|
Trích:
|
Trích:
Từ ngày vào NNN thường xuyên gặp các Bác USY, Tikva, Nina, Geo... Butgai học được rất nhiều, hôm offline SN NNN 3 tuổi, chỉ được gặp bác USY và bác Geo, mà cũng không nói chuyện được nhiều |
Trích:
Đợi anh, anh sẽ về Chỉ có điều rất đợi Đợi anh, khi buồn tủi (chưa thật vần) Lá vàng cơn mưa bay Đợi, qua tuyết rơi dày Đợi, cả hè nắng cháy Khi không ai đợi nổi (chưa thật vần) Họ đã quên hôm qua Đợi anh, khi phương xa Thư anh không về được Khi mọi người bỏ cuộc Chẳng ai cùng đợi anh Em ơi, em hãy đợi Em đừng nên nghe lời Của tất cả những người, Cho rằng không nên đợi. Dẫu mẹ già con dại Đã tin rằng mất anh, Hết kiên nhẫn bạn thân, Ngồi buồn bên đống lửa, Rượu nồng cùng nhau uống, (chưa vần) Tưởng nhớ linh hồn xanh… Riêng em, hãy đợi anh, Đừng vội vàng rượu viếng. Đợi anh về em nhé, Thần chết sẽ bỏ qua. Mặc ai không chờ ta, Sẽ cho rằng may mắn. Không hiểu sự thần thánh Của lòng em đợi chờ Giữa lửa đạn kẻ thù Đã cho anh sự sống Chỉ hai ta hiểu thấu Sao anh sống trở về: Đơn giản vì đợi chờ Vì riêng em đã đợi Tuy còn 1 số chỗ chưa thật vần, nhưng em luôn cố gắng để bài thơ có được nhịp điệu và vần điệu. Nhịp vần của em là 2-3, 4-1 (câu 4 vần với câu 1 ở khổ sau để kết nối các khổ) Và em luôn sử dụng nhịp vần này trong tất cả các bản dịch thơ 7 chữ, 8 chữ... Nhịp thơ 1-3, 2-4 cũng hay được dùng trong thơ Việt, nhưng khi bài thơ có tách từng khổ 4 câu thì em thích dùng nhịp 2-3, 4-1 hơn |
Trích:
Quả là Geo có nhầm, đang nói về bài "Tôi yêu em..." của Puskin, trong topic về Puskin, Geo lại viết nhầm sang bài thơ của Simonov, xin lỗi nhé. Geo vẫn nói tiếp về cái bài mà Geo bảo là "xin lưu ý nột chút" đó thôi. Trong bài đó hoàn toàn không thấy như Butgai viết: "Nhịp vần của em là 2-3, 4-1 (câu 4 vần với câu 1 ở khổ sau để kết nối các khổ). Và em luôn sử dụng nhịp vần này trong tất cả các bản dịch thơ 7 chữ, 8 chữ..." Còn về vần thơ tứ tuyệt, Geo không nhầm đâu. Người ta có thể gieo vần vào câu 2 và 4, hoặc vào câu 2 và 3. Ví như Bútgai từng làm sau đây: Ở trên đầu ánh mặt trời vàng cháy Dưới cánh buồm dòng nước ngọc xanh trong (2) Mà cánh buồm sôi sục đòi bão giông (3) Dường như có bình yên trong bão tố Như vậy là OK! Trong trường hợp đầu câu 1 và 3, còn trong trường hợp sau câu 1 và 4 mà vần được thì tuyệt, còn nếu không "người ta cũng không xem là trọng". Ý của Geo là thế thôi. Trong khổ tứ tuyệt trên đây Butgai cũng cho qua vần câu 1 và 4 đấy. Nhưng không sao, vần được 2 câu 2 và 3 là ổn rồi. |
Trích:
Nếu 1 vần với 4, rồi 4 lại vần với 1 ở khổ sau thì cả bài thơ sẽ chỉ có 1 vần!?... Đây cũng là cái mà Butgai nhận thấy các bản dịch của NNN thường mắc, mất vần giữa các khổ (câu 1 của khổ sau bị mất vần với câu 4 của khổ trước). Nó làm cho người đọc có cảm giác các khổ trong 1 bài thơ như là những bài thơ độc lập về vần điệu.:emoticon-0127-lipss |
Trích:
Thôi thì lấy 1 đoạn trong bài thơ vẫn nổi tiếng là hay của Vũ Cao để "soi" xem sao nhé: Bảy năm về trước em mười bảy Anh mới đôi mươi trẻ nhất làng (2) Xuân Dục, Đoài Đông hai cánh lúa Bữa thì anh tới, bữa em sang. (4) Lối ta đi giữa hai sườn núi Đôi ngọn nên làng gọi núi đôi (2) Em vẫn đùa anh: Sao khéo thế Núi chồng núi vợ đứng song đôi (4) Bỗng cuối mùa chiêm quân giặc tới Ngõ chùa cháy đỏ những thân cau (2) Mới ngỏ lời thôi đành lỗi hẹn Ai ngờ từ đó bặt tin nhau. (4) Anh vào bộ đội lên Đông Bắc... Hồ Dzếnh: Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé (1) Để lòng buồn anh dạo khắp trong sân (x) Ngó lên tay thuốc lá cháy lụi dần (x) Anh nói khẽ: "Gớm, sao mà nhớ thế!" (4) Xem thêm 1 đoạn nữa của Trần Hòa Bình: Thêm một lời dại dột Tức thì em bỏ đi (2) Thêm một chút lầm lỳ (3) Thế nào em cũng khóc Thêm một người thứ ba Chuyện tình đâm dang dở (2) Cứ thêm một lời hứa (3) Lại một lần khả nghi Nhận thêm một thiếp cưới Thấy mình lẻ loi hơn (2) Thêm một đêm trăng tròn (3) lại thấy mình đang khuyết... Chắc vần gieo như thế là được chứ? Riêng trường hợp nếu câu 2 và 3 để vần, trong thơ tứ tuyệt, thì nên có thêm vần câu 1 và 4 nữa. Như thế mới hay. Cũng có nhiều người gieo vần như thế cho cả bài, khi đó câu 4 khổ trước không cần bắt vần với câu 1 khổ sau. Cũng còn nhiều cách gieo vần nữa trong thơ Việt được chấp nhận... Gieo vần cầu kỳ nhất có lẽ là kiểu bắt các câu 1,2 và 4 vần với nhau. Kiểu này Tố Hữu hay làm. Trường hợp này càng không nên bắt câu 4 khổ trước vần câu 1 khổ sau. Vì nếu thế thì bài thơ ảm đạm quá (gần như độc vận). Xem 1 đoạn Nguyễn Nhược Pháp: Hôm nay đi chùa hương Hoa cỏ mờ hơi sương Cùng thầy mẹ em dậy Em vấn đầu soi gương Khăn nhỏ đuôi gà cao Em đeo dải yếm đào Quần lĩnh, áo the mói Tay cầm nón qiai thao. Mẹ cười: "Thầy nó trông Chưn đi đôi giép cong... Sự gieo vần câu 2-3, sau 4-5, 6-7, 8-9... và cứ thế cho đến hết bài (dù bài liền tù tì hay ngắt từng khổ 4 câu một) là một là trường hợp riêng, không nhất thiết áp dụng cho mọi bài thơ... Vì trong 1 tập thơ bài nào cũng gieo vần như thế thì đơn điệu quá. Có cả trường hợp gieo vần các câu 1-2, 3-4, 5-6, 7-8 ... đến hết bài nữa! Nghiên cứu cách gieo vần thơ thú vị lắm. Thực ra thì Geo cũng đã tìm hiểu sơ sơ trước khi viết cho Butgai đấy... Nhưng dù sao, ai cũng có lúc chủ quan mà. (Đây dù sao cũng là ý kiến rất riêng của Geo thôi). |
