|
Em buồn cười quá, chả hiểu sao trong bản dịch bài "Hy vọng" của em lại có thêm một câu rất dở hơi "Mây lượn bay in bóng trên hồ" - chả ăn nhập gì, chả có trong bản gốc, lại còn làm mất hết cả vần với điệu :). Cứ tưởng chị USY khuân thừa, ai ngờ qua forum cũ, thấy còn nguyên câu đó :). Đúng là ... có trời mà biết :)
Thôi em xin phép chị USY xóa câu đó đi nhé :) |
Chúc bà con NNN một tuần mới tốt lành với một bài thơ Của Olga Berggoltz nhé.
:emoticon-0159-music:emoticon-0159-music:emoticon-0159-music <table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Борису Корнилову </font></font></b> …И все не так, и ты теперь иная, поешь другое, плачешь о другом… Б. Корнилов 1. О да, я иная, совсем уж иная! Как быстро кончается жизнь… Я так постарела, что ты не узнаешь. А может, узнаешь? Скажи! Не стану прощенья просить я, ни клятвы — напрасной — не стану давать. Но если — я верю — вернешься обратно, но если сумеешь узнать, — давай о взаимных обидах забудем, побродим, как раньше, вдвоем, — и плакать, и плакать, и плакать мы будем, мы знаем с тобою — о чем. 2. Перебирая в памяти былое, я вспомню песни первые свои: «Звезда горит над розовой Невою, заставские бормочут соловьи…» …Но годы шли все горестней и слаще, земля необозримая кругом. Теперь — ты прав, мой первый и пропащий: “пою другое, плачу о другом…” А юные девчонки и мальчишки, они — о том же: сумерки, Нева… И та же нега в этих песнях дышит, и молодость по-прежнему права. Olga Berggoltz 1939 </td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Gửi Boris Kornilov </font></font></b> ...Và tất cả đổi thay, và em nay cũng khác Em hát khác xưa, khóc cũng khác mất rồi B. Kornilov 1. Vâng, đã khác xưa rồi, em đã khác! Cuộc đời này sao vụt mất quá nhanh. Em già nhiều, còn nhận ra nữa không anh, Hay vẫn nhận ra?... Nói với em anh nhé! Em không cầu xin một lời tha thứ Thề thốt ư - vô ích - chẳng làm gì, Nhưng nếu như anh quay bước trở về Nếu như anh dám vượt qua để biết... Thì em tin, giận hờn quên được hết Chung bước bên nhau, như trước, trọn đời Khóc, khóc ròng và khóc mãi không thôi Anh và em, ta sẽ hiểu vì sao mình khóc!... 2. Trong trí nhớ chuyện ngày xưa xa lắc Em hồi tưởng bài hát cũ của mình: "Sao trên dòng Nhêva sáng lung linh Họa mi hót trong hoàng hôn sâu lắng..." … Năm tháng trôi cùng ngọt ngào cay đắng Trái đất kia dù chia nửa vẫn tròn vành Nên bây giờ - anh đã đúng đó anh, Hỡi tình đầu, hỡi tình em xa cách: “Em khóc đã vì một điều khác trước Bài hát xưa cũng không hát nữa rồi..” Những cô bé, cậu trai lại nối dòng đời Vẫn hoàng hôn, sóng Nhêva thuở trước Vẫn bài hát xưa, lại ngập ngừng thổn thức... Tuổi trẻ dại khờ, muôn thuở vẫn vậy thôi! TTN 2008 </td></tr></table> |
Em xin gửi vào đây bản dịch của bác Geobic - hình như bác mới đi xa về nên chưa kịp nhìn đến box Thơ :)
Trích:
|
Bài thơ Gửi Kornilov này người đọc Việt Nam đã biết đến phần thứ hai từ lâu qua bản dịch của ... ai đó không rõ, nhưng cái kiểu dịch rất hay và rất khác bản gốc này :) thì em đồ là của bác Bằng Việt Trích:
Còn em thì ... sau khi đọc lướt qua bản dịch của bác Geobic và bác Butgai (đọc lướt để khỏi bị ảnh hưởng :D) thì em cảm thấy, dịch cả bài thơ này là rất khó... Nhưng có lẽ hôm nay xấu trời, nên em cảm thấy liều lĩnh hơn chăng? Thực ra thì em cảm giác bản dịch này của em không ổn lắm, nhưng xấu trời mà, em để tạm đây. Và cũng bắt chước bác Geobic, sẽ quay lại nếu còn hứng khởi :) <table> <tr> <td valid="top"> Борису Корнилову Ольга Берггольц …И все не так, и ты теперь иная, поешь другое, плачешь о другом… Б. Корнилов ------------------------------------------------ 1. О да, я иная, совсем уж иная! Как быстро кончается жизнь… Я так постарела, что ты не узнаешь. А может, узнаешь? Скажи! Не стану прощенья просить я, ни клятвы — напрасной — не стану давать. Но если — я верю — вернешься обратно, но если сумеешь узнать, — давай о взаимных обидах забудем, побродим, как раньше, вдвоем, — и плакать, и плакать, и плакать мы будем, мы знаем с тобою — о чем. 1939 2. Перебирая в памяти былое, я вспомню песни первые свои: «Звезда горит над розовой Невою, заставские бормочут соловьи…» …Но годы шли все горестней и слаще, земля необозримая кругом. Теперь — ты прав, мой первый и пропащий: “пою другое, плачу о другом…” А юные девчонки и мальчишки, они — о том же: сумерки, Нева… И та же нега в этих песнях дышит, и молодость по-прежнему права. 1940 </td> <td valid="top"> Gửi Boris Kornilov Olga Berggolts … Và mọi điều không thế, em giờ đã khác Em hát khác rồi, khóc về người khác … Boris Kornilov --------------------------------------------- 1. Vâng, em khác, bây giờ em đã khác Cuộc đời này sao kết thúc thật nhanh Em già đến nỗi anh không nhận ra nổi Hay vẫn nhận ra? Hãy nói đi anh! Em sẽ không cầu xin tha thứ, Cũng không thề bồi - vô ích – làm gì Nhưng em tin, - nếu như anh trở lại Nhưng nếu như anh có thể nhận ra Thì hãy cùng quên những lời oán trách Hãy cùng nhau đi dạo, tựa ngày qua Và cùng khóc, khóc thật nhiều anh nhé Vì những gì ta đã biết quá mà 1939 2. Lục lại trong ký ức những chuyện qua Em nhớ lại bài ca đầu thuở ấy "Trên Neva hồng ngôi sao bừng cháy Họa mi ngoại thành mấp máy thì thào…" … Nhưng tháng năm cay đắng ngọt ngào hơn Vùng đất xung quanh không thể nào nhìn hết Bây giờ anh đúng, Người đầu tiên của em, người đang chết "em hát khác rồi khóc về người khác …" Những cô bé, cậu bé còn thơ trẻ Họ vẫn nói về hoàng hôn với Neva Vẫn sự dịu dàng thở trong những bài ca Và tuổi trẻ, như ngày xưa, luôn đúng. 1940 </td> </tr> </table> |
Các bản dịch đều rất hay và sát nghĩa. Tuy nhiên, nếu đặt trong bối cảnh пою другое (hát khác) chứ không phải là другомy (cho người khác) thì không hiểu sao Butgai vẫn cho rằng “плачу о другом…” là khóc về ĐIỀU khác chứ không phải là NGƯỜI khác.
Bản dịch mà Nina trích dẫn đúng là của Bằng Việt đấy. Có 1 thắc mắc nữa: nếu như dùng giả định cho một người đã khuất và không thể thực hiện được điều mong muốn thì sẽ phải dùng если бы chứ không phải là если và thể hoàn thành của động từ như bạn Geobic nói. |
Em thì thấy có một điều có thể khẳng định được: cả hai bài thơ đều là dành tặng cho Boris Kornilov. Và ngày mất của Boris Kornilov thì theo chỗ em thấy được thì các tài liệu đều thống nhất -19 /3/1937 ông bị bắt giam, còn ngày 20 /2/ 1938 ông bị xử bắn.
Do đó việc 2 bài thơ trên của Olga Berggolts viết ngày nào là rất quan trọng. Mặc dù - chưa chắc Olga Berggolts đã biết chuyện ông mất hay chưa. Tuy nhiên, các nguồn tài liệu internet mà em tìm được đều nói rẳng Olga Berggolts viết 2 bài thơ trên lần lượt vào năm 1939 và 1940. Khi đó Olga đã được trả tự do, và đang sống với người chồng sau - bà lấy N.Molchanov sau khi ly dị với B.Kornilov (vào khoảng 1932). Olga Berggolts viết về Molchanov: «своей любовью небывалой меня на жизнь и мужество обрек...» - đó là về những ngày bà sống sau khi ra tù Có lẽ đây là cơ sở để hiểu câu thơ của Olga Berggolts “пою другое, плачу о другом…” là - khóc về người khác. (Tất nhiên đây là ý kiến của em. Còn bác Geobic nghĩ thế nào thì em không dám đoán mò :D) Còn về người đã khuất hay chưa - em cho rằng Olga chưa biết rằng B.K đã bị xử bắn - các thông tin ấy vào thời ấy hoàn toàn không phổ biến. Cho nên bà mới viết "мой первый и пропащий" chứ không thì đã là пропавший rồi chăng? Một số tư liệu về Olga Berggolts và Boris Kornilov http://www.vilavi.ru/sud/300406/300406.shtml http://www.fryazino.net/forum?action...=15&tid=127410 http://www.proza.ru/texts/2007/10/31/425.html |
Phân tích của Nina hoàn toàn có lý. Về việc BK đã bị xử bắn ngày nào thì thời nay ai cũng biết, nhưng thời đó không phải ai cũng biết. Nhất là với tội danh "phản cách mạng" như vậy.
