|
Vì bạn NguyệtVũ lại nêu tớ ra "đỡ đạn" của các nhà phê bình nên tớ xin đính chính lại: tớ chỉ cầm đèn pha soi những chỗ có thể lẫn, nhầm về nghĩa của câu, ngữ pháp .. thôi, chứ còn mặt tu từ, "hồn thơ lai láng", phong cách của dịch giả thì không dám lạm bàn chút nào đâu nhé! Vì về mặt "thơ" thì không dám "múa tẩy, múa rìu" trước bạn TQ được! Tớ hoàn toàn không dám leo lên mặt đê hay ra cạnh ao làng ngóng trăng quê đâu, rét lắm, hehe!
|
Trích:
Tháng sau mới ra Hà lội thì "nâu" quá, Chuột quá bộ ra nhà sách Hà nội 245 Nguyễn Thị Minh Khai. Q.1, TP Hồ Chí Minh lấy đại một cuốn đi, nếu dư dư thì mua một cuốn tặng nàng Anh Thư nữa ( lấy cớ gặp người đẹp uống cafe thôi mà:emoticon-0136-giggl). Nhân thể bác thị sát giúp nhà iem xem nhà phát hành đã đưa sách vào HCM như đã hứa chưa ạ? Khi nào ra Hà nội gặp NV lấy lại xiền sách trả bằng cafe. Xong vụ này NV sẽ quay lại hành Chuột bạch tiếp vụ Mưa hạ :emoticon-0150-hands |
Trích:
Sau này em sửa lại là yêu người khác khổ đau héo hắt :emoticon-0110-tongu Bác ạ, đã đến lúc bác tập hợp lại và công bố tác phẩm đi, em khoái phong cách dịch của bác. Bác đừng có mà camorun nữa nhé :emoticon-0136-giggl. Mí nị dịch còn chả sợ, sợ gì các nhà phê bình hì hì ... |
MỪNG NHÀ VĂN THÚY TOÀN ĐƯỢC TẶNG HUÂN CHƯƠNG HỮU NGHỊ CỦA TT NGA (tin video mộc)
Trần Nhương-You Tube Chiều nay 13-11-2010, tại Trung tâm ngôn ngữ văn hóa Đông Tây của Đoàn Tử Huyến, đã có cuộc họp mặt mừng nhà văn Thúy Toàn được TT Nga tặng Huân chương Hữu nghị vì sự cống hiến của ông với văn học Nga. Nhiều văn nhân tài tử đã đến dự như Phạm Toàn, Ba Tỉnh, Nguyễn Trọng Tạo, Trần Ninh Hồ, Văn Giá, Lê Bá Thự, Văn Chiến, Hồ Bất Khuất, Lại Nguyên Ân, Bắc Sơn, Vũ Thế Khôi, Trần Nhương, nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán, nữ sĩ Thanh Nhàn, Nguyệt Vũ..và các bạn sinh viên học sinh... Nhà văn Thúy Toàn kể lại buổi trao giải. Ông giải thích vì sao lại diễn ra vào ngày 4-11. Hiện nay quốc hội Nga đã thông qua quyết định lấy ngày 4-11 hàng năm là Ngày thống nhất dân tộc Ngày 4.11.1612, dân binh đã giải phóng Matxcova. Mấy tháng sau, tại Hội nghị toàn quốc, diễn ra tại giáo đường Uspenski trong điện Kremly, đại diện các tầng lớp nhân dân Nga đã bầu ra quốc vương và đặt nền móng cho một đế chế hùng mạnh trong tương lai. Từ giữa thế kỉ 17, để nhớ ngày giải phóng thủ đô Nga, hàng năm vào ngày 4.11, nhà nước Nga cho kỉ niệm Ngày lễ thánh Đức Mẹ Kazanskaya, bức ảnh thánh đã cùng dân binh tiến vào thành Matxcova lúc đó đang bị ngoại bang xâm chiếm. Trong thế kỉ XX, thời xô viết, truyền thống đó bị gián đoạn. Nhưng đến năm 2005, ngày lễ quốc gia 4.11 lại được khôi phục và có tên là Ngày thống nhất dân tộc.(theo Tiếng nói nước Nga) Xin các bạn hãy bỏ thói quen nhớ ngày Cách mạng tháng Mười vì nước Nga gọi ngày đó là ngày duyệt thôi. Nhiều bạn bè tặng hoa và nói lời chúc mừng nhà văn Thúy Toàn. Đặc biệt có các em học sinh chuyên Nga đã đọc thơ, hát bằng tiếng Nga mừng nhà văn Thúy Toàn. Tin video Trần Nhương quay bằng máy ảnh nên chất lượng kém, xin thông cảm. (nguồn: trannhuong.com) ./. ======== NV viết thêm http://batinh.com/images/stories/chu...n/DSC_0465.jpg (ảnh Ba Tỉnh) Dẫn chương trình là dịch giả Thụy Anh người vừa cho ra mắt cuốn Olga Berggoltz. Có rất nhiều nhà thơ, nhà văn, dịch giả nổi tiếng đến chúc mừng dịch giả Thúy Toàn người đã mang thơ Nga đến Việt nam với tình yêu bền bỉ kiên trì không mệt mỏi. Người đã dịch bài thơ Tôi yêu em trong 30 năm trời để đưa hồn thơ Pushkin vào lòng độc giả Việt nam. http://seablogs.zenfs.com/u/MCf6.NmG...7122018501.jpg ( ảnh Nguyễn Đình Toán) Nguyệt VŨ lên chúc mừng và phát biểu rằng: Cảm ơn dịch giả Thúy Toàn đã thổi tình yêu văn hóa Nga vào lớp người như chúng cháu. Tên tuổi của chú mãi gắn liền với những bài thơ tình bất diệt của Pushkin. Từ tình yêu đó cộng với may mắn được sống và học tập ở Liên xô nhiều năm, dùng tiếng Nga như ngôn ngữ học tập của mình, hôm nay cháu mang đến đây dịch phẩm song ngữ Sương trắng bạch dương mới được phát hành của cháu xin tặng chú để nói với chú rằng tình yêu với đất nước con người Nga, văn hóa Nga đã được thế hệ các chú nhân lên sẽ được tiếp tục kế thừa. Dịch giả Thúy Toàn đã đưa cuốn Sương trắng bạch dương và nói rằng: Bạch dương là biểu tượng của nước Nga, con người và nền văn hóa Nga, chú nhất định sẽ đọc. Dịch giả Thúy Toàn năm nay tuổi đã cao, lúc nhớ lúc quên cả bài dịch đọc cho chúng tôi nghe. Huân chương hữu nghị dành cho dịch giả hoàn toàn xứng đáng và tự hào. http://seablogs.zenfs.com/u/MCf6.NmG...7124803758.jpg Xin chúc mừng con người tài năng nhân hậu và có nụ cười rất hiền lành – dịch giả Thúy Toàn của chúng ta! |
Trích:
Một năm ở Nga có mấy ngày Lễ, và một số Ngày kỷ niệm như Ngày Sinh viên Nga, Ngày du kích và những ngừoi hoạt động bí mật.... Ngày Cách mạng Tháng Mười Nga 7/11 đã được khôi phục lại từ đầu năm nay 2010. Báo chí ta đã đăng đầy tin này, NNN cũng đã dịch đăng tin về sự kiện này. http://vtc.vn/311-212049/quoc-te/nga...thang-muoi.htm http://www.tapchicongsan.org.vn/deta...ws_ID=12477098 Trích:
Trích:
|
http://seablogs.zenfs.com/u/BV3BMOGK...4101354629.jpg
Những ngày đầu tháng 11-2010, tôi tham gia đoàn đi công tác ở Trường Sa, trong hành trang tôi mang theo có tập thơ Nga "Sương trắng bạch dương" của dịch giả Nguyệt Vũ. Đến đảo Song Tử Tây, một trong những hòn đảo xa nhất của Tổ quốc, vào buổi sáng, các chiến sĩ trên đảo đã rất hạnh phúc khi đọc những bài thơ Nga in trong tập. Xúc cảm trước hình ảnh này mà tôi viết nên bài thơ dưới đây: Đọc thơ Nga ở Trường Sa (Gửi chị Nguyệt Vũ) Ở đây chẳng có bạch dương Chỉ phong ba chắn bốn phương gió trời Biển xanh sóng trắng mắt ngời Hồn Nga vang vọng toàn lời con trai… Đọc thơ vào buổi sớm mai Tựa vào ánh nắng của ngày mới lên Chẳng đông người để vai chen Mà sao có lửa bừng nhen trong lòng. Đảo đầu sóng lắm bão giông Điệp trùng mơ trắng cánh buồm ngàn khơi Những đêm thức giấc chơi vơi Tôi yêu em… vẫn cất lời thiết tha. (*) Lắng trong tiếng Việt hồn Nga Đọc thơ Nga giữa Trường Sa yên bình… Đảo Song Tử Tây 11-2010 (*) Tôi yêu em-thơ Pushkin nguồn blog Nhà báo Quân đội – Nguyễn Đình Xuân |