Trích:
Em đang nói về nhịp 2-3, 4-1 trong thơ thất ngôn thì bác lại dẫn chứng nhip 1-3, 2-4 Nói chung là cách gieo vần thì có nhiều. Và nó còn nhiều yếu tố về bằng trắc, vần giữa, ngắt câu, ngắt ý trong câu khi đọc.... và cả mạch thơ nữa để quyết định gieo vần ở đâu.... Thôi, có lẽ phải offline thì mới nói hết ý được Tuy nhiên, cách gieo vần thường phải thống nhất trong 1 bài thơ. (có những ngoại lệ, phá cách ... nhưng không phải lúc nào cũng áp dụng được) Em cũng đang định góp ý bài Cánh buồm của bác: Khổ 1 thì nhịp 2-3, 4-1; sang khổ 2 thì chỉ có câu 1 vần với câu 4 của khổ trước, còn lại hoàn toàn mất vần; đến khổ 3 thì lại nhịp 1-3, 2-4; nhưng cũng bị mất vần 1-3, chỉ còn lại 2-4 là hơi vần:emoticon-0127-lipss Nó đây ạ CÁNH BUỒM Thấp thoáng trắng cánh buồm đơn chiếc Trong mờ xanh sương sớm biển khơi; Buồm tìm chi ở chốn xa xôi? Bỏ lại gì nơi cố hương thân thiết?… (Nhịp 2-3, 1-4) Sóng cuồn cuộn trào dâng, gió rít, (Từ đây, bài thơ bị chuyển nhịp) Cột buồm cót két, ngả nghiêng... Ôi, hạnh phúc - buồm không chạy trốn, (có vẻ như vần với nhịp 1) Cũng không tha thiết kiếm tìm! (Có vẻ như vần với với nhịp 2) Dưới buồm luồng biếc trong như ngọc, (mất vần, và chuyển nhịp 1-3, 2-4) Trên buồm tia nắng rực tựa vàng... Nhưng nó sục sôi đòi bão tố, (mất vần) Dường như trong bão có bình an. Nó tương tự như bản dịch Gửi kornilov của bác USY mà em đã góp ý là không rõ dùng niêm luật nào |
Trích:
Trong số những người dịch bài ấy, theo Geo nhận xét, nếu ai "tạo" được đủ "vần" thì lại làm mất một phần "thơ". Bài ấy đối ý, đối lời chan chát từ trong nguyên tác, là thách thức cho mọi dịch giả. Bútgai "liếc" lại bài của bác Thúy Toàn xem, cả bài thơ bác ấy chỉ tạo được độc 1 cặp vần! Geo cũng từng bảo không phải bản dịch nào của bác ấy cũng là "đỉnh" là vì vậy. Với bài này Geo đã cố hết sức, nhưng cũng chỉ được bằng ấy. Đọc có xuôi tai không là một nhẽ. Có phản ảnh được tinh thần của nguyên tác không, lại là một nhẽ nữa. Xin nhắc lại, ở bài này Geo đã sử dụng loại "vần rất tương đối", ví dụ Geo tam bằng lòng với cặp "vàng - an". So với cặp "không - yên" của bác TT, dù sao cũng "ổn" hơn chút xíu? Trong bài này Geo dụng công phản ánh cái thế đối đến từng câu từng chữ của nguyên tác, nên "vần" bị loại sang hàng thứ. Ví dụ Dưới buồm làn biếc trong như ngọc Trên buồm tia nắng rực tựa vàng Thôi vài lời mạo muội thế, Geo biết sức mình cũng chỉ đến thế, không làm hơn được. Còn trong 1 bài thơ (Việt), không nhất thiết phải thống nhất cách gieo vần. Sự chuyển nhịp cũng thường được sử dụng rất thành công. Nhiều nhà thơ lớn đã làm thế.:emoticon-0150-hands Bài này chắc bị Nina "hot" sang chỗ khác thôi. Geo chuồn trước sang bên Lermontov đây. |
NẾU CUỘC ĐỜI ĐẢO ĐIÊN
Dư luận đang thực sự bức xúc về một số vụ “thả” và “bắt” xảy ra trong thời gian qua. Geo xin post bài thơ của Puskin làm từ gần 200 năm trước, với hy vọng chúng ta vững tin hơn ”Ngày buồn biết dằn lòng lại - Niềm vui sẽ đến tiếp sau…”
<table><tr><td valign="top"> * * * Если жизнь тебя обманет, Не печалься, не сердись! В день уныния смирись: День веселья, верь, настанет. Сердце в будущем живет; Настоящее уныло: Все мгновенно, все пройдет; Что пройдет, то будет мило. 1825 </td><td valign="top"> * * * Nếu bị cuộc đời lừa dối, Bạn ơi, đừng hận, đừng sầu! Ngày buồn biết dằn lòng lại: Ngày vui sẽ đến tiếp sau! Trái tim sống ở tương lai; Hiện tại dẫu buồn, hãy nhớ: Mọi ưu phiền sẽ thoảng qua, Qua rồi - hết sầu hết khổ! 1825 Geo dịch </td></tr></table> * * * Nếu cuộc đời đảo điên Xin chớ buồn, chớ hận Sống qua ngày ưu phiền Là ngày vui lại đến. Tim sống vì tương lai Hiện tại dù u uất Sự đời là thoáng chốc Qua rồi – thành thân thương. Huyền Anh dịch. * * * Nếu cuộc đời lừa anh Xin đừng buồn, cứ đợi Cứ gắng chịu ngày buồn Rồi ngày vui sẽ tới. Ta sống bằng tương lai Hiện tại buồn ủ dột Không có gì lâu bền Điều gì tốt sẽ tốt. Thái Bá Tân dịch. * * * Nếu như có ngày đời lừa dối Đừng u sầu, oán trách, giận hờn! Ngày khổ đau gắng sống tĩnh tâm Và hãy tin: ngày vui sẽ tới. Trái tim luôn sống trong chờ đợi Cái hôm nay dẫu thảm trăm đường Thời thấm thoát, qua mau mọi chuyện. Mà chuyện qua rồi lại dễ thương. Văn Khôi dịch |
Em cũng xin ... dịch bậy mấy dòng nhé
<table> <tr> <td valid ="top"> -------------------------------- Если жизнь тебя обманет, Не печалься, не сердись! В день уныния смирись: День веселья, верь, настанет. Сердце в будущем живет; Настоящее уныло: Все мгновенно, все пройдет; Что пройдет, то будет мило. 1825 </td> <td valid ="top"> ------------------------------------------- Nếu cuộc đời có lừa dối bạn, Thì chớ buồn, chớ giận dữ bạn ơi! Hãy nhẫn nhục trong ngày không may mắn Và hãy tin - ngày vui sẽ đến thôi! Để trái tim sống trong tương lai nhé; Vì hiện tại đang buồn nản, nhưng mà: Chẳng có gì vĩnh viễn, mọi sự sẽ đi qua Cái gì đi qua thì sẽ thành đáng mến. 1825 </td> </tr> </table> |
Các bác ơi, em vừa phát hiện 1 bản dịch của Cụ Tế Hanh, dịch bài Bạn ơi, đã đến lúc rồi của "cụ kỵ kỵ" Pushkin thế này có chết không chứ. Bao nhiêu người đã theo cách dịch này của Tế Hanh để hiểu đây là 1 bài thơ tình???