Nếu căn cứ vào ngôn từ mà tác giả sử dụng thì là chưa biết hoặc biết rồi nhưng vẫn nói với BK như người đang sống. Tránh biến bài thơ thành bài "Văn tế" если бы hay если пропащий hay пропавший Trở lại với khóc vì cái gì: Ở đây, tác giả đã cố tình dùng другое ở câu trên là 1 từ chỉ sự vật, thì không có lý gì плачу о другом lại chỉ người. Toàn bài thơ nói lên sự thay đổi tình cảm, góc nhìn cuộc đời tự nhiên của con người: khi già đi, từng trải hơn thì cách nhìn cuộc đời cũng thay đổi theo. Và kết thúc bài thơ, tác giả cũng nói về cách nhìn cuộc đời, tình yêu của lớp trẻ. Họ sẽ hát và sẽ khóc về những điều y hệt như tác giả thời trẻ, nhưng không có nghĩa là họ sẽ khóc cho BK. (Lại là một minh chứg cho Người hay Sự vật!?) Hơn nữa, nếu một người mà không hề khóc cho người chồng (cũ) vừa bị xử bắn mà lại đã khóc cho người chồng mới (chưa chết) thì có vẻ trái với luân thường đạo lý và trái với tình cảm của một tâm hồn như Olga. Vì vậy, khóc vì Điều khác sẽ làm bài thơ rộng hơn, mở hơn, mang tính nhân bản hơn. Và quan trọng là có vẻ chính xác hơn với cách dùng từ của nguyên tác. Bởi "Thơ là một cuộc chơi của ngôn ngữ". |
Còn 1 chi tiết nữa trong bài thơ, đó là 3 lần từ khóc được lặp lại trong 1 câu. Rất nhấn mạnh, như để hàm ý cho cái khóc ở dưới.
Và như vậy, theo ý của đoạn đó, nếu BK quay lại thi 2 người sẽ khóc về cái gì hay về ai đây? Chỉ 2 người biết thôi. Nhưng chắc chắn là không thể khóc về người khác rồi |
Rất cám ơn USY về những nhận xét xác đáng. Quả thật là khi dịch đến chỗ "dòng sông mùa xuân" thì Butgai liên tưởng hơi kiểu Vietnamese 1 chút là rất dịu dàng và thơ mộng. Quên mất rằng, sông ở Nga nó khác nhiều. Về VN lâu quá rồi. Hihi.
Xin sửa lại ngay |
Trích:
Thực ra lúc đọc và lúc dịch, em không ngờ là 2 câu ngắn này lại trở nên phức tạp đến thế :). Em xin khất bác mấy ngày nhé, vì công việc đang bận quá :(. Hy vọng mấy ngày nữa thì các bác khác cũng sẽ có thời gian để cùng làm rõ, cùng hiểu rõ hơn 2 bài thơ này. |
Xin giới thiệu một bài thơ nữa của Olga Berlgolts
<table><tr><td valign="top">* * * Мы предчувствовали полыханье этого трагического дня. Он пришел. Вот жизнь моя, дыханье. Родина! Возьми их у меня! Я и в этот день не позабыла горьких лет гонения и зла, но в слепящей вспышке поняла: это не со мной - с Тобою было, это Ты мужалась и ждала. Нет, я ничего не позабыла! Но была б мертва, осуждена,- встала бы на зов Твой из могилы, все б мы встали, а не я одна. Я люблю Тебя любовью новой, горькой, всепрощающей, живой, Родина моя в венце терновом, с темной радугой над головой. Он настал, наш час, и что он значит - только нам с Тобою знать дано. Я люблю Тебя - я не могу иначе, я и Ты по-прежнему - одно. Июнь 1941 </td><td valign="top">* * * Lửa chiến tranh chúng con linh cảm thấy Điềm báo rằng ngày ấy bi thương Đã đến rồi. Hơi thở, cuộc đời con, Xin hiến dâng cho Người - Tổ Quốc! Trong ngày này con đâu có quên, Sự độc ác, những lưu đày cay đắng. Nhưng con hiểu từ trong chớp bỏng: Rằng nỗi đau này không phải đến với con, Mà là đến với Người - ơi Tổ Quốc thân thương Đó chính là Người - đã kiên cường, mong mỏi. Không, con không quên điều gì hết! Nhưng dù bị kết tội rồi, dù con đã chết Thì tất cả chúng con, chứ không chỉ riêng ai, Sẽ bật mộ đứng lên theo tiếng gọi của Người. Con yêu Người bằng một tình yêu mới Sống động, đắng cay, tha thứ hết lòng, Tổ Quốc ta đầu đội vành mũ miện Tết bằng gai, mờ tối ánh cầu vồng. Giờ đã điểm, thời của ta đã điểm. Đó là gì - mình con và Người biết, Con yêu Người - Làm sao khác được đây, Người với con luôn là một, như từ trước tới nay. Tháng 6 - 1941 </td></tr></table> |
http://nguyennong.vnweblogs.com/gall...chong%203).JPG
Người chồng thứ ba của Olga Berggoltz: Georgi Makogonenko Hồi còn là lưu học sinh, em đã có vinh dự được nghe một số bài giảng của thầy G.Makogonenko, thầy giáo dạy Văn học Xô Viết, ông là người chồng thứ ba của O.Berggoltz. Hồi đó sinh viên chỉ nghe tiếng xì xào sau lưng ông ấy thôi, chứ không ai dám trực tiếp nhắc đến O.B và cuộc hôn nhân ấy trước mặt ông thầy này. Ông ấy là thương binh trong chiến tranh vệ quốc, mất một tay, suốt ngày không bao giờ rời điếu xì ga Cuba to tổ bố, nghe bài giảng của ông ấy rât mệt vì bị ngạt thở vì khói thuốc. Ông ấy cũng từ chối không đọc leksi về B.O. Khi ông ấy mất lớp em đã đi đưa tang, một đám tang đông không thể tưởng tượng được, dù các đám tang ở Nga khá vắng người. Trong tác phẩm của Berggolts có những vần thơ bà gửi người chồng thứ hai, Nikolai Molchanov: Anh tìm được nhà em, em đang sống êm đềm không ở nhà chúng mình xưa mà trong ngôi nhà khác, và người chồng mới bên em – thực tại làm anh ngơ ngác, ôi sao anh chẳng ngờ đến sự hiện diện của người?! … Bạn đời của em ơi, - xin tha thứ cho em tiếng nghẹn ngào vô tình không trông đợi, từ lâu rồi em không biết nữa đâu là thực là mơ… (“Bội bạc”, 1946 - Bản dịch của Thụy Anh) “Người chồng mới” mà Olga nhắc đến trong bài thơ trên là nhà ngôn ngữ học Georgi Makogonenko (1912-1986), người mà, không hiểu sao, sau này các nhà viết tiểu sử Olga thường tránh nhắc đến tên. Dường như người ta ngầm lên án ông về sự dằn vặt tâm hồn của Olga thể hiện trong các bài thơ viết về tình yêu cuối đời, về sự cô đơn của bà lúc tuổi già. Mà chính Olga cũng chưa bao giờ đề tặng ông bất cứ một bài thơ tình nào, cho dù, vì ông, bà đã từng viết những vần thơ “âm thầm ghen tuông cay đắng”. Thế nhưng, không thể phủ nhận được một điều rằng, tình yêu thứ ba này, tuy không làm mờ đi mối tình âu yếm trong quá khứ với Boris Kornilov, không khiến bà nguôi quên mối tình sâu đậm kéo dài “mãi mãi” với Nikolai Molchanov, thì vẫn từng là bàn tay chìa ra nâng đỡ tinh thần