Thời đó chiếc Volga là mơ ước của biết bao cán bộ (có chức, quyền) không chỉ ở Liên Xô, mà cả khối Đông Âu, và Việt Nam nữa. Dân thường Liên Xô cũng có thể mua ô tô nhưng xếp hàng khá lâu (vài năm). Trong các nước Đông Âu thì Ba lan "mở cửa" sớm hơn khi liên kết với hãng Fiat, cho ra đời loạt xe nhỏ tí xíu (giống như xe Matiz bây giờ) tràn ngập đường phố Varsava.

Còn ở Việt Nam có bài:

Đầy tớ đi xe Von ga
Hỏi thăm ông chủ có nhà hay không?
- Ông chủ còn phải ra đồng,
Bắt sâu nhổ cỏ nên không có nhà.

Tất nhiên trước kia không thể đọc công khai bài trên vì nội dung nhạy cảm của nó. Gần đây, khi ghé thăm triển lãm "Đêm trước đổi mới" ở Hà Nội thì thấy những bài trào phúng kiểu như trên được trưng bày khá thoải mái. Ta có thể đọc thấy bài khác tương tự:

Tôn Đản là của vua quan
Nhà thờ là của trung gian nịnh thần
Đồng xuân là của thương nhân
Vỉa hè là của nhân dân anh hùng

Bây giờ, khó mà nhìn thấy bóng dáng chiếc xe Volga trên đường phố Hà Nội.

Tạm biệt nhé, Volga!
(Tin đăng tháng 12/2005)

http://i14.photobucket.com/albums/a3...lga_auto_1.jpg
Sách hướng dẫn sử dụng xe Volga thời Liên Xô

http://i14.photobucket.com/albums/a3...lga_auto_2.jpg
“Ông bạn cũ” đã rất già nua

http://i14.photobucket.com/albums/a3..._3_gaz2024.jpg
“Volga đen” Gaz – 24 (chiếc này đã được “chế” gương kiểu mới)

Xin mượn câu khẩu hiệu một thời của dân ta "Hợp tác xã là nhà, xã viên là chủ" để mở đầu cho đôi dòng về các Hợp tác xã thời Liên xô mới lân la tiếp cận nền kinh tế thị trường.
Ngày 26/5/1988, Xô viết tối cao Liên xô ra sắc lệnh với "Về Hợp tác xã", theo đó cho phép các cá nhân mở các HTX để sản xuất, buôn bán kinh doanh...Kể từ ngày đó, các HTX mọc lên như nấm sau mưa. Cái từ Kooperativ (HTX) cũ mốc từ thời nảo thời nao nay được lôi ra chùi qua quýt và ngự chễm chệ trên biển tên các cửa hàng, kiosk...rải khắp Liên bang. Thậm chí tính từ Kooperativnyi cũng được sử dụng thường xuyên hơn trong cuộc sống của người dân Liên xô thời Defitsit-khan hiếm: quần bò kooperativnye , áo kurka kooperativnaya , băng video phim kooperativnye...Đại loại là như thế. Hàng hóa thời cải tổ cực khan hiếm, cánh cửa sang phương Tây chỉ để lọt đôi làn gió mỏng, thế là dân tình muốn kiếm cái gì đó kha khá, là lạ, môn mốt, hiêm hiếm...và tất nhiên là đăn đắt thì xin mời ra các kiosk của kooperativ. Ở đó luôn có những chàng trai to khỏe, khá bặm trợn mặc áo khoác bò, quần bò tự may, tự mài (gọi là varionki), đeo kính đen, cổ và tay đeo lủng lẳng dây xích kim loại (hoặc bằng da), đi giày thể thao adidas...bán đủ thứ hầm bà làng mà trong các cửa hàng quốc doanh tuyệt nhiên không thấy có. Một kiosk thời đó thường có cách trang trí phổ biến như sau: Xung quanh treo đầy các poster khổ lớn của các ngôi sao ca nhạc, điện ảnh nổi tiếng của phương Tây như S.Stalonne cơ bắp cuồn cuộn tay nhăm nhăm khẩu súng, các nàng Samantha Fox (hoặc Sabrina của Boys Boys Boys) phô bộ ngực để trần ngoại cỡ, rồi Lý Tiểu Long còm nhom gườm gườm cầm côn nhị khúc, Michael Jackson hồi chưa trắng hẳn ăn mặc hầm hố...Điều đặc biệt là các bức ảnh dạng này đều in thiên vàng, chắc là hồi đó kỹ thuật chế bản và in ấn của các "chú" vẫn còn khá phọt phẹt. Rồi nữa, bên cạnh các poster thời thượng đó là các paket- túi xách nilông quảng cáo cho các hãng Montana, Lee...được nhập về qua "cửa" Balan in hình những em mặc quần bò đẹp...thôi rồi. Một chiếc túi xách in phong cảnh của Liên xô giá chỉ đôi chục kô pếch, vậy mà những chiếc túi xách ni lông "tư bản" kia được hét với giá gấp chục lần mà vẫn ối người mua, dùng xong đôi lần là rách bỏ. Xách cái túi, mất toi cân thịt bò, nói theo ngôn ngữ thời nay, đúng là ăn chơi đâu có sợ...mưa rơi.
Bên ngoài là thế, còn trên quầy thì các bà hàng xén bên ta nhìn thấy cũng phải ngả nón vì sự phong phú của chủng loại hàng hóa. Nào băng cát sét tự thu, nào băng video phim chưởng, nào quần bò, áo phông...rồi huy hiệu, son phấn, giày dép, nơ buộc tóc xanh lá mạ hoặc hồng phát sáng...Tóm lại là cái gì cũng có, luôn sẵn sàng phục vụ đồng bào. Công bằng mà nói, sự xuất hiện của các HTX thời kỳ này cũng giúp người tiêu dùng Liên xô đỡ bị bí bách hơn trong việc mua sắm đồ tiêu dùng, khi mà các quầy hàng của thời cải tổ luôn trống trơn, sạch bách. Một thực tế là có nhiều người dân Xô viết muốn tiếp cận với đời sống văn minh phương Tây nhưng họ không có điều kiện, đành phải tiếp cận gián tiếp qua các "xã viên" HTX, mà nhiều người trong số họ cần phải gọi đích danh là spekuliant- những tay buôn lậu.
Ngoài các HTX sản xuất, buôn bán, thời này còn tồn tại mô hình các HTX hoạt động trong lĩnh vực văn hóa như in ấn băng đĩa, sách báo, chiếu phim video... đáp ứng nhu cầu của không ít thanh thiếu niên đang khát khao muốn mở rộng tầm mắt.
Dưới đây, xin giới thiệu một số mẫu huy hiệu- Znachki do các HTX thời cải tổ sản xuất và bán rất chạy. Thời đó, giới trẻ có mốt đeo huy hiệu, như là một cách thể hiện bản thân. Ngoài hình ảnh các ca sĩ, diễn viên...một số huy hiệu thời kỳ cuối cải tổ đã bắt đầu có hơi hướng chính trị như ủng hộ Eltsin, bôi bác thời kỳ Brezniev, đả đảo chủ nghĩa Stalin.vv...vv...