<table><tr><td valign="top"> Пора, мой друг, пора Пора, мой друг, пора! Покоя сердца просит - Летят за днями дни, и каждый час уносит Частичку бытия, а мы с тобой вдвоём Предполагаем жить, и глядь - как раз - умрем. На свете счастья нет, но есть покой и воля. Давно завидная мечтается мне доля - Давно, усталый раб, замыслил я побег В обитель дальную трудов и чистых нег. </td><td valign="top"><font size="3"> Em ơi đã đến lúc rồi (Người dịch: Tế Hanh) Em ơi đã đến lúc rồi Tim anh mong sống một đời yên thân Ngày ngày tiếp nối bay dần Mỗi ngày đem mất một phần đời ta Hai ta đang sống đây mà... Nhưng như đã chết, thân ra bụi rồi Có đâu hạnh phúc em ơi Còn chăng yên tĩnh và đời tự do Từ lâu anh chỉ trông chờ Như người kiệt sức, mong chờ thoát thân Kiếm nơi yên ổn làm ăn Với bao tình cảm trong ngần chở che </td></tr></table> Pushkin viết bài thơ trên cho một người bạn quí tộc (lưu ý chữ мой друг: bạn nam, giống đực, chứ không phải là Em, giống cái như Tế Hanh hiểu và dịch). Người bạn này đã bị bắt trong vụ Nổi dậy Tháng Chạp, cuộc nổi dậy mà ông ta cho là đấu tranh vì Hạnh Phúc. Vì thế nên mới có câu: На свете счастья нет, но есть покой и воля. Hạnh phúc (trên thế gian này) có đâu, nhưng bình yên và tự do là có thực. (Ông bạn đã bị bắt và kết án, mất tự do và bình yên) Xin dịch lại cho đúng tinh thần nguyên tác <table><tr><td valign="top"> Пора, мой друг, пора Пора, мой друг, пора! Покоя сердца просит - Летят за днями дни, и каждый час уносит Частичку бытия, а мы с тобой вдвоём Предполагаем жить, и глядь - как раз - умрем. На свете счастья нет, но есть покой и воля. Давно завидная мечтается мне доля - Давно, усталый раб, замыслил я побег В обитель дальную трудов и чистых нег. </td><td valign="top"><font size="3"> Bạn ơi, đã đến lúc Bạn ơi, đến lúc, con tim ta mong mỏi sự bình yên Ngày nối tiếp ngày, mỗi khắc giờ lại lấy đi thêm Một phần cuộc sống Cả bạn và tôi Cùng đang sống đó Nhưng chỉ ngoảnh lại là đã lìa trần Hạnh phúc có đâu nhưng bình yên và tự do là có thực Đã từ rất lâu Trong ta thầm ao ước Đã lâu lắm rồi, kẻ nô bộc mệt nhoài này, đã thoáng nghĩ đến điều vượt ngục Đến nơi xa xôi, để sống yên bình, và hồn được chở che </td></tr></table> Em chơi thể tự do cho nó lạ kiểu 1 chút, thú thực là thể thơ này em không quen nên tự mình đọc cũng đã thấy "sao sao". Các bác hỗ trợ đi |
Em lại thử "lục bát" phát nữa. Cũng là thể em ít dùng khi dịch thơ Nga.
<table><tr><td valign="top"> Пора, мой друг, пора Пора, мой друг, пора! Покоя сердца просит - Летят за днями дни, и каждый час уносит Частичку бытия, а мы с тобой вдвоём Предполагаем жить, и глядь - как раз - умрем. На свете счастья нет, но есть покой и воля. Давно завидная мечтается мне доля - Давно, усталый раб, замыслил я побег В обитель дальную трудов и чистых нег. </td><td valign="top"><font size="3"> Bạn ơi đã đến lúc Bạn ơi, đã đến lúc rồi, Con tim mong mỏi cuộc đời bình yên Hết ngày qua lại đến đêm, Mỗi giờ khắc lấy đi thêm một phần Cuộc đời và sự an bình Bạn, tôi cùng sống muôn phần ấm êm Nhưng rồi thử ngoảnh lại xem Chỉ trong chớp mắt đã lên thiên đàng Hạnh phúc nào ở thế gian! Tự do hiện hữu, bình an đi cùng Đã lâu ta nghĩ mông lung Trong đầu luôn có ước mong vô ngần Và kẻ mệt mỏi bần hàn Đã thoáng nghĩ đến thoát thân cho rồi Đến nơi nào đó xa xôi Miệt mài lao động vui đời bình yên </td></tr></table> |
Cụ Tế Hanh dịch qua bản Pháp văn và thường có những sai sót về nghĩa so với bản gốc. Với bài này, phát hiện của Butgai là rất chính xác.
<table><tr><td valign="top"> Пора, мой друг, пора Пора, мой друг, пора! Покоя сердца просит - Летят за днями дни, и каждый час уносит Частичку бытия, а мы с тобой вдвоём Предполагаем жить, и глядь - как раз - умрем. На свете счастья нет, но есть покой и воля. Давно завидная мечтается мне доля - Давно, усталый раб, замыслил я побег В обитель дальную трудов и чистых нег. </td><td valign="top">ĐÃ ĐẾN LÚC, BẠN ƠI, ĐẾN LÚC Đã đến lúc, bạn ơi, đến lúc Trái tim ta đòi được bình an - Ngày lại ngày trôi không lặp lại Giờ mỗi giờ qua - một mảnh đời tan. Anh và tôi dẫu đang tồn tại, Nhưng, loáng thôi, sẽ giã biệt trần gian. Hạnh phúc có đâu nơi trần thế, Nhưng bình tâm, ý chí còn đây. Đã từ lâu tôi hằng khao khát Điều tuyệt vời sẽ đến - một vận may. Đã từ lâu, kẻ nô lệ mỏi mòn này, Vẫn nung nấu có ngày đào tẩu Đến xứ sở xa xôi, nương náu Giữa cần lao, trong sạch, ngọt ngào… </td></tr></table> |
Trích:
Пора, мой друг, пора! покоя сердце просит — Летят за днями дни, и каждый час уносит Частичку бытия, а мы с тобой вдвоем Предполагаем жить, и глядь — как раз умрем. На свете счастья нет, но есть покой и воля. Давно завидная мечтается мне доля — Давно, усталый раб, замыслил я побег В обитель дальную трудов и чистых нег. |
Cảm ơn Nina, hôm qua mình cũng đọc và suy luận mãi không tài nào hiểu được ý mấy câu đầu, chả biết là cái gì просит cả, nay thì đã rõ hơn rồi.