bà trong những giờ khắc hoang mang. Theo Lev Anninsky, Georgi Makogonenko đã làm mọi cách để Olga bình tâm lại, thậm chí, lấy quyền của một phó Phòng Văn nghệ BBT Đài Phát thanh Leningrad (nơi Olga làm việc suốt thời gian thành Len bị phong tỏa), ông đã “lệnh” cho bà phải viết cho xong thi phẩm “Trường ca tháng Hai” kịp ngày lễ Quân đội 23-2-1942. Bởi ông nhìn rõ, chỉ có công việc mới cứu được Olga khỏi nỗi đau riêng. Bản trường ca ấy đã cứu được Olga, trả lại sự bình tâm cho bà, cũng như cứu được rất nhiều người đàn bà góa khác của Leningrad khỏi chìm đắm trong hồi ức đau thương. Và tình yêu, cho dẫu đầy ắp ghen tuông, day dứt, thì vẫn cứ là “hạnh phúc”. Hai người chính thức hóa quan hệ vợ chồng vào ngày 20-2-1949 (một sự trùng hợp kỳ lạ: đây cũng chính là ngày mất của Boris Kornilov!) mặc dù trước đó, ngay từ năm 1942, họ đã chung sống dưới một mái nhà. Con trai riêng của Georgi và thân phụ ông cùng sống với họ. Tổ ấm mới của Olga có đầy đủ những gì từ lâu bà thầm mơ ước. Đó là một căn hộ xinh xắn với những tiện nghi thường nhật của một gia đình, với “bàn giải khăn ren họa tiết nhẹ nhàng” (6), với những buổi tối tiếp đón khách thơ đông vui sôi nổi. Và hai vợ chồng cùng viết chung những vở kịch về Leningrad thời chiến; “Họ đã sống ở Leningrad” (1944), “Trên mảnh đất của chúng tôi…” (1947), kịch bản phim “Bản hợp xướng Leningrad” (1945), những trang bút ký đăng tải nhiều kỳ trên tờ “Tin tức” (Izvestia) “Dòng thơ Nga” (13-8-1944), “Phụ nữ Nga” (19-8-1944)… Theo hồi ký của I. Glikman, nhà nghiên cứu nghệ thuật Nga, thì thời bấy giờ, Georgi thường tham gia làm việc ở xưởng “Lenfimlm”: “Những cô diễn viên trẻ đẹp thường tìm mọi cách làm quen với Iura (tên thân mật của Georgi) Magokonenko. Họ mê không phải là cái sự hoạt động nghệ thuật của ông mà là vẻ bề ngoài của Iura. Ông cao lớn, cân đối, đẹp trai, có đôi mắt xám tuyệt diệu, mái tóc dày tuyệt vời, những ngón tay dài thanh mảnh. Mà ăn mặc thì rất đỏm dáng”. Bà sống những ngày sau với Makogonenko bằng một tình yêu thái quá và bất an. Và cái kết cục bà luôn lo sợ đã đến. Năm 1959, tình yêu cuối cùng trong đời nữ sĩ đã ra đi. Makogonenko bỏ người vợ thi sĩ để đến với một cô gái trẻ “tươi sáng, đáng yêu hơn”. Dù đã linh cảm trước được mất mát bằng trái tim nhạy cảm với khổ đau của mình, thì Olga vẫn rơi vào trạng thái trầm uất. Những ngày này, trên môi Olga không ngừng ngân lên những bài thơ tình yêu của Martynovski, của Pasternak, của Marina Svetaeva… Dường như, đó là “liệu pháp tinh thần” của bà vậy, để thấy mình không đơn độc chịu đựng nỗi đau chia lìa. Và cuối cùng, đương nhiên, bà tìm quên trong… thuốc lá và rượu. Thực ra, bà bắt đầu uống từ lâu, ngay từ khi bắt đầu chung sống với Georgi Makogonenko và thói quen xấu này đã khiến miệng lưỡi thế gian xúc xiểm bà khá nhiều. Họ thêu dệt đủ điều. Thật đau lòng khi tưởng ra cảnh người phụ nữ phúc hậu dịu dàng này chìm trong cơn mộng của ma men. Nhưng, nhìn lại những gì bà trải qua, chúng ta hoàn toàn hiểu bà. Đôi khi, cơn mê lại đem tới cho tâm hồn những khoảng lặng cứu rỗi vô cùng cần thiết. (Trích đoạn bài viết của Thụy Anh, bản gốc mời các bạn đọc ở link này: http://nguyennong.vnweblogs.com/post/2836/46691) Em xin giới thiệu với các bác một bản dịch bài thơ mà Olga Berggolts viết cho G. Makogonenko <table><tr><td valign="top">Я тайно и горько ревную Я тайно и горько ревную, угрюмую думу тая: тебе бы, наверно, иную - светлей и отрадней, чем я... За мною такие утраты и столько любимых могил! Пред ними я так виновата, что если б ты знал - не простил. Я стала так редко смеяться, так злобно порою шутить, что люди со мною боятся о счастье своем говорить. Недаром во время беседы, смолкая, глаза отвожу, как будто по тайному следу далеко одна ухожу. Туда, где ни мрака, ни света - сырая рассветная дрожь... И ты окликаешь: "Ну, где ты?" О, знал бы, откуда зовешь! Еще ты не знаешь, что будут такие минуты, когда тебе не откликнусь оттуда, назад не вернусь никогда. Я тайно и горько ревную, но ты погоди - не покинь. Тебе бы меня, но иную, не знавшую этих пустынь: до этого смертного лета, когда повстречалися мы, до горестной славы, до этой полсердца отнявшей зимы. Подумать - и точно осколок, горя, шевельнется в груди... Я стану простой и веселой - тверди ж мне, что любишь, тверди! Olga Berggoltz 1947 </td><td valign="top">Em ghen lặng thầm và cay đắng Em ghen lặng thầm và cay đắng, Ý nghĩ sầu bi chôn trong tim: Anh chắc cần người con gái khác, Sướng vui và trong sáng hơn em. Em với sau lưng bao mất mát Và mồ chôn những cuộc tình qua! Lỗi lầm trước họ em từng mắc, Nếu anh biết được, chẳng thể tha. Em trở nên ít cười biết mấy, Và cợt đùa đôi lúc quá đắng cay, Để người đời trước em cũng sợ Nói về hạnh phúc với men say. Chẳng hề tình cờ khi trò chuyện, Nhìn đi chỗ khác, em lặng thinh Như theo dấu vết nào bí mật Em đi xa, xa mãi một mình. Nơi ấy mịt mờ không ánh sáng – Ẩm ướt bình minh nhập nhoạng lay… Anh gọi tìm: “Em đâu rồi nhỉ?” Tự chốn nào, anh ơi có hay! Anh còn chưa biết sẽ có ngày Em lặng im trước tiếng gọi đắm say, Không trả lời anh, và em sẽ Bên anh không trở lại nữa đây. Em ghen lặng thầm và cay đắng, Nhưng anh đừng vội bỏ rơi em. Em trước kia cần cho anh hơn đấy Em từ thời chưa biết đến cô đơn. Trước cái mùa hè định mệnh nào Khi chúng ta gặp gỡ, thành đôi, Trước cả niềm vinh quang cay đắng, Và mùa đông cướp nửa trái tim rồi. Nghĩ mà xem, nỗi đau như mảnh đạn, Găm vào lồng ngực chẳng chịu im… Em hứa sẽ giản đơn và vui vẻ - Chỉ cần anh nói vẫn yêu em! Olga Berggolts 1947 </td></tr></table> |
các bài thơ khác của Olga Bergolts
Почему Ольгу Берггольц называли Мадонной блокадного Ленинграда?
