nhạt của xúc cảm trào dâng trong tôi”. Và chính đó cũng là điều hấp dẫn thôi thúc dịch giả Việt Nam Hồng Thanh Quang chuyển ngữ thơ Marina Tsvetaeva để đưa nữ thi sĩ Nga tài năng đến với những người yêu thơ ở đất Việt. Dịch giả-nhà thơ Hồng Thanh Quang cho rằng, đối với ông, thơ của Tsvetaeva là thành tựu lớn nhất, là một đỉnh cao của thi ca Nga thế kỷ 20. Không một ai khác có thể cất lên những lời chân thành tuyệt đối như vậy để nói về những trăn trở không ngừng nghỉ của trái tim con người tràn đầy đam mê, ngỏ lời yêu nồng nàn bất tận và không ít khi thất vọng nhưng đồng thời không hề hạ thấp giá trị đích thực của tình yêu. Không bỗng dưng mà nhà phê bình Vsevolod Rozhdestvensky đã nhận xét: “Toàn bộ thơ của Tsvetaeva là lời tuyên ngôn đam mê vô tận của tình yêu". Độc giả Việt Nam biết và yêu thơ Tsvetaeva, mặc dù chưa có nhiều bản dịch tác phẩm của bà, nhưng tất cả những sáng tác đó đều rất nổi tiếng. Hy vọng rằng tới đây những người hâm mộ thi ca Nga ở Việt Nam sẽ có nhiều bản dịch mới chuyển tải được tâm hồn lãng mạn và nồng nhiệt của nữ thi sĩ Nga này. Còn bây giờ chúng ta cùng nghe một trong những bài thơ hay nhất của Marina Tsvetaeva với đề từ “Anh yêu ơi, em làm hại anh gì?” qua bản dịch của Hồng Thanh Quang. “Hôm qua hãy còn soi vào mắt, Vậy mà nay cứ nhìn ngoảnh đâu đâu! Hôm qua còn chờ họa mi hết tối, Giờ họa mi với quạ khác gì nhau! Em ngốc nghếch, còn anh sáng láng, Anh tinh nhanh, em hậu đậu vụng về. Ôi đau đớn phận đàn bà vạn kiếp: “Anh yêu ơi, em làm hại anh gì?” Với tình yêu, lệ chỉ là nước lã, Máu cũng là nước lã với tình yêu! Không phải mẹ đẻ, nó chỉ là dì ghẻ. Ai càng yêu, máu lệ đổ càng nhiều. Những con tàu chở khuất người thân quý, Dải đường trắng xóa cuốn họ đi. Và trái đất ngập tiếng kêu vạn kiếp: “Anh yêu ơi, em làm hại anh gì?” Hôm qua còn nằm phủ phục dưới chân, Sánh em với đại siêu cường thế giới. Thế mà bỗng buông vòng tay hẹp, Đời thành đồng xu gỉ não nề rơi. Trước phán xử, em đứng như phạm tội Giết trẻ thơ, sợ sệt, đần si, Dưới âm phủ, với anh, em vẫn hỏi: “Anh yêu ơi, em làm hại anh gì?” Em sẽ hỏi cả giường, cả ghế: “Vì sao ta khốn đốn nhường kia?” Ghế sẽ đáp, và cả giường cũng thế: “Hôn chán rồi, hôn người khác thì đi!” Đã dậy sống ở trong bỏng cháy, Lại bỏ rơi nơi đồng vắng lạnh tê. Đấy, anh đã làm hại em đến vậy, Nhưng còn em, đã làm hại anh gì? Đã rõ cả, đừng biện minh thêm nữa, Mở mắt rồi, em hết kiếp tình nhân. Ở những nơi tình yêu trở gót, Cái Chết ra, tung tẩy gieo mầm. Cũng chẳng cần phải tới rung cây Trái táo chín, sẽ tự rơi đúng hạn. - Hãy tha thứ cho em mọi sự, Anh yêu ơi, mọi sự em làm!..” Nhiều bài thơ của Marina Tsvetaeva đã được các nhạc sĩ nổi tiếng của nước Nga phổ nhạc. Khép lại chương trình này hôm nay, mời các bạn thưởng thức bản romance của Andrei Petrov "Dưới cái vuốt ve của tấm choàng nhung” với giọng ca của Valentina Ponomareva. http://vietnamese.ruvr.ru/2012_10_08/90546090/ |
Nhờ bạn Figaro mà mình biết đến bài hát này – một bài hát dịu dàng và buồn thảm. Đây là một bài hát phổ thơ Marina Tsvetaeva, một nữ thi sĩ Nga nổi tiếng, mà mình cũng đã từng có hân hạnh dịch. Mặc dù nữ thi sĩ dùng rất nhiều ẩn dụ và chơi chữ… nên riêng đoạn cuối mình… không dám chắc là mình hiểu đúng ý tác giả đâu. http://youtu.be/bP0QiLQmnZ4 Моя маленькая Песня из фильма “Долгое прощание” Сергея Урсуляка. Поет Полина Агуреева.
|
|
|
|
|
|
| Giờ Hà Nội. Hiện tại là 09:49. |
Powered by: vBulletin v3.8.5 & Copyright © 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.
VBulletin ® is registered by www.nuocnga.net license.