|
Trích:
|
ЗИМНИЙ ВЕЧЕР
Буря мглою небо кроет, Вихри снежные крутя; То, как зверь, она завоет, То заплачет, как дитя, То по кровле обветшалой Вдруг соломой зашумит, То, как путник запоздалый, К нам в окошко застучит. Наша ветхая лачужка И печальна и темна. Что же ты, моя старушка, Приумолкла у окна? Или бури завываньем Ты, мой друг, утомлена, Или дремлешь под жужжаньем Своего веретена? Выпьем, добрая подружка Бедной юности моей, Выпьем с горя; где же кружка? Сердцу будет веселей. Спой мне песню, как синица Тихо за морем жила; Спой мне песню, как девица За водой поутру шла. Буря мглою небо кроет, Вихри снежные крутя; То, как зверь, она завоет, То заплачет, как дитя. Выпьем, добрая подружка Бедной юности моей, Выпьем с горя; где же кружка? Сердцу будет веселей. CHIỀU ĐÔNG Thơ: Puskin Dịch thơ: Bằng Việt Đầy trời bão nổi sa mù Sâu xoáy từng cơn lốc tuyết Lúc như thú rừng gầm thét Lúc oà tiếng khóc trẻ thơ Lúc trên mái nhà cổ sơ Lay lắt tầng tranh than thở Lúc đập gấp vào cửa sổ Như người khách chậm đường xa. Nỗi buồn tăm tối bao la Phủ kín gian nhà dột nát. U già ơi, sao héo hắt, Sao u chẳng nói nên lời? Hay tiếng thở than ngoài trời Day dứt làm u mệt lả? Hay guồng sợi quay rời rã Rầm rì ru u ngủ quên? U già của tuổi thơ con Bạn của đời con cực khổ Uống đi u vài ngụm nhỏ Trái tim có bớt ưu phiền? U hát con nghe bài hát Về con chim biển bình yên U hát con nghe bài hát Cô em quẩy nước dịu hiền… Đầy trời bão nổi sa mù Sâu xoáy từng cơn lốc tuyết Lúc như thú rừng gầm thét Lúc oà tiếng khóc trẻ thơ. Rượu đâu rồi? Uống đi u, Bạn của đời con cực khổ Uống đi u vài ngụm nhỏ Trái tim có bớt ưu phiền? |
<table><tr><td valign="top"> ЗИМНИЙ ВЕЧЕР
Буря мглою небо кроет, Вихри снежные крутя; То, как зверь, она завоет, То заплачет, как дитя, То по кровле обветшалой Вдруг соломой зашумит, То, как путник запоздалый, К нам в окошко застучит. Наша ветхая лачужка И печальна и темна. Что же ты, моя старушка, Приумолкла у окна? Или бури завываньем Ты, мой друг, утомлена, Или дремлешь под жужжаньем Своего веретена? Выпьем, добрая подружка Бедной юности моей, Выпьем с горя; где же кружка? Сердцу будет веселей. Спой мне песню, как синица Тихо за морем жила; Спой мне песню, как девица За водой поутру шла. Буря мглою небо кроет, Вихри снежные крутя; То, как зверь, она завоет, То заплачет, как дитя. Выпьем, добрая подружка Бедной юности моей, Выпьем с горя; где же кружка? Сердцу будет веселей. 1825 </td><td valign="top"> CHIỀU ĐÔNG Trời tối sầm trong bão, Lốc tuyết cuốn mịt mùng; Lúc gầm như thú dữ, Lúc như trẻ khóc ròng, Lúc trên mái rệu rã Tiếng cọng tranh trở mình, Lúc như khách bộ hành Nhỡ độ đường, gõ cửa... Túp lều tranh xác xơ Buồn thảm và u tối, Sao vậy, mẹ già ơi (1), Tựa song, Người chẳng nói? Hay tiếng gào bão dông Đã làm Người mệt mỏi, Hay tiếng sa quay ròng Ru ngủ Người, có phải? Ta uống nào, mẹ ơi - Bạn vàng thời thơ cực, Đưa con, chén mẹ đâu? Uống cho vui lên chút. Hát con nghe bài hát Về chim nhạn biển xanh, Về cô em kín nước Mỗi buổi sớm mai lành. Trời tối sầm trong bão, Lốc tuyết cuốn mịt mùng; Lúc gầm như thú dữ, Lúc như trẻ khóc ròng. Ta uống nào, mẹ ơi - Bạn vàng thời thơ cực, Đưa con, chén mẹ đâu? Uống cho vui lên chút! 1825 ––––––––––– 1 Chỉ bà Ariôna Rôđiônôvna - nhũ mẫu của Puskin. Bà đã theo Puskin tới sống tại làng Mikhailôpxkôie, nơi nhà thơ bị đầy ải lần thứ hai (1824-1825). </td></tr></table> |
Cám ơn bác Geo về bản dịch và về dòng chú thích (..chỉ bà nhũ mẫu của Pushkin...).
Theo Butgai được biết thì ở VN hồi trước người ta dùng từ Vú để gọi Nhũ mẫu. Đọc bản của bác BV mà không có chú thích, em cứ nghĩ là Pushkin nói với mẹ mình. Dùng từ U Nghe có vẻ Việt hóa, nhưng không hợp thì phải... |
Trích:
|
Đành rằng là vẫn nghe được nhưng từ U để chỉ những bà mẹ già nói chung một cách thân mật, kiểu như Bầm trong "Bầm ơi" mà không nói lên được quan hệ với người gọi. Nếu dùng từ Vú (già) hay nhũ mẫu thì người ta hiểu ngay là ... Osin :emoticon-0102-bigsm mà cho mình bú hồi nhỏ.:emoticon-0102-bigsm
|
Trích:
Đó là lý do Geo vẫn dùng chữ "Mẹ" khi Puskin viết về Mẹ Nuôi của mình với tình cảm thật xúc động. |
Hehe, các bác cứ nhè lúc em bận mà thi nhau dịch thế này :). Thôi thì em đi sau vậy
<table> <tr> <td valid= "top"> Пора, мой друг, пора ---------------------------------- Пора, мой друг, пора! Покоя сердцe просит - Летят за днями дни, и каждый час уносит Частичку бытия, а мы с тобой вдвоём Предполагаем жить, и глядь - как раз - умрем. На свете счастья нет, но есть покой и воля. Давно завидная мечтается мне доля - Давно, усталый раб, замыслил я побег В обитель дальную трудов и чистых нег. </td> <td valid= "top"> Đã đến lúc rồi, bạn tôi thân mến! ------------------------------------------ Đã đến lúc rồi, bạn tôi thân mến! Con tim ta mong đợi chút bình an Tháng ngày bay qua tất bật vội vàng Mỗi một giờ lại đem đi chút ít Một phần của cuộc đời này vậy Mà hai chúng ta - anh với tôi Nghĩ rằng đang được sống trên đời Nhưng nhìn kìa - chúng ta đang chết. Trên đời này chẳng có đâu hạnh phúc nhưng có bình yên, và có tự do. Đã từ lâu tôi vẫn ước mơ Một số phận bao khát khao trông đợi Như kẻ nô lệ xiết bao mệt mỏi Tôi mơ rằng thoát khỏi chốn lầm than Tới tu viện xa - chốn ngai vàng của lao động và nghỉ ngơi trong sáng. </td> </tr> </table> |
Xin góp với các bác 1 bài thơ của Puskin do nhà thơ Tế Hanh dịch :emoticon-0100-smile. Nhân đây các bác cho BZ được hỏi "Tiếng hát Gruzi" là như thế nào ạ?