Hôm 21/9, S. bảo tôi:’Mai đi uống nhé!”. Tôi hỏi:”Có gì vui đấy hả anh?”. S. bảo có gì đâu, mai là anh kỷ niệm 16 năm chui vào rọ, đi nhâm nhi tí thịt chó cho vui. À há, lý do quá tuyệt, cuối tháng, trời Hà Nội sầm sì, chui vào tận Hà Đông, ngồi cạnh cái mương nước mà chén món thịt chó ở quán trên đường Lê Trọng Tấn được nhiều người hào phóng phong cho danh hiệu “ngon nhất Đông Dương” thì còn gì bằng. Thế là đi, đi bốn thằng, trên một cái ô tô dùng xăng của một hãng liên doanh. Mấy khi được xài “của chùa”, kể cũng sướng, còn hơn phóng tồng tộc trên đường đầy người và bụi trên hăm mấy cây cả đi lẫn về.
S. cưới vợ năm 1990, vào đúng ngày này tại một thành phố nhỏ sát ngay biên giới Trung Quốc có tên Blagoveshensk. Thành phố này ít người biết, ngoại trừ một chuyện là năm ngoái năm kia gì đó tôi tìm trên mạng và biết đây là thành phố có…nạn cúm gia cầm đầu tiên của Nga. Cũng lạ, sông A mua trứ danh nơi đây chảy lững lờ nghìn năm thì không mấy ai ngó ngàng gì mấy, ấy vậy mà mấy chú gà mới lử đà lử đử thì đã tràn ngập mạng thông tin toàn cầu. Chính chỗ này, S. và vợ đã nên duyên, tổ chức một đám cưới đầu tiên của người Việt ở nơi thâm sơn cùng cốc này. Cả hai anh chị đều sang đây hợp tác lao động theo nghị định ký giữa hai Nhà nước Việt Nam và Liên xô. Theo lời S., đám cưới của anh chị là một sự lạ của thành phố bé teo này, bởi nó khá rình rang, chí ít là trong khoản ăn hút “bét nhè chè tươi”. Chẳng hiểu căn cớ sao mà S. mời được ông bạn Tây Volodia làm phù rể, còn cô vợ thì lại có một nàng Lutmila xúng xính làm phù dâu. Mọi chuyện diễn ra đều vui vẻ, ngoại trừ chuyện anh bạn Tây cứ lầu bầu về chuyện tại sao chú rể lại cứ gọi anh ta bỗ bã là Vova, trong khi một ngày trọng đại thế này cần phải gọi anh ta một cách tôn trọng hơn là…Volodia. Âý thế, ma chê cưới trách mà, chỉ có điều người trách đây là một anh chàng to béo người Nga.
Trong mấy năm “ở bển”, tôi cũng có dăm ba lần dự đám cưới của bạn bè. Vốn biết nguệch ngoạc đôi chút, tôi hay được (hay bị?) phân công khoản trang trí phông màn. Chuyện này nhỏ như con thỏ, mua tí giấy màu, tí màu vẽ, tí giấy trắng về cắt cắt dán dán, thế là xong. Phông màn bắt buộc đủ cả, nào chữ lồng đôi uyên ương, nào chữ song hỷ, nào ngày tháng Tây ta, rồi nếu tiện thì thêm thiên nga, thêm trăng sao, thêm đôi tình nhân lấp ló dưới…rặng cây tre. Bây giờ kể thì thấy dễ, chứ ngày xưa thằng bé cũng phải hì hụi đến 2,3 giờ sáng mới xong. Lúc đó cũng là thời điểm anh em đi mua lợn sống ở ngoại ô về. Anh em hô nhau rộn rạo chọc tiết lợn, đánh tiết canh…để nhậu trước. Rồi những tay đã kinh qua bộ đội nhảy vào trổ tài nấu nướng, món này món kia “như người lớn”.Gần trưa thì cỗ cũng được dọn ra, đủ cả măng mọc, nem rán như ở nhà, những chai “Stolichnaya” tem đỏ đứng xếp hàng tăm tắp trên bàn. Ở góc phòng, những két bia chai Zhigulievskoe hoặc Ostankinskoe đứng sừng sững như sẵn sàng xung trận. Ơ, đã đến giờ rồi sao mà chưa thấy cô dâu chú rể? Thì ra họ đang mải ra Quảng trường Đỏ, ghé Đài liệt sĩ vô danh để đặt hoa và chụp ảnh kỷ niệm. Những năm này, quan hệ phe ta đang đà thắm thiết nên anh em cứ việc nghênh ngáo đó đây, chẳng sợ thằng trọc nào ngứa mắt gây sự nện cho vài chưởng. Đấy, mô hình cưới xin của các “ốp” công nhân ở Moskva là như vậy, chỉ khác nhau đôi chút ở màn cuối, tức là màn say xỉn, nhảy nhót và rủ nhau ngồi “đan quạt”. Có hai gã nọ sau khi đã nhậu sương sương ở đám cưới, bèn rủ nhau chui vào toa-lét, rút nhẫn vàng ra và đố nhau… ném lọt nó ra khỏi lỗ thông hơi trên cửa sổ, rồi có anh nhậu say lại lăn như bi từ đầu này đến đầu kia hành lang dài gần trăm mét…Hai ví dụ này được dẫn ra từ “ốp” Vòng bi trên phố Kazhukhovskaya. Xa xứ, những dịp đông vui tụ tập như thế đâu có nhiều, vậy nên say xỉn và có những hành động kỳ quặc cũng là một điều dễ hiểu và dễ cảm thông.
Nói đến cưới xin mà không nói đến…tiền mừng thì quả là thiếu sót lớn. Ngày xưa, đám cưới cũng giản tiện, tổ chức ngay trong hội trường của “ốp”, nên tiền mừng của mọi người cũng chỉ mức độ, đâu đó vài chục đến đôi trăm rúp là xịn rồi. Ngày nay, đọc phóng sự của bác Nguyễn Huy Hoàng bên Nga thấy nói quân ta bây giờ toàn tổ chức ở nhà hàng, tiền mừng toàn từ vài chục đến trăm đô, nghe mà phát hãi. Cứ nhìn mức tiền cơm bụi giá cao từ xưa đến nay, cũng đã đủ thấy có một sự khác biệt lớn lao đến nhường nào.
Ngày xưa ở Liên xô, đi đâu cũng phải có giấy tờ, visa. Chuyện này tôi đã kể đâu đó trên kia rồi, nhưng giờ nhắc lại để biết rằng ngày đó các đôi yêu nhau khác thành phố phải chịu lận đận ghê lắm. Cả chàng, và cả nàng nữa, nhoách một cái là nhảy lên tàu, trốn visa đến với nửa của mình, cho dù khá là tốn kém và nguy hiểm. Đã thế lại còn lọ mọ khuân khuân vác vác hàng hóa như đồng hồ, quần áo đi “đổ” kiếm vài giá chênh lệch, hoặc là khệ nệ chở hàng hóa mua hộ để đóng hàng về nhà. Có anh bạn của tôi tên là Ch.ở ốp vòng bi ở Thủ đô đi thăm người yêu ở thành phố xa, khi về không biết mua quà gì cho anh em, bèn ra chợ nông trang mua mấy con vịt sống, mang lên tàu (!) sau khi đã đút lót tiền cho đồng chí trực toa. Một khoang ku pê tàu hỏa thường có 4 giuờng nằm, cậu ta nhét luôn mấy con vịt xuống chỗ để hành lý dưới giuờng tầng một, vịt kêu quàng quạc suốt đêm, báo hại mấy bà Tây cùng khoang một phen mất ngủ. Tôi đoán chắc là thể nào mấy bà già đó cũng tra vấn, thậm chí mắng mỏ cậu bạn tôi về vụ này, nhưng Ch.vốn vui tính và không thèm… hiểu tiếng Nga nên cứ nhe răng ra cười là xong. Bữa tiết canh vịt hiếm hoi gần 20 năm trước bây giờ vẫn được chúng tôi nhắc đến mỗi khi đến nhậu tại nhà Ch. Mối tình của Ch. đã đơm hoa kết trái, họ cưới nhau sau khi về nước. Đã có nhiều tình yêu xa xứ dẫn đễn cái soong quấy bột như thế, nhưng cũng có nhiều đôi khi về nước là giải tán quốc hội, mạnh ai đường nấy đi. Có nhiều chuyện cười ra nước mắt về mấy vụ “tan tổ” này lắm, nhưng bây giờ đang tiếp mạch “xây tổ” nên không tán về chuyện này nữa vậy.
(Còn tiếp)