http://i246.photobucket.com/albums/g.../oblojka_b.jpg 16 мая 1910 года в Петербурге в семье обрусевшего немца врача Фридриха (Федора) Берггольца родилась дочь, которую назвали красивым русским именем – Ольга. Родители хотели, чтобы их дочь пошла по стопам отца – выучилась на доктора. Но революционные вихри внесли свои коррективы. На Невской заставе, где жили Берггольцы, постоянно что-то происходило – покой обитателям этой окраины столицы только снился. Сразу после победы революции семье пришлось нелегко. Это раньше можно было мечтать об институте благородных девиц, Ольга же пошла в обычную трудовую школу. Но уже тогда в подростковом возрасте проявилось ее умение подмечать мелочи, из которых потом складывается что-то большее и желание выразить свои мысли в поэтической форме. http://i246.photobucket.com/albums/g...a_berggolc.jpg Ольге едва исполнилась пятнадцать, когда она пришла в литературное объединение рабочей молодежи «Смена». Это был просто пир для поэтов, ведь в рабочий клуб, где собирались молодые ребята, часто заглядывали такие выдающиеся поэты, как Владимир Маяковский, Эдуард Багрицкий, Иосиф Уткин. Учиться у таких мастеров, что называется, вживую, было не просто хорошей школой. Поэты помогали молодежи открыть для себя тот мир, который зачастую скрыт от нелюбопытных глаз. Именно в «Смене» Ольга познакомилась с Борисом Корниловым, который был старше ее на три года. Борис, сын сельского учителя из нижегородской глубинки, приехал в Ленинград в конце этого же, 1925 года, с надеждой показать свои стихи Сергею Есенину. Не успел. Но о его поэзии, сочной и яркой, заговорили. Уже через год он считается самым перспективным дарованием литературного объединения. http://i246.photobucket.com/albums/gg87/mua_thu/58.jpg Конечно, юная Ольга влюбилась в Бориса. А он, поначалу не очень обращавший внимание на эту хрупкую (почти светящуюся от худобы) девчушку, в конце концов, попривык к ней, а потом и ответил взаимностью на ее светлое чувство. Они вместе отправились на учебу на высшие курсы при Институте истории искусств, а потом с его, Бориса, благословления, Ольга поступила на филологический факультет Ленинградского университета. http://i246.photobucket.com/albums/g...a_thu/09_1.jpg Их семейная жизнь длилась не долго, хотя и осталась в дочери Ирине. Борис несколько «зазвездился» и объявил супруге, что они «не сошлись характерами». В 1930 году после окончания института Ольга по распределению уезжает в Казахстан, где работает корреспондентом газеты «Советская степь». Заодно она пишет свою первую книжку, которая называется «Глубинка». Она выходит в 1932 году. Уже тогда Ольга была замужем за Николаем Молчановым, с которым вместе училась в университете. А Борис, после написания песни, которая начинается со слов «Нас утро встречает прохладой» становится необычайно популярным и потихоньку спивается. Отработав два года, Ольга возвращается в Ленинград, устраивается работать на завод «Электросила», редактором многотиражной газеты. Их союз с Николаем Молчановым рождает у Ольги столько вдохновения, что она с головой уходит в творчество. http://i246.photobucket.com/albums/g...a_thu/OBAA.jpg Ольга Берггольц и Анна Ахматова. Но черная туча уже омрачает их будущее. После убийства Кирова в Ленинграде очень неспокойно, чистки идут одна за другой. И Борис Корнилов становится одной из мишеней – особенно после того, как он «неправильно» изложил политику партии в поэтическом размышлении «Последний день Кирова». Его арестовывают, а через некоторое время черный воронок увозит в камеру и Ольгу. Официально, по ложному доносу. Скорее всего из-за давней связи с Борисом. И это несмотря на два обстоятельства: во-первых, они давно в разводе, а во-вторых, она находится на пятом месяце беременности. http://i246.photobucket.com/albums/g...hu/bergolq.jpg А дальше – допросы, постоянные избиения, острая боль оттого, что преднамеренно бьют ногами по животу, чтобы убить ребенка. И звери в человечьем обличье добиваются своего – ребенок так и не появляется на свет. Где найти в себе силы, чтобы пережить все это? И даже освобождение в июле 1939 года, не добавило ярких красок: «О, грозный вечер возвращенья, / когда, спаленная дотла, / душа моя не приняла / ни мира, ни освобожденья». Эти строки Ольги Берггольц из далекого 1939 года, мы узнали гораздо позже, спустя несколько десятилетий… Но жизнь есть жизнь. Ольга нашла в себе силы не стать затворницей, не заниматься самоедством. И очень большую роль в этом сыграл Николай Молчанов, который, по словам Ольги, «своей любовью небывалой меня на жизнь и мужество обрек...» Но и это счастье оказалось очень коротким – война… http://i246.photobucket.com/albums/g...u/untitled.jpg Они воевали почти рядом. Он – в промерзших окопах, она – в радиостудии, где со своими стихами почти ежедневно обращалась к героическим защитникам Ленинграда. Ее «Февральский дневник» оказался гораздо сильнее фашистских снарядов, костлявой руки голода, безвозвратности потерь. Это был вечный огонь надежды, мужества, желания жить всем смертям назло. И есть высшая справедливость в том, что именно Ольга Берггольц нашла те проникновенные строки, которые переживут ее в веках. Эти шесть слов знает каждый уважающий себя человек. «Никто не забыт, ничто не забыто»… Нет слов, чтобы описать то, что Ольга Берггольц сделала для осажденного Ленинграда. Ее называли ласково и «Муза» и «Мадонна блокады», но самым дорогим подарком были для нее немудреная народная фраза: «Наша Оля»… Ах, как она умела находить сердечные слова, не мудрствуя лукаво – «Что может враг? Разрушить и убить. И только-то. А я могу любить...». http://i246.photobucket.com/albums/g...u/berggolc.jpg Сегодня, когда начинающие поэты спрашивают о том, как нужно писать строчки, которые могут будить лучшие чувства, мне всегда приходит на память эта строка. И я говорю: «Не надо «наворачивать» в свое произведение строки, понятные только вам. Не перегружайте поэзию «цветистостью» и такими оборотами, которые подчеркивают не вашу «ученость», а скорее безвкусие. Напишите просто: «Что может враг? Разрушить и убить. И только-то. А я могу любить...» http://i246.photobucket.com/albums/g..._thu/17907.jpg Нет нужды перелистывать все страницы очень непростой жизни этой удивительной женщины. Возьмите ее стихотворения и они откроют вам совершенно другой мир. Мы часто жалуемся на жизнь – нам вечно чего-то не хватает – то денег, то времени, то человеческого отношения. Мы просто разучились ценить то, что имеем… И пусть стихи Ольги Берггольц для кого-то покажутся слишком горьким лекарством, но они нужны. Они очищают душу. http://i246.photobucket.com/albums/gg87/mua_thu/952.jpg Ольга Федоровна Берггольц, к счастью, увидела самую дорогую для себя книжку «Голос Ленинграда», которая вышла к 30-летию Великой Победы. А 13 ноября 1975 года великого поэта людской скорби не стало. Именем Ольги Берггольц названа улица в Невском районе Санкт-Петербурга. На улице Рубинштейна, 7, где она жила, открыта мемориальная доска. Ещё один бронзовый барельеф её памяти установлен при входе в Дом радио. http://i246.photobucket.com/albums/gg87/mua_thu/5-1.jpg Если вам доведется в Ленинграде побывать на Волковом кладбище, обязательно разыщите так называемые Литераторские мостки, где похоронена «Мадонна блокады». Цветы на ее могиле появляются в любое время года. Ленинградцы и спустя три десятилетия после ее кончины не забывают «свою Олю»… http://i246.photobucket.com/albums/g...thu/108065.jpg Стихи Ольги Берггольц: http://gatchina3000.ru/literatura/berggolc_o_f/ :emoticon-0155-flowe |
bài thơ khác của Olga Bergolts
:emoticon-0155-flowe
Очень интересные воспоминания Льва Аннинского об Ольге Берггольц: Ольга Берггольц: "Я... ленинградская вдова"... http://magazines.russ.ru/neva/2005/6/ann23.html :emoticon-0155-flowe Другие воспоминания: http://news2000.org.ua/print?a=%2Fpaper%2F35011 http://www.pushkinlib.spb.ru/arch_bergolz.html :emoticon-0155-flowe |
Trích:
Em thật sự là không suy nghĩ sâu xa được như bác butgai đâu. Vốn tính nông nổi, như bao cô nàng tóc vàng hoe, khi đọc bài thơ này lần đầu tiên kỹ kỹ một chút, (tức là khi trong đầu đã manh nha ý định dịch thơ ấy), thì em quyết định ngay câu thơ kia có nghĩa là - khóc về người khác. Em có thể giải thích dài dòng một chút xíu ở đây. Như mọi người biết, câu thơ này vốn gốc của Kornilov. Tuy nhiên toàn vẹn bài thơ của Kornilov (bài "Africa của tôi" nào đó) thì chúng ta lại không được biết, cho nên ở đây em chỉ đoán mò. Theo các bác, liệu một ông chồng sau khi ly dị có viết cho vợ "Em bây giờ hát khác, khóc về điều khác" không? Em thì do nông nổi nên nghĩ ngay là không, rằng ông kia chỉ có thể viết "Em bây giờ hót khác, khóc về người khác rồi". Đó là suy nghĩ của em. Nhưng bây giờ, sau khi đọc các bài của các bác thì em thấy hình như suy nghĩ của em cũng có thể sai, mặc dù suy nghĩ của các bác cũng có thể đúng :). Thôi mà nhức đầu quá, em vốn không quen suy nghĩ nhiều như thế bao giờ. Em sẽ học tập Ponti Pilat, em đi rửa tay đây, còn bản dịch của em thì để kệ nó tự xoay sở trong đời này, có ối sự lựa chọn mà. Nói một cách văn hoa, như cái anh chàng thi sĩ tóc vàng đẹp trai chỉ tội chán đời sớm ấy "Trên đời này, chết là điều chẳng mới..." Thôi chào các bác, em sẽ không lải nhải về câu thơ tội nghiệp kia nữa. |
Trích:
Butgai không nghĩ là Nina tóc vàng hoe... Nhuộm à??? :emoticon-0102-bigsm:emoticon-0102-bigsm:emoticon-0102-bigsm |
Em xin đưa về đây một bản dịch bài thơ Không đề O.B của dịch giả Phan Bạch Châu ( Chú Phan Bạch Châu chưa đăng ký tên ở ngôi nhà nước Nga của chúng ta), em có trân trọng kính mời chú thăm 3N không ngờ chú đã thường ghé 3N....từ lâu
http://chauphanbach.vnweblogs.com/ga...eviews/PBC.jpg <table><tr><td valign="top">KHÔNG ĐỀ Chưa bao giờ em dè xẻn trái tim em: trong tiếng ca, và trong tình bạn thiêng liêng, trong khổ đau, hay trong khoảnh khắc thần tiên... Xin lỗi anh yêu. Việc đã qua nay đã qua rồi Em ngậm ngùi cay đắng mãi không nguôi. Nhưng dẫu sao hạnh phúc là tất cả những gì ta nếm trải. Việc em nhớ mong nồng nàn và đắm đuối, em thấp thỏm lo những nỗi bất hạnh khôn lường, em căm hờn những ảo ảnh, ghen tuông Em vẫn cứ đêm ngày lo lắng mãi... Nhưng dẫu sao hạnh phúc là tất cả những gì ta nếm trải. Thôi cứ mặc lệ tuôn và và sự bồn chồn lo nghĩ, mặc những lời trách móc như cành cây quăng quật dưới mưa Còn dễ chịu hơn là đối mặt với sự lãnh đạm, thờ ơ Tình yêu không giã từ. Và đó chính là hạnh phúc. Giờ em biết tình yêu là bất tuyệt, không chờ ai thương hại, không thể bị chia đôi Khi tình yêu còn tươi đẹp, tinh khôi, chưa tàn héo, thì đó là hạnh phúc. 1952 Hòa âm. Thi ca Xô Viết Moskva. NXB Tiến bộ </td><td valign="top">*** Я сердце свое никогда не щадила: ни в песне, ни в дружбе, ни в горе, ни в страсти... Прости меня, милый. Что было, то было Мне горько. И все-таки всё это - счастье. И то, что я страстно, горюче тоскую, и то, что, страшась небывалой напасти, на призрак, на малую тень негодую. Мне страшно... И все-таки всё это - счастье. Пускай эти слезы и это удушье, пусть хлещут упреки, как ветки в ненастье. Страшней - всепрощенье. Страшней – равнодушье Любовь не прощает. И всё это - счастье. Я знаю теперь, что она убивает, не ждет состраданья, не делится властью. Покуда прекрасна, покуда живая, покуда она не утеха, а - счастье. 1952 </td></tr></table> |
Geo lãng tử đi chu du thiên hạ quá lâu, lúc về HN lại bận túi bụi về những sự vụ phi văn chương, nên hôm nay mới ghé box thi ca. Geo rất thú vị được xem và theo dõi cuộc bàn luận về mấy câu trong bài thơ OB gửi BK:
“пою другое, плачу о другом…” Mấy câu đó nằm trong khổ thơ mà Geo đã dịch dưới đây: Năm tháng qua đi, thêm cay đắng, ngọt bùi, Trái đất vẫn xoay từng vòng như nhắc Anh nói đúng , - tình yêu đầu, đã tắt, của em, - "Em hát đã khác xưa, đã khóc về người khác…" Geo tán đồng ý kiến của Nina. Cần nhớ đây là câu trích trong bài BK gửi OB, chứ không phải chính bà viết ra. Geo rất thích chữ "hót" trong câu dịch của Nina. Mà cho dù đó là câu tự OB viết thì vẫn không có gì ghê gớm về mặt đạo đức, lương tâm... Lúc đó OB chưa biết gì về cái chết của BK. Còn trong tình yêu, người ta khóc về nhau là chuyện bình thường. "Trái đất ba phần tư nước mắt - Đi như giọt lệ giữa không trung" (Xuân Diệu). Mà trong 3/4 nước mắt ấy, có đến 99% là của phụ nữ đấy. Người ta khóc không chỉ vì xót thương, tiếc nuối, mà còn khóc vì yêu. Nữ sỹ Xuân Quỳnh có câu thơ nổi tiếng: "Tới tột cùng đau đớn - tới tình yêu" Vì vậy, Geo cho là khi nhắc lại 2 câu đó của BK, OB muốn gửi thông điệp: Anh đã đúng, giờ em đã hát lời khác, đã khóc về người khác (như một cách thừa nhận đang có người yêu khác). Một lần nữa cảm ơn Nina, cảm ơn Butgai về cuộc tranh luận thú vị này. Tất nhiên Geo không cho rằng ý kiến của mình đã hoàn toàn đúng, đã và đang tiếp tục lăngs nghe... Riêng bản dịch của mình, Geo biết là còn chưa nhuần nghuyễn, nhưng tạm cứ để vậy đã, cho đến khi nào bỗng thấy cần làm lại. |
Dịch giả Bằng Việt (vốn nổi tiếng với cách dịch phóng tác, đã được trường phái 5' của NNN tôn vinh lên hàng đại ca) có một bản dịch БАБЬЕ ЛЕТО rất đẹp, rất Bằng Việt. Bản dịch này vốn được coi như một trong các tuyệt tác của thi ca Nga, nhiều thế hệ người Việt yêu thơ thuộc lòng và coi là một mẫu mực không ai có thể vượt qua.
Tuy nhiên, cảm nhận chung của Tykva đối với bản dịch này là nó ...khác hẳn bản gốc. Nếu ta đem so với bản gốc, nhiều câu Tykva thấy cứ ...sao sao. Ví dụ, hai câu cuối của khổ thứ nhất: Mùa hè rớt cho những người yếu đuối Cứ ngỡ ngàng như lúc mới vào xuân... Nguyên văn: Mùa này được gọi là mùa hè còn sót lại (mùa hè rớt - một sáng tạo từ đẹp tuyệt vời và rất đạt của Bằng Việt), và nó đẹp không kém gì mùa xuân. Hay hai câu đầu của khổ thứ ba: Những trận mưa rào đã tắt từ lâu, Tất cả thấm trên cánh đồng lặng sẫm, Theo Tykva, ở đây Bằng Việt có nhầm một chút xíu: cụm từ тихой и темною нивой... trong bản gốc là ở cách 5, theo mình phải hiểu là Mọi thứ đã được cánh đồng sẫm màu lặng lẽ hiến hết rồi, chứ không phải cánh đồng là chủ thể được nhận như trong bản dịch của Bằng Việt. Vẫn trong khổ thơ đó, hai câu cuối Hạnh phúc ít hơn mắt nhìn say đắm, Ghen tuông dù chua chát...cũng thưa hơn. theo mình, Bằng Việt đã dịch sai ý của bản gốc, sai 180o luôn. Các khổ thơ sau cũng có nhiều hạt sạn trong cách dịch và cách hiểu, thôi mình không nói tiếp nữa. Nói vậy không có nghĩa là Tykva muốn phủ nhận một tuyệt tác của Bằng Việt đâu, mà chỉ mong muốn cùng mọi người cùng bàn luận và cùng dịch lại bài thơ БАБЬЕ ЛЕТО mà thôi. |
<table><tr><td valign="top">БАБЬЕ ЛЕТО
Есть время природы особого света, неяркого солнца, нежнейшего зноя; Оно называется бабье лето и в прелести спорит с самою весною. Уже на лицо осторожно садится летучая, легкая паутина... Как звонко поют запоздалые птицы! Как пышно и грозно пылают куртины! Давно отгремели могучие ливни, все отдано тихой и темною нивой... Все чаще от взгляда бываю счастливой, все реже и горше бываю ревнивой. О, мудрость щедрейшего бабьего лета, с отрадой тебя принимаю... И все же. любовь моя, где ты, аукнемся, где ты? А рощи безмолвны, а звезды все строже... Вот видишь — проходит пора звездопада, и, кажется, время навек разлучаться... ...А я лишь теперь понимаю, как надо любить, и жалеть, и прощать, и прощаться... </td><td valign="top">Vương chút nắng hè Có một mùa trong thiên nhiên sáng rỡ Nóng dễ chịu, mặt trời soi êm ả; Nhân gian nói thời cuối hè phụ nữ. Đẹp bừng lên chẳng kém lúc xuân thì. Trên gương mặt không biết tự bao giờ Sợi tơ nhện bay mơn man dịu nhẹ… Tiếng chim hót muộn màng nghe vang thế! Hoa trên phố cháy lộng lẫy hết mình! Mưa mùa hạ từ lâu đã lặng thinh, Đồng sẫm đen âm thầm dâng hiến hết… Một cái nhìn đủ làm em ngây ngất, Em ít ghen nhưng ghen đắng cay hơn. Ôi cái anh minh cuối hè hào phóng, Giang tay vui mừng ta đón nhận ngươi. Ở nơi nào, tình yêu của ta ơi? Rừng lặng im, nghiêm khắc ánh sao trời… Anh thấy đấy – mùa sao rơi đang qua, Và, hình như, giờ biệt ly đã điểm… …Còn em mãi đến bây giờ mới biết Cách yêu thương, tha thứ để chia xa… </td></tr></table> (lợi dụng lúc các bác ba miền ăn chơi tưng bừng vui vẻ, em post bài lên đây...) |
Thật là khó khăn khi phải "bon chen" lách vào một bên là bác Bằng Việt đáng kính với sự phóng tác của mình và một bên là bác Tikva cũng đáng kính không kém với sự chính xác về ngôn từ bản gốc.
