|
Trích:
Cũng có thể Gutgai có kinh nghiệm đọc Trần Dần và rút ra quy luật nào đó. Còn Geo thì chịu! Xin đọc kỹ bài dưới đây, thử đoán xem Geo có thêm, bớt chữ, đảo câu, bỏ câu nào của trần Dần không nhé? Và nếu có thì liệu có làm giảm giá trị của bài thơ không? (hoặc làm bài thơ khó hiểu hơn không?) :emoticon-0102-bigsm MộT ĐờI đã in - đã in - đã in - đã in đã vẽ đã in - trích in - đã in - suýt in đã in - đã in - trích in - suýt in đã in của Đốt, dich, đã đốt - đã gửi tiểu thuyết - dịch, đã in - dịch, sắp in đã đốt bỏ - thơ tiểu thuyết, có bè đệm dở thiếu nhi - đã gửi tiểu thuyết - dở - dở thiếu nhi tiểu thuyết, đã gửi - thơ tiểu luận 100 bài tứ tuyệt trắng đen, dở - bột màu, dở trắng đen, dở - thơ hồi ký, có bè đệm, dở dự định thích LạI KÌA THế GIớI Dở TRốNG CANH |
Bác Geo ơi, em "phọt" (post) cái đoạn bác "cực chẳng đã" ấy cùng lúc với lời nhắc của Bác USY đấy, nhấn nút phọt xong thì mới nhìn thấy. Vậy thôi, ta dừng đi chứ không thì em từ choáng chuyển sang ngất mất, vì em có đọc Trần Dần bao giờ đâu: đọc chả hiểu thì đọc làm gì.
Còn chuyện thêm bớt của bác nó giống như chuyện một ông già nói với một chàng trai: "Ta bây giờ tuy đã 80 nhưng sức khỏe vẫn y hệt như hồi mới 20". Chàng trai không tin, ông già liền dẫn anh ta đến một tảng đá to như cái nhà, ghé vai vào rồi bảo: "Đấy, cậu thấy chưa, hồi 20 ta dùng hết sức nhấc thử, tảng đá này đứng im, giờ ta cũng dùng hết sức để nhấc, nó vẫn đứng im như thế..." :emoticon-0102-bigsm Em thề với bác là em thấy vẫn thế, chả biết cái nào là Trần Dần, cái nào là Trần... Đần: có hiểu gì đâu! Chẳng hóa ông già 80 vẫ khỏe như hồi 20 thật??? :emoticon-0102-bigsm |
Một bài thơ khác của Simonov
Tôi còn nhớ, hình như cuối năm 73 thì phải, đồng chí chính trị viên đại đội tôi "nhặt" đâu được bài thơ này của Simonov, anh em thi nhau chép lại, gửi về cho... vợ, hỏi ra mới biết là để... cảnh cáo(!). Đúng là...!
Bản dịch này hình như hơi khác so với hồi đó: Thư ngỏ (Người dịch: Hồng Thanh Quang) (Gửi một người phụ nữ ở thành phố Vitruc) Tôi bắt buộc phải báo cho chị rõ Rằng lá thư chị đã không xấu hổ Bỏ vào hòm gửi tới nơi đây Không đến được tay người cần nhận nó Chồng chị đã không phải đọc thư, Không bị thương bởi lời đê tiện, Không kinh hoàng sửng suốt phát điên lên, Không gào thét rủa nguyền người khác. Khi ở cạnh nhà ga đổ nát Anh ấy dẫn đầu trung đội xung phong, Sự bạo tàn bất nhẫn trong thư May sao, không bắt anh đau đớn. Khi anh ấy gượng bước nặng nề, tay ghì giữ Mảnh giẻ đầm đìa máu ở vết thương, Thư chị còn chưa kịp tới chiến trường, May sao, lúc ấy hãy còn quá sớm. Khi anh ấy ngã đập đầu xuống đá Và bặt ngừng hơi thở, cứng đờ đi, Anh ấy còn chưa nhận được, may sao, Chưa nhận được lá thư chị gửi. Tôi có thể báo cho chị rõ Rằng trong công viên thành phố đêm qua, Chúng tôi đã làm lễ chôn anh ấy; Thay cho quan tài - mấy chiếc áo mưa, Ngôi sao bằng sắt thay mộ chí Và cây tôpơn đứng bên cạnh cúi đầu... Nhưng tôi quên mất, với chị giờ chắc hẳn Điều này còn có nghĩa gì đâu Chỉ sáng nay họ mới mang thư đến... Và thay người đồng đội đã hy sinh, Chúng tôi đọc thành tiếng cho nhau nghe. Thôi thì chị hãy thứ tha cho chúng tôi - người lính! Trí nhớ chị có lẽ là chẳng tốt Nên bây giờ theo yêu cầu chung, Tôi nhân danh tất cả trung đoàn Nhắc cho chị nội dung thư đã viết. Chị viết rằng thấm thoắt đã gần năm Kể từ khi chị biết anh chồng mới, Còn chồng cũ, có may mà trở lại, Chị cũng không cần, nói chi chuyện không may... Rằng chị không hề gặp khó khăn, Rằng chị sống hoàn toàn hạnh phúc, Rằng "tôi giờ không chút nào cần thiết Cái đồng lương trung uý của anh...". Để anh ấy thôi khỏi mong thư chị, Thôi "quấy rầy" đời chị từ nay... Phải, chị đã gắng công và tìm thấy Cái từ như dao cứa "quấy rầy". Chỉ thế thôi. Không có gì hơn. Chúng tôi đã đọc kiên trì nhẫn nại Hệt những lời trong lúc chia tay Chị tìm thấy và gửi cho anh ấy. "Đừng quấy rầy", "chồng", "lương trung uý" Trời, ở xó xỉnh nào chị đã đánh mất lòng đi? Anh ấy là ngườ lính, là người lính cơ mà! Anh ấy cùng chúng tôi chiến đấu hy sinh cho chị! Tôi không muốn phán xét hay kết án Đâu phải mọi người đều đủ sức thắng chia ly, Đâu phải ai cũng biết yêu trọn kiếp trọn đời, - Trong cuộc sống, đáng tiếc thay, mọi sự đều có thể. Nhưng tôi không hiểu nổi, sao chị nơ nhẫn tâm, Chẳng chút sợ hãi, đồng loã cùng cái chết, Bất ngờ thờ ơ gửi tới chiến trường