Thời kỳ bao cấp - tem phiếu (1957-1989)
 

Trên trang nhà thấy có nhiều chủ đề như Tạp chí Liên Xô ngày xưa, những ngày này năm xưa làm biglandvn nhớ đến thời bao cấp, tem phiếu đã trải qua 32 năm. Bắt đầu từ ngày 1-3-1957, Nhà nước thực hiện chế độ cung cấp gạo ăn hàng tháng cho bộ đội, cán bộ, công nhân viên, sinh viên các trường chuyên nghiệp, học sinh được hưởng học bổng toàn phần tại các trường phổ thông, bệnh nhân tại các trạm điều dưỡng...


Trong ký ức của nhiều người còn sâu đậm thời bao cấp với tem phiếu, sổ gạo, bìa mua hàng, sổ mua phụ tùng xe đạp... Và xung quanh nó biết bao nhiêu chuyện vui, buồn...

Phải đến ngày 1-4-1989 chế độ tem phiếu mới hoàn toàn được bãi bỏ.
Đặc biệt phải nhớ đến một số nghề nay đã thất truyền (diệt chủng) như Bơm mực bút bi hay lộn xích xe đạp… mời các bạn hồi tưởng lại một thời đã qua.


Nguồn Internet
http://hanoimoi.com.vn/newsdetail/Ph...-tem-phieu.htm
http://sachxua.net/forum/index.php/topic,8128.0.html

Cháu chả biết gì đâu! Nhưng cháu cũng từng nghe nói về thời bao cấp qua câu chuyện của bố cháu, mẹ cháu, ông bà cháu... Hầu hết mọi người đều nói rằng ngày xưa khổ lắm nhưng con người ta sống với nhau tốt hơn bây giờ! Mẹ cháu còn bảo, ngày xưa giá trị tinh thần được đề cao hơn những giá trị vật chất. Cháu thì chả biết có đúng không nữa! Mẹ cháu bảo một đữa con gái hay mơ mộng vớ vẩn như cháu thì biết cái nỗi gì! Nhưng cháu cũng khá kết cái vụ giàu nghèo như nhau cả! Bây giờ ở lớp cháu, cháu hay bị cười về vụ quần áo lắm! Tiền thì chẳng mà mua, mà nhìn thì mình đời nào muốn mặc! Bác cháu còn bảo ngày xưa quần áo chả có mà tranh nhau xem đứa nào đẹp hơn đâu, rồi thì Hà Nội xưa đẹp hơn giờ, lại cả vụ tắc đường thì xưa làm gì có xe mà tắc! Mọi người nói nhiều lắm! Bố cháu còn nói ngày xưa đời sống đơn giản, trẻ con còn được thành thơi, bây giờ cứ lao đầu vào học như điên, không thì còn lâu mới giàu được! Nhiều cái lắm! Cháu nghe mà tự hỏi, chẳng lẽ cuộc sống đầy đủ vật chất lại khiến những giá trị tinh thần bị mất đi chăng?

Hì!... Nàng Shura xinh đẹp không thể tưởng tượng và cũng không thể nào tin được rằng, đó là sự thật cũng phải thôi! Thế hệ sau tôi khoảng 5-7 năm (thời cải cách chữ viết ấy) cũng đã khó tin được rồi! Tất nhiên, hồi xưa có những giá trị trong cuộc sống mà bây giờ chỉ có mà... mơ ước! Tôi nhớ hồi năm 1977, khi tôi đón xe bus tuyến Mơ - Bờ Hồ, đến đoạn Nhà máy Dệt Tám Tháng Ba, nơi tôi đứng thì trên xe ấy có 1 tên móc túi. Các cô bác trên xe túm cổ tên ấy xuống đường, xe bus dừng lại và mọi người gọi các chú công an (hồi xưa mặc trang phục màu vàng, mũ cối và nhìn rất hiền). Tên móc túi ấy bị tẩn cho một trận nên thân trước khi xe tiếp tục đi. Và còn nhiều giá trị nữa... Mẹ tôi dẫn đi trên Bờ Hồ, ngang qua một người lớn tuổi, cả mẹ tôi và ông cụ kia đều chào nhau, đồng thời mẹ tôi còn nhắc tôi vòng tay chào ông cụ. Cả hai đều không biết nhau-người lạ. Bạn có thể xem qua một đoạn "hồi ký" của tôi nhé!:

Đâu đó ở Sài gòn, Mát hay Len vẫn còn kva như thế này, poccu@ mơ được sống như vậy mà 0 được (sống 1 mình 1 kva!)