Không có duyên kể chuyện như Hungmờ gờ mờ, nhưng chuyện đám cưới của Hùng làm tôi cũng muốn kể chuyện về những đám cưới đầu tiên trên đấy Nga hồi ấy. Thời bọn tôi, đám cưới là sự kiện nhớn, chỉ đến 82 - 83 mới bắt đầu được phép, trước đấy lèng phéng là Sứ cho về nước ngay, làm gì có chuyện cưới xin. Nhưng đến khoảng 82 trở đi thì nhân đạo rồi, cho cưới, cho có con. Mới tháo khoán nên phong trào cũng khá là sôi nổi. Nhớ đám cưới đầu tiên ở op chúng tôi, cả op (mà op sư phạm đông thế nào các bạn biết rồi đấy) nháo nhác, xôn xao, nôn nao chạy qua chạy lại phân công, chia việc, đại khái là quan trọng ghê lắm. Nói chung là nhân lực, vật lực được huy động tối đa. Tôi được cô dâu (bây giờ làm to lắm, chú rể lại còn to hơn, to đến nỗi không dám nhắc ra đâu), ưu ái giao cho việc "vẽ mặt", rồi sau đó sẽ phải đón và ngồi cạnh ông dekan khoa bọn tôi để giải thích những sự kiện sẽ diễn ra. Trọng trách lớn thế nên mặc dù đang nghỉ hè, cả phòng tôi phải lọ mọ dậy rất sớm mặc dù đám cưới sẽ tổ chức vào buổi chiều. Sau khi tập hợp một nhúm mĩ phẩm còm từ rất nhiều nguồn, chúng tôi ngồi đợi cô dâu chú rể và không ai biết đâu mất từ lúc nào. Sau giờ trưa, chúng tôi sốt ruột điên vì chẳng thấy bóng dáng hai nhân chính đâu thì hai vị xuất hiện vô cùng vui vẻ với 4 cái lốp xe trên hai vai, và tỏ ra ngạc nhiên tại sao bọn tôi lại giục nhoắng lên như vậy. Tóm lại là sau khi hai nhân ăn uống xong xuôi, bắt đầu mang mặt vào thì hứng thú vẽ vời của ban trang trí bọn tôi hình như có ít nhiều tàn phai nên cuối cùng có vẻ là tác phẩm của bọn tôi không được xuất sắc lắm :emoticon-0102-bigsm :emoticon-0102-bigsm . Tiếu lâm nhất là thay cho màn dancing sau khi ăn uống giống như những bữa tiệc bình thường thì đám cưới này lại chơi ... nhảy sạp. Báo hại ông dekan của tôi, tuy lúc đó còn trẻ và rất ham vui, nhưng chưa kịp thành thạo nên bị lỗi nhịp và ăn gậy vào chân, nhưng ông ta vẫn tỏ ra rất thích thú...
Sau đó thì đám cưới đua nở, đám cưới nào cũng có những điều đáng nhớ, nhưng lâu quá rồi, tôi chỉ nhớ được vài điều rất khác lạ như : có một đám cưới, cô dâu chú rể không hiểu xuất phát từ đâu lại tự trang trí mình bằng dải băng quàng chéo quá người như bây giờ người ta quàng cho các nàng á hậu, hoa hậu ấy, nhưng chỉ tội không phải băng mầu đỏ mà lại màu vàng; có đám cưới thì cô dâu mặc áo dài hẳn hoi (áo chú Tứ sửa lại), nhưng chú rể mặc áo phông hình ABBA, ngoài khoác áo vét, đi giày thể thao; có đám cưới chú rể mặc quân phục rất oai (ở Len thời đó có trường Hải quân Puskin mà, quân phục của họ đẹp lắm) nhưng tiếc là chỉ về đến VN tấm ảnh cưới đẹp đẽ ấy lại bị cắt đôi... Về việc "cắt đôi" này đúng như Hùng nói cũng nhiều chuyện vui lắm nhưng để chuuyển mạch sau vậy...