Chiếc phong bì chứa đầy bệnh dịch? Thì đành rằng anh ấy hết được chị yêu, Đành rằng chị thôi không chút cần anh ấy, Đành rằng chị sống vui vẻ cùng người khác Như với chồng hay như với ai ai... Nhưng chẳng lẽ lính chúng tôi có lỗi Vì không hay nghỉ phép là chi, Vì ba năm rồi liên tục, chúng tôi Bảo vệ chị, tự quấy rầy mình đến thế? Một khi chị đã không tìm nổi Những lời xót xa nhưng cao thượng của con người, Một khi trong mình chị đã không tìm thấy chúng,- Chị sẽ là gì, chị sẽ là ai? Trên Tổ quốc ta may sao, không thiếu Những tấm lòng phụ nữ thanh cao, Họ có thể viết những dòng này cho chị,- Hãy coi đây là vinh dự lớn lao! Họ có thể thay chị tìm lời Làm dịu bớt bất hạnh đời người khác. Trước họ, chúng tôi sẵn sàng quỳ sát đất Để cảm ơn tâm hồn ngọc sáng ngời. Không phải cho chị đâu, cho những người phụ nữ ấy, Những người vợ phải xa chồng vì khói lửa chiến tranh, Chúng tôi muốn viết về chuyện chị Để họ biết rằng, chính chị - nguyên nhân Khiến chồng họ, ở đây, ngoài tiền tuyến, Đôi lúc phân vân, trăn trở, âm thầm, Bất giác lo âu khi mong ngóng chờ trông Thư nhà tới trước lúc vào trận đánh. Chúng tôi đã không may đọc dòng thư chị Và nỗi sợ đắng cay sẽ bám riết từ đây Lỡ không chỉ mình chị có thể làm như thế, Lỡ sẽ có người thứ hai phả chịu cảnh này? Chúng tôi lôi chị tới phiên toà Của những người vợ đang sống nơi xa ngái: Chị đã vu khống họ. Đã trong giây phút Khiến chúng tôi ngờ vực tình người. Hãy để họ kết cho chị tội Che giấu lòng nhỏ mọn xấu xa, Tội đã dám cả gan dối trá Làm phụ nữ và làm vợ tới ngày nay. Còn chồng chị thì - anh ấy đã hy sinh, Thế là ổn phải không? Cứ sống cùng chồng mới. Người đã khuất không thể nào viết nổi Trong thư lời trách giận hoài hơi. Chị cứ sống, không lo đền tội lỗi, Anh ấy sẽ chẳng viết gì đâu, sẽ chẳng trả lời, Ngày thắng lợi sẽ không trở về thành phố Và thấy chị trên hè đang sánh bước cùng ai. Chỉ còn một việc này chị phải Tha thứ nốt cho anh ấy mà thôi - Dăm ba tháng nữa thư anh ấy Mới theo đường bưu điện tới nơi. Làm sao được, biết làm sao được, Thư đi thường chậm hơn đạn bay. Tháng chín này, chị mới nhận được thư, Còn anh ấy đã hy sinh từ tháng bảy. Trong thư dòng nào cũng dành cho chị, Điều đó hiển nhiên chỉ khiến chị bực mình thôi. Vậy nhân danh tất cả trung đoàn, Tôi xin thu hết những lời anh ấy lại. Và cuối cùng, nhận từ chúng tôi mau Sự khinh bỉ trước khi vĩnh biệt, - Những người không tôn trọng chị chút nào, Đồng đội cùng trung đoàn với người đã khuất! Thay mặt các sỹ quan trung đoàn. Konstantin Simonov 1943 |
Dịch "đợi anh về"
Dạo trước tôi có mạo muội dịch bài "Đợi anh về"
Dịch xong mới đọc bài của bác butgai thất mình còn kém xa Nhưng thôi đã mất công dịch rồi thì cũng xin post lên để mọi người góp ý thử: Tôi rất "gà" nên mong mọi người thông cảm nhé: Đợi anh về -Simonov- Tặng V.S Em ơi đợi anh về Hãy đợi hoài em nhé Dù mưa rơi dầm dề Dù tuyết giá tái tê Dù mùa hè đỏ lửa Em cứ đợi anh về Dù cho ai không đợi Hãy mặc họ em ơi Dù chiến trường xa xôi Thư anh không về được Họ khuyên em bỏ cuộc Đừng nghe họ nhé em Em ơi em cứ đợi Dù mẹ già con dại Tin rằng anh chẳng về Hết kiên nhẫn bạn bè Cho rằng anh đã chết Rượu uống khi tưởng nhớ Quây quần bên đống lửa Thì mặc họ em ơi Cứ đợi anh em nhé Tin rằng ngày nào đó Anh sẽ về bên em Thần chết sẽ chẳng thèm Lấy mạng anh vì biết Ở hậu phương xa tít Còn em đang đợi anh Lòng đợi chờ của em Đã giúp anh được sống Chỉ hai ta hiểu thấu Vì sao anh lại về Bởi vì sự đợi chờ Của lòng em vĩ đại. Dịch thơ: Nguyễn Đăng Kiên Жди меня, и я вернусь Жди меня, и я вернусь. Только очень жди, Жди, когда наводят грусть Желтые дожди, Жди, когда снега метут, Жди, когда жара, Жди, когда других не ждут, Позабыв вчера. Жди, когда из дальних мест Писем не придет, Жди, когда уж надоест Всем, кто вместе ждет. Жди меня, и я вернусь, Не желай добра Всем, кто знает наизусть, Что забыть пора. Пусть поверят сын и мать В то, что нет меня, Пусть друзья устанут ждать, Сядут у огня, Выпьют горькое вино На помин души... Жди. И с ними заодно Выпить не спеши. Жди меня, и я вернусь, Всем смертям назло. Кто не ждал меня, тот пусть Скажет: - Повезло. Не понять, не ждавшим им, Как среди огня Ожиданием своим Ты спасла меня. Как я выжил, будем знать Только мы с тобой,- Просто ты умела ждать, Как никто другой. |
Một bài thơ Nga quá nổi tiếng, có lẽ là nổi tiếng nhất trong tất cả.