"tuyệt chủng" thì đúng hơn chứ bác! :emoticon-0111-blush Tôi liệt kê thêm một số nữa nhé!:
- Dán dép nhựa.
- Nẹp tre rút quai dép cao su.
- Bơm gaz bật lửa.
- Học sinh tự đóng vở để học (trường phát giấy kẻ ngang theo tiêu chuẩn, về nhà tự đóng thành cuốn mà ghi chép).
- 4, 5 học sinh chung một bộ sách giáo khoa được mượn ở thư viện trường.
- Đan áo len, may quần áo bằng tay cho con cái.
- Cắt thịt gà bằng... kéo (!) :emoticon-0136-giggl
- Tự ngâm cao su với xăng thành keo vá và tự vá xe đạp.
- Xe đạp có bảng số và cặp theo ống bơm...
Và... nhiều nữa!

http://i60.photobucket.com/albums/h3...ietnam1973.jpg

Phố phường thời bao cấp


Chợt nhớ lại, thời đó ra đường có nhiều người mặc quần áo bộ đội thế! Thì đấy, trên cái ảnh nhỏ này cũng có đến gần chục ... chiến sỹ. Thứ nhất, hồi đó cũng có nhiều bộ đội thật (để còn đối phó chiêu "biển ngợm" của lũ bành trướng). Thứ hai, nhiều người kg phải bộ đội nhưng vẫn mặc quân phục vì ...quần áo vải vóc khan hiếm nên kiếm bộ đồ lính mặc vừa bền vừa rẻ. Trong hoàn cảnh đó, áo bay Liên xô cũng được ưa chuộng và trở thành mốt một thời gian khá dài.

Cám ơn các bạn đã tham gia chủ đề này
 

Đúng như thực tế một số bạn đã nhận xét, thời kỳ bao cấp khổ thật nhưng tình người thì nồng ấm vô cùng. Về ăn mỳ không có bột nở nặn ăn từng cục, rồi củ mìn và bo bo bổ sung. Mặc thì áo bay mặc cả đi đám cưới và đi đám ma. Tham gia giao thông sau tết 50 km đi mất 1 ngày. Tình thày trò còn nhớ mãi trong khó khăn, thời nay có văn hóa phong bì...

Với lại có cả thành phần Bộ đội... phục viên nữa chứ bác!
Sau này (cũng lâu lắm rồi!) ra Hà Nội, tôi ngạc nhiên khi thấy ở phố Lê Duẩn-đoạn từ ga Hàng Cỏ đến Công viên Thống Nhất họ bán rất nhiều quân phục. Sao lại nhiều thế? Chứ tôi nghĩ, quân phục chỉ... "lưu hành nội bộ" thôi chứ! :emoticon-0136-giggl

Cháu chỉ có một ít ảnh thời chiến tranh, tặng các bác xem chơi !

http://www.facebook.com/media/set/?s...1670376&type=1

http://i60.photobucket.com/albums/h3...oi_bao_cap.jpg

Căn hộ cao cấp "thờ kỳ tem phiếu" nhìn thấy một số đồ vật của Liên Xô như giường gấp, lật đật, tủ lạnh ...

Thương cho cái tủ lạnh Saratov nhà tôi quá...Hu...Hu!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

Tôi mang nó về, ông cụ nhà tôi cứ muốn giữ nó lại làm ...kỷ niệm mà kg nỡ bán đi. Nhưng khổ lắm, nhà có dùng đến đâu! Thỉnh thoảng chỉ bỏ ra chạy lấy lệ. Lấy tý đá uống cho mát. Hơn nữa, để lâu mà kg dùng đến nó cũng hỏng, phí đi. Còn cái chức năng chính là để giữ lạnh thực phẩm thịt cá và giữ tươi rau củ quả thì tuyệt nhiên kg dùng đến. Các bác đã kinh qua thời đó rồi thì chắc biết thừa lý do. Nhưng chắc thế hệ 8X về sau thì chắc kg đoán ra đâu! Rất đơn giản: làm gì có thừa những thứ xa xi đó mà cho vào tủ lạnh!!!
Năm 1990, sau 6 năm có mặt trong căn hộ chật hẹp của nhà tôi, em nó phải ra đi ...mà vẫn chưa biết đến mùi thịt cá, rau củ quả! Khổ thân cho em nó quá! Thương thay!!!!!!!!!!!!!!!!!

Trong tấm hình còn có màu xanh của đồ Bảo hộ lao động - Dân quân tự vệ.
Màu của Bộ đội là xanh cỏ úa (cứt ngựa).

Thời bao cấp cũng được các bác trong 3N bàn đến nhiều rồi ạ. Mời cả nhà cùng xem thêm nhé Từ điển bao cấp

:emoticon-0150-hands

Có cái nghề hoạn lợn, thiến chó, thiến gà. Không biết bây giờ còn không các bác nhỉ?

Ôi bác ơi, sao bỗng nhiên bác lại bôi đen tên thành viên của cháu như vậy? Phải chăng cháu đã làm gì sai khiến bác phải buồn lòng và giận cháu! Nếu quả thật như vậy thì cháu thật có lỗi! Cháu xin lỗi bác nhiều lắm! Bác có thể tha lỗi cho cháu được không?

Hì!...
Có một dạo nghề này nó bị ế nên họ chuyển sang làm nghề khác, bác ạ! Đâu chừng giờ này họ đã nghỉ hưu (già) rồi! :emoticon-0136-giggl

Vẫn còn bác Hổ gừ à, nhưng không còn các "nghệ sĩ múa đao" đi dạo rao trên đường phố: "Có ai hoạn lợn kh...khô...không?".

Cái nghề hoạn lợn, thiến chó, thiến mèo đã được đưa vào các trung tâm thú y địa phương để xử lý trong điều kiện vệ sinh hơn các ông làm nghề hoạn lợn ngày xưa.