Chẳng biết sau này thì thế nào, chứ ngày xưa các em gái sinh viên có giá khủng khiếp. Học giỏi và được nhà nước cử đi Tây đâu phải có chuyện đùa. Nhưng công bằng mà nói các em gái nhà ta hơi bị ít, trong khi đó anh em sinh viên thì lại “đông như quân Nguyên”. Cứ tháng Tám hàng năm là các anh “ma cũ” lại háo hức đến “ốp 4 MGU” để đón các em “ma mới “ về trường. Cảm ơn lòng nhiệt tình của các anh, nhưng thực ra sau này chúng em hiểu các anh chủ yếu là đến ‘tăm tia” các em gái mới lơ ngơ từ Việt Nam sang để “ukhazhivat’-tán tỉnh, chăm sóc mà thôi. Mật ít ruồi nhiều, những em mà trông sạch nước cản một chút thì phòng luôn đông vui. Các anh cùng trường năm trên lò dò xuống đã đành, còn có nhiều thằng trời ơi đất hỡi từ trường khác mò sang trông mới thật đáng ghét làm sao(!). Kết quả của các trận tán tỉnh này thật thiên hình vạn trạng. Có em không thèm ngó ngàng gì các anh, các bạn cùng trường, thậm chí cùng…thành phố, lại đâm đầu đi yêu cái thằng ất ơ nào đó cùng năm dự bị ở tít thành phố khác. Có em lại cố thủ trái tim, lòng thổn thức nhớ tới mối tình không kịp cầm tay từ dạo lớp 12, quyết không “yêu với chả đương” gì bên này cả. Lại có em nghe lời bố mẹ dọa, cấm yêu khi đang học hành nên lòng như đã nhưng mặt ngoài vẫn còn e. Mà chẳng hiểu vì sao các bậc phụ huynh lại hay lo sợ con gái mình đi Tây yêu đương đến thế không biết. Xin kể một kỷ niệm đau thương của bản thân. Tôi có một cô bạn gái thân tên là H., học cực giỏi, hình thức cũng được, thân hình thì nói như máy cân tự động của Tàu ra rả trên phố là “hơi gầy một tí, đề nghị ăn bồi dưỡng thêm”. Năm 1985, trứơc lúc đi Liên xô học, một buổi tối nọ bố nàng kẽo kẹt đạp xe đến nhà tôi, thầm thì với bố mẹ tôi điều gì đó hết sức hệ trọng. Đấy là tôi đoán thế, vì đâu có được nghe trực tiếp, đi lảng vảng ngoài sân nhìn vào chỉ nhìn thấy khuôn mặt ông ta có vẻ căng thẳng lắm. Sau khi bố nàng về, bố mẹ tôi nói lại là ông lo xa, không muốn hai cháu sang “bên kia” dính dáng đến chuyện yêu đương, vì nó ảnh hưởng đến học tập lắm(!). Ông nói là cần phải đề phòng từ trước, vì thấy hai đứa chúng nó có vẻ rất quý nhau. Tôi ngạc nhiên và tức đến phát nghẹn. Thế rồi sang bên kia, nàng đi học dự bị ở Minsk, rồi chuyển xuống một thành phố ven bờ biển đen. Tôi học ở Mát, thư từ cho nhau dăm thì mười họa, cũng chẳng tính đến chuyện tán tỉnh nàng cho…đỡ buồn nữa. Thế rồi cái điều mà ông bố nàng lo xa đã xảy ra thực sự. Hết năm thứ ba, nàng…cưới chồng, chú rể tất nhiên là một gã nào đó năm trên và cuối năm tòi ra một em bé. Thế mà nàng vẫn học đâu vào đấy, bằng đỏ nữa là đằng khác. Sau này về nước, tôi cũng có gặp lại ông một lần, thấy ông có vẻ…ngường ngượng. Đấy, nếu ông ngày xưa không cấm đoán, có phải hôm nay hai bố con mình được ngồi uống rượu với nhau không, đỡ phải lảng người như thế. Thật là không có cái dại nào giống cái dại nào. Âý là tôi bụng bảo dạ thế.
Đã có nhiều cuộc tình sinh viên thành công, mà bằng chứng là họ cưới nhau, thậm chí còn "sản xuất" ra các bé trai bé gái kháu khỉnh. Có nhiều chị em bị đuổi thẳng cánh về nước về “tội” này, nhưng cũng có một số trường hợp chỉ bị “cảnh cáo toàn Liên bang”. Thì nói đâu xa, một chị năm trên trường tôi cũng kịp cho ra đời một bé gái khi hết năm thứ hai, lúc cả lũ chúng tôi lơ ngơ mới về “ốp” mùa hè năm 85 thì đã thấy chị đẩy xe nôi ra chào các em. Chị trông khá xinh xắn, có duyên nên mấy anh cùng năm đều thích, nhưng chỉ thích vậy thôi chứ thằng này ngắm thằng kia dè chừng, chưa dám tán vì…ngượng. Trong lúc các anh này đang dè chừng nhau thì một anh năm trên nữa kinh nghiệm đầy mình xông vào tung hết mười thành công lực, qua một kỳ nghỉ hè ở bãi biển Xô-chi rực nắng là cưa chị đổ bổ chửng về cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Đám cưới của anh chị cũng do tôi trang trí, đó là vào kỳ nghỉ đông, chúng tôi nhảy như cào cào dưới tầng Một ở phòng CLB, trong khi em bé đang say sưa ngủ tít trên tầng 12. Hai bác này giống hệt tài tử Hollywood, có con rồi mới tổ chức đám cưới, hay thật là hay.
Đoạn cuối của những dòng viết về chuyện "xây tổ" bên xứ tuyết xin được nhắc đến những mối tình xuyên quốc gia. Tức là các anh này chị này không yêu những người cùng chủng tộc da vàng mũi tẹt như chúng ta, mà là yêu Tây. Theo ý kiến thiển cận của tôi, anh em sinh viên ngày xưa mà yêu Tây là liều lắm, cực liều là đằng khác. Họ liều trốn lại, rồi sống chui nhủi một kiếp lưu vong. Ngày xưa, tôi bắt gặp mấy anh "giống người Việt Nam" thỉnh thoảng ra mua hàng ở cửa hàng Produkty gần ký túc xá. Rồi tôi lân la làm quen, được các anh tin cậy dắt lên căn hộ thuê gần đó. Căn hộ nhỏ nằm trên tầng 4 của một chung cư cũ xây hồi thập niên 60. Hai anh sống cùng nhau, căn hộ bừa bãi, lộn xộn một cách khủng khiếp. Hỏi chuyện, hóa ra hai bác này học ở Trường Máy công cụ, lấy vợ Tây nên trốn ở lại. Nhưng không hiểu sao họ lại không dám ở với vợ con, mà thỉnh thoảng mới chui về thăm vèo một cái rồi lượn. Trong cái đầu óc ngờ nghệch của tôi hồi đó hiện lên không biết bao nhiêu câu hỏi nhưng không dám hỏi thêm, chỉ biết là thương hai ông anh mới quen sống âm thầm "lai vô ảnh, khứ vô hình" ở nơi đất khách quê người. Rồi có một ngày nọ, chẳng biết ma xui quỷ khiến thế nào mà phòng tôi lại trở thành nơi ...chứa lưu vong. Ngày xưa, đây là việc chẳng hay ho gì, nếu không nói là vi phạm quy chế. Người lưu vong đầu tiên ở phòng tôi là một anh công nhân tên là Ng., quê Thanh Hóa thì phải. Đến bây giờ, tôi và anh bạn cùng phòng ngày xưa vẫn chịu không tài nào nhớ nổi anh ta là người quen của ai, do ai giới thiệu. Chỉ biết là anh ta đến, xăng xái làm quen, rồi đi chợ, rồi nấu cơm và kể chuyện tiếu lâm tếu táo cho mọi người cười bò ra. Thế là sống với nhau thắm thiết, trong cùng một phòng suốt gần một năm, lạ thế. Anh này trước làm công nhân ở Ulianovsk, sau đó bỏ làm, rồi lấy vợ Tây đẻ con...và sống lang thang. Tức là anh này cũng chẳng hạnh phúc gì, ai đời lại bỏ vợ con không quan tâm ngó ngàng gì cả. Người thứ hai lưu vong ở phòng tôi tên là L., anh này đúng là dân Thanh Hóa chính hiệu. Cách đây cỡ trên chục năm, trong một chuyến công tác ở Sầm Sơn, tôi tình cờ gặp lại L. lúc đó làm ở thị đoàn Sầm Sơn. Trông L.vẫn oách như ngày nào chui nhủi ở bên kia, nào com lê com táo, nào giày da bóng lừ...Ngày xưa, mỗi khi comendant đến kiểm tra phòng, chúng tôi hơi kéo giường ra một chút là L. chui luôn xuống giường, nằm in như con gián dưới đó... Không vì tiền bạc, không phải họ hàng, bè bạn, lại càng chẳng do ân oán gì, thế mà chúng tôi cứ chứa chấp mấy anh chàng lưu vong đó suốt mấy năm, bây giờ ngẫm lại mới thấy cuộc đời có nhiều cái phi lý thật.
Nhưng, trong ký túc xá của bọn tôi cũng ghi nhận một trường hợp đặc biệt của một mối tình Nga-Việt.
(Còn nữa)