http://seablogs.zenfs.com/u/MCf6.NmG...6020426575.jpg
LỜI TỰA Đất nước Nga trong tôi là tiếng bạch dương reo, là mùa đông tuyết trắng là mùa thu vàng rực rỡ, là mùa hè hoa nở bạt ngàn trong những công viên tự nhiên rộng mênh mông. Con người Nga trong tôi là những con người nồng hậu, ấm áp và rộng mở trái tim. Ba mươi năm trước đây khi còn là một cô bé ngồi trên chiếc xe khách từ sân bay Quốc tế Mockva về ngoại vi thành phố, tôi như được lạc vào thế giới thần tiên. Những hàng phong đỏ rực, những cánh rừng bạch dương, khẳng khiu thân trắng… Đường phố rộng sạch tinh và những chiếc lá vàng rơi lao xao. Đó là cái cảm nhận đầu tiên của một cô bé từ luỹ tre xanh Việt nam với một mùa thu đầy sắc màu lộng lấy. Kể từ độ ấy mỗi bận thu về lại xôn xao nỗi nhớ, nhớ một xứ sở diệu kỳ, nơi tôi đã có những ngày tháng thời sinh viên thơ mộng nhất. Những buổi chiều mùa thu cùng người yêu nắm tay tung tăng chạy trong công viên tự nhiên, đắm say đến tận bây giờ. Có lần tôi nói với đám bạn, giá mình được trở lại Nga lần nữa. Bạn tôi bảo thôi đừng quay lại, ngày xưa xa rồi, mọi thứ đều khác. Không quay lại may ra còn giữ lại những kỷ niệm đẹp… Một đứa lại bảo dù đất nước Nga bây giờ không còn như xưa nữa nhưng có hai thứ không bao giờ thay đổi đó là “ thiên nhiên Nga và con gái Nga”. Cả lũ cùng cười! Và mùa thu Nga, không nơi nào đẹp như vậy. Chả thế mà có bức tranh Mùa thu vàng của Levitan quyến rũ mê hồn. Và thơ tình Nga. Rất nhiều người biết đến Olga Berggoltz với những dòng thơ dịu dàng và sâu lắng, bà là người phụ nữ tài hoa và bất hạnh, số phận thăng trầm sau mỗi cuộc tình. …Nếu chẳng nhớ em như một người yêu, xin đừng nhớ em - như một người quen cũ, mà nhớ em như một giấc mơ… Là người phụ nữ yêu đắm đuối mê say và cũng đau khổ vật vã vì yêu nên thơ của bà đi vào lòng người với rất nhiều cung bậc khác nhau. Bà tự ví mình như cây ngải đắng, qua bao thăng trầm vẫn bền bỉ sống và nở hoa bên đời. Thơ của A. A Fet chưa được dịch nhiều ở Việt nam, nhưng những ai đã từng đọc thơ ông đều bị đam mê giống như có chất gây nghiện. Ngôn ngữ thơ của Fet trong trẻo và tinh khiết, các bài thơ thường ngắn và cô đọng. Thiên nhiên Nga trong thơ ông đẹp đến lạ lùng, ông viết nhiều về những đêm trăng huyền diệu và tình yêu. Những bài thơ tình của Fet mang sắc thái vườn cổ tích : dịu dàng, mê đắm và thánh thiện. Các cung bậc của tình yêu như hồi hộp, sợ hãi, lo âu, bỏng rát và run rẩy … được thể hiện một cách tinh tế trong ngôn từ đẹp và sang trọng khiến người đọc ngộp thở như chính mình đang trong vườn yêu. Trong ảo huyền đêm, em của tôi! Làm sao nén nỗi buồn được nhỉ?... Em như tình yêu, rạng ngời đến thế, Trong đêm yên lặng trắng sao trời. Yesenin mãi trong lòng người yêu thơ như một chàng hoàng tử đẹp trai, mái tóc bồng bềnh và ánh mắt xanh như nước hồ thu. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng tài năng của thi sỹ bùng cháy như một ánh sao băng. Tình yêu thiên nhiên, đất nước con người Nga đã làm cho thơ Yesenin có nhạc, có hoa, có trăng sao và chim họa mi ca hát. Những dòng sông êm đềm, những con suối róc rách hoan ca hay buổi chiều thợ cày trở về làng. Đêm. Tất cả im lìm. Chỉ suối reo róc rách. Trăng riêng mình lấp lánh Dát bạc cả thế gian. Những câu thơ đẹp mê hồn, tinh tế và giàu sức biểu cảm, âm điệu thơ uyển chuyển, ngôn từ trong sáng làm rung động hàng triệu trái tim độc giả không chỉ nước Nga mà trên toàn thế giới. Aleksandr Sergeevich Pushkin là mặt trời thi ca Nga. Nhà văn Nga Nikolai Gogol viết: “Pushkin là một hiện tượng đặc biệt, và có thể là một hiện tượng duy nhất của hồn Nga. Trong con người này, thiên nhiên Nga, tâm hồn Nga, tiếng Nga, tính cách Nga được phản ánh một cách trong sáng, bằng một vẻ đẹp trong sáng, tưởng như một bức tranh phong thủy hiện lên trên nền một tấm kính trong veo”… Thơ của Pushkin ngắn gọn súc tích, giàu âm thanh hình ảnh và luôn đọng lại trong lòng người đọc những lời thơ thánh thiện ngọt ngào như suối lặng mây bay. Thơ của ông đã đi hết tình yêu với tất cả các cung bậc sướng vui, đau khổ, hờn ghen, hậm hực cả thất vọng nữa… " Tác phẩm văn chương mà không vỗ vào bản năng con người thì không ai đọc". Ai đó đã nói như vậy . Yulia Vladimirovna Drunina là một nhà thơ nữ của quân đội Nga. Trong chiến tranh lửa đạn những vần thơ của bà vẫn toát nên vẻ nữ tính dịu hiền. Khao khát được yêu thương, khao khát được mềm mại ngả đầu vào vai người đàn ông của mình. Những bài thơ của bà luôn ngắn gọn và súc tích nhưng mềm mại bởi nỗi buồn man mác. Nhưng chiều nay tiếng súng đã lặng yên Mùa đông về tuyết dày trắng phủ Em không muốn nhớ về quá khứ Chỉ muốn làm người đàn bà - ngỡ ngàng, nhút nhát - Ngả đầu vào vai anh. K. Balmont là một nhà thơ có dòng dõi quý tộc. Ông là một trong những nhà thơ Nga viết nhiều thơ xô nê và thành công với thể thơ khó và phức tạp này. Một số các nhà thơ lớn khác của Nga như Eduard Asadov hay Nicolai Mikhailovich Rubtsov cũng có những tác phẩm làm phong phú thêm kho tàng văn hóa nhân loại. Năm năm ( 1981-1986) sống và học tập tại Liên Xô cũ, những kỷ niệm về nước Nga một thời ấm mãi trong tim. Và với tất cả tình yêu của mình đối với nước Nga, Nguyệt VŨ muốn dịch và giới thiệu với các bạn đọc Việt nam tập thơ song ngữ Sương trắng bạch dương. Tập thơ gồm 68 bài thơ tình của 8 nhà thơ Nga nổi tiếng. Đây là một tập thơ dịch tri ân lại đất nước và con người, nơi Nguyệt VŨ đã được sống và học tập trong những năm tháng tuổi trẻ của mình. Với Nguyệt VŨ việc dịch thơ là một công việc khó và đòi hỏi một lao động nghiêm túc. Người dịch thơ phải giỏi cả ngoại ngữ lẫn tiếng