Thuốc đánh răng bột
 

Đã có ai trong diễn đàn nhà đánh răng bằng thuốc đánh răng bột không (như xà phòng bột Ô MÔ bây giờ chỉ dùng cho máy hoặc vò tay thôi). Không hiểu xuất hiện từ kỳ nào mình được phân phối và dùng năm 1979 khi đóng quân ở Tân Sơn Nhất. Bây giờ chỉ là kỷ niệm của những ai đã qua giai đoạn ấy chứ còn các bạn sinh sau đẻ muộn nghe nói thì bảo đó là chuyện hoang đường những chuyện thật 100%.

Em nhớ hồi còn bé cực kỳ ấn tượng với các ông hoạn lợn. Ông ấy cầm một chiếc gậy tre dài độ mét rưỡi, trên đầu có chiếc dây thòng lọng. Tiếng rao thì như bác HDA nói. Bọn trẻ con thấy ông ý là bám theo sau. Nhà ai cần hoạn lợn, ông ấy lấy chiếc gậy thòng lọng tóm ngay chú lợn rất điệu nghệ. Ông ấy có chiếc dao nhỏ rất sắc. Trước khi hoạn ông ấy lấy tí dầu hỏa đổ vào chỗ cần rặch, sau đó rạch một đường sắc lẹm, thò ngón tay trò vào lần lần một tí rồi lấy ra cái gì đó. Sau đó lấy kim chỉ đưa qua đưa lại 3 đường là khâu xong. Cuối cùng đổ tí dầu hỏa để sát trùng. :emoticon-0116-evilg

Tiếng rao lại cất lên, kéo theo một lũ trẻ con lóc nhóc...

Hồi đó người lớn muốn dọa trẻ con hay lấy ông thợ hoạn lợn ra để dọa! :emoticon-0106-cryin

Ối Giời, tầm đầu những năm 80 hầu như cả nước dùng bác ợ. Xà phòng thì dạng nước, đi mua phải mang chai theo. Thuốc đánh răng thì bột, gói thành từng gói nhỏ bằng 3 ngón tay. Mỗi lần đánh nhấp tí nước bọt vào bàn chải rồi đút bàn chải vào cái gói bột đó, bột thuốc đánh răng dính vào bàn chải, thế là mang đi đánh. :emoticon-0102-bigsm

cám ơn bác lại còn bổ sung thêm công nghệ sử dụng nữa...

Tiếp sức bác daidien nào!
“Sáng kiến” thời bao cấp

Đến hẹn lại lên, cứ đến độ cuối tháng 12 là các cơ quan rục rịch họp tổng kết, bình bầu các danh hiệu cho tập thể và cá nhân. Cho tập thể thì có danh hiệu “tổ lao động XHCN”, cá nhân thì có danh hiệu “lao động tiên tiến” rồi “chiến sỹ thi đua” (có nhiều cấp khác nhau).
Tôi còn nhớ một trong các tiêu chí của “tổ lao động XHCN” là trên 80% người trong đơn vị phải có sáng kiến. Vì vậy, các “thủ trưởng” yêu cầu mọi người ai cũng phải có sáng kiến gửi lên ban thi đua để bình xét. Nhiều cái sáng kiến rất ngây ngô, làm cho ban thi đua cười vỡ bụng. Tôi xin đơn cử vài cái sau:
- Sáng kiến dùng cao su thay tẩy của chị làm can in (với sự xuất hiện của máy photocopy, cái nghề này bây giờ cũng biến mất rồi);
- Sáng kiến nấu cá tười với cá khô để tiết kiệm muối của chị cấp dưỡng (bếp ăn tập thể bây giờ cũng bị giải tán rổi!);
- Sáng kiến dùng đinh dăm vông (đinh to, chuyên dùng trong khảo sát đường) để làm kiềng nấu cơm khi đi khảo sát.
- Sáng kiến đưa kỹ sư tập sự ra hiện trường làm công nhân … để tiết kiệm gạo cho nhà nước vì kỹ sư thì chỉ có 13 kg gạo một tháng còn công nhân thì những 20.5 kg một tháng. Đây là sáng kiến của ông làm ở phòng nhân chính.

Không biết bây giờ ở các cơ quan nhà nước có còn phải bình bầu các danh hiệu này nữa hay không?