Nhất là ở những khổ thơ đầu của Tikva, thật khó tìm phương án khác. Nếu có từ nào của Butgai bị trùng, xin bác Tikva lượng thứ <table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b>Mùa cuối hè</font></font></b> Có một mùa kỳ lạ của thiên nhiên Nóng dễ chịu, ánh nắng trời mềm mại; Được gọi tên Mùa cuối hè sót lại. Rực rỡ lung linh gợi nhớ đến xuân xanh. Trên gương mặt đã thoáng chút nhẹ nhàng Vết chân chim vương phất phơ dịu nhẹ… Tiếng chim hót muộn màng lanh lảnh thế! Hoa khát khao bừng cháy đến lo âu! Những cơn mưa đã ngưng hạt từ lâu, Cánh đồng tối đã lặng câm dâng hiến hết… Thường xuyên hơn ánh mắt nhìn ngây ngất Ghen thưa hơn nhưng cũng đắng cay hơn. Ôi mùa cuối hè hào phóng anh minh, Ta hớn hở đón nhận ngươi … và tất cả. Tình yêu của ta, ở đâu, ở đâu thế? Rừng lặng câm, Sao cũng chẳng trả lời… Như thế đó – đã đến, mùa sao rơi Và, dường như, thời gian đang dần hết … …Vậy mà đến bây giờ ta mới biết Cách yêu thương, tha thứ, cách chia ly… </td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> бабье лето </font></font></b> Есть время природы особого света, неяркого солнца, нежнейшего зноя; Оно называется бабье лето и в прелести спорит с самою весною. Уже на лицо осторожно садится летучая, легкая паутина... Как звонко поют запоздалые птицы! Как пышно и грозно пылают куртины! Давно отгремели могучие ливни, все отдано тихой и темною нивой... Все чаще от взгляда бываю счастливой, все реже и горше бываю ревнивой. О, мудрость щедрейшего бабьего лета, с отрадой тебя принимаю... И все же. любовь моя, где ты, аукнемся, где ты? А рощи безмолвны, а звезды все строже... Вот видишь — проходит пора звездопада, и, кажется, время навек разлучаться... ...А я лишь теперь понимаю, как надо любить, и жалеть, и прощать, и прощаться... </td></tr></table> |
Có mọt bài thơ vẫn được coi là của Olga Bergolts, không biết ai dịch, có 2 câu "Tím một chiều giá buốt
Hoa sặc sỡ lo âu" Trong bài trên, bác Bằng Việt cũng có câu:"Hoa cuối mùa sặc sỡ đến lo âu.". Hai hình ảnh với câu chữ trùng nhau, phải chăng bác Bằng Việt đã dịch cả bài trên kia nữa? Riêng với Gà mờ tôi, cái hình ảnh đã được dịch ra tiếng Việt kia "Hoa sặc sỡ lo âu" là một cái gì đó rất ám ảnh. Từ lâu rồi, từ cái dạo lớp 11, 12 bọn con gái trong lớp chép bài này, đọc trộm được khi ghi lưu bút, đã thấy ấn tượng. Từ đó về sau, nhiều năm đã trôi qua rồi, cứ nhìn thấy những khóm hoa sặc sỡ, dù mọc ở ven đồng ngoại ô hay bày bán đâu đó ở chợ nông trang, cũng nghĩ đến hình ảnh này. Hay thật, một hình ảnh vừa có màu sắc, vừa có tâm trạng..."Hoa sặc sỡ lo âu"... Nói một chuyện bên lề. Hôm vừa rồi được xem qua một số bản thảo của bên ta định in trong tập san để chuẩn bị Những ngày Hà Nội ở Moskva. Thấy có bản Mùa hè rớt, nhưng chẳng hiểu tay đánh máy nào đã gõ chữ Rớt thành chữ Uớt. Mùa hè ướt-tác giả Ôn-ga Béc-tơ-gôn.:emoticon-0136-giggl. Cũng may nó mới ở dạng bản thảo chưa được biên tập, sửa sang. |
@Hungmgmi: Thực ra theo thiển ý của nhà cháu thì cứ phải dịch là <b>Mùa Hồi xuân</b>, nhưng như thế thì có vẻ "phô" quá nhỉ.
Cũng như <i>sợi tơ nhện giăng trên mặt</i> theo cách nói của người Việt sẽ là <i>Vết chân chim trên khóe mắt</i> ... Thực ra, khi dịch thơ, những hình ảnh rất dễ bị ám ảnh bởi những gì người dịch đã đọc, vì thế sự trùng lắp ngôn từ khi chuyển sang tiếng Việt từ 1 từ gốc tiếng nước ngoài là điều hay gặp. Nhưng cũng có thể như bác Hungmgmi suy đoán: 2 bài đó đều của bác Bằng Việt. Có điều, Butgai có cảm giác bác BV ... "dịch" thơ dựa theo một bản dịch nghĩa tiếng Việt nào đó chứ không dịch từ nguyên bản tiếng Nga |
Cá nhân em thì rất thích cụm từ "Mùa hè rớt" của đại ca Bằng Việt (quá hay mà), nên ai nói gì thì nói, em sẽ dùng từ này :). Em hy vọng là em không bị đại ca ảnh hưởng quá nhiều. Cũng như hy vọng là trong lúc đọc loáng thoáng bản dịch của các bác Tykva và butgai em sẽ không cầm nhầm gì đó nhiều nhặn :)
|
Mặc dù em nhấn nút Cám ơn chị Tykva, nhưng em nói thật là em không hoàn toàn đồng ý với chị về bản dịch của đại ca Bằng Việt đâu! Chị cứ đặt bản dịch này bên cạnh các bản dịch khác của đại ca, thì chị sẽ thấy - nó gần nguyên tác hơn nhiều so với các bản dịch khác đấy. Em nói hoàn toàn nghiêm túc và khách quan đấy ạ
Còn bản dịch của đại ca Bằng Việt thì phải nói là rất tuyệt, đến nỗi suốt một thời gian dài em không hề nghĩ đến việc dịch lại bài thơ này ... |
Trích:
Nhân tiện, câu thơ "Hoa bụi cháy lên - rực rỡ đến hoang mang" của Nina thật tuyệt vời. Bái phục, bái phục :D |
Thú thực là Butgai thich bản dịch của Tikva và Nina hơn bản của Bằng Việt.
|
Trích:
|
Em trộm nghĩ, tất cả các bản dịch của bác ấy nên để đồng tác giả (Bằng Việt - OB chẳng hạn), vì như thế thì chính xác hơn :D
|
Bác Bằng Việt là luật sư, tốt nghiệp ở Nga.