Việt. Dịch làm sao vừa bám sát nguyên tác, thoát được thông điệp của bài thơ vừa phải đảm bảo dịch thơ ra thơ. Nguyệt VŨ muốn người Việt nam được đọc thơ Nga giống như tác giả người Nga đã viết ra chứ không phải do ý chí sáng tạo chủ quan của dịch giả. Tiêu chí dịch thơ của Nguyệt VŨ là bám sát nguyên tác với khả năng tối đa nhất . Với sự biên dịch kỹ lưỡng của PGS- TS Đinh Thị Vân Chi – Giảng viên trường đại học Văn hóa, người đã từng học tập và nghiên cứu tại Nga nhiều năm , hy vọng bạn đọc yêu thơ Nga sẽ đón đọc Sương trắng bạch dương một cách hài lòng nhất. Các tác giả và các bài dịch phần lớn đã được giới thiệu trên Tạp chí Văn học nước ngoài, các báo Văn Nghệ Trẻ, Quân đội Nhân dân và Người Hà nội. Nguyệt VŨ chân thành cảm ơn tới Nxb Văn học, họa sỹ Văn Sáng, PGS TS Vân Chi và một số bạn bè tại diễn đàn nuocnga.net đã giúp tôi hoàn thành tác phẩm tâm huyết này. Hà nội - Thu 2010. |
Nguyệt VŨ viết:
"Với Nguyệt VŨ việc dịch thơ là một công việc khó và đòi hỏi một lao động nghiêm túc. Người dịch thơ phải giỏi cả ngoại ngữ lẫn tiếng Việt. Dịch làm sao vừa bám sát nguyên tác, thoát được thông điệp của bài thơ vừa phải đảm bảo dịch thơ ra thơ. Nguyệt VŨ muốn người Việt nam được đọc thơ Nga giống như tác giả người Nga đã viết ra chứ không phải do ý chí sáng tạo chủ quan của dịch giả. Tiêu chí dịch thơ của Nguyệt VŨ là bám sát nguyên tác với khả năng tối đa nhất". Người dịch thơ mà được vậy thì còn gì bằng. Chắc rất hiếm dịch giả VN tự tin để tuyên bố như vậy. "Với sự biên dịch kỹ lưỡng của PGS- TS Đinh Thị Vân Chi – Giảng viên trường đại học Văn hóa, người đã từng học tập và nghiên cứu tại Nga nhiều năm , hy vọng bạn đọc yêu thơ Nga sẽ đón đọc Sương trắng bạch dương một cách hài lòng nhất". SM thật sự không hiểu BIÊN DỊCH ở đây có nghĩa gì? Không phải là BIÊN TẬP ư? Nếu là DỊCH NGHĨA thì liệu có trái với tuyên bố "Người dịch thơ phải giỏi cả ngoại ngữ lẫn tiếng Việt" trên kia không?... SM chưa gặp từ này trong các quyển thơ dịch, nên mạo muội hỏi vây. Dù sao cũng rất cảm ơn dịch giả về bài viết tâm huyết. Rất tiếc, vì ở quá xa xôi, SM chưa có điều kiện đọc tập thơ dịch STBD Trong một bài trước, Nguyệt VŨ viết: "Dịch giả Thúy Toàn....Người đã dịch bài thơ Tôi yêu em trong 30 năm trời để đưa hồn thơ Pushkin vào lòng độc giả Việt nam". SM từng đọc bài dịch nổi tiếng này của Thúy Toàn từ những năm 60. Chả lẽ ông dịch trước đó những 30 năm để khi đó cho ra mắt độc giả? Nếu đúng vậy thì thật kỳ công quá. |
Trích:
Hong lẽ bác ấy .. thai nghén dịch bài thơ này từ khi còn là .. hạt bụi?! :emoticon-0136-giggl Đọc tựa đề tập thơ dịch của chị Nguyệt Vũ, em nhớ tới dòng thơ rất giàu nhạc của Tố Hữu: “Em ơi Ba Lan mùa tuyết tan, Rừng Bạch dương sương trắng, nắng tràn …” Bìa tập thơ rất trang nhã và trữ tình như bài viết giới thiệu. Hi vọng nội dung cũng hay và đẹp như thế! Chúc mừng chị Nguyệt Vũ! :emoticon-0155-flowe P/s: Chị Sao Mai ơi, chị có thể điều chỉnh giảm size và màu bài viết của chị được không ạh? Để giảm bớt giật mình :emoticon-0136-giggl, hihi. Cảm ơn chị! |
Các bác cứ tự thêm một chữ "nay" vào sau từ "30 năm trời" thì mọi sự đơn giản hơn thôi mà!:emoticon-0100-smile
|
Trích:
Tập thơ STBD được in song ngữ với đúng phương châm như vậy. Tất nhiên trong việc chuyển ngữ không ai có thể cầu toàn nhưng mình đảm bảo bám sát nguyên tác ít nhất 70%. Tập thơ được in song ngữ và đã được tặng cho một số các mem của 3N, trong đó có những người giỏi tiếng Nga. Từ biên dịch cho các tác phẩm dịch giống như biên tập cho các tác phẩm sáng tác bạn ạ. Tuy nhiên vai trò của Vân Chi trong STBD nhiều hơn thế, chị gần như một đồng dịch giả với NV. Đúng là phải có tác phẩm trong tay thì mới thuyết phục được còn tuyên bố thế nào trong lời tựa cũng chỉ là chủ quan của tác giả thôi. Tuy nhiên sau khi tác phẩm ra đời mình đã nhận được phản hồi rất tốt từ phía các độc giả biêt tiếng Nga và hoàn toàn hài lòng và yên tâm về chất lượng của tác phẩm. Trong 1 bài trước, Nguyệt VŨ viết Trích:
|
Trích:
Chị Sao Mai ( trước đây em cứ nghĩ là anh nào đó cơ:emoticon-0100-smile) chắc " hơi bức xúc" trong khi đọc bài viết của mình về bác Thúy Toàn đáng kính chăng? Cảm ơn chị đã đọc kỹ bài viết để NV có thể sửa sai :emoticon-0150-hands |
Chào các bạn,
Sau khi đọc bài viết của Sao mai, mình đã tìm đọc về Thúy Toàn tại đây http://www.thivien.net/viewwriting.php?ID=304 Như vậy là mình đã nhầm bài thơ Tôi yêu em với bài thơ Buổi sáng mùa Đông. Rất may các bạn đã góp ý để mình bổ xung lại kiến thức của mình. Tháng 10 năm 1991, tôi đã bỏ 500.000 đồng in một tập thơ nói về nước Nga để mong mọi người hiểu và yêu nước Nga đúng như những gì xứ sở này đã có". Dịch giả Thuý Toàn tâm sự. Thuý Toàn tuổi Hổ, sinh năm 1938. Ông nói rằng mình "đã là ông già 70, tóc bạc rồi". Nhưng gương mặt ông vẫn tràn đầy nhiệt huyết. Vẫn thoáng chút hồn nhiên và thơ trẻ như thể một phần tâm hồn Nga, tính cách Nga đã ở lại với nhà dịch giả này mãi mãi. "Thiên đường mơ ước" Người đầu tiên vẽ hình ảnh nước Nga vào trái tim Thuý Toàn là nhạc sĩ Phạm Tuyên - con trai của Phạm Quỳnh. Lúc ấy Thuý Toàn 12 tuổi, là thiếu sinh quân ở chiến khu Việt Bắc, còn Phạm Tuyên là đại đội trưởng, kiêm giáo viên văn của trường. Những câu trích trong tác phẩm: "Thời gian ủng hộ chúng ta" của Êrenbua (bản dịch của Thép Mới) qua giọng đọc rất truyền cảm của Phạm Tuyên đã khiến ông thuộc lòng đến tận bây giờ: "Lòng yêu nước bắt đầu từ những vật tầm thường nhất. Yêu cái cây trồng ở trước nhà. Yêu cái phố nhỏ đổ ra bờ sông hay vị thơm chua mát của trái cây mùa thu". Vài ba lần, các Thiếu sinh quân lớp Thuý Toàn được sang bên kia biên giới Trung Quốc tham dự Tuần lễ "Hữu nghị Việt - Trung - Xô". Nhìn những thiếu nữ Nga nắm tay nhau nhảy múa và hát bài: "Nhân dân Liên xô vui hát trên đồng hoa", trong đầu các học sinh đầy lý tưởng lãng mạn lúc đó, nước Nga càng là