Em ơi, Em đừng hát Em ơi! Em đừng hát Những tiếng hát Gruzi. Vị chay cay nhắc lại Một bờ bên kia, một đời bên kia. Nghe giọng em ta nhớ Một đêm trên cánh đồng Dưới ánh trắng trong Một người con gái xa xăm đau khổ. Cái bóng ấy đáng thương và bất hạnh Mỗi lần thấy em ta quên đi Nhưng khi nghe tiếng em hát Hình ảnh kia lại hiện về. Em ơi! Em đừng hát Những tiếng hát Gruzi Vị chua cay nhắc lại Một bờ bên kua, một đời bên kia. Tế Hanh dịch |
Bản dịch của bài thơ trên đã được post ở bài đầu tiên của chủ đề này BZ à
http://diendan.nuocnga.net/showpost....09&postcount=1 (Hoàng Trung Thông dịch) http://diendan.nuocnga.net/showpost....11&postcount=3 (Tykva dịch) http://diendan.nuocnga.net/showpost....95&postcount=5 (Nina dịch) http://diendan.nuocnga.net/showpost....7&postcount=64 (Butgai dịch) Chả biết em có bỏ sót ai không, mong các bác bổ sung thêm Còn "Tiếng hát Gruzi" thì vốn là "những bài hát Gruzia", BZ à :) |
<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Дар напрасный, дар случайный </font></font></b>
Дар напрасный, дар случайный, Жизнь, зачем ты мне дана? Иль зачем судьбою тайной, Ты на казнь осуждена? Кто меня враждебной властью Из ничтожества воззвал, Душу мне наполнил страстью Ум сомненьем взволновал? Цели нет передо мною: Сердце пусто, празден ум, И томит меня тоскою Однозвучный жизни шум. <i>Pushkin</i> <b>Я думал, сердце позабыло...</b> Я думал, сердце позабыло Способность легкую страдать, Я говорил: тому, что было, Уж не бывать! уж не бывать! Прошли восторги, и печали, И легковерные мечты..... Но вот опять затрепетали Пред мощной властью красоты. <i>Pushkin 1835</i> </td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Món quà tình cờ và vô nghĩa </font></font></b> Như món quà tình cờ và vô nghĩa, Cuộc sống ơi, sao lại đến với tôi? Để làm gì những bí ẩn cuộc đời, Liệu ngươi có bị đem ra phát xét? Ai đã bằng quyền uy thù ác Gọi tôi lên từ cõi hư vô, Rót vào hồn tôi một nỗi đam mê Khuấy hoài nghi trong tâm tôi như thế? Trước mắt tôi mục tiêu không hề có: Tim rỗng không, trí óc mù mờ, Khiến tôi sống trong buồn bã thẫn thờ Với âm thanh của cuộc đời đơn điệu. <i>Butgai</i> <b>Trái tim tôi tưởng đã quên...</b> Tôi vẫn nghĩ, tim đã quên rồi Đã có thể dễ dàng chịu nổi, Những gì đã qua, tôi vẫn nói, Chẳng bao giờ lặp lại nữa đâu! Đã qua rồi vui sướng, buồn đau, Và cả những mộng mơ khờ dại… Nhưng sao bỗng lòng còn run rẩy Trước quyền uy sắc đẹp vô biên. <i>Butgai</i> </td></tr></table> |
<table> <tr> <td valid = "top">
----------------------------------- Пушкин Дар напрасный, дар случайный, Жизнь, зачем ты мне дана? Иль зачем судьбою тайной, Ты на казнь осуждена? Кто меня враждебной властью Из ничтожества воззвал, Душу мне наполнил страстью Ум сомненьем взволновал? Цели нет передо мною: Сердце пусто, празден ум, И томит меня тоскою Однозвучный жизни шум. </td> <td valid = "top"> ---------------------------------------- Pushkin Cuộc đời hỡi, ai tặng ngươi cho ta? Một món quà bâng quơ vô nghĩa lý Hay số phận bí ẩn nào cố ý Đã xử ngươi phải chịu án tử hình? Ai đã dùng quyền uy độc ác, Nâng ta lên từ chỗ chẳng là gì Rót vào tâm hồn ta bao say đắm Làm trí óc ta hồi hộp bởi hoài nghi? Đường ta đi không biết đâu bờ bến Trái tim rỗng không, trí óc biếng lười Ta bị đày đọa bởi nỗi buồn vô tận Những tiếng ồn đơn điệu của cuộc đời. </td> </tr> </table> |
Có người đề nghi Geo dịch lại "Tôi yêu em" sao cho "thật trần trụi gần nguyên tác" có thể được. Biết là công việc quá khó, khi đã có bản dịch được coi là rất thành công của dịch giả Thúy Toàn. Nhưng cũng thử đưa ra 1 phương án xem sao. Rất mong nhận được sự góp ý của mọi người.
Bản gốc có đặc điểm là rất nghèo mỹ từ (có thể nói là không có), chỉ có vài danh từ, không hề có hình ảnh nào - đúng là lối thơ "trần trụi"... <table><tr><td valign="top"> * * * Я вас любил: любовь еще, быть может, В душе моей угасла не совсем; Но пусть она вас больше не тревожит; Я не хочу печалить вас ничем. Я вас любил безмолвно, безнадежно, То робостью, то ревностью томим; Я вас любил так искренно, так нежно, Как дай вам Бог любимой быть другим </td><td valign="top"> * * * Tôi yêu Em: tình yêu, có lẽ, Vẫn chưa tắt hẳn trong lòng; Nhưng để Em thêm day dứt thì không; Tôi chẳng muốn Em buồn vì mọi nhẽ. Tôi yêu Em lặng thầm, vô vọng thế, Bị giày vò - khi nhút nhát, khi ghen; Tôi đã yêu dịu dàng, chân thật, ơi Em - Có Trời thấu, ai yêu Em vậy nữa. </td></tr></table> |
Vẫn là câu cuối cùng - khó hiểu và khó dịch nhất. Qua sự góp ý của 1 độc giả, Geo đưa thêm 1 phương án dịch "Tôi yêu em" sau đây. Cũng xin nói thêm, một người bạn khác lại cho 1 lời khuyên: với Tôi yêu em, Mùa hè rớt, Mùa lá rụng, tốt nhất "ông" nên tránh xa. Chúng đã có "ngưỡng" và không ai vượt qua nổi đâu, trừ khi có một nhà thơ kiêm dịch giả nào thật "lớn". Tôi biết bạn tôi khuyên chân thành. Nhưng đã chót đâm lao rồi, nên cứ trưng ra trong vườn nhà NNN như kiểu Butgai bảo "vườn ta ta cứ leo...":
* * * Tôi đã yêu Em: tình yêu, có lẽ, Vẫn còn chưa tắt hẳn trong lòng; Nhưng để Em thêm day dứt thì không, Tôi chẳng muốn Em buồn vì mọi nhẽ. Tôi đã yêu Em lặng thầm, vô vọng thế, Lúc nhút nhát, khi ghen tuông - dằn vặt khôn nguôi ; Yêu dịu dàng, say đắm tự lòng tôi - Lạy Trời có ai cũng yêu Em đến vậy. |
Tinh thần của bác Geo là đúng đắn. Cứ như lời khuyên của bạn bác thì làm sao ngày xưa ta thắng đuợc Pháp, Nhật, Mỹ... Cứ nhìn phương tiện chiến tranh của nó là đã sợ rồi. Mỗi một bản dịch đúng và hay đều có chỗ đứng của nó trong lòng một đối tượng độc giả nhất định. Và cái quan trọng nhất: mình dịch cho mình. Chừng nào mình còn chưa hài lòng, mình còn chỉnh sửa và tìm tòi. Chẳng có gì là bất biến và chẳng có tượng đài nào là bất khả thay thế.