...Ở ký túc xá suốt một thời gian dài, tôi mới ngỡ ngàng được biết là ngoài số lưu học sinh, nghiên cứu sinh của trường, trong "ốp" còn có một người Việt khác nữa đang sống cùng vợ con. Anh tên là Tr., hơn bọn tôi khá tuổi, chắc là đã đi bộ đội rồi về mới đi học. Anh nguyên là học sinh trường Mỏ Matxcơva, tốt nghiệp rồi ở lại lấy vợ là một em sinh viên người Nga học ở trường tôi. Họ có một thằng cu con khá kháu khỉnh tên là Misha. Cuộc sống cứ thế tiếp diễn, đều đặn. Thảng hoặc lắm lắm chúng tôi mới ghé phòng anh chơi, căn phòng ký túc xá rộng khoảng mười mấy mét ấm cúng và chật chội. Vợ anh (nàng tên là Ôlia hay là Tanhia nhỉ?) có vẻ rất yêu quý gia đình, đấy, cứ nhìn sự gọn gàng và cách trang trí căn phòng là đủ biết. Tr. có một khuôn mặt bí hiểm, nước da mai mái và một hàng ria đen, những thứ khiến người mới gặp dễ phải dè chừng. Sau này xem phim Hồng Kông, tôi thấy nhiều tay xã hội đen ngồi đánh mạt chược cũng có nét hao hao giống như anh. Âý thế mà Tr. lại cực hiền và tốt, lúc nào cũng rất chân tình. Có thể nói cô gái Nga kia đã không nhầm khi chọn anh Tr. để gửi gắm cuộc đời.
Bỗng một ngày nọ, vợ Tr. mặt cắt không còn giọt máu hốt hoảng đến đập cửa phòng tôi, nói không ra hơi:"Tr. bị bắt về nước rồi".Thế là thế nào? Tại sao lại về nước? Ai bắt? Họ lấy nhau có hôn thú đường hoàng cơ mà. Qua những lời kể ngắt quãng của người vợ tội nghiệp, chúng tôi lờ mờ biết được sự việc. Thì ra trước đó mấy ngày, Tr. nhận được giấy báo của UVIR thành phố là họ đồng ý cấp hộ chiếu Liên xô cho anh, hẹn ngày giờ lên để làm thủ tục. Nhận được tin, Tr. vui lắm vì từ nay không còn phải băn khoăn về việc giấy tờ nữa. Đến lúc Tr. lên, không hiểu vì sao công an Liên xô lại tóm cổ anh, cho ngay ra sân bay Sheremetievo trục xuất về nước. Những ngày sau đó, tôi và một cậu bạn nữa cùng vợ Tr. thất thểu đi gõ cửa các phòng có trách nhiệm của UVIR nằm ở bến tàu điện ngầm Lermontovskaya để khiếu nại. Mùa đông Nga lạnh lẽo, tuyết trắng xóa khắp nơi. Từ bến tàu điện ngầm đến cơ quan này phải đi qua những công trường đang xây dựng ngổn ngang, những khu vườn trụi lá đứng im lìm. Có lẽ lòng người vợ Nga của Tr. cũng tan nát, cũng ngổn ngang như thế. Sau này, tôi được biết là cô còn đi nhiều nơi, để tìm mọi cách đưa Tr. trở về đoàn tụ với mình và cậu con trai nhỏ. Nhưng, có lẽ cô gõ chưa đúng cửa, hoặc giả là bộ máy quan liêu cứng nhắc vô cảm của các cơ quan công quyền ngày ấy không muốn thừa nhận là mình đã sai lầm trong việc này.
Những năm cuối thập kỷ 80, ở Việt Nam bỗng dấy lên phong trào đi "du lịch Liên xô".Thực ra nên gọi đúng bản chất của sự việc là đi khuân hàng sang Liên xô để bán, mua hàng để đóng tàu hoặc đóng hàng chậm gửi theo máy bay đem về. Một ngày kia, Tr. bỗng xuất hiện tại ký túc xá chúng tôi, đã gầy nay còn gầy hơn. Thì ra anh chạy đôn chạy đáo được ít tiền và trở lại Liên xô bằng con đường du lịch. Chẳng nói thì ai cũng biết vợ con anh vui mừng đến nhường nào. Rồi vợ Tr. tốt nghiệp, cả gia đình dắt díu nhau về Toliatti-thành phố ven bờ Volga thơ mộng. Đây cũng là nơi bố mẹ vợ của Tr. sinh sống. Từ đó, chúng tôi chẳng còn tin tức gì về anh nữa.
Khoảng năm 95-96 gì đó, Ư.-một ông anh cùng trường với tôi ở lại làm ăn ở Nga về nước. Chúng tôi ngồi uống bia rồi hàn huyên về những ngày xưa thân ái ở trường MGMI. Bỗng dưng thế nào mà chúng tôi nhắc đến Tr. Anh Ư. cho biết là vợ chồng Tr. về Toliatti thời gian đầu sống khá chật vật. Tr. mua một chiếc ô tô cũ, chở thuê hàng cho người Việt mình ra bán ở chợ. Ngày xưa, khi hàng hóa khan hiếm, thi thoảng anh cũng lên thủ đô lấy ít hàng về bán. Rồi dần dần, cuộc sống của họ cũng tốt dần lên, thậm chí Tr. còn có tên trong một Hội đồng gì đó của điạ phương nơi mình ở. Thế là tốt quá rồi, ở Việt Nam này, chúng tôi-những thằng em một thời quen biết Tr.cũng mừng cho vợ chồng anh. Có thể coi đây là một kết thúc có hậu-những điều chúng ta thường gặp trong các bộ phim Liên xô trước đây.

Đến đây, xin tạm kết thúc những câu chuyện lúc nhớ, lúc quên của một thuở. Cảm ơn các bác và các bạn đã chịu khó đọc những dòng về chuyện Xây tổ nơi xứ lạ.

Văn Phố trong câu chuyện này chẳng biết có phải là binh nhì hay không, bởi trước lúc sang Liên xô học, anh chàng quê Hưng Yên này đã từng đi bộ đội. Cũng có thể anh ta là binh nhất, hoặc khá hơn là hạ sĩ chẳng hạn, nhưng tôi cứ nhất quyết gọi anh ta là binh nhì để giật tít cho nó na ná tên một bộ phim của Hollywood. Và, chúng tôi đã từng tham gia giải cứu binh nhì Văn Phố, không phải từ trận địa, mà là từ một bệnh viện nằm phía bắc Matxcơva cách đây đã gần 20 năm.

Đó là mùa đông năm 1988. Phố từ Kharkov cùng người yêu trốn visa lên Matxcơva chơi, kết hợp việc tiễn người quen về Việt Nam. Binh nhì Văn Phố có nước da mai mái, tóc mảnh hất sang một bên, đeo một cặp kính cận rõ là oách. Phố sang Liên xô cùng năm với chúng tôi, chúng tôi lũ lơ ngơ gọi các bạn học lớn tuổi đã qua quân ngũ là anh, các ông anh kính mến. Tôi ở cùng phòng với một anh như thế, học cùng năm, cộng với cậu Tây cùng phòng là ba người. Phố lên chơi, cộng cả người yêu nữa là năm người cùng sống trong một căn phòng rộng khoảng 16 mét vuông.Như thế vẫn là rộng chán, đã có lúc phòng tôi có tới gần chục người cùng sống vui vẻ vào các kỳ nghỉ đông. Sáng nọ, Phố cùng người yêu ra sân bay Sheremetievo-2 tiễn người quen về nước. Trên đường về, lớ ngớ thế nào mà xe taxi chở đôi bạn trẻ bị va quệt. Phố cận nhà ta ngồi ghế sau, không hiểu sao mà bị gẫy béng cánh tay và ngoẹo cổ, được đưa ngay vào một bệnh viện gần đó băng bó, chăm sóc. Thời Liên xô, sinh viên nước ngoài được quan tâm ghê lắm. Trường tôi đầu năm học nào cũng bắt lũ sinh viên ngoại quốc đi khám tổng thể tại một bệnh viện dành cho người ngoại quốc gần ga Belorusskaya, rồi trong năm hắt hơi sổ mũi thì vào ngay Poliklinika thuốc thang tận tình. Hữu nghị đến thế là cùng!.