Đúng là có topic nào đó có kể chuyện thời bao cấp rồi nhưng tiện đây xin góp chuyện cho vui:
Tôi nhớ lúc ấy kem đánh răng thì đóng vào vỏ nhựa hoặc bằng nhôm mỏng nhưng sau đó có thể cho giản tiện hoặc không đủ vỏ nên họ để ở dạng bột như bột giặt bây giờ và gọi là xà phòng răng(không gọi là kem đánh răng) đóng vào gói nilon. Khi cần dùng xé thủng gói một đầu, nhúng bàn chải cho ướt cho vào bột nhấn một cái thế là đánh răng được.
Còn xà phòng giặt sau khi hết loại XP 72% của Liên Xô thì VN ta sản xuất được xà phòng, các nhà máy này còn lại sau chiến dịch cải cách công thương nghiệp ở TP Hồ Chí Minh. Loại xà phòng giặt này không phải dạng nước mà dạng kem sền sệt đóng trong các túi nhựa nilon, kem có màu trắng đục hoặc màu xanh lơ. Khi giặt thì dùng tay quệt ra hòa với nước là giặt được.
Xe đạp: Hồi những năm 70, chiếc xe đạp quý như chiếc ô-tô bây giờ, các gia đình khá giả thì tậu được xe ngoại của các nước XHCN như Mi-fa, xe Liên Xô có cái ghi-đông uốn xuống như sừng cừu, xe Vĩnh Cửu, Phượng Hoàng của Tàu khựa, xe Thống Nhất của Hà Nội...nhưng phổ biến nhất là xe tự lắp ráp. Nhiều người giữ gìn xe khá cẩn thận nhất là các cụ, đi đâu về họ cũng lau chùi sạch sẽ, bôi dầu mỡ quấn giẻ rồi treo lên giá hoặc bằng hai sợi dây. Thanh niên thích vi vu nhưng chưa sắm được xe, đi mượn xe của các cụ là điều không dễ.
Sau giải phóng QT, mình tậu được cái khung xe, tra dầu mỡ quấn giẻ treo lên vách, thi thoảng cơ quan lại phân phối một vài thứ, bốc thăm được cái gì thì mua cái ấy, khu thì sợi xích, khi thì nan hoa, cái đùi đĩa...Ba năm sau thì lắp được cái xe đạp. Để trang trí, trước hai sợi dây phanh buộc một cành hoa nhựa, biển số xe treo trên khung ngang(xe nam khác xe nữ), ống bơm tay giắt vào hai cái mấu hàn sẵn dọc khung đứng của xe, đi đến đâu cũng phải khóa xe cẩn thận.
Hóa ra cái phương tiện đơn giản ấy nó trở thành vật dụng quá cần thiết đối với mọi người kể cả ở Thủ đô. Những năm 80, ra Hà Nội thấy cứ mỗi lần tan tầm trên đường từ nhà máy Cao- Xà- Lá về Ngã Tư Sở thì xe đạp có đến hàng ngàn chiếc cùng đổ ra đường một lúc toàn màu áo xanh bảo hộ lao động nhìn thật vui mắt, đường sá nhỏ hẹp đâu được như bây giờ, ấy vậy mà chẳng có chuyện tắc đường.
Trước ngày sang LX, đèo người yêu ra công viên Lê-Nin bằng xe đạp cọc cạch của nàng, đến chổ rẽ, cổ xe lỏng quá, lái sang cua mà bánh trước cứ đi thẳng, người lái kịp chống chân nhưng nàng thì oạch một cái đến rách cả quần. Xí hổ quá không biết làm sao nhưng nó lại thành một kỉ niệm riêng về chiếc xe đạp thời khốn khó.

Hic!...
"Sáng kiến" này có lẽ "bọn" Tây nó học ở anh Việt Nam ta.
Em thấy ở Sài Gòn, nhiều văn phòng Thiết kế nước ngoài sử dụng Kiến trúc sư để làm công việc như một Họa viên. Hồ sơ phác thảo từ chính quốc đem sang, họ dùng "lực lượng đông đảo" đội ngũ này để "gia công" bản vẽ. Rẻ hơn và tiết kiệm được rất nhiều khi sử dụng Họa viên ở chính quốc. Lương khởi điểm ở các văn phòng này từ 200-250 USD. Nhưng dù sao vẫn tốt hơn nhiều so với lương của kiến trúc sư ở các cơ quan Tư vấn thiết kế nhà nước! Em có nhiều đàn em đang làm ở các văn phòng như thế. Phần lớn, họ đã chuyển ra ngoài làm để cảm thấy được thoải mái hơn, phóng khoáng hơn. Và quan trọng, họ được làm công việc thiết kế-được sống với nghề của mình dù có vất vả hơn!

Em nhớ, hồi nhà em ở ngoài Bắc, trong một Khu tập thể dành cho cán bộ cũng "tương đối" nên không có cảnh này ("chặt" gà bằng kéo). Nhưng ở nhà cô (dì) em-Khu tập thể đối diện Nhà máy Dệt Tám Tháng Ba thì em thấy vậy. Hồi đó thì không biết, nhưng sau này-khi sống ở miền Nam, em mới hiểu ra. Làm gà mà chặt bằng dao-thớt thì nhà bên cạnh nghe thấy đâm ra "ghen ăn tức ở". Cô em có cây kéo làm gà giống như kéo làm bếp có bán ở siêu thị bây giờ. Khu nhà em ở trong miền Nam cũng vậy, các cô các bác đi chợ về thì giỏ chất đầy... rau, chỉ có một gói thịt nhỏ bọc kín để ở tận dưới đáy giỏ (mua ngoài chợ theo "giá tự do"). Nói chung, hồi ấy các "bác" làm cho xã hội "ai cũng như ai"-nghèo dần đều(!) :emoticon-0136-giggl Em thấy những lần bốc thăm hay phân phát theo tiêu chuẩn, phụ nữ cũng được phát dao lam (Croma), thuốc lá (Hoa Mai, Mai, Đà Lạt...). Còn đàn ông, nói xin lỗi, họ cũng được phát cả vải màn(!) Sau đó tự mọi người thỏa thuận trao đổi sản phẩm cho phù hợp nhu cầu của nhau. :emoticon-0127-lipss