Còn đây là bản dịch của mình từ 6 năm trước, những ngày tháng cuối cùng còn ở Việt Nam, mình dịch qua bản tiếng Anh, cũng vật vã cả ngày, viết viết rồi xóa xóa trong vở chứ chưa có laptop như bây giờ. Mình có post một lần , và đến giờ là lần duy nhất lên mạng vào trang chuyenly.org (hiện chuyển thành chuyenly.edu.vn) với nick nguoivodanh. Mình thuộc B0 K14A, có bạn nào đồng môn với mình thì cho mình biết nhé:emoticon-0150-hands PS: Cảm ơn bác TLV và Geo đã nhắc nhở và góp ý. ---------- Wehrmacht, Hà Nội tháng 7 năm 2003. Đợi anh về, gửi Valentina Serova. Em ơi, anh sẽ về Vì anh, em hãy đợi Dẫu khi em buồn tủi Gieo mưa vàng lá rơi. Đợi một ngày tuyết bay Đợi nắng hè bỏng cháy Khi ngày qua mòn mỏi Quên rồi, người có hay. Dẫu nơi đầu hoả tuyến Chẳng thấy thư anh về Để lòng em não nề Chẳng ai buồn đợi nữa. Chờ anh về nhé em, Đừng xiêu lòng mềm yếu. Dẫu bên em nhiều kẻ Nhủ em hãy quên đi. - Dù con thơ và mẹ Chẳng tin anh sẽ về Để bạn bè buồn nản Đốt lửa nồng viếng anh Cạn chén đắng giọt tình Đưa hồn ai ly biệt Em ơi, xin chớ vội ! Cạn ly rượu chia phôi. Đợi anh mang nụ cười Từ miền xa chết chóc, Mặc ai, quên anh rồi "May mắn sao !" - họ nói. Làm sao ai hiểu được Nơi lửa đạn điêu linh Bởi em vẫn mong chờ Đưa anh qua cõi chết. Vì đâu anh sống được? Đôi ta mới biết thôi. Chỉ em, mỗi một người Biết vì anh, chờ đợi ... Konstantin Simonov -1941- ----- Жди меня Жди меня, и я вернусь. Только очень жди, Жди, когда наводят грусть Желтые дожди. Жди, когда снега метут, Жди, когда жара, Жди, когда других не ждут, Позабыв вчера. Жди, когда из дальних мест Писем не придет, Жди, когда уж надоест Всем, кто вместе ждет. Жди меня, и я вернусь, Не желай добра Всем, кто знает наизусть, Что забыть пора. Пусть поверят сын и мать В то, что нет меня, Пусть друзья устанут ждать, Сядут у огня, Выпьют горькое вино На помин души... Жди. И с ними заодно Выпить не спеши. Жди меня, и я вернусь, Всем смертям назло. Кто не ждал меня, тот пусть Скажет: - Повезло. Не понять, не ждавшим им, Как среди огня Ожиданием своим Ты спасла меня. Как я выжил, будем знать Только мы с тобой,- Просто ты умела ждать, Как никто другой. Константин Симонов –1941- |
Trích:
Trích:
|
Cóntat
Em tìm được bản tiếng Pháp của bài "Đợi anh về!", nhưng không hiểu sao lại bị lẫn vài chữ Tầu. Mong có bác cao nhân nào đó giỏi tiếng Pháp sửa lại giúp! Em xin cảm ơn trước:emoticon-0136-giggl
Constantin Simonov Attends-moi Si tu m'attends, je reviendrai, Mais attends-moi tr賠fort. Attends, quand la pluie jaune Apporte la tristesse, Attends quand la neige tournoie, Attends quand triomphe l'鴩 Attends quand le pass頳'oublie Et qu'on attend plus les autres. Attends quand des pays lointains Il ne viendra plus de courrier, Attends, lorsque seront lass鳼br> Ceux qui avec toi attendaient. Si tu m'attends, je reviendrai. Ne leur pardonne pas, ࠣeux Qui vont trouver les mots pour dire Qu'est venu le temps de l'oubli. Et s'ils croient, mon fils et ma m貥, S'ils croient, que je ne suis plus, Si les amis las de m'attendre Viennent s'asseoire aupr賠du feu, Et s'ils portent un toast fun袲e A la m魯ire de mon ⭥.. Attends. Attends et avec eux refuse de lever ton verre. Si tu m'attends, je reviendrai En d鰩t de toutes les morts. Et qui ne m'a pas attendu Peut bien dire : "C'est de la veine". Ceux qui ne m'ont pas attendu D'o?comprendraient-ils, comment En plein milieu du feu, Ton attente M'a sauv鮼br> Comment j'ai surv飵, seuls toi et moi Nous le saurons, C'est bien simple, tu auras su m'attendre, comme personne. |
Trích:
Trích:
|
Thật ra mà nói, Wehrmacht à, mình không bao giờ sợ là - bản dịch của ta sẽ không hay bằng bản dịch của bác Bằng Việt, Thúy Toàn, chứ không nói đến Tố Hữu nữa (mình chỉ sợ là bản dịch của mình hay ho gần như bản dịch của họ, vì... quá giống bản dịch của các bác ấy thôi).
Nhưng mình luôn luôn sợ ... dịch sai. Giống như có một dịch giả cũng khá có tiếng (cũng có thể không có tiếng lắm) đã xuất bản một tập thơ dịch, trong đó ví dụ câu thơ Trích:
Trích:
Tất nhiên hiểu biết của mình thì chỉ có hạn, nên không tránh khỏi sai sót. Và do đó, mình luôn luôn vui nếu được góp ý. Chỉ có điều, đôi khi mình nhờ dịch giúp mấy câu mình không đủ khả năng dịch mà chả ai giúp :( |
Hungmgmi viết:
Chưa được đọc bản dịch của ai dùng thể thơ khác. Rất mong ai biết có những bản dịch đó có thể post vào đây để chúng ta cùng chia sẻ và bàn luận. Rất cảm ơn gợi ý của Hungmgmi. Có một bản dịch ở thể thơ tự do đây. Geo vừa làm xong, nếu như chưa thành thơ thì xin hiểu như một bản dịch nghĩa. Geo xem bản Pháp văn, họ cũng dịch thành thơ tự do như nguyên tác. Khi dịch bản này, Geo không xem lại bản dịch cũ của mình, và cũng không thận trọng kiểm tra xem có câu nào trùng với bản dịch của các Mem khác không. Nếu có, xin lượng thứ.
|
Các bác dịch bài thơ này hay quá !!!!!!!!!!!!!!!!!