Trở lại chuyện Văn Phố. Vừa rồi tôi bị tai nạn xe máy, không gãy cái gì cả nhưng đau ơi là đau. Thế thì đủ biết Phố cận nhà ta bị gãy tay giữa trời buốt giá thì đau biết nhường nào. Sau khi cấp cứu, bó bột tay, cổ xong và bắt nằm viện, các bác sĩ mới xoay sang hỏi " lý lịch trích ngang "của nạn nhân để ghi vào sổ. Mặc dù đau nhưng binh nhì Văn Phố nhà ta vẫn hết sức tỉnh táo, có lẽ cái tính láu lỉnh bẩm sinh đôi lúc cũng có tác dụng tích cực. Phố ta vẫn nhớ mình là một thằng sinh viên từ thành phố khác trốn visa đi chơi-một điều nếu lộ ra thì sẽ hết sức phức tạp. Một tia sáng lóe lên. Phố thều thào khai mình là sinh viên trường MGMI (ở Mát mà), tên thế này, học năm thứ ba. Rồi Phố hấp háy mắt nháy cô người yêu, bảo gọi điện ngay về Ốp cho bọn tôi thông báo tình hình và yêu cầu đến giải cứu ngay.

Nhận được điện từ thường trực báo lên, chúng tôi tá hỏa. Rồi một kế hoạch giải cứu được anh cùng phòng tôi, một cựu binh biên phòng vạch ra. Sáng đó, chúng tôi ra cửa hàng mua bó hoa, vài túi hoa quả rồi thuê một chiếc taxi trực chỉ hướng bệnh viện. Bây giờ thì tôi chẳng còn nhớ cái bệnh viện đó tên là gì, ở quận nào, chỉ còn nhớ là đi xa, xa lắm về hướng Bắc. Đến nơi, chúng tôi dặn bác lái taxi ngồi chờ sẵn trong xe.Rồi mấy anh em ăn mặc lịch sự, tức là com lê com táo, cà vạt cà viếc đầy đủ ôm hoa đến Khoa cấp cứu gặp các đồng chí bác sĩ . Sau khi ù ù cạc cạc nghe họ giải thích các từ chuyên môn, chúng tôi lờ mờ hiểu rằng cánh tay gãy của Phố cận không đến nỗi đáng ngại lắm, cả cái cổ nữa, đã bó bột cố định một thời gian sau là có thể tháo ra. Các bác sĩ người Nga tỏ ra lo lắng, cứ luôn mồm an ủi chúng tôi là mọi việc sẽ qua, các manchiki cứ yên tâm, nhe volnuisia. Rồi họ đưa chúng tôi đi gặp binh nhì Văn Phố. Chúng tôi suýt phá lên cười. Đúng là từ thuở cha sinh mẹ đẻ tôi chưa nhìn thấy cái gì buồn cười hơn thế. Phố đã nhỏ nay trông càng nhỏ hơn, cặp kính cận lấp lóa vẫn không che nổi cặp mắt đang hấp háy liên tục, chẳng biết vì mừng rỡ hay xúc động. Cổ Phố được bao quanh bằng một vành đai bột trắng xóa, trông như cổ áo của các nhà quý tộc phương Tây thời trung cổ. Sau khi hàn huyên, chúng tôi nhanh chóng bàn kế hoạch "tác chiến". Tôi rụt rè xin phép các bác sĩ cho Phố xuống Bufet của bệnh viện để mấy anh em uống nước. Các bác sĩ Nga hồn hậu đồng ý. Chúng tôi líu ríu xuống Bufet, gọi mấy cốc nước chè đen, mấy cái bánh...rồi ngồi chờ. Tôi và ông anh cùng phòng thỉnh thoảng lại thò đầu ra hành lang ngó nghiêng. Rồi thừa lúc vắng người, cả mấy đứa lẻn ngay ra cổng, leo tót lên taxi...chạy trốn. Điệp vụ đã hoàn thành, nhà quý tộc cổ trắng Văn Phố và chúng tôi cùng nhau thở phào nhẹ nhõm.

Sau khi Phố về Kharkov, tôi và anh cựu binh biên phòng suốt ngày ngồi lo nơm nớp xem có bị trường gọi lên hỏi thăm tình hình hay không. Cũng may là điều lo ngại đã không xảy ra. Phố về Kharkov, nghỉ học mất một thời gian ngắn. Chúng tôi cứ ân hận là đã trốn đi như thế, không biết các bác sĩ của bệnh viện nọ họ sẽ nghĩ như thế nào?

Bây giờ thì binh nhì Văn Phố thuở nào đã lấy vợ là cô bé ngày xưa, họ đang sống và buôn bán ở thủ đô Matxcơva. Trong ngạch buôn bán ở bên đó, hình như bây giờ người ta hay phong cho nhau các chức soái hay tướng để chỉ tiềm lực kinh tế thì phải. Binh nhì Phố cận ơi, bây giờ anh đã lên chức gì rồi, thượng úy, đại úy, thiếu tá, trung tá hay đại tá? Hay bây giờ anh đã là tướng, là soái gì đó cũng nên. Nhưng trong con mắt của chúng tôi- các bạn học cũ của anh, anh luôn là Phố cận, Phố gãy cổ, Phố Bulvar-tức là con phố có hàng cây chạy ở giữa ấy...Và đôi khi, bên ly vodka để nhớ lại những kỷ niệm thời đi học, chúng tôi vẫn nhắc lại vụ giải cứu hy hữu ngày xưa.