Kế hoạch Ba thời bao cấp

Hẳn các bác cũng như tôi không thể quên được những ngày tháng khó khắn của những năm 80 của thế kỷ trước, giai đoạn cuối của thời bao cấp. Chưa khi nào mà cái nhu cầu “ăn no, mặc ấm” (chứ không phải là ăn ngon mặc đẹp) tưởng chừng như đơn giản (mà như thời nay vẫn nói là “nhỏ như con thỏ”) lại làm cho phần lớn các gia đình công nhân viên chức lo âu, suy tư đến như thế. Không lo lắng sao được khi mà Tháng 6 rồi vẫn chưa mua được khẩu phần lương thực của tháng 1, tất cả những cái gì ăn được đều được vận dụng đưa vào cơ cấu bữa ăn. Đã có nơi, cửa hàng lương thực đưa cả những thứ không ăn được để bán …thay gạo. Đã thế, việc ở cơ quan cũng không có nhiều nên cũng…chơi dài.
Trong hoàn cảnh đó, “kế hoạch 3” ra đời. Vừa để giải quyết công ăn việc làm cho cán bộ công nhân, vừa tăng thêm thu nhập để cải thiện bữa ăn hàng ngày. Quá thiết thực! Mọi người đồng thanh hô “Hoan hô kế hoạch 3!” Cứ hoan hô cái đã, mặc dù cũng không hiểu tại sao lại gọi là kế hoạch 3. Sau có ông ở phòng hành chính cơ quan giải thích thế này: kế hoạch 1 là kế hoạch từ trên rót xuống, kế hoạch 2 là kế hoạch do cơ quan tự liên hệ được theo ngành nghề và chức năng nhiệm vụ quy định, còn kế hoạch 3 nôm na là tự xoay xở và không nhất thiết là phải theo đúng ngành nghề và chức năng nhiệm vụ gì cả. Thế là vì miếng cơm manh áo, chúng tôi đi làm kế hoạch 3. Thôi thì đủ nghề: phu hồ, bốc xếp, vận chuyển, đan mành, dệt thảm, dán hộp, may gia công… Cứ thấy mình làm được việc gì, thì đăng ký với phòng hành chính, để nếu có việc thích hợp thì phòng sẽ sắp xếp bố trí. Bây giờ, thì những công việc này cứ ra chợ lao động là đáp ứng được ngay.
Không ôn nghèo kể khổ, nhưng vẫn muốn kể ra đây để thế hệ sau nếu vô tình gặp thuật ngữ “kế hoạch 3” trên sách báo thì còn biết đó là cái chi chi.

Vẫn còn bác ạ. (Có lẽ là do nền kinh tế của ta phát triển theo cơ chế thị trường nhưng vẫn "định hướng XHCN"!:emoticon-0150-hands). Có điều bây giờ những danh hiệu này không chỉ mang giá trị tinh thần như thời bao cấp mà còn kèm theo phần thưởng vật chất khá đáng kể. Chẳng hạn cơ quan CK, dù đã cổ phần hóa mấy năm nay nhưng vẫn duy trì những danh hiệu thi đua này,( ngoại trừ "tổ Lao động XHCN" được thay thế bằng "phòng xuất sắc"), kèm theo vài tháng lương "mềm" (lương theo năng suất lao động ngoài lương Nghị định) rất đáng kể, được đưa vào danh sách đề bạt, hoặc được suất du lịch nước ngoài v.v... Tất nhiên tiêu chuẩn khó hơn, chỉ tiêu cũng chỉ 5-10% số cán bộ nhân viên chứ không đại trà như trước.

Trong tấm hình này có cái nét của thời “bao cấp”

http://i212.photobucket.com/albums/c...53/Phunu_3.jpg

Em sinh ra trong thời bao cấp, nhưng lại chưa được bao cấp, nên em có một mong ước được bao cấp, ao ước hay khao khát thì đúng hơn, và sau mười lăm năm cuộc đời, em đã được bao cấp! Em biết, em vẫn còn may chán, vì nhiều người cho đến chết vẫn chưa được bao cấp.
Và, hôm nay được hầu chuyện các bác cũng là nhờ em được bao cấp 3 năm học chuyên toán, chứ nếu học trường huyện thì em bỏ ngay từ đầu.
Ôi bao cấp!

Nhìn ảnh của bác là em nhận ra ngay nét thời bao cấp. Nó được bảo vệ bằng một lớp nilon nên rất nhọn và nó làm ảnh hưởng đến lớp vỏ bên ngoài.
Bác tinh ý thật. Bái phục...

Híc!... Bác Mì và bác Lý tinh thật! 2 bác biết được người trong ảnh tên là... "nguyễn thị lộ" luôn! Bái phục! Bái phục! :c4::c4::c4: :emoticon-0136-giggl

Em nói các bác đừng cười, ngày xưa em rất sợ mùi xa phòng 72 nó giống mùi gián hôi lắm. Xà phòng thơm ''hoa nhài'' thì cũng thì phải để dành cho 2 đứa em nhỏ, cho nên em toàn gội đầu bồ kết và tắm bằng xa phòng bột. Cho đến tận bây giờ em vẫn tắm thế trước khi tắm sữa dê hay bất kể thứ gì khác. Khi đi xa nhà em vẫn thủ theo 1 gói xa bông bột để ''dưỡng thể'', nếu không thì kiểu gì vẫn cảm thấy bẩn như chưa tắm. Đúng là cái nghèo nó lận vào cả đời em đấy ạ.

Ngoài ra em có tay nghề thêu, đan, móc thuê rất tinh nhuệ như mọi thiếu nữ HN xưa. Giờ chẳng còn ai thuê em nữa, chỉ còn những hoài niệm mà thôi.

@ ai đó: Khiếp, các bác zai nhà mình mắt tinh như cú vọ. Giờ em mới hiểu vì sao em ngồi trên chiếc xe không đèn đóm mà vưỡn còn nguyên vẹn về nhà.

Ăn chia thời bao cấp
Như đã nói ở trên, “kế hoạch 3” là cứu cánh cho các gia đình công nhân viên chức trong việc cải thiện cơ cấu bữa ăn hàng ngày. Rất may cho Phòng tôi hồi đó, vợ của một anh cùng phòng là sếp của một cửa hàng bách hóa. Nếu có hàng hóa về, là chị lại ưu ái cho phòng tôi bốc dỡ hàng từ trên xe xuống và xếp vào kho. Hồi đó, đang khan hiếm tiền mặt, nên chúng tôi thường được trả công bằng hiện vật. Tất cả các thành quả của kế hoạch 3 được mang về nộp cho công đoàn phòng để công đoàn đứng ra chia cho mọi người.
Tôi còn nhớ, có lần chúng tôi được trả công bằng 10 hộp sữa đặc “Ông Thọ”, nhưng phòng tôi lại có những 12 người. Chị tổ trưởng công đoàn cứ loay hoay mãi không biết chia thế nào cho hợp lý. Thế là chị triệu tập cuộc họp để lấy ý kiến tập thể. Tôi đưa ra ý kiến, bán đi lấy tiền chia cho dễ. Nào ai học được chữ “NG”! Tôi bị một đồng chí đảng viên quy kết tội “tiếp tay cho tư thương”. Cứ tưởng đồng chí chỉ phê bình thế thôi là đủ, nào ngờ sau đó đồng chí còn gạch tên tôi khỏi danh sách đi học “Đối Tượng” do chi đoàn đề xuất. Sau hơn một giờ đồng hồ tranh luận, nhưng vẫn không thỏa hiệp giải pháp ăn chia được với nhau, cuộc họp kết thúc với giải pháp tình thế như sau: xin ý kiến công đoàn cấp trên. Ngay trong ngày hôm sau, công đoàn cấp trên đã chỉ đạo “Đường sữa thì trên xuống, cuốc xẻng thì dưới lên”, cứ thế mà làm, không phải xin ý kiến.

Ngày còn chế độ bao cấp, hàng hóa thiếu nên phải phân phối và có ối chuyện cười ra nước mắt trong cái công cuộc phân phối ấy. Thế nên, ngày ấy đã từng có người ra vế đối sau đây mà có lẽ tận giờ vưỡn chửa có ai đối lại cho chỉnh được:

CÁI CỨT GÌ CŨNG PHÂN MÀ PHÂN THÌ NHƯ CỨT.

Ôi, chị Anh Thư ơi, chị làm em đang uống nước mà tý sặc :D Em không thể hình dung chị gái em da phấn thế mà lại bắt nó chịu đựng xà phòng bột, huhu... Mà xà phòng bột chị dùng loại gì, loại đậm đặc hay không đậm đặc, cửa ngang hay cửa đứng :emoticon-0136-giggl Hôm nọ gặp chị em rất vui, ở bên chị không thể buồn được :emoticon-0100-smile

Baodung hy vọng bác Mínk1984 đưa ra câu châm ngôn thời xưa chỉ để đùa cho vui, chứ thực tế thì có lẽ khác, bởi vì ngày xưa sẽ không có chuyện cấp trên chỉ đạo chính thức như vậy đâu! Trên thực tế thì những tính huống khó xử vậy thường được giải quyết bằng bốc thăm, còn nếu tiến bộ hơn thì dành ưu tiên cho đối tượng đặc biệt, còn lại thì ... vẫn bốc thăm.
Vào những năm 80 của thế kỷ trước việc "qui ra thóc" mọi tiêu chuẩn phân phối (từ cái kim cho tới chiếc xe đạp Thống Nhất) rồi chia đều cho anh em trong đơn vị đã trở thành luật "bất thành văn" rồi. Còn nhớ ở phòng Sân bay nơi baodung làm việc có một bác người Nam tập kết, luôn qui từ "thóc" ra chuối và ăn luôn tại chỗ. Mọi người ngạc nhiên hỏi, thì bác ấy trả lời: lương thì vợ quản rồi, nay còn chút định, có mang về chia cũng chả ra sao, thôi thì vận vào người cho khỏe!:emoticon-0136-giggl

Thưa các bác!
Ngoài việc tôi đã diễm phúc được "tận hưởng" một thời đã qua - thời bao cấp, có vài tác phẩm văn học (thực thụ) đã viết khá nhiều về giai đoạn đó mà tôi đã được đọc. Kể cả "Nhà số 10" của bác Phanhoamay. Mới đây Nhà Xuất bản Văn học đã ấn hành tác phẩm "Chuyện vớ vẩn" của Nhà văn Nguyễn Quang Lập. Tôi xin giới thiệu cùng các bác trích đoạn trong tác phẩm ấy để thấy cái nhìn về thời ấy của người đã trải qua cùng với bút pháp của mình - Nguyễn Quang Lập. Tôi cũng rất thích cách nhìn nhận, cách viết cũng như những tác phẩm, Blog của anh - Quechoa.info.