Tôi chỉ cung cấp thêm một số thông tin xung quanh bản dịch của Tố Hữu để các bác tham khảo thêm qua bài đăng trên báo CAND: "Đợi anh về"-cây đàn muôn điệu "Đợi anh về" là một thi phẩm nổi tiếng của nhà thơ Nga Kônxtantin Ximônốp (1915 - 1979). Ở Việt Nam, qua bản dịch của nhà thơ Tố Hữu - bài thơ đã đi vào hành trang của rất nhiều chiến sĩ cũng như lưu lại trong nhiều cuốn sổ tay của đông đảo bạn đọc yêu thơ. Gần như trong chúng ta, ai nấy đều ít nhiều nhớ tới cái giai điệu vừa gần gũi, thân thương vừa rất ám ảnh ấy: Em ơi đợi anh về Đợi anh hoài em nhé Mưa có rơi dầm dề Ngày có dài lê thê Em ơi em cứ đợi. "Đợi anh về" ra đời vào những ngày phát xít Đức dữ dội tấn công Liên Xô. Thời kỳ này, nhà thơ là cán bộ tòa soạn báo Sao Đỏ - gần như ông đã lăn lộn ở hầu khắp các chiến trường nóng bỏng. Nếu như ở bài "Aliôsa nhớ chăng?" (tên một thi phẩm khác của Ximônốp cũng khá nổi tiếng với bạn đọc Việt Nam), tác giả đã thể hiện nỗi xa xót buồn thương của người dân Nga trên đường tạm rút lui trước sức mạnh ngoại bang, thì "Đợi anh về" lại như một lời kêu gọi cháy bỏng, một lời động viên thấm thía với những người vợ, người em gái hậu phương vững tin vào ngày chiến thắng. "Đợi anh về" đến với đông đảo bạn đọc Việt Nam khi chúng ta đang thực hiện cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhà thơ Tố Hữu, dịch giả của bản dịch tuyệt vời này- trong hồi ký "Nhớ lại một thời" đã tiết lộ: Bấy giờ ông đang "đầu quân" vào một đơn vị bộ đội. Một tối sinh hoạt cùng anh em trước giờ đánh trận Phố Ràng, bất chợt ông nghe một anh lính thốt lên: "Trời ơi là trời, nhớ vợ quá các bác ơi!". Rồi anh em bộ đội lại yêu cầu ông: "Anh có bài nào "nhớ vợ", đọc cho em nghe với". Thế là Tố Hữu đọc cho anh em nghe bài "Mưa rơi" (sau này được nhạc sĩ Trần Hoàn phổ thành bài hát khá phổ biến) ông viết tặng vợ. Anh em bộ đội nghe xong reo ầm lên: "Bác tả giống vợ em quá, tài thật". Như được kích thích, Tố Hữu - vốn sở trường với những bài thơ gắn với thời sự - chợt nhớ trong túi dết của mình có một cuốn thơ được dịch ra tiếng Pháp của 7 nhà thơ Nga, trong đó có một bài ông rất thích là bài "Đợi anh về" của Ximônốp. Ông nhận thấy "bản dịch tiếng Pháp khá tốt", và mặc dù "không biết có trung thành với nguyên bản của tiếng Nga không", nhưng đối với ông "thế là đủ để dịch ra tiếng Việt". Tố Hữu cho hay: "Tôi chưa bao giờ dịch thơ. Không ngờ bài thơ này lại dịch nhanh đến vậy. Có lẽ vì lúc đó tôi được sống cùng chiến sĩ nên dễ đồng cảm với nỗi nhớ nhà, đặc biệt nhớ người yêu của anh em bộ đội". Một lần nữa, lịch sử lặp lại: Bài thơ từng gây xúc động hàng triệu, hàng triệu trái tim thanh niên Liên Xô đã lại trở thành tài sản tinh thần của hàng triệu thanh niên Việt Nam trong suốt mấy cuộc chiến tranh vừa qua. Người ta từng tìm thấy trong đáy ba lô của nhiều chiến sĩ giải phóng quân đã hy sinh có bản chép tay bài thơ nói trên. Và nhà thơ Ximônốp, trong một lần sang thăm vùng đất lửa Việt Nam, được tận mắt chứng kiến sức sống lớn lao của bài thơ, đã xúc động viết bài thơ "Tặng đồng chí Tố Hữu". Bài thơ nói đại ý: Ông mong muốn sau này hòa bình, những người phụ nữ trẻ không còn phải gánh chịu cảnh đợi chờ như thời trận mạc, và khi ấy, khi thơ ca đã làm xong sứ mệnh vẻ vang của nó, bài thơ "sẽ chết - trong lời dịch tuyệt với của anh" (nguyên văn đoạn kết bài thơ). Thật là một cách nói độc đáo: Bởi "chết" trong sự "tuyệt vời" ấy, có nghĩa là bài thơ sẽ còn sống mãi. Tác giả của bài thơ nói như vậy, còn bản thân dịch giả Tố Hữu đã nhận xét gì về bản dịch của mình? Trước hết phải nói ngay rằng, sau khi được phổ biến trên báo chí, bài thơ đã được Tố Hữu đưa in vào tập thơ "Việt Bắc" cùng các bài thơ sáng tác khác của ông (có ghi tên tác giả Ximônốp). Cuối bài, ông ghi năm dịch chứ không ghi năm bài thơ ra đời. Có lẽ, với ông, bài thơ "Đợi anh về" đã thân thuộc như thể con đẻ. Đã có một tờ báo thuật lại rằng: Trong một lần trò chuyện về thơ tình yêu, nhà thơ Tố Hữu đã khiêm tốn nói với một nhà báo - đồng thời là một nhà thơ trẻ - rằng "Con người ta không phải ai cũng là một cây đàn muôn điệu" và ông tự nhận ông viết ít và không xuất sắc trong mảng thơ tình. Rất bất ngờ, nhà báo trẻ nọ nhắc ngay đến một bài thơ tình rất thành công "của Tố Hữu": Bài "Đợi anh về", thì Tố Hữu đã sửng sốt và sung sướng thốt lên: "ờ nhỉ!" Phạm Thành Chung |
Em cảm giác chủ đề này mới chỉ xoay quanh "Đợi anh về" :) Tất nhiên đây là bài thơ được người Việt Nam yêu mến nhất của Simonov, thông qua "bản dịch tuyệt vời" (chữ của Simonov luôn) của Tố Hữu. Nhân tiện ở đây em xin hỏi, có bác nào có bài thơ Simonov viết tặng Tố Hữu không nhỉ, bản tiếng nào cũng được, em tìm mãi chưa ra cả bài, chỉ ra được mấy câu http://www.russian.slavica.org/article237.html Trích:
Thật sự, em thích giọng thơ bài này - rõ ràng đâu ra đó, gọi đúng sự việc bằng cái tên của mình, thái độ cùa người viết... |
Chủ đề này tuy đã lắng gần hai năm trước, hôm nay lại đang ngồi đợi chờ công việc nên lẩn thẩn vào 3N coi lại. Từ mấy chục năm trước đã học bản dịch của TH trong chương trình PT, rồi tò mò tìm đọc bản gốc khi biết tiếng Nga, cũng "to gan" ngẫm nghĩ một bản dịch sát ý sát vần suốt từng ấy thời gian, mấy tháng trước mới viết ra để chỉnh sửa. Coi lại chủ đề này mới thấy các bác bàn về "Đợi anh về" là chính khi nói đến thơ Ximonov.