Những năm 20, các nông trang viên tập thể:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...gmi/ussr_1.jpg

Công nhân lam lũ:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...gmi/ussr_2.jpg

Một tiết mục biểu diễn của các nữ công nhân:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...gmi/ussr_3.jpg

Trại hè thiếu nhi năm 1965:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...mi/ussr_13.jpg

Thế giới đại đồng:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...mi/ussr_10.jpg

Trong văn học, điện ảnh, âm nhạc...người ta hay nói về sự trở về. Sự trở về của người thân, sự trở về đất mẹ...với những suy tư, tâm trạng khác nhau luôn là mảnh đất màu mỡ cho các tác giả khai thác. Thì đấy, mấy năm gần đây trong điện ảnh đã có 2 tác phẩm cùng có tên "Sự trở về" và đều nổi đình đám. Một là của đạo diễn người Nga Zviaghintsev với Sư tử vàng tại LHP Venice và Một của đạo diễn bậc thầy người Tây ban nha Adomovar đang nằm trong danh sách đề cử tượng Oscar năm nay.
Nói dài dòng con cà con kê như thế cũng ngây ngô chẳng khác nào anh thầy giáo nọ vào đề cho học trò trong các câu chuyện tiếu lâm. Nhắc đến "sự trở về" là để nhớ lại hành trình hồi hương nhọc nhằn của hàng chục ngàn người Việt đã từng học tập và lao động tại Liên xô vào những năm tháng trước khi đất nước này sụp đổ. Bây giờ, khi mà sắc lệnh cấm người nước ngoài bán hàng của Nga có hiệu lực, cái suy nghĩ băn khoăn về hay ở cũng thường trực trong đầu của những người Việt ở Nga, hệt như những người đồng hương của họ đã từng trăn trở như thế cách đây trên dưới 16 năm. Chỉ khác một điều là người Việt ở Nga bây giờ còn nấn ná, mong rằng "ngày mai trời sẽ sáng", thì vào những năm 90, 91 của thế kỷ trước, tâm lý chung của đại đa số người Việt là phải về nước, về nước bằng được, với bất cứ giá nào. Ở lại làm gì, khi mà xã hội đang bát nháo, an ninh không đảm bảo, không buôn bán được gì và chẳng có gì mà ăn uống. Về thôi, không thì kẹt lại mất, ngoài sân bay đang ùn tắc lại hàng nghìn hàng nghìn người Việt kia kìa...
Những dòng sau được Hungmgmi ghi lại vào ngày 24/1/1990, tức là cách đây vừa tròn 17 năm.

Sân bay Sheremetievo-2

"...Hãng hàng không Aeroflot được quảng cáo ầm ĩ là hãng hàng không lớn nhất thế giới, về số lượng máy bay, giờ bay, đường bay và chất lượng phục vụ. Hàng tuần có đến 6-7 chuyến bay về Việt Nam. Hiện nay, đại đa số các chuyến bay đều sử dụng máy bay IL-86 với số lượng 350 hành khách mỗi chuyến, Thiết tưởng với một điều kiện như vậy, người Việt Nam chúng ta có thể ung dung lên máy bay về nước, thăm lại quê hương,họ hàng ruột thịt sau bao năm tháng tha hương. Nhưng mọi việc đâu có dễ dàng như vậy.
Trong vòng hai tháng trở lại đây, số lượng người Việt Nam ùn tắc ở sân bay Sheremetievo-2 đã trở nên con số báo động. Hầu như chuyến bay nào cũng có người bị rớt lại, hôm nhiều thì trên trăm người, hôm ít thì mấy chục người. Trong khi đó, những người "may mắn" được bay về nhà,viết thư sang nói rằng máy bay còn nhiều chỗ trống, thậm chí có thể ung dung ngả lưng lên ba chiếc ghế cạnh nhau để "đánh một giấc". Tại sao lại có chuyện vô lý như thế được?
Hiện nay số lượng người Việt Nam ở Liên xô đã đạt mức xấp xỉ 100.000 người, trong đó trên 90% là công nhân sang lao động hợp tác theo nghị định liên chính phủ tháng 1/1979. Nhu cầu đi lại giữa 2 nước là vô cùng lớn, và một thực tế là còn lâu hãng Aeroflot mới đáp ứng được nhu cầu này. Đại sứ quán VN đã nghĩ ra cách hạn chế lượng hành khách đi lại bằng cách đặt ra các tiêu chuẩn, chỉ tiêu này nọ cho các đối tượng khác nhau khi về phép,nghỉ hè....Tình hình sẽ trở nên bình thường như trước đây, nếu như trong thời gian gần đây, phía bạn không có những hành vi khiêu khích thô bạo với chúng ta.
Chúng ta hãy cùng nhau quan sát khung cảnh chung của sân bay Sheremetievo-2 mấy tiếng trước khi có chuyến bay về Việt Nam.
Đó là những dãy dài những chiếc xe đẩy chất đầy các thùng giấy, va ly, túi lưới với vô vàn hành lý xách tay đủ loại, từ Firmenyi cho đến tự tạo...Và người, bạt ngàn là người. Có lẽ phải đến mấy ngàn người chen chúc nhau. Lọt vào mắt chúng ta là những đôi mắt thâm quầng, những khuôn mặt hốc hác bơ phờ vì mất ngủ...Những người ngoại quốc đi qua dễ tưởng nhầm họ đang đóng vai quần chúng trong một bộ phim nào đó về cảnh tấn công đồn trại của Mỹ ở miền Nam Việt Nam truớc đây. Bởi vì họ lăng xăng chạy đi chạy lại, la hét í ới, lúc thì bê một cái thùng to tướng chạy đi, lúc lại lễ mễ bê trở lại...Có lúc họ hăng hái gạt phăng những người phía trước để chen lấn lên trên. Và trời ạ, những hòm, những va ly trên đà đó cứ văng qua đầu mọi người mà vào phía trong, và thảng hoặc, chúng lại bị vứt trả ngay tưc thì, có điều bị văng xa hơn ra phía ngoài vì người tung chúng là các "đồng chí cảnh sát Nga" mặt đằng đằng sát khí. Các đồng chí cảnh sát Nga quân phục nghiêm chỉnh, ve vẩy dùi cui và sẵn sàng ném các thứ trở lại với tất cả sức bình sinh mà không thèm để ý liệu có trúng vào ai và có làm cho ai đó bị vẹo cổ hay qùe tay chân gì không.Chúng ta hãy vào vòng trong, có điều phải cẩn thận, nếu không sẽ bị nếm mùi dùi cui. Đây rồi, khoảng một chục đồng chí cảnh sát mặt mày hằm hè lăm le dùi cui sẵn sàng nện vào bất cứ ai muốn vượt rào vào trong để về nước. Một chuyến bay có 350 người, vậy mà thông thường họ chỉ mở mỗi một cửa, mà cái cửa đó chỉ làm việc trong gần 2 tiếng đồng hồ.Phía trong là hàng rào hải quan, kiểm tra hàng lý, luôn sẵn sàng bắt mở tung ra bất cứ cái thùng nào bị "nghi" là có thuốc tây, bàn là... quá số lượng cho phép. Cứ cho là một người qua cửa đó chỉ mất 1 phút, vậy thì nếu mở 2 cửa làm thủ tục hải quan thì trong vòng 2 tiếng liên tục cũng chỉ "làm" xong được khoảng trên 200 người. Số còn lại thì được thông báo"Xin mời ở lại, hôm khác bay" vì "đã hết giờ registasia", hoặc lố bịch hơn "máy bay hết chỗ rồi"... mặc dù lúc đó mới hơn 15h, tức là còn trọn 2 tiếng nữa mới đến giờ bay. Những con người ngơ ngác. Những giọt nước mắt lăn trên gò má các cô gái. Những tiếng chửi tục của các chàng trai. Bao trùm lên tất cả là không khí thù hận của những con người ăn chực nằm chờ ở sân bay suốt bao ngày với lối làm ăn tắc trách của Aeroflot, sự dã man của công an Nga, và từ đó, sự thù hận lan tỏa đến đất nước mà họ đã sống và học tập..."