thiên đường mơ ước. "Chúng tôi đã truyền tay nhau đọc từng đoạn của cuốn sách 'Thép đã tôi thế đấy". Những đoạn nói về tình yêu của Paven và Rita đã khiến chúng tôi rất ngưỡng mộ". Trong những đêm mùa đông Việt Bắc bị cái đói giày vò, cậu thiếu sinh quân Thuý Toàn đã ru mình vào giấc ngủ bằng hình ảnh thiên đường về nước Nga xa xôi. Rồi chuyến tàu xuyên qua Trung Á cũng đã đưa cậu học trò lãng mạn tới nước Nga. Lúc đó Thuý Toàn 16 tuổi, được chọn đi học tiếng Nga cùng 99 thanh niên khác để sau này trở về làm phiên dịch. "Tàu qua xa mạc Xiberi 8 ngày, thật lạ lẫm. Dọc đường rất nhiều người dân Nga sắp từng hàng dọc đón chào nồng nhiệt, trẻ em cầm hoa trên tay, có người già cầm quả táo trao . Ở Matxcơva cũng vậy, rất nhiều người Nga vây quanh học sinh Việt. Nước Nga khi chúng tôi đến là mùa đông nhưng trong lòng mỗi người, thật ấm áp". "Tôi đã dịch một bài thơ PusKin 30 năm mới xong" Dù phải học tiếng Nga qua trung gian tiếng Trung, tiếng Pháp vì cô giáo không hiểu tiếng Việt và học trò không biết tiếng Nga nhưng sang năm học thứ 2, Thuý Toàn đã có thể dịch những mẩu chuyện nho nhỏ dành cho trẻ em gửi đăng ở báo "Người giáo viên nhân dân". Thuý Toàn đặc biệt thích viết những bài thơ, mẩu chuyện nhỏ thiếu nhi bằng tiếng Nga. Bao thế hệ trẻ em Việt đã hát "Mèo con đi học..." và "Chỉ có một mà thôi": Trên trời cao có muôn vàn ánh sao..." nhưng ít người biết lời bài hát là bản dịch của Thuý Toàn. Khi 100 học sinh ấy học xong phổ thông, 19 người đã được giữ lại để tiếp tục học sâu hơn về ngôn ngữ ở trường đại học. Thuý Toàn là một trong những người may mắn ấy. "Buổi sáng mùa đông" là bài thơ đầu tiên của Puskin mà Thuý Toàn tiếp cận nhưng phải 30 năm sao ông mới dịch xong. "Hôm đó, cũng là buổi sáng mùa đông. Chúng tôi được cô giáo đưa ra ngoại thành chơi. Đập vào mắt chúng tôi là mùa đông Nga hoang sơ, đẹp một vẻ đẹp lạ lùng. Những lùm cây lúp xúp. Những cánh đồng nhấp nhô... Cô giáo đã đọc bài thơ "Buổi sáng mùa đông" bằng giọng rất truyền cảm. Cảm xúc trào dâng trong lòng, tối hôm ấy, tôi đã tra từ điển để dịch ra tiếng Việt. Nhưng không thể dịch được". Sau này, dù đã dịch được nhiều bài thơ khác của Puskin nhưng ông vẫn không thể dịch trọn vẹn bài thơ này. "Hiểu được nghĩa, cái thần, cái hồn nhưng tìm được từ thích hợp để chuyển thể, thật khó", ông giải thích. "Hãy hiện lên như ngôi sao chói lọi Miền Bắc phương chào buổi sáng Bắc phương... Nắng sớm gọi, tuyết tưng bừng rực rỡ Trải mênh mông như tấm thảm tuyệt vời Như trong xanh thăm thẳm của vòm trời... Đến năm 1987, vào một buối tối mùa đông tại Việt Nam, ông mới dịch được trọn vẹn bài thơ này. Và hôm nay đây, khi nghe ông đọc lại từng câu, càng thấy nỗi nhớ mùa đông nước Nga trong ông - và cả những người của thế hệ ông - da diết đến chừng nào. Khi còn là sinh viên năm thứ 4, Thuý Toàn đã có những bản dịch thơ Puskin gửi về nước cho Nhà xuất bản Văn học. Bản thảo chép tay rất đẹp của người yêu - là bạn học của ông lúc đó và là người bạn đời của ông bây giờ - đã khiến NXB tưởng Thuý Toàn là con gái. "Hồi đó, chúng tôi luôn thấy mình và những nhà thơ Nga có điều gì đó thật đồng điệu. Một không khí sống, bầu nhiệt huyết hừng hực, lòng yêu nước và khát vọng tự do... Thêm nỗi buồn man mác ẩn giấu ở đâu đó trong những câu thơ thể hiện đặc trưng của tâm hồn Nga và những cung bậc tình yêu được thể hiện một cách chân thành và dữ dội... " Anh nhớ mãi phút giây huyền diệu Trước mắt anh em bỗng hiện lên Như hư ảo mong manh vụt biến Như thiên thần sắc đẹp trắng trong... Nhiều câu thơ Puskin bất hủ như thế qua bản dịch của Thuý Toàn đã ở lại với rất nhiều người Việt. Nhưng Thuý Toàn nói rằng ông không phải là người Việt Nam dịch thơ Puskin nhiều nhất, tổng cộng có 50 bài. "Nhưng tại sao mỗi khi nhắc đến Puskin, người ta lại nhắc đến "dịch giả Thuý Toàn"? "Bởi vì tôi đã dịch như thể rút ruột rút gan của mình. Có lẽ thế?". Có thể điều Thuý Toàn cảm nhận về nước Nga, văn học Nga nói chung và Puskin nói riêng có chỗ còn phải bàn lại nhưng điều không bao giờ có thể phủ nhận được là những gì ông đã làm là kéo gần người Việt với tâm hồn Nga. "Đừng bi kịch hoá nước Nga" Đến năm 1961, Thuý Toàn về nước, mãi đến năm 1976 mới có dịp quay lại Nga. Từ năm 1976 đến năm 1980, Thuý Toàn được trở lại Nga thường xuyên. Ông nhớ nước Nga và khát khao quay trở lại đó đến nỗi khi đã là Phó giám đốc NXB Văn học, ông vẫn sẵn sàng làm phiên dịch ngắn ngày nếu Bộ Văn hoá yêu cầu. Nhờ những chuyến đi đó mà ông thấy được nước Nga trong những bước chuyển âm thầm và những dự báo cho câu chuyện đau lòng năm 1991. Một nước Nga không giống như bức tranh màu hồng mà chàng thanh niên Thuý Toàn chứng kiến những năm năm mươi của thế kỷ 20. - Khi biến cố 1991 xảy ra, ông có cảm giác thế nào? - Năm 1980, tôi đã được chứng kiến tại những cửa hàng lớn cửa hàng lớn ở Matxcơva, từng đoàn, từng đoàn phụ nữđi ủng, mặc áo lông trùm khăn kín đầu đến từ nông thôn, xếp hàng mua từng bao tải thịt lợn, bánh mỳ đem về. Những thứ đó, lẽ ra những người nông dân không thiếu. Có lẽ vì thế mà khi biến cố 1991 xảy ra, tôi không thấy bất ngờ. Tháng 10 năm đó, tôi đã bỏ tiền túi ra để in một tập thơ - 500.000 đồng lúc đó là rất lớn - tập hợp những bài thơ của nhiều tác giả Nga. Đó là tất cả những gì tôi có thể làm để nói với lòng mình rằng: ta đã hiểu đúng và yêu nước Nga đúng như những gì nó có. Và cũng mong muốn người ta hiểu và chia sẻ như thế. - Ông có thể đọc một bài thơ thật tiêu biểu trong tập thơ 25 bài đó không? Giọng đọc của ông vang lên, trầm hùng và buồn da diết. Như nỗi nhớ và tình yêu da diết ở trong ông. Đó là bài thơ của một tác giả không tên tuổi được ông dịch vào đúng thời gian nước Nga đầy biến động - năm 1991. Ở nước Nga không có bầu trời nào mà không có mây Ở nước Nga không có bánh mỳ nào mà không có mồ hôi Ở nước Nga không có ngôn từ nào mà không có ẩn dụ Ở nước Nga