Bản của nhà thơ TH hoàn hảo theo cách riêng vì đó là tài năng thơ của ông. Tuy nhiên có một điều mà bản dịch chưa toát lên được "ý" của bản gốc nhưng ít được các bác để ý đến: đó là bản gốc tách làm ba đoạn với ba tư tưởng và mạch tâm lý chờ đợi khác nhau, từ đợi chờ đằng đẵng qua hình tượng thiên nhiên trong đoạn đầu, đến đợi chờ vô vọng trong xã hội quanh mình khi cuộc sống trở về bình thường ở đoạn giữa, đến niềm tin và "phép màu" đợi chờ thành sự thật (có ngày) trong đoạn cuối. Cùng câu Жди меня, и я вернусь mở đầu ba đoạn này theo đó lại mang ba sắc thái khác nhau. Nếu dịch câu này theo ba sắc thái liền mạch đó thì may ra mới "sát" ý bản gốc phần nào. Cụ TH đã làm như thế nhưng dùng các câu không sát với ba sắc thái này và nó chìm đi trong tài năng thơ và cũng có lẽ do dịch qua bản tiếng Pháp. Thơ trong chiến tranh 41-45 có nhiều điều bất ngờ. Còn nhớ hồi xưa đọc một truyện ngắn chiến tranh có nói đến một dòng thơ vô danh bằng máu viết trên tường trại giam của một tù binh Hồng quân trước khi bị lính Đức mang đi bắn, không ghi lại lời Nga mà chỉ nhớ tự dịch như sau: Đừng khóc! Mẹ yêu của con ơi! Đừng khóc! Đừng khóc! Đừng than! Đừng nức nở buồn phiền! Còn một mình, mẹ sống bao lâu nữa Trên đường đời khủng khiếp chiến chinh! Con ngồi sau song sắt, trên nền tù ẩm ướt và ai hay? chỉ Chúa Trời mới biết Rằng lòng con cuộn sóng trào nhớ mẹ Và trái tim đẫm lệ...đến bao giờ! Trong bài Жди меня tôi cảm thấy cả lời giải cho những nỗi tuyệt vọng như thế. Ximonov không nhắc gì đến hệ tư tưởng hay động lực cuộc chiến, còn anh lính kia thì chỉ nhớ đến Mẹ và tìm an ủi nơi Chúa trời. Bài "Đợi anh về" sống mãi chính vì nói lên bản chất Con người với Tình yêu có thể thực hiện bao điều kỳ diệu:
|
Tôi đã viết rồi, gửi lên đinh ninh thành công, ai ngờ vào lại thấy mất bay mất biến, oải quá!