Em thấy thế này, có thể bác BV bám chưa sát lắm với nguyên tác, nhưng bác ấy dịch có hồn lắm, mà lại có thơ nữa, đọc thấy rất vào.:emoticon-0171-star: Bác ấy dịch các bài thơ trong "Daghestan của tôi" hay quá đi chứ. Dịch các bài của Abutaliv và cụ gì bố của Rasun ấy nhỉ. |
Trích:
@ Tykva: Những bản dịch của BV trong nhiều trường hợp có thể coi là Phóng tác trên cơ sở một Nguyên tác nào đó. Trước đây Geo có dịch bài "Đỉnh núi điệp trùng..." của Lermontov, ghi là "Phỏng theo Gớt". Sau này mới biết đó chính là bản dịch ra tiếng Nga 1 bài thơ của Gớt. Nhưng là bản dịch quá thành công, nên người ta luôn cho vào tuyển tập thơ Lermontov kèm theo dòng "Phỏng theo Gớt". PHỎNG THEO GỚT Đỉnh núi điệp trùng Ngủ trong đêm tối; Thung lũng yên bình Chìm vào sương khói; Đường không mảy bụi, Lá cành thôi rung... Gắng đợi lát nữa Rồi ta nghỉ cùng! 1840 (Geo dịch) Giờ nếu có bác nào dịch bài thơ nguyên tác này của Gớt sang tiếng Việt, chắc nội dung sẽ na ná như thế. |
Trích:
Nguyên văn trong bản dịch của BV: Hạnh phúc - hiếm hơn khóe nhìn say đắm Ghen tuông - dù chua chát cũng thưa hơn! Câu trên thì Bí dịch sát hơn là chắc, và hay, còn câu dưới Geo nghĩ BV đã dịch sát. Thiết nghĩ những bản "tam sao" để mất cái dấu gạch nối của BV thật tai hại, làm lạc ý tác giả tức thì (ít nhất là với câu thứ 2 nêu ở trên). Bài Bí chép còn nhiều chữ nữa sai với bản dịch chính thức của BV, ví dụ: muộn nhất chép thành muôn nhặt (vô nghĩa); trong chép thành trên (khác nghĩa) v.v.. (xem những chữ gạch chân trong bản Bí chép). Lỗi không phải của Bí, mà là cái sự "tam sao" ấy... Nhin sơ sơ Geo thấy thế, còn xem kỹ hơn, chắc sẽ phát hiện ra thêm nhiều điều hay. |
Trích:
Trích:
http://www.thivien.net/viewpoem.php?ID=64 |
Trích:
Ví dụ ngay bài Mùa hè rớt, hồn bài thơ đã gần như thay đổi 180 độ khi bác ấy dịch câu: Mùa hè rớt cho những người yếu đuối Mùa hè rớt, hay Hồi xuân là của chung tất cả phụ nữ ở cái tuổi như khi OB viết bài thơ này, dù họ có yếu đuối hay khỏe mạnh. Đọc câu trên, người ta sẽ không thể hiểu tác giả (OB) định nói gì trong cả bài thơ này. Hay như BG đã nói hôm trước ở bài Mùa lá rụng: Khi nói: Anh đã từng ở đây, đã là người thân nhất Sao phút này là bạn cũng không? thì cũng đã làm người đọc hiểu đây là một mối tình song phương tan vỡ chứ không phải là một mối tình đơn phương như trong nguyên bản: Chẳng gần gũi, không phải người thân thiết Hay đơn thuần chỉ là bạn cũng không Rồi chính câu nhan đề của bài này:, dịch là "tránh đừng đụng vào cây, mùa lá rụng", hình như dịch giả có ý định ... bảo vệ thiên nhiên?! Còn nhiều, nhiều nữa. Có những phóng tác làm bài thơ hay lên, thi vị hơn nhưng không thay đổi hồn thơ hay ý nghĩa bài thơ. Nhưng có khi chỉ 1 câu phóng tác trong bài thơ làm cái hồn trở nên khác hẳn. Mà BV thì hay có những câu ấy. Cho nên, không phủ nhận, thơ bác ấy rất hay, nhưng giá bác ấy làm thơ thì tốt hơn. Còn dịch như vậy thì không đạt, xét ở khía cạnh chuyển tải ngôn ngữ và hồn thơ nguyên tác. Có lẽ do cái tôi của bác ấy lớn quá nên tự nhiên đi vào trong các bản dịch, hoặc do tâm hồn bác ấy phiêu diêu quá nên lơ là, không đọc kỹ bản gốc. Và cũng không phải tất cả những người học ở Nga đêu rành ngữ pháp tiếng Nga đến mức như Tikva hay USY để có thể hiểu chính xác ý nghĩa từng con chữ. Từ ngữ nghe qua có vẻ ổn, nhưng cách cú có thể làm cho nghĩa khác rất nhiều. Phải rất tinh tế, công phu và cẩn thận khi đọc nguyên tác mới dịch đúng được. Đôi khi còn cần biết cả hoàn cảnh ra đời của bài thơ thì mới hiêu được ý nghĩa nữa Tóm lại, theo ý Butgai thì thơ rất hay, nhưng nếu gọi là dịch thì "cứ sao sao" (lời Tikva) ấy |
Bản chính thức của Bằng Việt
Đúng là những ý của Bí là xác đáng. Geo xin post dưới đây nguyên văn bản dịch của Bằng Việt, trong "Thơ trữ tình thế giới thế kỷ 20", do chính ông sửa bản in. Còn những bản trên mạng thì là tam hoặc tứ sao mất rồi, khó phán xét trên cơ sở đó.
Mùa hè rớt Có một mùa trong ánh sáng diệu kỳ, Cái nóng êm ru, màu trời không chói, Mùa hè rớt - cho những người yếu đuối, Cứ ngỡ ngàng như mới bắt đầu xuân! Trên má, mơ hồ tơ nhện bay giăng, Khe khẽ như không, nhẹ nhàng, phơ phất, Lanh lảnh bầy chim bay đi muộn nhất, Hoa cuối mùa sặc sỡ đến lo âu! Những trận mưa rào đã tắt từ lâu, Tất cả thấm trong cánh đồng lặng sẫm... Hạnh phúc - hiếm hơn khoé nhìn say đắm Ghen tuông - dù chua chát cũng thưa hơn! Ôi cái mùa đại lượng rất thân thương, Ta tiếp nhận, vì ngươi sâu sắc quá! Nhưng ta nhớ, trời ơi, ta vẫn nhớ, Tình yêu đâu?... Rừng lặng, bóng sao im. Sao ơi sao, sao sắp rụng vào đêm, Ta biết lắm, thời gian đang vĩnn biệt... Nhưng chỉ mãi bây giờ, ta mới biết Yêu thương, ngậm ngùi, tha thứ, chia tay...! Bằng Việt dịch @ Butgai: Những ý của Butgai đúng đối với những bản dịch khuôn mẫu, và chắc chắn đó không phải trường hợp của BV. Ông luôn đồng sáng tạo, có thể nói là phóng tác, hay phỏng dịch cũng được. Và với tâm hồn bay bổng của 1 thi sỹ có tài, những bản dịch của ông thường "đánh đổ" được những bản dịch sát nguyên bản trong lòng những người hâm mộ (vì mấy ai quá rành rẽ ngôn ngữ gốc). Chưa bao giờ Geo nghĩ BV đã hiểu sai nguyên tác nên dịch: Mùa hè rớt - cho những người yếu đuối, Cứ ngỡ ngàng như mới bắt đầu xuân. Hay như trong câu câu "lạc gốc" : Hạnh phúc - hiếm hơn khóe nhìn say đắm Ghen tuông - dù chua chát cùng thưa hơn! cũng không phải là do ông hiểu sai gốc, đơn giản là ông muốn thế. VÀo tuổi "hè rớt" ấy, những ánh nhìn say đắm hiếm hoi hơn, nhưng chỉ thế cũng đã là hạnh phúc. Còn ghen tuông ư, không còn nhiều nữa, nhưng cay đắng lắm người ơi... Geo nghĩ BV muốn chuyển tải thông điệp đó, và ông đã đi được vào lòng không chỉ thế hệ trẻ VN hôm qua, mà cả hôm nay nữa đấy. Trong sáng tác BV có thành tựu, đã được Giải thưởng Nhà nước đợt 1. Còn trong dịch thuật, ông đã thành công không kém. Đã tạo được 1 phong cách dịch BV, được yêu thích - khó lắm thay! |
@Bác Geobic:
Em (hình như) đề xướng kiểu dịch sát nguyên bản ở đây nhằm mục đích để anh chị em ta có thể bình luận cho nhau và nâng cao tiếng Nga cũng như hồn thơ, chứ không hề có ý định "đánh đổ" các bản dịch của bác BV trong lòng một thế hệ và một dạng công chúng nào đó. Thực ra, khi bác BV dịch, thông tin cũng chưa được nhiều chiều như bây giờ mà chỉ phụ thuộc vào những gì báo chí hặc nhà xuất bản công bố. Và như bác nói, công chúng mấy ai hiểu rành rẽ ngôn ngữ gốc. Vì vậy, các bản dịch của bác BV có lẽ dành cho công chúng ấy. Còn trên diẽn đàn này, đa số chúng ta đều hiểu tiếng Nga ở mức độ có thể cảm nhận được cả bản gốc và bản dịch nên việc đưa các bản dịch của bác BV vào đây là không đúng chỗ chăng? Có lẽ chính bác ấy cũng không muốn bị mổ xẻ bởi những ông chỉ... "rành ngữ pháp tiếng Nga mà không rành về thơ" như chúng ta đâu...(có khi đọc những dòng binh luận này bác ấy đang nghĩ thế):emoticon-0102-bigsm Thôi, có lẽ chúng ta nên ... tha cho bác ấy nhỉ.:emoticon-0102-bigsm:emoticon-0136-giggl Ý kiến cá nhân Butgai em thì nếu làm thơ thì làm hẳn bằng ý tứ, ngôn từ của mình, còn dịch thơ thì phải sát với ý tứ, hồn của bản gốc. Còn nếu vừa lấy ý của bản gốc, vừa phóng tác ý của mình vào thì em cứ gọi là... Lẩu thơ. (Em ko có ý dè bỉu hay ám chỉ gì bác BV đâu nhé):emoticon-0102-bigsm Mà em thấy dịch phóng tác dễ tạo vần hơn dịch sát gốc nhiều, và lại dễ hay nữa vì có thể tùy ý đưa những hình ảnh mà bản gốc không có vào, nghe cho nó thánh thót, ngân vang. VD: ở câu trên là mặt trời không chói thì câu dưới ta cứ dành cho người yếu đuối mà phang, chả cần biết có yếu thật không). |
