Em đồng tình với phương án "Озеро возвращения меча" của bác. Như thế mới là Hồ Hoàn kiếm, chứ không phải là Hồ của "Thanh kiếm bị trả lại". Nhưng em+bác = 2. Số nhiều đấy nhưng làm sao thuyết phục được "tuyệt đại đa số các phương tiện truyền thông" bây giờ?:emoticon-0106-cryin

Tiện thể em cũng chia sẻ luôn: Bộ phim hoạt hình "Ну, погоди!" dịch sang tiếng Việt là "Hãy đợi đấy!" nghe "hiền" quá, không đúng với tâm trạng tức tối, căm thù nhưng bất lực ("Ông tóm được mày, ông ăn cả c.'.t ") của Sói. Đáng ra phải dịch là "Liệu hồn đấy!", hay dân dã hơn "Liệu cái thần hồn đấy!"

Nhưng mà bao nhiêu thế hệ đã quen dùng như thế rồi! Phải chấp nhận thôi. Thế mới biết, trách nhiệm của người dịch tiên phong nặng nề như thế nào!

Hihi - gươm và kiếm là hai loại vũ khí khác nhau. Khéo phải lôi đề tài này sang topic Rang lạc để các bác bình luận thỏa thích.
Tôi vote cho phương án Озеро возвращения меча, vừa đúng hơn, lại vừa gọn hơn :emoticon-0116-evilg . Thật ra, nếu bây giờ mình dịch như vậy chỉ có 1 hạn chế nhỏ là muốn tra trên mạng cụm từ đó sẽ ít hơn cụm từ kia mà thôi, nhưng dịch nói thì hay hơn, và người Nga nghe cũng thuận hơn.
Bạn Nina đề xuất Hồ Gươm thành Озеро меча, nếu đúng ra phải là: Озеро Сабли, vì trong tiếng Việt 2 từ đó cũng khác nhau. Tuy nhiên hình như trong bài thơ nào đó ngày xưa cũng có nhà thơ đã viết : "Rủ nhau xem cảnh Kiếm hồ" - lúc đó thì dịch như bạn Nina là chính xác.:emoticon-0100-smile
Theo truyền thuyết thì Lê Lợi trả gươm chứ không trả kiếm. Giá mà hồi đó có máy ảnh hay máy quay nhỉ, để xem Người dùng loại vũ khí nào. Tôi thì nghiêng về gươm hơn, vì hình như kiếm ở châu Âu thịnh hành hơn ở VN mình?

Trong tiếng Việt "gươm" và "kiếm" hình như giống nhau. Меч dịch ra tiếng Việt vừa là gươm, vừa là kiếm; Сабля là thanh gươm, thanh kiếm cong.

Guơm ngắn hơn kiếm chứ bác, mà hình như bản to hơn thì phải:emoticon-0102-bigsm. Sao em cứ tưởng gươm là кинжал chứ nhể?
Theo như truyền thuyết, thì bác Lê Thận nhặt được lưỡi gươm có chữ Thuận Thiên, rồi Lê Lợi bắt được chuôi gươm nạm ngọc. Vậy thì đó là Gươm roài.

Đúng rồi!. Dân ta không phân biệt như các nhà võ sư bây giờ.
Theo tôi, 2 phương án dịch đều đúng cả, không "ai hơn ai":
Озеро возвращения меча = Hồ Hoàn kiếm
Озеро возвращённого меча = Hồ Gươm (hiểu là nó được trả lại, dân gian ai lại nói dài dòng)

Nếu đã nói về phương pháp dịch thuật thì bàn tiếp "cho luôn mồ hôi".
Quảng trường Ba Đình, nếu theo cách dịch của hồ Hoàn kiếm, thì phải dịch là "площадь Трех Дворцов" mới đúng (kiểu như "площадью Трех Вокзалов" ở Maxcơva). Cùng trong một thời điểm dịch Việt sang Nga, nhưng các bác tiền bối áp dụng theo 2 cách khác nhau, không nhất quán, đã dịch là "площадь Бадинь" thì con cháu đành phải theo thôi, miễn bàn!..

Kинжал thường được dịch sang tiếng Việt là con dao găm. Nhưng mà nhiều cái кинжал của dân Кавказ trông cũng "khủng" lắm, ngắn hơn gươm nhà mình một tẹo.
"Kiếm" là từ Hán Việt, còn "Gươm" là từ thuần Việt, kiểu như "hỏa xa" và "xe lửa" - đồng nghĩa như vàng 4 số 9.