Mời các bác!:


NHỚ THỜI BAO CẤP.
(Chuyện vớ vẩn-Nguyễn Quang Lập)

Đã có vài ba phim truyền hình kể về thời bao cấp rồi nhưng chưa có phim nào ghi lại thật đúng thời ấy cả. Mình rất muốn làm một phim về thời bao cấp, làm thật chuẩn để mọi người nhớ lại cái thời đã qua. Nhiều chuyện bây giờ kể lại cho trẻ con chúng nó không tin, chỉ có phim kể lại may ra chúng nó mới tin.

Cái thời bao cấp cái gì cũng ngược đời, giá cả không đi kèm với giá trị. Một bát phở năm hào trong khi một ngọn thuốc lá có lúc lên đến một đồng. Một chỉ vàng là 80 đồng, nếu biết kinh doanh thì chỉ cần một vườn thuốc cũng đã có vài chục cây vàng như chơi. Nhưng hồi đó không ai tính chuyện kinh doanh, kinh doanh là buôn bán, con người mới ai lại đi buôn bán. Ai nghĩ đến kinh doanh thì tự mình cũng thấy xấu hổ, chưa cần đến người khác chê cười.

Cái thời ấu trĩ kinh khủng khiếp. Nhà cửa chật chội bê tha nhưng ai cũng bám lây cái nhà Nhà nước phân cho, ít ai nghĩ chuyện mua bán đổi chác nhà đất. Hồi ở Huế, mình mới về Sở Văn hóa, được phân một cái gọi là “căn hộ” 12 mét vuông, vợ chồng con cái cứ yên tâm ở vậy cho đến khi chia tỉnh. Trong khi đó một căn hộ 28 mét vuông chỉ 1,4 cây, một cái nhà vườn cách trung tâm 3,4 km cũng chỉ giá ấy. Đồ hàng vợ mình đi Nga về nếu bán cũng được 2 cây nhưng cả vợ lẫn chồng không hề nghĩ bán đi để mua nhà, cứ ở vậy chờ Nhà nước phân phối nhà mới, thế thôi.

Giải phóng miền Nam, ông bác mình xin được suất di cư sang Pháp ở. Ông bác gọi ba mình vào cho cái nhà 4 lầu ở Quận I (Thành phố Hồ Chí Minh). Ba mình chẳng những không lấy lại còn trách ông bác, nói cho gì lại cho nhà, ai vô đó mà ở. Ba mình là một cán bộ cách mạng, không đời nào ông nghĩ đến lấy cái nhà đó rồi bán đi. Mua bán nhà là một cái gì rất xa lạ với ông. Đến khi ông bác bàn giao cái nhà cho Chính quyền, cho ba mình lấy đồ đạc trong nhà thì ông lại mừng húm, hí hửng khiêng khiêng dọn dọn mấy ngày mới xong, mừng như cha chết sống lại.

Mình cũng thế thôi, ngày ở lính, cả tiểu đội phát hiện một cái hang chứa đồ quân trang lính Mỹ. Áo quần vải vóc hồi đó khan hiếm vô cùng, nếu khôn ngoan như bây giờ thì cái kho ấy đem bán hết cũng kiếm được cả vài trăm cây vàng chứ không ít. Nhưng chẳng ai nghĩ thu gom quần áo Mỹ làm gì, chỉ tranh nhau cắt dây dù đem về buộc võng. Xe Hon đa 67 lính cộng hòa bỏ chạy vứt đầy sân trung đoàn, ai biết đi thì lấy đi, đi xong rồi vứt đấy, chẳng ai thèm ngó ngàng, trong khi tiền để mua chiếc xe đạp thì nằm mơ cũng không có.

Thời này kẻ giàu có thường bị khinh rẻ, coi thường. Mình nhớ hồi học lớp 5 mình ngồi gần con B., mẹ nó là mậu dịch viên (mậu dịch viên là hot girl thời bao cấp). Con B. ăn trắng mặc trơn, rõ là đồ tiểu tư sản, trong lớp đứa nào cũng ghét. Mới tí tuổi đầu mà đi học lúc nào cũng xức nước hoa thơm lừng. Sau này mình mới biết nó thích mình, ăn cắp nước hoa của mẹ nó để xức. Mình ngồi dịch ra, nó cứ lẫn tới, điên tiết mình vùng đứng dậy, nói thưa cô cho em ngồi chỗ khác. Cô hỏi sao, mình nói thưa cô bạn B. xức nước hoa khai mù em chịu không nổi. Vì chuyện đó mà từ đó cho đến lớp 10 con B. nhìn mình bằng nửa con mắt, hi hi.

Chuyện đó không ngờ đến tai thầy hiệu trưởng. Hồi đó mình tương đối nổi tiếng trong trường, không phải vì học giỏi mà vì “con thầy Đạng”, ba mình là thầy của rất nhiều lãnh đạo to nhỏ trong tỉnh, cũng là thầy của thầy hiệu trưởng. Chào cờ sáng thứ Hai hàng tuần, thầy hiệu trưởng nói có một số học sinh còn nhỏ đã mang tư tưởng tiểu tư sản, áo quần là lượt, chải chuốt xức nước hoa rất kinh. Nước hoa là gì các em có biết không, đó là thứ của bọn ăn trên ngồi tróc chuyên đem ra để lừa bịp giai cấp công nông. Mình liếc sang con B., mặt nó cúi gằm, vô cùng sợ hãi.