|
Hưởng ứng tinh thần đúng đắn của bác Geo, Butgai em lại đánh tay lái với bản dịch lại bài thơ mà bác Hungmgmi đã post đầu tiên trong topic này với bản dịch của Thúy Toàn
<table><tr><td valign="top"> ТЫ И ВЫ Пустое вы сердечным ты Она, обмолвясь, заменила И все счастливые мечты В душе влюбленной возбудила. Пред ней задумчиво стою, Свести очей с нее нет силы; И говорю ей: как вы милы! И мыслю: как тебя люблю! </td><td valign="top"> Ngài và Anh Từ Ngài trống rỗng thành Anh gần gũi Nàng buột miệng thay đổi tự bao giờ Và tất thảy niềm hạnh phúc ước mơ Trong tâm hồn yêu bỗng bừng thức dậy Trước mặt nàng trầm ngâm tôi đứng Chẳng thể nào rời mắt khỏi nàng Và tôi nói: "Cô thật dịu dàng!" Mà trong lòng: "Anh yêu em quá!" </td></tr></table> |
Khi nói vê Pushkin, người ta thường nghĩ đến một nhà thơ. Điều đó đúng thôi, một nhà thơ tuyệt vời. Nhưng Pushkin còn là một nhà soạn kịch cũng rất tài năng. "Boris Godunov" là một bằng chứng rực rỡ nhất. Nhưng hôm nay Nina muốn nói đến tác phẩm "Những bi kịch nhỏ" (Маленькие трагедии) của Pushkin...
"Những bi kịch nhỏ" (Маленькие трагедии) gồm có 4 vở kịch thơ: "Скупой рыцарь", "Моцарт и Сальери", "Каменный гость" và "Пир во время чумы". Đúng là những bi kịch nhỏ - nhưng đó là nói dung lượng ngắn, chứ không phải chiều sâu của những bi kịch đó... Trong bài viết ngắn này, Nina không có ý định viết nhiều về các bi kịch, mà chỉ muốn viết về ... một chút cảm xúc của mình với vở "Mozart và Salieri". Thực tế có phải Salieri đầu độc Mozart không? Đến giờ vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng. Tuy nhiên, trong "Mozart và Salieri" Pushkin đã trình bày một cách thuyết phục đến nỗi hầu như độc giả ai cũng tin vào điều đó... Sự thật văn học đã vượt lên sự thực lịch sử ... Có phải khán giả Nga yêu Mozart một phần qua Pushkin không ?... Tất nhiên em không dám nghĩ đến chuyện dịch vở kịch thơ này - nó quá đồ sộ vơi em. Chỉ xin giới thiệu mấy dòng cuối cùng - đó là lời thoại của Salieri sau khi đã bỏ thuốc độc vào ly rượu của Mozart Сальери Ты заснешь Надолго, Моцарт! Но ужель он прав, И я не гений? Гений и злодейство Две вещи несовместные. Неправда: А Бонаротти? Или это сказка Тупой, бессмысленной толпы — и не был Убийцею создатель Ватикана? Salieri À, Mozart, anh sẽ ngủ thật lâu! Nhưng không nhẽ anh ta nói đúng Và ta không phải thiên tài? Vì tội ác Và thiên tài không thể đi chung. Ồ không: còn Bonarotti? Hay đó chỉ là lời đồn đại Của đám đông ngu ngốc không biết nghĩ - Và họa sĩ tạo nên Vatican Hoàn toàn không phải kẻ giết người? |
tôi yêu em _ 1 bài thơ hay của puskin ...
tôi yêu em
Tôi yêu em : đến nay chừng có thể Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai; Nhưng không để em bận lòng thêm nữa’ Hay hồn em phải gợn sóng u hoài. Tôi yêu em âm thầm, không hi vọng’ Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen, Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm’ Cầu em được người tình như tôi đã yêu em. Puskin |
Trích:
Tôi là người yêu thơ, yêu tiếng Nga và yêu thơ Nga nhất là thơ Pushkin, Lermontov, Exenhin bằng chính tiếng Nga. Một lần nọ, nhà thơ Hoàng Khoát hiện đang công tác ở Vietnamnet sau khi nghe tôi đọc và giải thích một số thơ bằng tiếng Nga, nói với tôi: - Cô giáo dạy văn em không đồng tình với câu dịch của dịch giả Thúy Toàn “Khi rụt rè, khi hậm hực lòng ghen”, anh có thể cho em biết nguyên văn câu ấy trong tiếng Nga như thế nào? - Trời ơi, tôi thốt lên, chữ “томим” trong tiếng Nga là một tính động từ ngắn đuôi nghĩa là anh mệt lả, anh bị giằng xé đến kiệt sức bởi…có thể dịch là “Ngại ngần, ghen tuông từng vắt anh kiệt sức” chứ nếu dịch là “hậm hực lòng ghen” thì xin lỗi chưa đúng tầm (chưa dám nói là hạ thấp) một thi tài và hơn nữa một thiên tài thơ tầm mọi thời đại. - Thế theo anh, dịch như thế nào? - Được để anh thử dịch theo sát nghĩa hơn, và tôi viết lại bản dịch nhanh của mình cho nhà thơ Hoàng Khoát. “THƯỞ YÊU EM Có một thời anh đã trót yêu em Dường lửa tình yêu trong tim chưa tắt Chỉ muốn giữ cho hồn em trong vắt Anh lặng chôn tình riêng ấy trong lòng Cô đơn nỗi buồn, vô vọng niềm mong Nghiệt ngã ghen tuông từng vắt anh kiệt sức Tình đằm thắm, tình chân thành day dứt Cầu chúa cho em người tình, yêu như chính tình anh” Nhà thơ Hoàng Khoát khen hay và theo anh thì anh đã đọc bản dịch này cho nhiều người và được cho là dịch được. Đó là chuyện của nhiều năm trước. Giờ đây trên diễn đàn này, tôi muốn cùng các bạn nói về vấn đề này sâu hơn. Về dịch thuật, người Pháp nói câu: “dịch là phản” kể cũng hơi quá đáng. Tuy nhiên mỗi ngôn ngữ có cách diễn đạt khác nhau bởi vậy theo tôi: “Dịch là cô gái, đẹp thì không trung thành mà trung thành thì không đẹp” và trong dịch thuật bao giờ chúng ta cũng nên đặt lên hàng đầu ba chữ Đ: ĐÚNG, ĐẠT, ĐẸP. Về bài thơ “Anhyêu em” của Pushkin chúng ta cũng bình tĩnh xem xét kỹ lại bản dịch của Thúy Toàn đã được đưa vào sách giáo khoa và giảng dạy nhiều năm và nhiều nhiều thế hệ học sinh chúng ta đã đọc và thuộc. Cũng phải công nhận bản dịch của dịch giả Thúy Toàn đẹp, khá đạt nhưng có chỗ chưa đúng. Tôi xin tạm dịch nghĩa nhé: ANH ĐÃ TỪNG YÊU EM (động từ thời quá khứ chưa hoàn thành nghĩa là đã từng yêu, nếu dịch là ANH YÊU EM thì hoàn toàn mang sắc thái khác, ta thấy