Em thấy Kiếm và Gươm dùng từ nào là do... cảm hứng và sự lựa chọn của người dịch thôi.
Như chúng ta chỉ thấy khái niệm vốn xuất xứ từ Tây Phương: Mеч справедливости-thấy dịch ra toàn là Thanh Gươm công lý, chứ hầu như chả ai nói là Thanh kiếm công lý.
Bài hát Tàu xịn trong phim Bao Thanh thiên, lại có đoạn dịch:"Rút gươm chém xuống nước, nước càng chảy mạnh....". Thật ra, nó phải là đao trong nguyên bản kia.
Ôi, sáng ra mà toàn đao kiếm gươm kìa, ai gặp miềng bựa ni là phải coi chừng đọ...

"Đao" là "dao": "Rút dao chém xuống nước, nước càng chảy mạnh. Nâng chén tiêu sầu, càng sầu thêm".
Nâng chén với Gà mờ bao bận rồi mà có thấy sầu thêm tí nào đâu nhỉ. Chỉ thấy say thôi.

Nâng chén tiêu sầu, càng... xỉn thêm hehe. Để hôm tới ta ngồi phát, em đưa khoai deo đến cho bác nhắm với vodka tiêu sầu nha

Сабля là kiếm chém chứ các bác? Nói chung theo chỗ em biết, меч là tên gọi thông thường, chứ kiếm liễu, kiếm ba cạnh, kiếm chém nhìn rất khác nhau, mục đích sử dụng cũng khác nhau, theo chỗ em hóng hớt được thì trong ba thứ này, có một thứ chỉ dùng để đâm, một thứ vừa đâm vừa chém, một thứ thì chỉ chém thôi.

Thế thì em xin bổ sung thêm loại "kiếm roi" (theo hình thức) hay "kiếm chọc" (theo chức năng sử dụng) nữa. Đố các bác em đang nói đến loại kiếm nào?
Сабля có vẻ cong như "mã tấu" nhưng nhỏ bản hơn nhiều. "Kiếm cong", "gươm cong" là em theo từ điển và gọi như thể có vẻ giống nhất.

Theo tôi thì có phiên dịch và có phiên âm. Các địa danh đều có tên riêng, ví dụ Hồ Hoàn Kiếm, Quảng trường Ba Đình, Văn Miếu..., và tên riêng thì không nên dịch nghĩa, mà chỉ nên phiên âm (Озеро Хоанкием, Площадь Бадинь, Ванмиеу). Nhưng nếu có ai hỏi ý nghĩa, hoặc cần chuyển hết thông tin khi dịch, thì chuyển sang dịch nghĩa của tên riêng đó (Озеро возвращенного меча, Площадь Трех Дворцов, Литературный Храм). Rất hấp dẫn khách du lịch.

Tôi nhất trí với bác Ga57. Nếu là tên riêng, địa danh ta nên để nguyên không dịch. Chỉ khi nào thật cần thiết phải giải nghĩa thì mới nên dịch theo cách giải nghĩa. Thí dụ như Ростов на Дону - chúng ta (kể cả dịch sang tiếng Anh) vẫn dịch là Rostov na Donu, còn tỉnh Hoà Bình vẫn dịch là провинция Хоа Бинь chứ không ai lại dịch là провинция Мир. Một ví dụ nữa: ở Nga có họ là Капустов, thí dụ господин Капустов болнокин, chả lẽ lại dịch là ngài Cải bắp Bolnokin. Xuan Dong tôi mạo muội đánh trống qua cửa nhà các bác Sấm có vài lời góp bàn.

Dạ theo em tiếng việt thì gươm và kiếm thì như nhau chứ ạ?? Còn đao và kiếm (gươm) mới phân biệt! Nhưng như em được biết thì "đao" và "kiếm" phân biệt như này ạ:
- Đao : có 1 lưỡi
- Kiếm : có 2 lưỡi
Nhưng em thấy người Việt mình cứ loạn cả lên, cứ cái gì nhỏ nhỏ dài dài thì gọi là kiếm, cái gì cong cong to bản thì gọi là đao. Ví dụ như kiếm nhật chẳng hạn, đáng lẽ phải gọi là đao nhật mới đúng vì nó chỉ có một lưỡi dùng để chém thôi ạ! Nhưng cả nước sai rồi thì lại thành đúng!^^!:D

Còn về cái địa danh hồ hoàn kiếm thì ngày trước các cụ nhà ta thích dịch giải thích :Озеро возвращённого меча nhưng giờ thì chuộng cách phiên âm hơn rồi ạ Хоанкием nếu cần giải thích thì đóng mở ngoặc như em vẫn nói! Còn người nga sang đây thì họ cũng nói như dân mình Хоанкием, cho nó nhanh, tiện, hoặc có muốn hỏi mấy anh xe ôm đường đến hồ Hoàn kiếm mà lại nói Озеро возвращённого меча thì bố tây cũng không hiểu!:emoticon-0136-giggl . Nhưng nói Хоанкием dù chả biết tý tiếng nga nào nhưng nghe loáng thoáng thấy là mấy anh xe ôm nhà ta cũng trả lời ngay cho ý chứ!^^!:D

Hoặc như báo nhân dân trước dịch là газета "народ" giờ cũng là нянзян, hay báo правда trước là báo sự thật thì giờ là báo pravda

Chắc bác đang nhắc đến kiếm "kích" ( Рапира) trong bộ môn đấu kiếm kích (фехтование) phải không ạ?? Sở dĩ em gọi là kiếm kích vì đợt trước em có xem một bộ phim dài tập của Hồng Kông về môn thể thao này! em thấy trên phim người ta gọi thế ạ!:)

Меч, сабля, рапира...Còn шпага thì các bác dịch là gì ạ?