không có hồ nước nào mà không có đầm lầy Không có rừng nào ở nước Nga mà không có thần rừng Không có ngôi nhà nào ở nước Nga mà không có gia thần Không có ngày hội nào ở nước Nga mà không quá chén Không có hạnh phúc nào ở nước Nga mà được cho không... Năm 1993, qua lại Nga, gặp cảnh nhiều người Nga mệt mỏi đi bán rong từ bánh xà phòng, hộp kem đánh răng, mấy thước vải, Thuý Toàn đã buồn như thể chứng kiến cảnh người dân của đất nước mình nghèo đói. "Thế nhưng thật lạ lùng, một năm sau qua lại đã không còn điều ấy nữa. Nước Nga có những điều đặc biệt không thể giải thích nổi... "Không thể đo nước Nga bằng dòng thước Nước Nga có một điều đặc biệt Hãy đặt niềm tin vào nước Nga" - tôi thấy mấy câu thơ đó thật chí lý. Cũng có thể vì thế mà tôi rất bực khi vào những thời điểm khó khăn, nhiều người lại cứ bi kịch hoá nước Nga". - Thế còn mỗi lần nước Nga xảy ra động đất, khủng bố, chìm tàu ngầm, tâm trạng của ông thế nào? - Thấy như người thân mình bị thương tổn vậy. Tôi không có cảm giác như nhiều người; rằng là nước Nga nguy mất rồi. Đừng bi kịch hoá nước Nga. Một đất nước lớn như thế, đang trải qua những sự thay đổi lớn lao như thế. Sự thương tổn là điều tất nhiên thôi. Xin đừng bi kịch hoá nước Nga. Ông vẫn nói bằng nhiệt huyết của Thuý Toàn 16 tuổi, lần đầu tiên đặt chân đến nước Nga. Lương Thị Bích Ngọc (thực hiện) |
Nhân đây NV muốn mời chị Sao Mai và các bạn xem Vân Chi nói gì về việc biên dịch Sương trắng bạch dương tại blog của Vân Chi nhé
http://vn.360plus.yahoo.com/van-chi/article?mid=7316 Trích:
|
Duc may mắn có được trong tay quyển thơ này do một người bạn gửi cho. Duc đã đọc qua và thấy khá nhiều điều kỳ lạ. Duc thử ghi ra 1 trong những điều Duc cho là kỳ lạ nhé:
"льет печально свет она" được dịch là : "Giá băng tỏa sáng u buồn" Duc dược biết có dịch giả khác trước đây đã dịch bài thơ này, và câu này đã được dịch hoàn toàn khác thế. Vậy xin hỏi: Sai ở đây hay ở dịch giả trước đó? Nếu sai ở dịch giả trước thì xin phép không lạm bàn ở đây. Còn nếu sai ở đây thì là lỗi của dịch giả Nguyệt VŨ hay của người Biên dịch Vân Chi? |
Trích:
Đây là một câu trong bài Con đường mùa đông mà không chỉ các dịch giả và chính bác Thúy Toàn cũng đã dịch. Bạn nên trích cả khổ thơ thì người đọc sẽ hiểu toàn cảnh hơn. Mọi lỗi của STBD là do NV chịu trách nhiệm vì có thể VC góp ý nhưng để đảm bảo vần cho thơ mình có thể không đồng ý. Quyết định thế nào là của NV. |
Đó là một dòng trong khổ thơ đầu của "Con đường mùa đông", một trong những sáng tác của Pushkin đã được dịch ra tiếng Việt:
Сквозь волнистые туманы Пробирается луна, На печальные поляны Льет печально свет она Mùa đông, cỗ xe chạy trên con đường phủ tuyết trắng, chắc là xung quanh cây cối phủ đầy băng giá rồi. Chẳng biết các bác thấy sao, nhưng cá nhân Gà mờ tôi thì không thấy chút giá băng nào trong khổ thơ này (vì không có từ лёд chăng?). Có thể gặp cách chia động từ лить ở ngôi thứ ba là льет ở những trường hợp sau: А за окном опять льет дождь. Льет ли теплый дождь, падает ли снег... Gà mờ tôi vẫn thích phương án này của bác Thuý Toàn hơn, rất bám sát nguyên bản, vì луна ở đây là chủ thể: Xuyên những làn sương gợn sóng Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua, Buồn rải ánh vàng lai láng Lên cánh đồng buồn dăng xa Cũng có thể tôi nhầm, mong các bác chỉ giáo thêm. |
Một bức ảnh có tựa đề:"Льет печально свет она ..." cảm hứng từ câu thơ Pushkin:
http://fotose-original.s3.amazonaws.com/21673.jpg |
Nhiệt liệt chúc mừng chị Nguyệt Vũ!
Chị ơi, nhưng cho em góp ý "Lời nói đầu" tí tẹo ạ: theo em thì Olga chưa từng "tự ví mình là cây ngải đắng" đâu nhé. Ý đó là nhận định chủ quan của iem trong các bài viết (Cây ngải đắng của nền thi ca Xô-Viết) hị hị. :P Đương nhiên cùng với sự xuất hiện hình ảnh cây ngải đắng như một trong những hình tượng trữ tình yêu thích (trong cuốn Olga B. của tôi em có nói về hệ thống các hình tượng trữ tình của thơ bà) của Olga, mình cũng có thể ngầm hiểu ý như thế cũng hay. Tại đương lấn bấn với cảm xúc về OLga nên cho em mạo muội có ý kiến như vậy, để cho chính xác hơn, về mặt, nói to tát là "học thuật". |
@ Thụy Anh yêu quý,
Hôm trước đã chuẩn bị bài phát biểu, đã đọc thử một bài thơ của Olga của em dịch thành tiếng ở nhà hi hi, đã đến nơi mà cuối cùng đành phải về vì có việc đột xuất ở quê. Tiếc ghê...:emoticon-0106-cryin Chúc mừng cuộc hội thảo thành công của em :emoticon-0155-flowe :emoticon-0155-flowe :emoticon-0155-flowe |
Trích:
Vâng, may quá anh hungmgmi có viết đôi lời giải thích về khổ thơ trên. Vì với thi ca Duc chỉ biết đọc, nên không góp ý về nghệ thuật được, kể cả vần thơ cũng không quan tâm, chỉ xem ở góc độ “tín” là chính, nghĩa là dịch có đúng không. Cũng may nữa là NV có đưa ra cả bản Nga văn nên rất dễ cho người đọc đối sánh. Duc xin trích ra dưới đây cả khổ thơ theo đề nghị của NV. Duc đồng ý với hungmgmi: луна là chủ thể của khổ thơ này chứ không phải là "giá băng", vì "giá băng" không hề có bóng dáng trong văn bản gốc của bài thơ:
Còn bác Thúy Toàn từng dịch (theo bản trích của hungmgmi) : Xuyên những làn sương gợn sóng Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua, Buồn rải ánh vàng lai láng Lên cánh đồng buồn dăng xa Vì Duc đã nói là mình thấy khá nhiều điều kỳ lạ trong quyển thơ dịch của NV, do vậy cũng xin đưa ra thêm vài chỗ khác mà theo hiểu biết hạn hẹp của mình thì đó là “kỳ lạ”. Có thể tìm thấy thêm nhiều câu như thế trong tập sách:
Còn dưới đây, xin mạn phép chỉ dấn 1 khổ trong bài “Mùa lá rụng” mà thi sỹ Bằng Việt đã dịch rất hay, để xem cái tiêu chí cuối là “Nhã” ra sao. Duc cho rằng người Việt không “hành thơ” như thế. Nhưng vì chuyện này mông lung quá, nên không dám lạm bàn.
|
Nói về thi ca, nếu là thơ tự sáng tác thì chỉ có hay và chưa hay, còn thơ dịch thì còn có thêm chuyện “đúng” và “sai” nên dịch thơ luôn khó “gấp đôi” so với làm thơ.