Phim "Mùa hè rớt" của anh Nguyễn Thanh Phong vừa đạt giải Cánh diều vàng vừa rồi anh ấy cũng bảo là tựa phim anh ấy đặt dựa theo theo bài thơ này của Bergolts. Còn nội dung phim cũng dựa theo một việc có thật
|
:emoticon-0100-smile
Chào các bác! Em mới đăng ký vào forum này, thấy mấy bài thơ của các bác dịch hay quá, cho em học hỏi với , được không ạ :emoticon-0142-happy? Em cũng thích thơ lắm nhưng không biết làm thơ và cũng không biết dịch thơ :emoticon-0111-blush |
Trích:
Bác định Dịch thơ kiểu nguyên tác hay phóng tác? Nếu là phóng tác, xin giới thiệu với bác 1 công thức chế biến Thơ nhé Bước 1: bác cứ chọn mỗi câu lấy 1-2 từ làm chủ đạo, dịch ra tiếng Việt Bước 2: chọn các từ có vần điệu với nhau, (không cần có trong bản gốc). Bước 3: ghép từ gốc và từ có vần điệu lại vơi nhau. Bước cuối cùng: Kiểm tra để đảm bảo tât cả các từ, các câu đều có nghĩa. Vậy là xong, không tin mời bác cứ dịch thử.:emoticon-0102-bigsm:emoticon-0102-bigsm:emoticon-0102-bigsm |
Nhân tiện bác butgai đã giới thiệu công thức dịch thơ, em té nước theo mưa spam theo một bài, cũng là công thức dịch thơ. Cá nhân em thấy rất hiệu quả, đắc dụng :D
http://chicklub.com/baby/modules.php...e=save&sid=289 07.03.2008 Mít đặc làm thơ Mít đặc không thành công trong hội hoạ nên chú quyết định sẽ trở thành thi sĩ. Chú có quen một nhà thơ ở phố Hoa lan. Tên thật anh ta là Bi nhưng vì tất cả các thi sĩ thường ưa những cái tên đẹp đẽ cho nên từ khi anh ta làm thơ, Bi lấy tên là Hoa giấy. Một hôm Mít đặc đến tìm Hoa giấy và nói : - Hoa giấy ạ, cậu dạy mình học làm thơ đi, mình cũng muốn trở thành thi sĩ. - Nhưng cậu có khiếu làm thơ không? - Hoa giấy hỏi. - Dĩ nhiên là có. Tớ rất có năng khiếu - Mít đặc đáp. - Mình sẽ thử xem sao. Cậu có biết thế nào là vần thơ không? - Không. Vần thơ là cái gì? - Khi nào hai từ có tận cùng như nhau thì gọi là ăn vần - Hoa giấy giải thích - Ví dụ : vịt với thịt, cáo với gáo. Cậu hiểu chưa? - Hiểu rồi. - Cậu tìm cho mình một từ vần với bé. - Choé - Mít đặc đáp. - Vần gì như thế : bé - choé? Hai từ chẳng có vần gì cả. - Tại sao? Cả hai từ tận cùng bằng chữ e mà. - Thôi đi, phải làm sao cho các từ nó y hệt nhau và ăn khớp cơ. Này nhé: mèo-trèo, chậu - nhậu, bếp -nếp. - Mình hiểu rồi! Mèo- trèo, chậu - nhậu, bếp - nếp. Chà, thật là kỳ diệu! Ha-ha-ha! - Cậu tìm cho mình một từ vần với thương nhân - Hoa giấy nói. - Khương nhân - Mít đặc đáp. - Khương nhân! - Hoa giấy ngạc nhiên - Cậu tưởng có cái từ ấy à? - Chẳng lẽ không có cái từ ấy hay sao? - Tất nhiên là không. - Vậy thì hái nhân! - Hái nhân là cái quái gì? - Hoa giấy tròn xoe đôi mắt. - Thế người chuyên đi hái không thể gọi là hái nhân được à? - Mít đặc giải thích. - Làm gì có từ ấy - Hoa giấy đáp - Cậu chỉ phịa thôi! Không nên bịa đặt mà phải tìm những từ đã có sẵn. - Nếu mình không tìm ra thì sao? - Nếu cậu không tìm ra là cậu cóc có khiếu làm thơ. - Vậy cậu nói cho mình xem từ nào thì vần với thương nhân? - Mít đặc trả lời. - Cậu chờ một phút - Hoa giấy đồng ý. Hoa giấy đứng ở giữa phòng, tay chắp trước ngực, đầu ngoẹo về một bên vai và bắt đầu nghĩ. Một lát sau, chú ngửa đầu nhìn lên trần nhà và lại suy nghĩ. Rồi đưa tay ôm lấy cằm suy nghĩ, rồi nhìn xuống đất. Làm như thế, chú vừa dạo trong phòng vừa lẩm nhẩm: - Thương nhân, chương nhân, phương nhân ... - Nhưng chú thử hoài các phụ âm khác nhau mà vần thơ vẫn không đến. Sau đó Hoa giấy nói : - Chà, từ chi mà lạ! Không tài nào tìm ra vần được. - à - Mít đặc kêu lên vui mừng - Cậu thấy đấy nhé! Cậu bắt mình tìm vần cho một cái từ vốn chẳng vần vò gì với cái từ nào khác, thế rồi cậu lại bảo là mình chẳng có khiếu làm thơ. - Mình rất mong cậu có khiếu làm thơ miễn là cậu đừng làm rầy rà mình - Hoa giấy nói - Mình đang đau đầu đây. Cậu cứ viết sao cho nó ăn vần với nhau và có ý nghĩa, thế là cậu làm thơ đấy. - Đơn giản thế thôi à? - Mít đặc ngạc nhiên. - ừ, rất đơn giản. Điều cốt yếu là phải có khiếu. Vừa về đến nhà, Mít đặc bắt tay ngay vào sáng tác. Chú dạo bước trong phòng, khi thì nhìn lên trần nhà, khi thì nhìn xuống đất, đưa tay ôm cằm và miệng lẩm ba lẩm bẩm. Tối đến thì bài thơ đã hoàn thành. Chú bảo các bạn : - Này các cậu, mình đọc cho các cậu nghe một bài thơ mình vừa làm xong nhé. - Thật à? Thơ cậu nói về cái gì thế? - Mọi người quan tâm hỏi. - Về các cậu đấy - Mít đặc thú nhận - Đây mấy câu tặng cậu Biết tuốt : Một hôm đi dọc theo dòng suối Biết tuốt nhảy qua con cá chuối. Biết tuốt la lên: - à, cậu trông thấy mình nhảy qua con cá chuối bao giờ thế? Mít đặc giải thích: - Để cho nó vần vò thành thơ mà lị. - Để cho nó vần à? Thế muốn cho nó vần thì cậu cứ bịa ra những điều sai sự thật hay sao? Biết tuốt tức giận. - Đúng thế đấy! Điều gì đã có thật thì mình chẳng cần bịa đặt ra nữa - Mít đặc đáp. - Nếu cậu còn làm như vậy nữa thì cậu sẽ biết tay mình! - Biết tuốt đe doạ - Bây giờ thử xem cậu viết về các cậu khác ra sao nào? - Các cậu nghe này, đây là thơ tặng cậu Nhanh nhảu: Nhanh nhảu đói, thật tội Nuốt chửng bàn là nguội. Nhanh nhảu hét : - Nó nói dối đấy! Mình có bao giờ nuốt cái bàn là nguội đâu. - Cậu đừng giận, muốn cho nó vần, mình mới nói cái bàn là nguội - Mít đặc trả lời. Nhưng Nhanh nhảu càng hét dữ hơn: - Mình không bao giờ nuốt chửng cái bàn là nguội, nóng nào cả! - Nào mình có nói là cậu nuốt chửng cái bàn là nóng đâu. Yên! Nghe thơ về cậu Ngộ nhỡ đây : Có cái bánh nhân mỡ Dưới gối cậu Ngộ nhỡ. Ngộ nhỡ lật ngay cái gối lên và cáu sườn tuyên bố: - Lại nói dối rồi! Có cái bánh nào đâu! - Khổ lắm, cậu chẳng hiểu thơ ca gì cả. Chỉ vì cho nó vần nên người ta mới nói là có cái bánh, mặc dù cậu chẳng có cái bánh cóc nào. Các cậu có muốn mình đọc mấy câu thơ về cậu Thuốc viên không? Bác sĩ Thuốc viên kiên quyết phản đối: - Các bạn ơi, Mít đặc nó giễu chúng mình. Phải chấm dứt đi thôi. Chẳng lẽ chúng mình cứ nghe cậu ấy đọc những câu thơ nhảm nhỉ về chúng mình mãi hay sao? Hầu hết các chú tí hon đều đồng ý như vậy: - Thôi đi! Nghe đủ rồi! Đấy không phải là thơ mà là chuyện trêu chọc. Nhưng Biết tuốt, Nhanh nhảu và Ngộ nhỡ thì lại hét to : - Cứ tiếp tục đi! Cậu ấy đọc về bọn mình rồi, bây giờ để cậu ấy đọc những câu thơ viết về các cậu khác xem sao nào. - Không, không! - các chú kia thét - Chúng tớ chẳng thèm nghe nữa đâu! - Được rồi, nếu các cậu chẳng thèm nghe thì mình sẽ đi đọc cho hàng xóm láng giềng nghe vậy. Thế là tất cả cùng la lên một lượt: - Sao? Cậu định đem giễu bọn mình với người khác à? Nếu cậu làm thế thì cậu đừng có về đây nữa. - Được, mình chẳng đi đâu- Mít đặc đồng ý - Nhưng mà các cậu đừng có cáu với mình nữa nhé. Từ đó, Mít đặc không bao giờ làm thơ nữa. |
| Giờ Hà Nội. Hiện tại là 19:00. |
Powered by: vBulletin v3.8.5 & Copyright © 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.
VBulletin ® is registered by www.nuocnga.net license.