Tùy vào văn cảnh nữa chứ masha90! Có thể là trường kiếm nếu là mô tả cảnh 2 hiệp sĩ đánh nhau, hoặc kiếm 3 cạnh, nếu là thi đấu kiếm hiện đại, và nếu Nina nhớ không nhầm :)

Cho tớ hỏi trái "vú sữa" và "trái cóc" dịch sang tiếng Nga như thế nào nhỉ?:emoticon-0150-hands

Đây là những trái cây vùng nhiệt đới! Nước Nga không có,nên thường không có tên gọi thuần nga, nếu có tên gọi thì thường được phiên âm VD: ổi = гуава, xoài = манго.... từ tiếng A, hay tên khoa học, nhiều khi nói lên Người Nga cũng không biết.

Звёздное яблоко - Vú sữa ---> http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%97%...BE%D0%BA%D0%BE
Амбарелла - trái cóc. http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%...BB%D0%BB%D0%B0

P/s: Cái này tôi cũng không biết nhưng tôi vừa tìm thấy cho bạn đấy. Lần sau những cái này bạn không cần hỏi , có thể tự tìm cũng được, internet hữu dụng trong dịch thuật là thế đấy. Giờ tôi sẽ cho bạn cái cần câu, lần sau bạn có thể tự câu cá lên mà ăn. Đầu tiên bạn đánh chữ tiếng việt lên google ví dụ muốn tìm "vú sữa" đánh chữ vú sữa lên tìm rồi kéo xuống nhìn xem có đường link của wikipedia không? rồi ấn vào , rồi nhìn bên phải có tiếng Nga không? ấn tiếp vào thế là bạn biết đc tên gọi của chúng. Còn trường hợp không có tiếng Nga ,bạn tra tên của nó bằng tiếng A hay tiếng nào khác cũng đc, rồi dùng google dịch hoặc từ điển Anh - Nga..... Nếu bạn nghi ngờ không phải đúng cái mình cần. Bạn copy cái tên bạn vừa dịch ra, lại paste vào google rồi vào chỗ hình ảnh để xem tận mắt có đúng cái mình cần dịch không? Ví dụ tôi vừa xem lại từ Амбарелла có phải là trái cóc không chẳng hạn, thì đúng là giống trái cóc của mình thật. Ngoài ra để chắc chắn hơn nữa thì bạn có thể đọc mô tả về nó trên wiki hay các trang khác mà bạn tìm kiếm. Còn trường hợp không tìm đc nữa thì hãy hỏi.:emoticon-0150-hands. Tại vì những cái này tôi hay nhiều người cũng đều không biết đâu... chỉ có điều tôi có kinh nghiệm trong việc tìm kiếm hơn bạn thôi :emoticon-0150-hands

Thật ra đối với tên các loại cây, quả, tốt nhất là từ từ điển tiếng Việt, các bạn tìm tên khoa học của nó, rồi sau đó tìm tên khoa học đó để có tên bằng các ngôn ngữ khác.

Cảm ơn bạn nguyentiendung, trước giờ mình vẫn dùng vẫn dùng theo phương pháp đấy để tra những từ liên quan đến hình ảnh (trái cây, cá, hoa...), tuy nhiên trái cóc và trái vú sữa tra ra thấy nó khó hiểu nên đưa lên hỏi các bạn xem có từ nào hay hơn không?
Nhân tiện đây mình up lên một số tên trái cây, bạn nào chưa biết thì tham khảo nha, bạn nào có thêm từ nào thì update nha.

Карамбола – khế
Драконий фрукт – Thanh long
Личи – Vải
Лонган – Nhãn
Хлебное дерево – Mít
Рамбутан – Chôm chôm
Розовое яблоко – mận
Магостин – măng cụt
Папайя – đu đủ
Гуава - ổi
Дуриан – sầu riêng
Маракуйя – chanh dây
Анона – mãng cầu
Саподилла – sampuchia
Сахарный тростник – mía
Дыня – dưa bở
Тамаринд – me
Гранат – lựu
Звездный фрукт – vú sữa
Авокадо – quả bơ
Виноград – nho
Хурма (персимон) hồng
Персик – đào
Помело – bưởi
Мандарин – quýt
Слива – mận đen