Đành viết lại vậy: Trích:
1. "Thư cuối cùng đã đọc" và "ai góa phụ nản lòng": ở đây không thể gọi những người đang cùng chờ đợi với "em" là "góa phụ" được, vì nếu đã "biết chắc" mình thành góa phụ, đã đọc "thư cuối cùng" (ở đây người đọc có thể hiểu luôn là giấy báo tử) rồi thì chuyện chờ đợi đã hoàn toàn mang tính chất khác. 2. "Đừng vội chúc tình duyên" - "желать добра" không có nghĩa cụ thể là "chúc tình duyên" cả bác ạ, đơn giản chỉ có nghĩa là "cầu phúc", "mong điều tốt lành" thôi. 3. "Tin phép lạ cao xa" - "повезло" không có nghĩa "cao xa" như vậy đâu bác. Nghĩa câu thơ đơn giản như bác Geo dịch ở trên là đúng nhất: "Kệ ai đó không chờ đợi, đến khi thấy anh còn sống trở về thì nói "vớt vát" một câu: "May mắn thôi!" Cảm ơn bác. |
Mở đầu bài thơ là lời khẩn cầu đợi chờ qua thời gian, đừng đếm thời gian: Hãy đợi anh sẽ trở về và đợi thật bền bỉ, nhẫn nại: chờ khi mưa vàng khiến nỗi buồn dâng, khi bão tuyết hay nắng cháy nhớ người chở che. Nếu không thể chờ thì vào hoàn cảnh đó sẽ bỏ đi kiếm tìm tổ ấm mới
Жди меня, и я вернусь. Только очень жди, Жди, когда наводят грусть Желтые дожди, Жди, когда снега метут, Жди, когда жара, chờ đợi đến mức tận cùng khi chẳng ai còn chờ ai, người nằm xuống đã vào lãng quên - dĩ nhiên không nói về đài tưởng niệm mà là hy vọng trong lòng người ở nhà sau cùng cũng đã tắt: Жди, когда других не ждут, Позабыв вчера. Và ngay những cánh thư xa xôi nhất không còn đến Жди, когда из дальних мест Писем не придет Cái hay của bài thơ là không nhắc đến chiến trường, sự đợi chờ này tựa như nói chung, nhưng có lẽ bi thảm nhất thì không gì bằng chiến tranh, và nếu nói: “thư không còn đến” từ chiến trường thì cũng giống như “thư cuối cùng đã đọc” vậy. Rồi vẫn khẩn cầu chờ đợi dù ai cùng chờ đã thất vọng chán nản: Жди, когда уж надоест Всем, кто вместе ждет Dĩ nhiên “người cùng chờ” ở đây ngầm hiểu là “cùng cảnh” tức là những người vợ chờ chồng, mà tuy tác giả không dùng từ “góa phụ” là ngầm để mở cho một kết quả hạnh phúc hơn về sau. Sự chờ đợi như thế phải vượt thời gian. Đoạn hai là khẩn cầu chờ đợi cụ thể trong hành động. Nói chung nhất thì sự chờ đợi chỉ có ở người thân và bạn bè. Người thân gồm cha mẹ - vợ con. Những người bạn - góa phụ ngầm nhắc đến cuối đoạn trên được tiếp nối ngay: Жди меня, и я вернусь, Не желай добра Всем, кто знает наизусть, Что забыть пора. tâm linh hóa hành động ở đây là : đừng chúc phúc cho ai hiểu rằng đến lúc quên đi người đã khuất, dù đó là bình thường và thực tế. Người ta chỉ nói “đến lúc phải quên đi” chỉ khi lấy chồng mới, khi đó bạn bè chúc tốt lành желай добра và hạnh phúc. Còn cha mẹ thì không quên và chỉ nguôi ngoai, nên câu này là nói về những góa phụ tìm duyên mới. Câu kế tiếp mới là về cha mẹ cùng con cái: Пусть поверят сын и мать В то, что нет меня, Còn bạn bè thì dù không cần quên để tìm duyên mới nhưng cũng không thể nhắc nhở mãi mãi: Пусть друзья устанут ждать, Сядут у огня, Выпьют горькое вино На помин души... Và dù cả lúc tưởng như nhẹ nhàng nhất, ít cảm giác tội lỗi nhất là uống ly rượu tưởng nhớ sau cùng thì cũng không nên vội vã: Жди. И с ними заодно Выпить не спеши. Nếu được như thế, sau cùng sẽ là ngày đoàn tụ, vượt qua mọi chết chóc: Жди меня, и я вернусь, Всем смертям назло. Rồi bạn bè, người thân, ai ai cũng ngạc nhiên thấy một điều không thể thành có thể: Кто не ждал меня, тот пусть Скажет: - Повезло. Câu “Повезло-gặp may đấy” ở đây hàm ý là bất thường, mọi hành động quên đi quá khứ của họ vẫn đúng và chỉ xảy ra một “ngoại lệ” ở đây mà thôi, và nói cách khác nó như phép lạ. Dù ngụy biện thế nào thì họ cũng không hiểu được ngày anh trở về: Не понять, не ждавшим им, Как среди огня Ожиданием своим Ты спасла меня. Как я выжил, будем знать Только мы с тобой,- Просто ты умела ждать, Как никто другой. Lời giải thích “cứu anh từ ngọn lửa bằng sự chờ đợi” khác gì nói về phép lạ. Tuy vậy, nếu nói về “phép lạ” gây cảm giác chệch xa bản gốc thì tôi thay bằng -May mắn mình em thôi
|
He he, bác BT ơi, là đùa thôi, nhưng cũng cho em mạn phép comment một câu: Bác "cãi" cùn chết đi được!:emoticon-0116-evilg
Em thua bác rồi!:emoticon-0155-flowe Giá mà bài ban đầu như bác vừa sửa thì em đã chẳng có ý kiến gì, đâm mang tiếng ra... Hay bác chỉ cần sửa không thôi là em hiểu, đằng này bác viết thêm đoạn phân tích phía trên làm em ong cả đầu!:emoticon-0100-smile |
Em đã định nhận xét về bản dịch của bác minminixi, nhưng chợt nghĩ -em mà nhận xét là em không thích bản tiếng Việt của bác minminixi thì lại khối người vào ném đá, nên thôi.