các bản dịch tiếng Anh ở dưới đều dùng I LOVED YOU chứ không dùng I LOVE YOU- rất tiếc các dịch giả của ta đều dịch ANH YÊU EM làm mờ đi thầm ý của nhà thơ. Nếu muôn dịch sát nghĩa tôi xin đề nghị dịch là TỪNG YÊU EM, hoặc THƯỞ YÊU EM như tôi dịch ở trên, vừa gọn, vừa chuẩn ngữ pháp - đúng với tinh thần bài thơ. Riêng tôi dịch thoát là TÌNH ANH ) Anh đã từng (cần nói là các động từ ở đây đều là quá khứ nên dịch là đã từng, hoặc từng thì chính xác hơn) yêu em (chữ вас tác giả dùng cho người cao quý, bình thường thì người ta dùng "я тебя люблю "- Theo các nhà ngôn ngữ thì thời Puskin người ta dùng như thế kiểu Ta yêu Nàng tạm tương đương trong tiếng Việt, nếu dịch là em thì nên viết hoa “Em” để tỏ lòng tôn kính như người ở bậc được ngưỡng vọng chứ không đơn thuần “em” như một người tình bình thường) tình yêu hãy còn, có lẽ Trong lòng anh tình yêu ấy chưa hoàn toàn tắt hẳn (tác giả dùng угасла не совсем- còn chưa tắt hẳn - hay đến thế). Nhưng hãy để tình yêu ấy chẳng quấy rầy em thêm nữa. Anh không muốn phiền em bởi bất cứ điều gì. Anh đã từng yêu em lặng thầm, vô vọng Từng giằng xé khi bởi ngại ngùng, khi bởi hờn ghen. Anh đã từng yêu em chân thành đến thế, dịu dàng đến thế (đến mức mà) Cầu cho em là người được yêu như thế bởi người tình khác. Câu cuối “Как дай вам бог любимой быть другим ” thực sự làm đau đầu các nhà Pushkin học và các nhà ngôn ngữ Nga. Người em trai của tôi là Phạm Bá Thủy ở tạp chí Thế Giới Mới từng sống hơn 10 năm ở Nga và cũng đã hỏi các nhà ngôn ngữ Nga mà họ chịu vì nó không thuộc hệ ngữ pháp thông thường. Có thể nó đi với chữ “так” ở câu trên trong cấu trúc “так… как…” với nghĩa là “anh yêu em chân thành đến mức mà, êm ái đến mức mà anh cầu mong cho em được người yêu như vậy. Cũng có thể nó đi một mình thì mang nghĩa “Cầu cho em là người được yêu như thế bởi người tình khác” Chúng ta đành tạm hiểu như vậy. Có tác giả trên net cho rằng дай вам бог là mệnh lệnh cách - hỡi chúa trời hãy cho Em- sợ hơi khiên cưỡng. Ở tiếng Nga đây là một cách cầu khẩn chứ không phải là một mệnh lệnh cách. Họ còn cho rằng Thúy Toàn dịch không có mệnh lệnh cách nên không chuẩn. Thực sự Thúy Toàn dịch như câu cuối "Cầu cho em được..." là rất thoát và đẹp.Tuy nhiên vẫn chưa thể diễn tả được cái thần câu thơ. Bởi với tiếng Nga cũng như tiếng Anh đều có cách cầu khẩn nhưng không thể có thực mà rất tiếc tiếng Việt mình lại không có. Chỉ có thể ngầm hiểu thôi. Cấu trúc này tương tự trong tiếng Anh Conditional Sentences Type II (unreal/impossible)câu điều kiện không có thực, kiểu "cầu tôi là chim để bay khắp mọi miền" nhưng tôi không bao giờ là chim được cả. Ở đây câu cầu khẩn của tác giả là câu cầu khẩn không thể có thực (unreal/impossible)nghĩa là "cầu chúa (mà chỉ có chúa toàn năng mới có thể)cho em người, yêu em đúng tình anh" nhưng em ơi làm sao có được điều ấy, làm sao có được người yêu em đến mức ấy trên đời nữa hở em. Người Nga thì hiểu ngay cầu mong thế, nhưng không bao giờ có được thế. Tiếng Việt chúng ta rất tiếc không có cấu trúc ngữ pháp tương tự để hiểu thấu đáo ý thơ. Sau đây xin đưa vài phương án gọi là tạm dịch câu cuối bài thơ: - Chỉ Chúa mới cho được người, yêu em đúng tình anh - Làm sao có trên đời người thế nữa yêu em - Đừng mơ tưởng hão huyền người thế nữa yêu em - Hoài mong một người, yêu em đúng tình anh có thể phần nào ĐÚNG, nhưng không thể ĐẸP và vì vậy không ĐẠT. Sau nhiều trăn trở, tôi xin dịch câu cuối cùng ấy như sau: "ƯỚC ĐƯỢC NGƯỜI, YÊU EM ĐÚNG TÌNH ANH" với niềm mong chữ ƯỚC phần nào diễn tả cái không thể có thực trên đời, và chữ ĐÚNG để diễn tả cái không thể có thực được, không bao giờ chính xác được của ý thơ. Nhưng sau đó ít lâu tôi lại chọn lại là "ƯỚC ĐƯỢC NGƯỜI YÊU EM SÁNH TÌNH ANH" để thay chữ "Đúng " cứng nhắc bằng chữ "Sánh" ngầm chút kiêu hãnh của Thi hào. TÔI THA THIẾT MONG CÁC BẬC THẦY CÔ DẠY VĂN HÃY TRUYỀN DẠY CÁC EM THẤU HIỂU ĐƯỢC Ý NGẦM TRONG CÂU THƠ MÀ VÌ NGỮ PHÁP KHÔNG TƯƠNG ĐỒNG VÀ VÌ VỚI LƯỢNG TỪ HỮU HẠN (CHO CÂU THƠ CUỐI CÙNG) KHÔNG THỂ NÀO DIỄN TẢ ĐƯỢC CÁI THẦN CỦA NGẦM Ý ẤY. Thơ đẹp, thơ hay là thơ nằm ngoài cách cảm nhận thông thường, nằm ngoài ngữ pháp thường ngày. Có như vậy các dịch giả mới hiểu theo nhiều cách và người nào hiểu gần đúng với ý tác giả nhất thì càng được đón nhận hơn. Dịch còn mang chức năng giải mã tác phẩm bằng cảm thụ mỹ thuật. Mà đã là cảm thụ mỹ thuật thì vô cùng... Phải chăng chúng ta nên phát động trên diễn đàn một cuộc thi về dịch bản dịch này bổ sung vào bản dịch của dịch giả Thúy Toàn trong sách giáo khoa? Thật đáng tiếc là chúng ta không có hệ thống truyền thông để có thể nói lên điều đó. Nhưng tôi mong các thầy, cô dạy văn khi dạy bài này hãy hiểu như cô giáo của nhà thơ Hoàng Khoát, ít nhất là không thể một thiên tài thơ lại diễn tả “hậm hực lòng ghen”. . Tôi mong các thầy cô, các bạn học sinh hãy vào diễn đàn để cùng nhau tổ chức một cuộc thi và bình chọn những bản dịch hay. Điều ấy hoàn toàn vì nền học vấn nước nhà. Sau nhiều ngày đêm nghĩ suy và tư duy, với lòng yêu thơ Nga và Pushkin, tôi cũng gắng thử dịch lại bài thơ này lần nữa với ước mong dần chạm đến 3 Đ: ĐÚNG, ĐẠT, ĐẸP tuy mục tiêu ấy còn quá vời xa…Tôi xin tặng bản dịch này cho các thầy cô dạy văn, cho các bạn học sinh, cho