Проблемы при переводе вьетнамского текста
 

Огромный привет всем!!!
Я пишу про какие особенности, какие трудности возникают при переводе вьетнамского текста, если у кого есть мнение об этом. Мне помогите пожалуйста, мне срочно нужно....
Спасибо :emoticon-0150-hands

Trả lời cẩn thận vì thấy bạn quan tâm đến khía cạnh đặc thù của dịch thuật, đang là SV nhưng viết tiếng Nga khá tốt (thời tôi đi học, có người học 5 năm ĐH ở Nga mà viết không nỗi luận văn tốt nghiệp).

Dịch thuật không đơn thuần là việc chuyển từ (có người gọi là chuyển ngữ) của tiếng này sang từ của tiếng khác với sự tôn trọng các quy tắc ngữ pháp.
Nguyên tắc chủ đạo trong dịch thuật bất kỳ ngôn ngữ nào là: Hiểu đúng hình tượng cần dịch trong ngôn ngữ gốc, diễn đạt hình tượng đó bằng các cấu trúc văn phạm của ngôn ngữ cần dịch sang.
Như vậy, đối với người Việt, việc dịch xuôi Nga-Việt thuận lợi hơn nhiều vì dịch ngược Việt-Nga không chỉ cần biết nghĩa từ và ngữ pháp tiếng Nga mà cái chính là phải biết dùng các cách diễn đạt và các phương thức cấu tạo từ (Выражения и словообороты) thích hợp trong tiếng Nga. Hai cái này chỉ có khi tiếp xúc nhiều với thực tế, nắm được những tinh tế và vẻ đẹp truyền cảm khi giao tiếp nhiều trong cộng đồng người Nga.

Vì bạn không nêu thắc mắc cụ thể nên không biết bạn cần gì, chỉ xin nêu một ý để thấy tầm quan trọng. Trước đây, việc dịch Việt-Nga chủ yếu do người Nga đảm nhiệm. Nhưng thực tế phát triển đa dạng của tiếng Việt, tính phong phú cộng với sự khá tùy tiện của ngữ pháp tiếng Việt, thế hệ người Nga biết thông thạo tiếng Việt không còn nhiều..., làm cho một số bài dịch chuyên biệt từ Việt sang Nga trở thành công việc khó khăn.
Trong xã hội Nga hiện nay, dịch Việt-Nga có nhu cầu khá cao, và có thù lao cao so với các ngôn ngữ khác (20-25 đôla cho mỗi trang dịch chuyên môn, trong khi dịch Anh-Nga hay Pháp-Nga chỉ 8-10 đôla). Tôi nêu con số để các bạn thế hệ trẻ phấn đấu, nay chỉ có vài người Việt làm công việc này, sau 10-15 năm nữa người Việt không còn ai đảm đương thì sẽ có hại cho sự giao bang về chiều sâu của 2 nước...

Thật sự cái em đang cần ở đây chính là sư khác biệt giữa tiếng Việt và tiếng Nga, càng khác biệt càng tốt ạ :) Và nhất là những thứ đặc biệt trong tiếng Việt có mà tiếng Nga không có, tại em cũng chỉ tiếp xúc với tiềng Nga chưa lâu, kinh nghiệm không có nhiều để viết 1 bài viết thú vị nên mong các cao thủ trên NNN giúp đỡ ạ. Đặc biệt cảm ơn bác Dmitri Tran bác trả lời các câu hỏi rất hay, em cũng hay lang thang trên forum nên đọc được kha khá bài của bác. Hi vọng sẽ được bác chỉ bảo thêm những lính mới như em :)

"Trăm nghe không bằng một thấy!" Tốt nhất là như thế này: Bác chọn một đoạn text tiếng Việt, gì cũng được, sau đó thử tự dịch ra tiếng Nga và post lên đây. Mọi người sẽ chỉ cho bác thấy sự khác biệt. Пойдет?

Самое больще отличие при переводе вьетнамского текста на русское - по моему - это порядок слов. Затем трудность в том, что на одном языке можно сокращено выражать, но на другом (русском) обязательно нужно все разложить так, чтобы было понятно. И гораздо легче переводить русский тескт на вьетнамский для вьетнамских читателей, чем переводить вьетнамский текст на русский для русских!

вечеринка уже наступила. Вдруг хозяин вспомнил малыша, он увидел служанку на кухне и спросил, где твой сынок ? она ответила, что не знаю куда-то он ушел. но хозяин заметил, вроде она скрывает что-то. он тихо поискал. когда он проходил через туалет, он слышал кто-то поет, и он открыл дверь и удивился: что ты делаешь тут, ты знаешь это где? Малыш ответил с радостью: это комната хозяин забронирует мне, мама так сказала, но я хочу кто-то покушать со мной, вы ли хотите?