Thầy hiệu trưởng còn đến nhà mình khoe với ba mình, nói thưa thầy em đã chuyển thằng Lập sang bàn khác. Ba mình hỏi sao. Thầy nói nó ngồi gần con bé hôm nào cũng xức nước hoa khai mù. Ba mình trợn mắt há mồm, nói thế à? Chà chà… nguy hiểm quá! Anh chuyển đi là phải. Năm lớp 7 mình đạt giải cả văn lẫn toán học sinh giởi tỉnh, ba mình mừng lắm, ôm lấy thầy hiệu trưởng, nói công anh lớn quá, gia đình tôi ơn anh lắm lắm. Thầy hiệu trưởng mới khiêm tốn nói thưa thầy, nhờ thầy rèn cặp em Lập đó. Ba mình lắc đầu xua tay, nói không không, nếu anh không chuyển thàng Lập tránh xa con bé tiểu tư sản kia thì làm sao nó có thành tích như thế được. Hi hi chết cười.

Cái thời giàu có là xâu xa nhiều chuyện cười ra nước mắt. Ai cũng thích giàu nhưng hết thảy đều ra vẻ coi khinh lũ giàu có. Nhà nào kha khá một chút đều chẳng dám phô ra ngoài, đặc biệt nhà cán bộ có chức có quyền một chút thì phải hết sức giữ gìn, làm con gà ăn cũng phải lén lút, giấu tiếng bịt hơi, sợ nhỡ may hàng xóm biết được thì bỏ mẹ. Người nghèo nếu có mổ heo cũng chả việc gì nhưng nếu là cán bộ có chức có quyền thì chỉ một bữa cá rán cũng đã thành vấn đề. Mình nhớ hồi mình học lớp 2, ba mình có khách trong tỉnh ra chơi, ông mổ gà đãi bạn. Ông sai mình ra ngoài ngõ đứng canh, rồi nhét con gà vào bao tải nhúng nước cho đến chết, không dám cắt tiết, sợ nó kêu. Khi ông luộc hay rán gà, mình phải chạy quanh vườn ngửi xem mùi có bay ra ngoài không. Khi ngửi thấy mùi thơm thì lật đật chạy vào, nói ba ơi thơm rồi thơm rồi. Ba mình lập tức lấy cái chăn trùm kín nồi. Đến khổ.

Cán bộ đi làm chủ yếu dựa vào đồng lương, ai muốn kiếm thêm cũng phải giấu giếm, nếu lộ ra nhất định sẽ bị kiểm điểm lập trường không vững vàng, tư tưởng không ổn định, chân trong chân ngoài. Ít ai sống đủ bằng lương, thường thì đến nửa tháng là sạch bách. Khi đó phải tính chuyện bán cái gì đó để sống tiếp nửa tháng còn lại, đa phần chẳng biết bán gì ngoài việc đem tem phiếu tiêu chuẩn đi bán. Phiếu vải đem bán đầu tiên, sau đến phiếu thực phẩm. Chỉ cần có đủ gạo ngày 2 bữa là xong, ăn gì cũng được, mặc gì chả xong. Thời đó nhiều người chỉ có một bộ áo quần tươm tất, gọi là áo quần đi làm, ngày mặc đi làm, tối về giặt là phơi khô ngày mai mặc đi làm tiếp.

Mình ở khu chung cư 24 Lê Lợi – Huế, cạnh nhà thằng Thịnh (Nguyễn Thế Thịnh) và anh T. Anh T. làm cùng sở với mình, anh hiền lành nhu mì, suốt ngày có khi không nói được một tiếng. Anh ở với thằng con trai trong cái phòng nhỏ hẹp như phòng mình. Cứ mỗi kỳ lĩnh lương, anh chia lương ra 30 phần bằng nhau, lấy dây chun cột thành 30 “bó” nhỏ, cất kín vào tủ. Mỗi ngày anh đem một “bó” tiền ra tiêu, chỉ tiêu đúng “bó” ấy thôi, thiếu thì nhịn, kiên quyết không chi lạm sang “bó” khác. Ngày nào có khách, anh buộc phải chi thêm “bó” khác thì ngày sau hoặc anh xách xe đi “thăm” nhà bà con, bạn bè kiếm bữa cơm, hoặc anh nằm co nghiến răng nhịn đói.

Năm 1988, Đảng phát động công cuộc Đổi mới, anh em họp chi bộ phê phán cơ chế bao cấp rất hăng, anh T. vẫn ngồi yên không nói gì. Đến khi anh em tranh nhau phê phán hăng quá, anh giơ tay, nói tui có ý kiến. Anh đứng dậy mếu máo, nói các đồng chí nói chi thì nói, không được nói xấu chế độ. Nói xong anh đứng khóc òa như trẻ nhỏ. He he.

(Trích: Tạp văn Chuyện vớ vẩn - Nguyễn Quang Lập.
Nhà Xuất bản Văn học)