những người yêu thơ, mong các bạn hiểu được phần nào ẩn ý của câu cuối bài thơ, câu có sức nặng nhất, hay nhất của cả bài thơ; chí ít làm mờ đi chữ “hậm hực” tầm thường hóa một thi tài. TÌNH ANH Pushkin Ngọn lửa tình từ thuở yêu Em Dường còn cháy trong tim anh chưa tắt Chỉ muốn giữ cho hồn Em trong vắt Anh lặng chôn tình riêng ấy trong lòng Từng yêu Em trong vô vọng, âm thầm Từng giằng xé bởi ghen tuông, ngần ngại Từng yêu Em bao chân thành, êm ái Ước được người yêu Em sánh tình anh Bản dịch Phạm Bá Chiểu Xin các bạn tham khảo thêm bản chính và bản dịch của Thúy Toàn: Я вас любил (Nguyên bản tiếng Nga) Я вас любил: любовь еще, быть может, В душе моей угасла не совсем; Но пусть она вас больше не тревожит; Я не хочу печалить вас ничем. Я вас любил безмолвно, безнадежно, То робостью, то ревностью томим; Я вас любил так искренно, так нежно, Как дай вам бог любимой быть другим. (Bản dịch thơ của Thúy Toàn) Tôi yêu em đến nay chừng có thể Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai; Nhưng không để em bận lòng thêm nữa, Hay hồn em phải gợn sóng u hoài. Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng, Lúc rụt rè, lúc hậm hực lòng ghen, Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm, Cầu cho em được người tình như tôi đã yêu em. Và 3 bản dịch tiếng Anh I LOVED YOU. I loved you, and I probably still do, And for awhile the feeling may remain; But let my love no longer trouble you, I do not wish to cause you any pain. I loved you; and the hopelessness I knew, The jealousy, the shyness -- though in vain -- Made up a love so tender and so true As may God grant you to be loved again. Pushkin _ 1829 I LOVED YOU. I loved you; and the feeling, why deceive you, May not be quite extinct within me yet; But do not let it any longer grieve you; I would not ever have you grieve or fret. I loved you not with words or hope, but merely By turns with bashful and with jealous pain; I loved you as devotedly, as dearly As may God grant you to be loved again. I loved you Pushkin Even now I may confess, Some embers of my love their fire retain; But do not let it cause you more distress, I do not want to sadden you again. Hopeless and tongue-tied, yet I loved you dearly With pangs the jealous and the timid know; So tenderly I loved you, so sincerely, I pray God grant another love you so. Các bạn ơi, còn chờ gì nữa hãy trình làng bản dịch của mình đi Phạm Bá Chiểu |
Hehe, trong chủ đề này các bác bàn đến bài thơ này của Pushkin có lẽ cũng được mấy vòng rồi ấy chứ (Mọi nẻo đường đều dẫn tới Я Вас любил) Em thì thấy, dù có cảm thấy bản dịch của Thúy Toàn có nhược điểm đi nữa, nhưng đó là bản dịch đầu tiên được biết đến rộng rãi, và được bạn đọc Việt Nam yêu mến, và bản dịch này cũng thực sự truyền đạt được phần lớn những gì Pushkin muốn nói đến trong bài thơ gốc, cho nên ... nó vẫn là bản dịch được yêu thích nhất. Dịch thì không khó, dịch vừa đúng vừa hay mới khó kia, chưa kể người dịch sau thì lại còn ... không được lặp lại những người dịch trước ... Còn sản phẩm dịch 5 phút của em thì thế này Ta đã yêu nàng Aleksandr Pushkin Có thời ta đã yêu nàng Trong lòng tình vẫn chưa hoàn toàn phai Nàng ơi, đời đã an bài Tình ta đâu nỡ khiến ai buồn phiền Yêu trong vô vọng, lặng im Khổ vì nhút nhát hờn ghen đôi đàng Yêu nàng chân thực, dịu dàng Cầu người sau cũng yêu nàng như ta |
Trích:
Ai ngờ lục bát ngân nga yêu nàng Pushkin áng dịu dàng Để cho nhân loại muôn phần yêu ông :emoticon-0150-hands |
Các bác quả là tài ba quá, CK không có chút năng khiếu nào trong lĩnh vực này. Nay có một đoạn thơ ngắn của Pushkin cần dịch, có bác nào bỏ chút thì giờ giúp CK với. Xin cảm ơn trước.:emoticon-0150-hands
"Она была нетороплива, Не холодна, не говорлива, Без взора наглого на всех, Без притязаний на успех, Без этих маленьких ужимок, Без подражательных затей... Все тихо, просто было в ней" А.С. Пушкин. |
Bác Chaika ra đề quả khó quá! Đoạn thơ của đại thi hào Pushkin tả nàng Tatyana Larina trong "Evgheni Onegin" đã làm khốn khó bao nhiêu sinh viên tiếng Nga! Nhà thơ Thúy Toàn trước đã dịch toàn bộ truỵên thơ này rôi, nhưng thú thật là em chưa được đọc:emoticon-0111-blush.
Vì là "Evgheni Onegin", tác phẩm kinh điển của văn học Nga, nên em rất muốn đọc thành lục bát, giống như "Kiều" của đại thi hào Nguỹên Du. Chỉ tiếc là bản dịch không sao như ý được, cả về việc truyền tải nội dung, cả về âm điệu, câu chữ.. Em bó tay xin hàng, bác Chaika ơi! Xin trình bác một phương án khả dĩ nhất mà em có:
|
Cám ơn Usy nhiều nhiều, không ngờ bạn dịch nhanh và hay đến thế. Sát nghĩa như vậy là CK thích lắm rồi. Mình cứ loay hoay mãi mà không gieo nổi một vần!
CK đang dịch một bài về một ngôi sao người Nga, cô gái có những phẩm chất chính xác như những vần thơ tả nàng Tatyana của Pushkin. Người ta dùng nó để ca ngợi tính cách của ngôi sao này làm CK vướng mắc mãi. Cám ơn Usy lần nữa. Bạn thật giỏi giang. Chúc vạn sự như ý nhé!:emoticon-0115-inlov |
Ồ, chị USY dịch hay quá. Em cũng dịch chơi một chút nhé
("Evgheni Onegin" - A.S. Pushkin) |
| Giờ Hà Nội. Hiện tại là 00:00. |
Powered by: vBulletin v3.8.5 & Copyright © 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.
VBulletin ® is registered by www.nuocnga.net license.