Nhưng mà em thấy hai câu này dễ làm hiểu nhầm lắm ạ: Em đợi anh đến ngày trở lại, Khinh cái chết bạo tàn. Người đọc tối dạ như em thì hiểu: vậy là chỉ đợi đến ngày trở lại, rồi sau đó đường ai nấy đi. |
Trích:
|
Trích:
|
Trích:
Жди меня, и я вернусь, Всем смертям назло. thì có nghĩa là - Cứ đợi anh đi, và anh sẽ trở lại, khiến mọi cái chết phải tức. |
Trích:
em hãy đợi, anh sẽ trở về thần chết tức chết luôn... nhiều khi nói theo kiểu Nga thì người Viêt lai thấy chướng, tôi chưa thấy cách nào khả thi. |
Các bác ơi, cuối cùng thì em vẫn thấy câu thơ này nhà thơ Tố Hữu dịch là tuyệt vời nhất:
Đợi anh, anh sẽ về, Trông chết cười ngạo nghễ. :emoticon-0171-star: |
Thấy cư dân của chuyên mục này bàn nhiều về bài Жди меня, tôi xin góp vui bằng một cách dịch sau đây:
Thời trẻ, tôi (trong số đông các bạn trẻ) đã từng say sưa đọc bài Đợi Anh về do nhà thơ Tố Hữu dịch từ bài Жди меня của C. Ximonov. Hơn 50 năm trôi qua, trong chuyên mục này tôi được đọc lại bài dịch cùng bài thơ nguyên tác thì thấy HẪNG. Bởi lẽ: - Khá ít câu dịch trùng với thơ của C. Ximonov. - Khá nhiều câu dịch phải suy luận mới thấy hơi hướng thơ của C. Ximonov. - Không ít câu dịch lạc điệu với thơ của C. Ximonov. - Đặc biệt chùm câu sau đây vừa sai, vừa hư cấu làm tôi thấy quan ngại khi nói đến thơ dịch: Dù bạn viếng hồn anh Yên nghỉ nấm mồ xanh Nâng chén tình dốc cạn Thì em ơi mặc bạn Đợi anh hoài em nghe Còn câu "Bạn cũ có quên rồi" thì không thấy có câu nào tương ứng. Câu "Trông chết cười ngạo nghễ "- tôi nghĩ câu này thật tuyệt vời nếu xét theo ngữ pháp tiếng Việt, như có bạn đã viết là đạt ĐỈNH. Tôi hiểu câu này nhà thơ Tố Hữu muốn diễn đạt: “Cười ngạo nghễ khi trông thấy cái chết”. Câu này tương ứng với câu "Всем смертям назло", tôi đã dịch là"Những thần chêt bị thi gan" (bị thách thức, bị trêu ngươi, bị chế nhạo), gần tương tự dạng câu “thi gan cùng tuế nguyệt”. Tuy nhiên tôi muốn bày tỏ sự băn khoăn sau đây: Trước cái chết, trong văn học, trong phim ảnh, trên các tượng đài, trên các phù điêu, các chiến sĩ cách mạng, những người lính bảo vệ Tổ quốc thường có nét mặt nghiêm trang, nếu có cười thì chỉ CƯỜI GẰN, CƯỜI MỈA MAI, CƯỜI CĂM GIẬN trước kẻ thù, thậm chí cất tiếng ca, còn CƯỜI NGẠO NGHỄ liệu có thái quá? Ngay như ông Nguyễn Văn Trỗi khi ra pháp trường đã để lại dấu ấn “Có những phút làm nên lịch sử” (thơ Tố Hữu), tuy phong thái rất hiên ngang, nhưng trên gương mặt vẫn có nét suy tư. Có người cho rằng, có sự khác biệt nêu trên là do Cụ Tố Hữu dịch từ tiếng Pháp. Nhưng cho đến cuối đời, bài dịch lưu truyền 50 năm có lẻ, xung quanh Cụ có rất nhiều người phục vụ, có thể họ không dám góp ý hoặc có nhưng Cụ vẫn bỏ qua! Theo tôi nếu đây là môt sáng tác thơ của Cụ thì không dám bàn nữa vì rất hay , nhất là về hình thức thể hiện. Nhưng nếu đặt bài đó trong mối liên quan đến thơ của C. Ximonov thì không thể liệt vào loại dịch, phỏng dịch, kể cả là phóng tác, vì phóng tác vẫn phải bảo đảm đúng ý thơ của nguyên tác. Tôi xin dẫn ra đây phần dịch nghĩa của tôi để tạm làm cơ sở so sánh cho những ai chưa (không) biết tiếng Nga, không có ý rằng bản dịch nghĩa này hoàn toàn chính xác.
|
Bản dịch của ông Lành đọc lên buồn cười lắm, ngay từ cái tựa đề đã dở rồi.
|
Trích:
Rất nhiều bác am hiểu thi ca và dịch thuật đã phát biểu rồi, SM chỉ muốn nói thêm chút: Bản dịch của bác Bằng không nhuần nhuyễn, chưa kể có một số chỗ đến giờ bác vẫn hiểu chưa đúng nội dung bài thơ gốc. Ví dụ đoạn sau với phần dịch nghĩa của bác:
Chữ когда dịch là đến khi thì không chuẩn. Trong tiếng Việt, nói đến khi, có nghĩa là đến lúc đó thì thôi. Ví dụ: Chúng ta đứng trú ở đây đến khi mưa tạnh. Nghĩa là khi mưa tạnh thì ta không trú nữa. Trong bài thơ gốc không có ý đó, mà là lời nhắn nhủ người vợ hãy vững lòng chờ đợi cả khi tuyết rơi, khi nắng cháy, khi những người khác không còn đợi người thân nữa... Hay như đoạn sau:
Cần nhớ Thần chết chỉ là duy nhất, nên viết “những Thần chết” nghe hơi buồn cười. Còn 4 câu sau hình như bác đã hiểu sai: Не понять, не ждавшим им, Как среди огня Ожиданием своим Ты спасла меня. Nghĩa đúng có lẽ là: Những người không chờ đợi Họ không hiểu được, giữa đạn lửa chiến trường Bằng tình yêu của mình Em đã cứu được anh như thế nào (как) Câu “Trông chết cười ngạo nghễ” được rất nhiều người cho là cách dịch đạt nhất của “Всем смертям назло”. Đó làhình ảnh người chiến sỹ coi cái chết nhẹ như lông hồng. Là khinh mạn cái chết. Là niềm lạc quan cách mạng. Câu ấy là câu dịch nâng cao hơn bản gốc “Всем смертям назло” -- (ý nói mọi cái chết thì nghĩa lý gì cơ chứ). Chính Ximonov cũng cảm kích viết trong bài thơ “Gửi đồng chí Tố Hữu” những câu thơ sau (sau khoảng thời gian có đến 15 năm ông không động bút đến thi ca): Tôi biết thơ tôi nơi đây đang sống Trong bản dịch tuyệt vời của anh Và sẽ sống khi còn bao người vợ Đợi chờ chồng nơi chiến tuyến xa xôi Và ông mong ước đến khi: Những người trong chiến trận trở về Ngày ấy đất cũng thanh bình trở lại Thì thơ tôi sẽ chết đi với tiếng thở dài êm ái Trong lời dịch tuyệt vời của anh. Bài đó ông viết sau khi chứng kiến sức sống mãnh liệt của bài thơ “Đợi anh về” qua bản dịch của Tố Hữu, sau khi ông đi đến tận những vùng chiến sự ác liệt Quảng Bình – Vĩnh Linh. Cho đến nay, chiến trận qua đã lâu, nhưng những lời thơ của bản dịch ấy còn sống mãi. Vì trong lịch sử dài lâu của Việt Nam dường như chưa bao giờ hết bóng quân thù… (Xin nói thêm: Bản Pháp văn của bài "Đợi anh về" dịch khá sát bản gốc) |
K.Simonov không biết tiếng Việt, Tố Hữu thì không biết tiếng Nga. Hài thật !
|
Tôi thì thấy những nhận xét của Vania về bản dịch của cụ Tố Hữu rất hàm hồ, như thành viên này đã từng có nhận xét vội vã, sổ toẹt về "phim propoganda" mà không hề đưa ra được bất cứ luận cứ, lý lẽ nào.