BT ra HN mấy ngày lại đụng việc nên ngoài thời gian hội nghị lại đóng cửa ngồi lỳ bên cái laptop trục trặc, chỉ kịp bỏ ra một buổi đi mấy hiệu sách dọc Tràng Tiền kiếm cuốn STBD mà không thấy, nay vào SG đi kiếm lại vậy, rồi từ từ đọc cả OB của Thụy Anh sau vậy. Nếu nói dịch thơ thì thật là vô chừng, cách cảm nhận và đam mê chẳng ai giống ai. Nhưng có lẽ ở đây thì tôi nghĩ nên đặt cái đam mê lên trước đã. Cách hiểu của cá nhân tôi về câu thơ: Сквозь волнистые туманы Пробирается луна, На печальные поляны Льет печально свет она thì đầu tiên theo nghĩa và ý tác giả là: mặt trăng ta thấy xuyên qua những đợt sóng sương mù, và nàng (mặt trăng) đổ ánh sáng buồn lên những khoảng rừng thưa buồn. Đặt thơ cho vần thì có thể thế này: Xuyên qua những đợt sóng sương mù Ánh trăng khi mờ khi tỏ Trên những khoảnh rừng thưa buồn lặng Mặt trăng đổ ánh trăng buồn Sóng sương mù ở đây là do sương tràn theo từng đợt như sóng, ai từng ngủ rừng ở Nga vào thời gian giao mùa sẽ thấy điều này, và nó báo hiệu sắp có những trận mưa tuyết ướt như mưa phùn ngoài Bắc ta vậy. Do sóng sương mù nên mặt trăng ta thấy như nhấp nháy nhanh chậm, không rõ hẳn nhưng cũng không biến mất hẳn. Ánh trăng kiểu đó chiếu lên những khoảng rừng thưa “поляны” hẳn nhiên gây nên cảm giác buồn nhiều hơn vui, hơn là “sáng vằng vặc” thường tạo nhiều cảm hứng thơ mộng. Bạn nào lang thang trong rừng bạch dương đêm thu sắp vào đông sẽ dễ hiểu hơn cái cảm giác này. Rừng ôn đới và hàn đới thường mọc không đều, đôi chỗ có những khoảng thưa hẳn vì nhiều lý do: chất đất kém hơn, lộ đá nhiều, hay thú rừng thường tới ăn cỏ và cây non khiến chúng không kịp lớn, hoặc do người ta khoanh vùng chặt đốn lấy gỗ và dân du lịch lại tập trung cắm trại ở đó...Vì thế tiếng Nga có hẳn một từ riêng để chỉ những khoảnh rừng như vậy. Bản dịch của NV không thoát đủ ý thơ hẳn chỉ là do thiếu trải nghiệm kiểu thực tế đó, cũng dễ hiểu vì khó ai có thể trải nghiệm hết mọi thứ trong đời, cũng như BT do ngành học nên từng thấy khung cảnh trên nhưng lại không thấy khung cảnh khác trong câu khác, bài khác, ngay bản dịch của bác TT cũng chưa hoàn hảo ở câu này-dĩ nhiên là theo ý riêng tôi thôi. Lòng đam mê cộng khả năng mới đạt đến hoàn hảo, và chỉ một số nhân tài mới có được điều này. Còn “chúng ta chỉ là những người bình thường” – lời anh Gấu mới nói hơn tháng trước – nên chưa hoàn hảo cũng chẳng lạ. Cốt có lòng đam mê là qúy rồi, chỉ mong sẽ tự hoàn thiện sau vậy thôi ! |
|
Trích:
Em đọc cái từ poliany cũng nghĩ, không phải là "cánh đồng". Bài này là một trong những bài tuyệt vời của Pushkin, theo em nghĩ, khiến em thấy rung động và ám ảnh hơn là bài "Tôi yêu em" nhiều. Em đã từng đi giữa những cánh rừng Nga vào buổi đêm, đêm mùa đông đầy tuyết, và không có đèn đường, chỉ mong mỏi một ánh đèn le lói hắt ra từ một ngôi nhà gỗ. Hình như em hay tưởng tượng thế :). Đương nhiên có những đoạn đường gần thành phố thì lại có đèn, nhưng mà đi xa mãi vào những miền quê thì đẹp, buồn - không man mác mà cái đẹp cái buồn đều dữ dội, khiến cứ có điều gì đó lo sợ bất an. Có lần em đã từng chứng kiến cảnh sương mù bay phần phật trên đầu như một dải lụa trắng, cả một đoạn đường dài, buổi đêm. Em cứ nghĩ có thể em sẽ viết được truyện ma sau buổi hôm đó, thế mà không thành :) Tự dưng đọc bài của bác nên muốn được kể lể, hic. |
Trích:
Nhưng liên tưởng cảnh đó với ma quỷ thì BT chịu không hiểu TA dựa vào đâu? trong khi tác giả đoạn thơ trên chỉ thấy một trời buồn! hay chỉ vì con gái vốn nhát? :D Chúc các nhà thơ-dịch TA, NV có tiếp nhiều thành công! |
Trích:
Đây là một số ảnh sưu tầm và của mình về các "hình thể" sương!:emoticon-0136-giggl Sương như sóng biển trong bão: http://commondatastorage.googleapis....l/42491544.jpg Sương như sóng và như cả ...khói: http://commondatastorage.googleapis....l/43446179.jpg Sương như một tấm khăn voan ai choàng lên đầu mình!:emoticon-0136-giggl http://commondatastorage.googleapis....l/28428104.jpg Sương như một dải lụa mềm : http://commondatastorage.googleapis....l/28754058.jpg Chúc các nhà thơ luôn tìm được nhiều cảm xúc!:emoticon-0150-hands |
Trích:
|
Trích:
Ngắn mà buồn! |
Trích:
Thưa bác minminixi, tôi xin góp mấy ý nhỏ: - Hình như câu tô đậm trong bài, nếu căn theo ngữ pháp thì không phải "nén nỗi buồn" mà là "thả nỗi buồn cho rơi tự do" :emoticon-0116-evilg bác ạ: "Я / хочу чего-воли / чему-своей тоске". - Đồng thời có lẽ bác để "chưa" thì chưa sát nghĩa lắm, vì nguyên bản không thấy có từ nào lộ ý "chưa", rồi sau "sẽ". - Đồng thời động từ избегать (lẩn tránh, trốn tránh, tránh mặt...) không thể dịch thành "đi" với nghĩ lìa trần được, và động từ молить có nghĩa là van nài, van xin, cầu khẩn, chứ không phải "cầu nguyện" = "молиться". Chính vì thế nên cho dù "người ấy" của tác giả có "ra đi " thật thì bài thơ cũng không có ý tiễn biệt như vậy. Thế nên tôi thấy dịch theo phương án của bạn TQ sát nghĩa bản gốc hơn. Bác xem lại và cho ý kiến nhé!:emoticon-0150-hands |
Trích:
- Hình như câu tô đậm trong bài, nếu căn theo ngữ pháp thì không phải "nén nỗi buồn" mà là "thả nỗi buồn cho rơi tự do" :emoticon-0116-evilg bác ạ: "Я / хочу чего-воли / чему-своей тоске". - Đồng thời có lẽ bác để "chưa" thì chưa sát nghĩa lắm, vì nguyên bản không thấy có từ nào lộ ý "chưa", rồi sau "sẽ". - Đồng thời động từ избегать (lẩn tránh, trốn tránh, tránh mặt...) không thể dịch thành "đi" với nghĩ lìa trần được, và động từ молить có nghĩa là van nài, van xin, cầu khẩn, chứ không phải "cầu nguyện" = "молиться". Chính vì thế nên cho dù "người ấy" của tác giả có "ra đi " thật thì bài thơ cũng không có ý tiễn biệt như vậy. Thế nên tôi thấy dịch theo phương án của bạn TQ sát nghĩa bản gốc hơn. Bác xem lại và cho ý kiến nhé!:emoticon-0150-hands[/QUOTE] Bác USY nhận xét rất chính xác về ngữ pháp, nhưng cảm nhận cá nhân tôi thì không câu nệ lắm nên đôi khi cũng bỏ qua nghĩa phổ biến của từ điển. Bài này khá ngắn nên có thể thử phân tích theo kiểu Nga một chút cũng nhanh. Nếu chuyển thơ sang câu văn xuôi thì bài này có thể để là: Не избегай; я не молю ни слез, ни тайной боли сердца, я хочу воли cвоей тоске и повторять тебе : «люблю». Хочу нестись к тебе, лететь, как волны по водной равнине . Поцеловать холодный гранит, Поцеловать — и умереть! Đừng bỏ đi; anh không cầu điều ấy từ nước mắt, nỗi đau ngầm trong tim, anh muốn nén nỗi buồn riêng trong lòng và nhắc lại là: "anh yêu em". Muốn đến với em, bay, như sóng theo mặt nước mênh mông. Hôn (một lần) tấm đá hoa cương lạnh, Hôn một lần-và chết! Người Nga dùng избегать - "chạy đi khỏi từ ai" cho nghĩa chung là lẩn trốn-trốn tránh, đôi khi quay lại nghĩa gốc mới dễ hiểu hơn, nó ẩn dụ việc “đi xa”. Còn cụm từ не молю ни слез thì cần phân biệt một chút: nếu молиться là tự cầu điều gì đó cho mình từ một đấng tối cao (Thánh, Chúa, Phật...) hay tổ tiên, một người đã khuất..., thì молить là cầu từ người khác "còn đó" tức hay dùng cho người sống. Cái hay của ý thơ ( theo tôi hiểu) là dùng câu này cho một người vừa mất, như là cô gái vừa bỏ đi, trốn chạy tựa giận dỗi vô cớ, cho thấy nhà thơ biết nhưng không tin cô đã "mất" và như van nài cho cô nghe thấy. Còn "không cầu xin nước mắt..” cũng là cái cực hay, nó cho thấy người sống còn chưa - hay chưa kịp- rơi nước mắt cầu xin. Ở đây không phải anh ta cầu xin nước mắt cho mình, mà không hay không kịp đủ lâu đến mức nhỏ lệ, tất cả nói rằng nhà thơ không cầu xin một cách tuyệt vọng thông thường như khóc lóc đau đớn, và đây là vì mới ngay khi biết tin, đến mức chưa kịp đau, cũng không định cảm thấy đau mà nhà thơ muốn hành động ngay để có lại người yêu (dù thế giới bên này hay bênkia). Câu я хочу воли cвоей тоске thì là cấu trúc hay mà ít dùng, thường chỉ dùng trong văn học-thơ ca, nên hiểu là "tôi muốn một nghị lực (ý chí) cho nỗi buồn của mình" giống cái khẩu hiệu "biến (nén) đau thường thành hành động CM" ấy mà, vì muốn biến thì phải nén lại, chứ nó bộc phát ra thì còn biến sao được nữa! Mong ước đến với người yêu thật nhanh (nếu không nàng bỏ đi mất-trốn mất) thể hiện bằng cách bay qua mặt nước, tức thẳng hướng qua sông núi, biển cả bằng đường ẩn dụ ngắn nhất. Từ холодный гранит - đá hoa cương lạnh - thường dùng ẩn dụ cho tấm bia đá-bia mộ. Từ Поцеловать cho thấy “Hôn” ở thể tương lai-hoàn thành cũng ẩn dụ cho "hôn một lần", bởi hai người yêu nhau bình thường thì chỉ dùng целовать, trừ khi mới kịp hôn một cái là ly hôn hay dọa sẽ hôn cho "chết khiếp" thì mới Поцеловать theo cách dùng thông thường :D hay chàng trai ngờ nghệch xin phép một cô gái cho "hun một cái"! Nói chung hoàn cảnh bài thơ năm 1862 là do tác giả yêu một cô gái khi đóng quân ở Ucraina và nhận tin cô chết tai nạn (cháy), biết tin thì cô đã được chôn cất. Thơ Nga có những cái ẩn dụ mà phải suy tưởng lung tung mới hiểu được đôi chút. Tôi hiểu biết cũng chỉ có hạn, đôi khi tự suy diễn tiếng Nga mới thấy chút cái hay, vì nếu thấy hay mới có thể ngâm nga thơ một chút. Những điều người đọc cảm nhận thì ngay chính là người Nga cũng không phải luôn có thể giải thich rõ ràng, huống chi tôi chỉ là người Việt, bác USY thông cảm nhé nếu có gì sai trật nhiều! |
Nói thêm một chút với bác USY cho rõ hơn: cô gái trong thơ là mối tình lúc trẻ của Fet, nhưng nhiều bài sau này ông vẫn làm về cô tựa như cô mới mất. Trong phần phân tích thơ của ông, người Nga chính thống viết thế này:
Особое место в интимной лирике поэта занимает цикл стихотворений, посвященных Марии Лазич и наполненных горестным переживанием разлуки с ней и последующей утраты. Гибель любимой женщины многое перевернула в сознании поэта. Именно теперь к нему пришло более глубокое осознание любви - неповторимого и естественного чувства. Всю дальнейшую жизнь он продолжал вспоминать, говорить и петь об этой любви, выражать свои чувства в высоких, прекрасных, удивительных стихах: • Не избегай; я не молю • Ни слез, ни сердца тайной боли, • Своей тоске хочу я воли • И повторять тебе: «люблю». • Хочу нестись к тебе, лететь, • Как волны по равнине водной, • Поцеловать гранит холодный. • Поцеловать - и умереть! Trước khi tìm hiểu bài này, tôi thấy hay mà không dám ý kiến gì về bản dịch của NV. Nhưng khi chắc chắn bài này nói về cái chết-tình yêu thì tôi mới thử đưa ra phương án khác. |
Thưa bác Minminixi, tôi nhất trí với bác là hoàn cảnh ra đời của bài thơ đóng vai trò rất quan trọng, nó làm ta hiểu hơn nội dung và cách viết của tác giả. Nhưng tôi cũng "cứng đầu":emoticon-0111-blush cho rằng nếu đã dịch thì nên cố gắng bám sát nguyên bản, nếu có thể sát được từng nào là tốt chừng ấy, không nên đi quá. Trừ trường hợp không tìm được từ ngữ tương đương để dịch.
Xin trình các bác phương án dịch liều của tôi, mong các bác cho ý kiến để chỉnh sửa:
|
Trích:
Tôi sửa lại ngay thế này:
Chúc USY vui vẻ! TB: Thơ của USY cũng hay thật, nhưng "trải rộng" nỗi buồn ra để...làm gì nhỉ? đúng nghĩa đen vẫn là "buông" nó đi đâu thì đi chứ! :D |
Trình thơ của em kém (như nhiều lần đã thú nhận). Thấy các bác trao đổi hay quá nên cũng mạn phép xen vào một chút.
Em cảm nhận hồn và ý của bài thơ giống như bác minminixi, tất nhiên là sau khi đọc phần giải thích của bác về bối cảnh ra đời của nó. Em chỉ muốn nói thêm điều em biết chắc. Trong tiếng Nga, từ "гранит" nhiều trường hợp được hiểu như từ "nấm đất" trong tiếng Việt. Nghĩa này chỉ có trong dân gian thôi, chẳng thể hiện trong từ điển nào cả. Em hiểu điều này trong lần giúp bà giáo hướng dẫn đi dựng bia trên mộ của chồng bà. Rất lạ! Không hiểu sao sau khi đọc phần dịch của các bác, trong đầu em cứ văng vẳng lời bài hát của nhạc sỹ Thanh Tùng: Em đừng đi, xin em đừng đi! Vì ai đó còn chưa nói với ai điều gì. Ai vội đi, để ai còn đứng đó, Tìm bàn chân ai trong tiếng lá rơi. Cảm ơn 3 bác! |
He he, tôi đâu có phản đối bác Minminixi nói "đá hoa cương" đó là bia mộ của "nàng", vì đúng nó là bia mộ thật. Tôi cũng có nói là đá trên núi đâu:emoticon-0102-bigsm, chỉ vì nguyên tác không có chữ "bia" hay "mộ" nên không cho vào thôi.
Còn "trải rộng nỗi buồn" hay "trải đau buồn theo làn gió" cũng ok cả, thật ra từ "trải rộng" tôi vẫn không ưng, tại lúc đó ở cơ quan dịch vội để về, bí từ quá nên dùng đại thôi. Ý chính tôi muốn tranh luận với bác lúc nãy là "thả" nỗi buồn ra, chứ không phải "nén" nó lại như bác hiểu ở 2 post trên, vì воля trong trường hợp này có nghĩa là "tự do" đúng như ý bác dịch ở bài lần này, được dùng với nghĩa tương tự như "вольная борьба" (vật tự do) hay trong bài hát "Песня о Родине" có câu: "Я другой такой страны не знаю, где так вольно дышит человек" :emoticon-0116-evilg, chứ không phải với nghĩa "ý chí". Hihi, còn chuyện bay nhẹ hay lao mạnh thì... tùy phương tiện bay bác ạ:emoticon-0102-bigsm Cảm ơn bác nhiều! Post xong mới thấy bài của MU ở trên. Cảm ơn rất nhiều! Nên tớ bỏ đi 1 dòng nói là nguyên tác không có từ bia mộ. Và vote cho từ "bia" của bác Min. |
|
Trích:
TB: Thơ của USY cũng hay thật, nhưng "trải rộng" nỗi buồn ra để...làm gì nhỉ? đúng nghĩa đen vẫn là "buông" nó đi đâu thì đi chứ! :D[/QUOTE] Bài thơ này của Fet em thấy thật sự để dịch được rất khó, kể cả khi mình có vẻ như hiểu hết nghĩa các từ vựng. Chả thế mà người ta hay dùng từ "giải mã" khi dịch văn học. Hì. Nhưng mà công nhận bài thơ này buồn và sâu, làm sao mà đọc đi đọc lại nóng hết cả mặt. Cho phép em được bàn luận dăm ba câu với các anh chị với ạ.... Về xuất xứ thì đã rõ, Fet viết những vần thơ tang tóc, hướng tới một người tình đã khuất. Em đồng cảm với cách cảm bài thơ của bác minminixi (ồ, bao lâu nay em cứ đọc nick của bác là mixixipi :P), nhưng mà về phần từ vựng em thấy chị USY phân tích có lý. Em thử dịch nghĩa bài thơ theo ý chủ quan của em, mặc dù em nghĩ để hiểu được bài này phải đọc nhiều Fet thêm nữa, mà em thì chưa có điều kiện này. Tạm bỏ chữ Не избегай; rất đáng phải bàn thêm... em thử interpret bài thơ theo ý chủ quan của em nhé: ..... ; tôi không van lạy (van xin) những giọt nước mắt và cả nỗi đau thầm kín của con tim - tôi không muốn nén nỗi buồn của mình - tôi muốn cứ để mặc cho nỗi buồn dày vò tâm trí tôi... Và muốn nhắc đi nhắc lại rằng, yêu em. Đoạn 2 thì em hiểu giống bác Minminixi. Ở đây, em thấy, не молю không phải để được những giọt lệ và nỗi buồn mà là van xin van lạy ai, cái gì (vì có phủ định не đâm ra những giọt lệ và nỗi đau đó bị biến thành cách 2 - còn ko có phủ định thì sẽ là молю что-кого), còn nếu van xin để nhận được điều gì thì phải là молить о чем cơ. Còn cái ý хочу воли чему-кому thì cũng giống như дать волю кому thôi - cứ mặc cho chủ thể được tung hoành hi hi, ko đàn áp, ko kìm kẹp kiềm chế. Buồn thì cứ để buồn đi... Chính vì thế mà em cảm thấy, hình như, Не избегай; - không phải là câu tác giả nói với cô gái - cô ấy mất rồi, có chạy, có đi mất hay có trốn tránh thì cũng đã chạy và trốn tránh rồi. Phải chăng tác giả nói với bản thân? Phải chăng, tác giả nói với những giọt lệ và nỗi đau? - Ở đây em nghiêng về ý 1. Tự nhủ lòng: Chớ có trốn tránh, hãy đối mặt! Đối mặt với nỗi đau âm thầm của con tim, đối mặt với nước mắt. Vì thế tôi ko van lạy chúng làm gì. Nỗi buồn của tôi tôi cũng cứ để mặc cho buồn thả sức đi, không gồng người lên để trở thành người mạnh mẽ, ko át nỗi đau này bằng ý chí làm chi! - Ý trên em nảy ra, một phần nữa là em cũng thắc mắc cái dấu chấm phẩy đằng sau chữ Не избегай; Nếu nói với cô gái, hẳn là nên chấm than, hì. Đọc một loạt thơ khác của Fet trên mạng, em thấy dấu chấm phẩy cũng hay được dùng, như để tách một mệnh đề, và tách hẳn 1 ý ra khỏi những tứ còn lại... Tuy nhiên, em mong các anh chị được học kỹ về ngôn ngữ sẽ giải đáp cho em chỗ này. Ko hiểu trên mạng họ đánh lên có chính xác ko, và nếu chính xác thì cái chấm phẩy này có ý nghĩa gì không? - Em nghĩ cái từ "phi" đến.. của chị Nguyệt Vũ làm lạc mất không khí buồn và say mê của bài thơ. @Bác bình dị (nếu bác có ghé qua đây): Những bài thơ của Fet viết cho người yêu đã khuất bỗng khiến em nhớ đến những vần thơ tang tóc của nhà thơ Hung Petofi Sándor..., có những bài giống ghê, về mặt tinh thần: Nếu anh chưa yêu khi em sống trên đời, Bé con dễ thương tóc vàng óng ánh, Thì của em đây, trên giường chết lạnh Cả cuộc đời anh và trọn vẹn tình nồng Xin lỗi các anh chị, em nói lạc đề, Hic. |
Ôi chết, em đọc lại thấy em diễn đạt lủng củng quá :(
|
hi hi, ngẫm ra thì HoaPion viết "lủng củng" mà thể hiện rõ ý hơn. Tối hôm qua tôi vẫn nghĩ không có cách nào thể hiện ý tứ của hai câu đầu chăng? Tôi chợt nhớ cái bà Nga mà có lần AT giới thiệu, lục lại số của bà để hỏi. Thật kỳ lạ là bà ngẫm nghĩ và giải thích vòng vo hơn cả Pion, cuối cùng tôi đề nghị bà chỉ nói dẫn nghĩa bằng tiếng Nga riêng 4 câu đầu: bà nghĩ cả phút rồi nói gần như Pion, cũng là điều tôi cảm nhận nhưng không thể giải thích. Chắc là, chính tôi đã bị cái tư tưởng "sát ý bản gốc" nó chỉ đạo từ đầu nên không chịu nghĩ cái gì khác với "đừng trốn tránh" hay na ná với nó.
Bà ấy nói theo kiểu văn xuôi: anh ta tự nhủ mình đừng quên, và (hình bóng) cô gái cũng đừng đi mất (trốn khỏi) tâm hồn anh, vì anh nhớ đến cô không phải để (chính mình) đau xót khóc than, anh chấp nhận tất cả nỗi buồn đau ấy và muốn cứ nhắc mãi lời yêu.... Cái hay của bài này là dòng đầu và cuối, tôi chưa từng đọc nó gần đây nhưng hồi xưa đã nghe tụi Nga (một thằng bạn thân gốc Do thái) đọc lẩm nhẩm bài này cùng một số bài ngắn khác của Puskin. Dĩ nhiên bây giờ cảm nhận lại khác. Bà Nâtly tối qua cũng nhắc: mỗi người Nga đọc sẽ hiểu cái hay của bài này ở từng chỗ khác nhau. Trên mạng, những phân tích thật sự của bài này là không thể tìm ra, như có một ý kiến trên trang web của viện VH nga thì phải có nói: không có phân tích chuẩn cho riêng bài này. Cái kỳ cục nhất trong câu thơ của Fet như Pion lờ mờ cảm thấy là từ mệnh lệnh: đừng trốn! thay vì nói với cô thì anh ta cũng tự nói với mình, mà để dấu ; thì nó là tự nhủ - yêu cầu chứ không phải mệnh lệnh cho ai cả. Có lẽ thử ngẫm một phương án khác hẳn: Trốn đâu nữa; anh chẳng cầu xin Mặc lệ rơi và buốt nhói con tim Anh muốn mặc cho nỗi buồn cuộn sóng và nhắc mãi lời "anh yêu em" ... Tôi nói hình ảnh núi đá cho vui chứ không có ý nói tứ thơ của chị USY. Cảm nhận kiểu Nga cho thấy "đá hoa cương lạnh" nó còn buồn và rõ ràng hơn cả từ "bia mộ" trần trụi, và cái từ "chết" cuối cùng cũng thực sự khó dịch nhất. Nó nói cái chết ước vọng, ý là cho đến chết vẫn sẽ còn đau khổ về nàng... Cứ cảm nhận dù đúng hay sai, mới ngẫm bài này buồn thế nào. Nhưng nguy hiểm, nghĩ về thơ buồn thì chả làm được chút nào cái công việc đang ngập đầu vì cuối năm :D |
Chào các bạn, chưa bao giờ mình thấy chỉ một bài thơ cực ngắn thế này, mọi chữ nghĩa đều rất rõ ràng mà lại có những bàn luận vô cùng thú vị trong một không khí rất thi đàn như thế này:emoticon-0150-hands. Vì là người khơi mào ra bài thơ nên xin đáp lễ với các bạn vài lời cảm ơn.:emoticon-0155-flowe
Mình rất thích các cảm nhận rất thơ của minminixi, độ chính xác của chị USY và phân tích tiếng Nga cực chuẩn của Hoa Pion. Mình bỗng bật cười khi nhớ lại các thói quen của người Việt khi người Nga hỏi là không làm cái này nhé, thay vì lắc đầu nói không thì mình cứ đa và gật đầu, khiến họ không hiểu :emoticon-0102-bigsm. Riêng bà giáo dạy tiếng Nga thì biết điều đó nên ngoài cử chỉ bà còn nhìn vào ánh mắt để hiểu xem lũ SV của mình đồng tình hay phản đối. Vì vậy hoàn toàn nhất trí với lập luận sau của Thụy Anh Trích:
Trích:
Mình sẽ không hiểu được nỗi nhớ của những người yêu nhau nếu không một lần vô tình đọc được một tin nhắn là: anh nhớ em lắm, không hiểu làm sao ấy, anh chết mất. Hoặc: nếu không được gặp em anh sẽ phá nát Hà nội ra. Nghe ra có vẻ điên điên những quả thực là khi yêu có những người rất điên như vậy, bất kể đó là đàn ông hay đàn bà.:emoticon-0136-giggl Bản thân Fet là một người yêu mãnh liệt và đam mê. Khi nghe tin người yêu chết mà không có những hành động thái quá mới là lạ. Vì vậy khó mà dịch khác đi được. Nếu không dùng từ phi thì chị NV sẽ dùng từ lao đến thôi:emoticon-0155-flowe. Mình gọi nó là nỗi buồn gào xé và bất lực... Là một người làm thơ mình cũng hiểu thêm một điều là khi bài thơ còn ở bản thảo nó là của mình nhưng khi đã công bố nó là của bạn đọc bởi ngay cả khi đọc thơ tiếng Việt mỗi người cũng có những cảm nhận khác nhau với một bài thơ tùy theo tâm trạng, cấp độ độc giả và văn hóa đọc của mỗi người. Thẩm thấu bài thơ nhỏ này ở các góc độ khác nhau và chia sẻ của các bạn thật quý báu. Xin cảm ơn tất cả :emoticon-0150-hands :emoticon-0150-hands :emoticon-0150-hands |
| Giờ Hà Nội. Hiện tại là 20:31. |
Powered by: vBulletin v3.8.5 & Copyright © 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.
VBulletin ® is registered by www.nuocnga.net license.