Tiệc đêm bắt đầu. Người chủ nhà nhớ đến con trai chị, gặp chị đang trong bếp hỏi. Chị trả lời ấp úng: Không biết nó đã chạy đi đằng nào. Ông chủ nhìn chị làm thuê như có vẻ giấu diếm khó nói. Ông lặng lẽ đi tìm. Qua phòng vệ sinh thấy tiếng trẻ con hát vọng ra, ông mở cửa, ngây người: Cháu nấp ở đây làm gì? Cháu biết đây là chỗ nào không? Thằng bé hồ hởi: "Đây là phòng ông chủ nhà dành riêng cho cháu dự tiệc đêm, mẹ cháu bảo thế, nhưng cháu muốn có ai cùng với cháu ngồi đây cùng ăn cơ".

Em cũng không biết dịch đúng hay không nữa, mong các bác chỉ bảo thêm ạ :)

Bận quá, nên mới xem qua, có vài ý hỏi:
- Dịch Việt-Nga à? Sao không ghi rõ yêu cầu và tiếng Nga lại để trước?
- Nếu vậy, tên "Ошину" lấy đâu ra? (Tiếng Việt gọi theo tên trong phim, người Nga không gọi người giúp việc gia đình như vậy)
- Chuyện này kể lại hay đang diễn ra, vì thấy dùng đ.từ các thì Q.khứ, H.tại, T.lai lẫn nhau?

Xin góp một phương án:
Tiệc đêm bắt đầu. Người chủ nhà nhớ đến con trai chị, gặp chị đang trong bếp hỏi. Chị trả lời ấp úng: Không biết nó đã chạy đi đằng nào. Ông chủ nhìn chị làm thuê như có vẻ giấu diếm khó nói. Ông lặng lẽ đi tìm. Qua phòng vệ sinh thấy tiếng trẻ con hát vọng ra, ông mở cửa, ngây người: Cháu nấp ở đây làm gì? Cháu biết đây là chỗ nào không? Thằng bé hồ hởi: "Đây là phòng ông chủ nhà dành riêng cho cháu dự tiệc đêm, mẹ cháu bảo thế, nhưng cháu muốn có ai cùng với cháu ngồi đây cùng ăn cơ".
(Đoạn văn này viết bằng tiếng Việt vẫn chưa được chuẩn lắm).

Tạm dịch như sau:

Началась вечеринка. Хозяин вдруг вспомнил о сыне домохозяйки, которая в это время возилась на кухне, и поинтересовался у неё, где мальчик. Та в нерешительности пробормотала: "Не знаю...Где-то шляется, наверно". Заметив растерянность домохозяйки, хозяин молча ушел искать мальчика. Проходя мимо туалета, откуда был слышен детский голос, он дернул ручку двери и удивился: в туалете сидел мальчик и пел какую-то детскую песенку. С любопытством спросил хозяин мальчика: "Малыш, почему ты здесь прячешься? А ты знаешь, что здесь за место?". Мальчик радостно сообщил: "Мама сказала, что эта комната отведена специально для меня. Всё так замечательно, но я хочу, чтобы со мной кто-нибудь вместе ужинал!"...

@Dmitri Tran : thật ra em gửi theo yêu cầu của bác Мужик, bác Мужик bảo gửi lên để mọi người cho thấy sự khác nhau giữa tiếng Nga và tiếng Việt ạ :)
Từ Ошину là em tra google dịch đấy ạ :)) nhưng em đã sửa lại rồi ạ
Còn theo em nghĩ phải có những đoạn cần thời quá khứ xen lẫn hiện tại, em đã chỉnh lại bài của mình, bác cũng xem hộ em cùng với các bác trên forum vs ạ :) Câu chuyện này đã xảy ra rồi ạ, các bác muốn đọc toàn bộ câu chuyện có thể ghé vào http://www.baomoi.com/Truyen-ngan-Bu...71/6447861.epi

@masha90: Nhận xét của bác rất đúng ạ, vì nhiều khi em thấy trong cả câu chuyện có những câu cụt ngủn mà nó chẳng có tí liên kết với nhau gì cả, có khi 3-4 câu liên tiếp nhưng mỗi câu lại nói về 1 cái khác nhau :( thấy nó cũng hơi là lạ nhưng vì câu chuyện này ngắn nên em mới chọn nó để thử dịch thôi ạ :)

Chú ý nhỏ:
-Nếu chuyện đã xẩy ra thì những Đ.từ về câu chuyện phải để ở thì QK, tất nhiên, trong các câu nói thì tùy theo ý người nói mà để ở thì HT hay TL
- “Домохозяйки” là người vợ hay người phụ nữ có quyền quán xuyến gia đình chuyên làm nội trợ. “người giúp việc nhà” nên dùng “Домработница” hoặc ”Служанка”. Vì câu chuyện thời khá xa xưa nên ta dùng "служанка".
Tôi dịch sát ý bản tiếng Việt:

Началась вечеринка. Вспомнив сына служанки, хозяин спросил ее при встрече на кухне. Она пробормотала: "Не знаю, он куда-то побежал". Он заметил неловкость в словах своей служанки и молча ушел поискать мальчишку. Проходя мимо туалета, послушав песню детским голосом за дверью, он открыл дверь и замер от удивления: "Малыш, зачем здесь прячешься? Ты знаешь, что за это место?" А мальчишка радостно в ответ: "Эту комнату хозяин специально выделил мне по случаю вечеринки, мама так сказала. Но я очень хочу, чтобы кто-нибудь со мной тут поужинал!"

@ zaihanoi: Phân biệt cách dùng 2 động từ “кушать” và “есть” ở đây:
http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?t=3830

Theo em trong câu truyện này dịch osin (chị giúp việc) là домопомощница có lẽ phù hợp, vì hình như chuyện này cũng không xa xưa lắm, em đã đọc ở đâu đó gần đây thôi. Còn ”Служанка” (con ở, người hầu) e hơi nặng nề.

Hiện nay nhiều Домопомощница đang trở thành Домохозяйкa đấy ạ:emoticon-0136-giggl

Đây là một đoạn trong truyện ngắn "Bữa tiệc đêm trong nhà vệ sinh" của tác giả Chu Hải Lượng người Trung Quốc. Ông này hay viết những câu chuyện ngắn ngắn có tính giáo dục cao, như kiểu serie Chicken soup tiếng Anh. "Bữa tiệc đêm trong nhà vệ sinh" được dịch ra tiếng Việt, in sách nữa, được nhiều người yêu thích và đưa lên các diễn đàn, trang web, blog, FB...
Hình như người dịch là Vũ Phong Tạo, chắc dịch giả "Việt hóa" người giúp việc thành "Ôsin" cho hợp mốt bây giờ.
Bạn zaihanoi khi dịch cần phân biệt rõ nguồn: nếu nguồn là văn gốc Việt Nam thì hãy dịch càng sát gốc bao nhiêu càng tốt - từng từ từng chữ. Còn nếu là nguồn tiếng Việt dịch từ 1 ngôn ngữ khác thì chưa chắc dịch từng từ là hay, mà nên bám sát ý tưởng chủ đạo, logic cả tác phẩm và cách diễn đạt sao cho người Nga hiểu đúng nhất. Tất nhiên nếu bạn hiểu được (dù chỉ một chút) ngôn ngữ của tác phẩm nguyên bản để so sánh xem bản dịch tiếng Việt có "trung thành với nguyên tác" hay không là tốt nhất. Còn nếu không thì có lẽ nên chọn tác phẩm thuần Việt.
Ngày trước, do có ít người biết tiếng Nga, văn học Nga vào Việt Nam qua đường tiếng Pháp, nên có rất nhiều tác phẩm văn học Nga kinh điển được dịch ra tiếng Việt qua tiếng Pháp, cũng rất sát nguyên bản. Tuy nhiên, người dịch (cả từ Nga ra Pháp, rồi từ Pháp ra Việt) đều là những nhà văn, dịch giả "gạo cội", nên hoàn toàn khác. Con hiện nay thì có lẽ không nên dịch tác phẩm từ một bản dịch.

@USY: Em cũng đã viết ở trên đấy ạ. Em là dân mới tập tọe, thấy các bác trên này hay dịch tiếng Nga (ví dụ như mục dịch chuyện tiếu lâm của bác Мужик), nên em muốn học hỏi thêm kinh nghiệm từ các bác thôi ạ :) Đợi ít nữa em dịch xong chuyện này, mong các bác cho em ít nhận xét (tốt xấu em nhận tất ạ)

Bác nào dịch hộ em câu chuyện dưới đây với.Em cảm ơn trước!
Phấn son
Tốt nghiệp đại học, ở lại thành phố đi làm. Tháng rồi, mẹ vào thăm. Mừng và thương. Mẹ khen: “Bạn gái con xinh.”
Cuối tháng, lãnh lương. Dẫn người thương đi shopping. Em bảo: “Mỹ phẩm của hãng này là tốt nhất. Những loại rẻ tiền khác đều không nên dùng vì có hại cho da, giống mẹ anh đó, mẹ bị nám hết anh thấy không…”
Chợt giật mình. Mẹ cả đời lam lũ, nắng gió với cái ăn, nào đã biết phấn son màu gì.