Chúng tôi đã từng viết, đưa ra nhận xét, phân tích ngữ pháp, cách dịch bài Жди меня rồi, bạn muốn chê bai, nào hãy phân tích cho mọi người xem nào, dở chỗ nào, buồn cười chỗ nào? Tôi biết bạn là một sinh viên, thấy bạn gọi nhà thơ Tố Hữu là "ông Lành" nghe rất xa lạ, và xin lỗi, khá là láo xược, dù rằng ai cũng biết đây là tên của ông. Nhưng khi đã trở thành một tác giả lớn, không ai lôi tên cúng cơm ra mà gọi như thế, mà gọi theo bút danh sáng tác. Như không ai láo lếu gọi nhà thơ Chế Lan Viên là ông Hoan, nhà viết kịch Tào Mạt là ông Thực cả đâu... Chẳng nhẽ điều tối thiểu đó mà bạn Vania không biết sao? |
Thôi khỏi ạ, khi nào gặp trực tiếp nhất định cháu sẽ nói, chứ còn phân tích ra ở đây thì thực tình... dài lắm, máy tính của cháu đang dính virus nên chậm hơn cả ốc sên.
|
Mình chả thấy việc K.Simonov không biết tiếng Việt có gì mà hài cả. Pluton cũng có biết tiếng Việt đâu, một loạt vĩ nhân khác cũng thế cơ mà.
|
Trích:
Bản dịch của em định đưa vào sạp của Bác USY ở chợ Bắc Qua, nhưng em tìm không thấy ở đâu. Treo lên topic này em cũng xấu hổ lắm. ĐỢI TỚ. Đợi tớ thì tớ về. Chờ hơi bị lâu đấy, Chờ khi mà buồn vãi Những hạt mưa màu vàng, Chờ khi tuyết mênh mang, Chờ khi trời nóng bỏng, Chờ cả khi vô vọng, Ai cũng quên ngày qua. Chờ khi từ phương xa Tin thư không hề có, Chờ khi chán tận cổ Đứa nào chờ mỏi mê. Đợi tớ thì tớ về. Đừng vội vui như Tết Với thằng nhắc như vẹt Là tới lúc phải quên. Mẹ tớ con tớ rên Là tớ chết mất xác, Mấy thằng bạn tao tác Ngồi nhậu ở bên lò, Ly nhỏ lại ly to Vì hương hồn của tớ… Chờ đi. Đừng cùng họ Gấp gì mà ngứa nghề. Đợi tớ thì tớ về. Trêu gan cả cái chết. Ai không chờ thì thiệt Ấp úng là tớ may. Không chờ thì không hay Giữa một trời lửa đỏ Bằng nhớ mong vò võ Cậu lôi tớ về đây. Tớ còn đến hôm nay Về với cậu là vợ,- Chỉ vì cậu còn nhớ Các cô khác thì quên. Em kính chào các bác. Các bác đại xá cho em. |
Cảm ơn bác dubravka còn nhớ đến... chợ Bắc Qua nhà em.:emoticon-0150-hands:emoticon-0159-music Em cảm ơn bản dịch rât sát nghĩa của bác. Trừ câu "Về lấy cậu làm vợ" e rằng hơi quá xa, xa mà lại làm thời gian quay ngược lại, so với bản gốc bác ạ. Liệu có thể thay bằng "Về với cậu là vợ" không ạ?
Nhờ BQT chuyển hộ bài này của bác dubravka vào topic chợ Bắc Qua nhé! |
Trích:
Chờ khi mà buồn vãi Những hạt mưa màu vàng Tuy nhiên ý sau cùng thì chưa đúng (bài này viết cho vợ, nên không có chuyện cưới xin ở đoạn cuối - như bác USY đã lưu ý) Trích:
Những người trong chiến trận trở về Ngày ấy đất cũng thanh bình trở lại Thì thơ tôi sẽ chết đi với tiếng thở dài êm ái Trong lời dịch tuyệt vời của anh. Ý nghĩa có khác đi: Simonov muốn nói bài thơ của ông, trong bản dịch tuyệt vời của Tố Hữu sẽ chết đi, khi nó đã hoàn thành sứ mệnh ở mảnh đất VN, khi hòa bình trở lại, khi không ai còn phải đợi người từ tiền tuyến trở về nữa. Gần giống ý câu thơ của Việt Phương: Đảng của ta lịm đi không sống nữa Sẽ để lại cuộc đời chỉ còn rực rỡ có Tình yêu |
Bản dịch của bác dubravka theo trường phái chợ Bắc Qua khá thú vị. Em thích nó phải mộc mạc, thô vụng hơn một chút nữa bác ạ, kiểu như Cầm Vĩnh Ui ấy nó mới thú:emoticon-0116-evilg
|
Nhân nhắc đến bài thơ "Đợi anh về", xin chia sẻ một thông tin mới đọc được về tình hình xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh năm nay:
Trích:
|
Trích:
Xin mời các bác nghe NSND Quang Thọ trình bày "Đợi Anh Về", sáng tác nhạc: Văn Chung, lời thơ: K.Simonov qua bản dịch của Tố Hữu. http://www.mediafire.com/?b060dkdo9ijj1ll |
Em muốn đọc tác phẩm "người ta sinh ra không phải đã là lính" của Simonov. Mà không biết tìm đâu, các bác ai có chia sẻ cho em được không ?
|
Mình chỉ có bản tiếng Nga thôi.
Константин Симонов. Солдатами не рождаются http://lib.guru.ua/PROZA/SIMONOV/livdead2.txt |
| Giờ Hà Nội. Hiện tại là 19:13. |
Powered by: vBulletin v3.8.5 & Copyright © 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.
VBulletin ® is registered by www.nuocnga.net license.