Và cả chuyện này nữa các bác nhé!Hì hì ,hơi lạm dụng một tý...
Ba
Xưa, nội nghèo, Ba đi ở cho ông bá hộ, chăn trâu để chú được đi học. Thành tài, chú cưới vợ, ra riêng.
Ngày hỏi vợ cho thằng Hai, chú mời mấy người cùng cơ quan. Ai cũng com-lê, cà-ra-vát. Chú bảo: Anh Hai hay đau bao tử, ở nhà nghĩ cho khỏe.
Ba ừ, im lặng vác cày ra đồng. Mồ hôi đổ đầy người.
Cũng những giọt mồ hôi ấy, xưa mặn nồng biết chừng nào, mà giờ, sao nghe chát cả bờ môi.

Nhờ mãi chả bác nào dịch hộ,vậy em đưa ra phương án của mình nhờ các bác xem và sửa giúp .Em cảm ơn trước.
КОСМЕТИКА.
После окончания института ,он остался работать в городе.В прошлом месяце к нему приезжала мама.Увидев маму он чувствовал и радость и жалость . Мама хвалила : «Твоя подруга красивая».
В конце месяца ,получив зарплату он с любимой сходили по магазинам.Она ему сказала «Косметика этой торговой марки самая хорошая,по-этому употреблять другие дешевые косметики не желательно ,так как они вредят кожу .Например,у твоей мамы лицо совсем опаляло. Он вздрогнул и думал ,что в своей тягостной жизни ,наверняка мама не знала что такое косметика.

Phấn son.
Tốt nghiệp đại học, ở lại thành phố đi làm. Tháng rồi, mẹ vào thăm. Mừng và thương. Mẹ khen: “Bạn gái con xinh.”
Cuối tháng, lãnh lương. Dẫn người thương đi shopping. Em bảo: “Mỹ phẩm của hãng này là tốt nhất. Những loại rẻ tiền khác đều không nên dùng vì có hại cho da, giống mẹ anh đó, mẹ bị nám hết anh thấy không…”
Chợt giật mình. Mẹ cả đời lam lũ, nắng gió với cái ăn, nào đã biết phấn son màu gì.

Những tiểu phẩm kiểu này dịch khá khó, vì cần phải dùng từ "đắt" thì mới truyền tải đúng ý và sự súc tích của nguyên bản. Khuya rồi, tạm dịch bạn xem nhé:

Косметиста
После окончания института, он получил работу в городе. В прошлом месяце к нему приехала мама, и радости, и сочувствия были. Мама похвалила : «Твоя подруга симпатична!».
В конце месяца ,получив зарплату, он со своей любимой пошли по магазинам. Она сказала «Косметика этой торговой марки самая лучшая, а другие дешевые косметики не желательно использовать, ибо они вредны для кожи. Вот видишь, у твоей мамы видимо нарушение пигментации кожи…»
Он вздрогнул: Всю жизнь мама тягостно работает под солнцем за кусок хлеба, когда она успела подумать о косметике?

Cảm ơn bac Trần nhiều! Nếu có thời gian bác giúp em nốt chuyện thứ hai nhé.

Viết tiếng Việt súc tích thế này cũng là khó, đừng nói gì đến tiếng Nga. Chỉ dịch tạm thôi nhé!
Отец.
Давным-давно, дед был очень бедным. Отцу пришлось работать слугой у одного богача, ухаживав за его скотами, чтобы помочь младшему брату учиться. Овладев приличной профессией, дядя женился и стал жить отдельно.
Сын дяди собрался жениться. В день сватовства дядя пригласил своих коллег. Все пришли в костюме с галстуком. Дядя сказал отцу: - У тебя часто болит желудок, лучше для здоровья - дома посиди!
Отец согласился, молча взял плуг и пошел на поле пахать. Пот стёк по всему телу.
Такие же капли пота, соленоватость которых раньше так знакома, а сейчас стала горькой на краю губы.

P.S. Chắc ta không nên quá sa vào những loại bài khó thế này, người Nga bình thường cũng khó có thể viết được kiểu như vậy. Nói như dân ta “Liệu cơm gắp mắm”.

Такие же капли пота, соленоватость которых раньше так знакома, а сейчас стала горькой на краю губы.[/COLOR]

Tuyệt cú mèo!!!!
Cảm ơn bác Tran nhiều.
PS:Nhưng mà bác kiếm ở đâu ra từ Соленоватость thế hả bác?

Tại vì cụm từ tiếng Việt "mặn nồng...", nếu chỉ dùng mặn (солено, соленный) thì không đủ.
Những từ có đuôi -вато rất hay dùng, nhất là trong ngôn ngữ nói. Mức độ của chúng thấp hơn chút ít so với tính từ cùng nghĩa. VD:
скучно - buồn, buồn rầu...
скучновато - sầu, phiền muộn...