Tình trạng này còn kéo dài nhiều tháng liền. Vào thời điểm năm 1990, muốn về được nước chỉ có cách chi thêm tiền cho "bộ đội"-tức là bọn lưu vong cánh "hẩu" với bọn công an Nga để bọn chúng đưa vào cửa làm thủ tục. Sau đây là những dòng trích từ sổ ghi chép của Hungmgmi ngày 3/11/1990:

"...Bây giờ thì ở sân bay người Việt ta bị cấm cửa rồi. Ngoài trời tuyết lạnh, những ai đưa tiễn hoặc có vé không đúng ngày cứ đứng chờ ngoài cửa nhé, tha hồ chết đói chết rét. Chỉ những ai có vé về đúng ngày mới được lọt vào sân bay nhưng hy vọng về được cũng không nhiều lắm. Cảnh sát dã chiến tay dùi cui, còng số 8 đã sẵn sàng. Những ai hơi lộn xộn một chút thì lĩnh ngay dùi cui thâm tím mặt mày hoặc bị thọc dùi cui quặn cả ruột. Đó là những người ngay thẳng thật thà...Còn bọn lưu vong (mà bên này gọi là "bộ đội")thì cứ ngông nghênh đi lại vì đã đút tiền cho bọn chúng rồi. Có lần mình nhìn thấy cảnh bọn cảnh sát đánh cho một ông già ngã quỵ xuống và ngất, đây cũng là nguyên nhân vụ ẩu đả xảy ra giữa công an Liên xô và người Việt Nam mình..."

Bây giờ thì sân bay Sheremetievo-2 kinh hoàng ngày nào với mái trần là những hình tròn kim loại đan xen đã hoàn toàn xa lạ với người Việt Nam ta. Các chuyến máy bay bay về Việt Nam từ lâu đã được chuyển sang sân bay khác. Một thời chạy loạn đúng là không thể quên. Nhưng giữa cái nền xám xịt đó cũng có những gam màu sáng, xin được quay trở lại sau với một câu chuyện khác.

Vodka Pshenhichnaya:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...no_vodka_5.jpg

Vodka Stolichnaya:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...no_vodka_7.jpg

Vodka Russkaya:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...o_vodka_11.jpg

Vodka Moskovskaya, một loại rất thông dụng ở Mát:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...no_vodka_3.jpg

Vodka Limonaya, nay đã quên mất vị của nó, hình như nó có hương chanh như các loại rượu vodka hương chanh sau này của Kristal hay Danzka của Đan Mạch thì phải:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...o_vodka_26.jpg

Em thực sự cảm thông với các bác tiền bối:emoticon-0106-cryin . Sao mà khổ thế không biết.
Âý vậy mà đến tụi em (cũng thuộc lớp Liên Xô ngày xưa đấy) thì tình hình có vẻ "cải tổ" thực sự.
Này nhé, khi chúng em vừa đặt chân đến KTX thì bà vắc-khờ-chua nhào tới, bắt tay rồi ôm hôn (trời ơi, vừa tới nơi, quen thuộc gì, mình ta - họ tây, mà bà ấy phải cỡ 150kg chứ không kém). Sau đó sai con gái (xinh lắm các bác ạh, có thể sau này nhìn nhiều cô khác thì sẽ thấy cô bé ~ 16 tuổi này bình thường) giúp đỡ "các bạn học sinh VN". Mà chỉ giúp con trai thôi nha :emoticon-0102-bigsm . Cô bé ấy tự nhiên vào các phòng, hướng dẫn nào là cách trải chăn đệm, nào là dán giấy tường, nào là sử dụng máy giặt... ô la la, nhiều việc lắm. Cứ quấn lấy tụi em (em không dùng sai từ nha) cả tháng trời không dứt. Hôn cô bé ấy thì có (hầu như cậu nào cũng hôn), còn gì gì nữa thì ... em không biết:emoticon-0102-bigsm . Không biết có phải vì ngày ấy bà vắc-khờ-chua loá mắt vì đống đồ tụi em mang sang không ...
Còn về sau này, một cô giáo dạy đất nước học cho lứa bọn em, yêu mê mệt 1 cậu trong đoàn, ngày chia tay trên sân ga khóc đỏ 2 mắt, tội nghiệp đến mức ai nhìn thấy cũng phải quay mặt đi.

Sixonsay là sinh viên Lào học cùng khóa dự bị ở Minsk với tôi vào những năm đầu thập kỷ 80, thời kỳ mà cuộc sống ở thành phố nhỏ êm đềm này nói chung không khó khăn lắm, nhưng quần bò, giầy thể thao... nhập ngoại vẫn còn là của hiếm. Sinh viên nước ngoài học tập ở đây được cấp giấy phép nhập các mặt hàng này qua đường bưu điện "cho nhu cầu cá nhân" - đấy là trong giấy viết thế.

Sixonsay hơn tôi một tuổi, nhập học tại khoa dự bị cùng ngày với tôi. Thực ra chuyện đó là hoàn toàn tình cờ, vì đúng vào ngày hôm đó cả hai đoàn học sinh Việt Nam và Lào có tới cả hai ba chục người cùng đến Minsk, vậy thôi. Cho nên thoạt đầu tôi cũng chả để ý đến anh chàng rất trầm tính ít nói ấy, nếu như một tháng sau đó anh đơn vị trưởng Việt Nam không làm như tình cờ bảo tôi kèm với một cái nháy mắt nhiều ẩn ý:

- Này, em bé, Sixonsay nó quan tâm đặc biệt đến em đấy.

Quan tâm thì đã sao nào. Tuy nhiên, vì câu nói ấy mà tôi không thể không nhận ra chàng trai ấy luôn nổi bật trong đám lưu học sinh Lào. Anh cao lớn, có gương mặt rất hiền và rất đẹp, nụ cười tươi phô hàm răng đều trắng như ngà, chơi thể thao rất khá, đàn hát cũng cừ và tất nhiên trên sàn disco luôn thu hút sự chú ý của các cô gái.

Thời gian trôi. Chả hiểu tại sao Sixonsay luôn có mặt bên tôi, lặng lẽ quan tâm đến tôi trong các hoạt động ngoại khoá. Anh cố tìm cách để được nhảy cùng cặp với tôi trong điệu nhảy dân gian Nga, chơi cầu lông cùng tôi trong giờ thể dục, đón đường khi tôi đi cửa hàng thực phẩm về, xách hộ những túi khoai tây hay gạo nặng trĩu. Anh thường nhận lời cảm ơn của tôi với nụ cười bẽn lẽn. Nụ cười của anh làm tôi bối rối. Tôi bắt đầu lo sợ đến một lúc phải nói "Không" với chàng trai đáng yêu này. Tôi hoàn toàn chưa sẵn sàng cho một tình cảm lớn xuyên quốc gia, bất chấp mọi khác biệt về ngôn ngữ, văn hoá, phong tục tập quán và nhiều phức tạp khác nữa đâu. Còn chẵn một tháng nữa tôi mới tròn 18 tuổi.

Học kỳ một kết thúc. Ngày nghỉ đông đầu tiên chúng tôi được nhà trường tổ chức đi trượt tuyết ở ngoại ô thành phố. Sinh viên nước ngoài, nhất là sinh viên châu Á, háo hức mong chờ chuyến đi này lắm. Thanh niên ham vui, thích tất cả những gì mới lạ mà.

Nhận giày, bàn trượt và gậy từ kho của trường, tôi hăm hở bước ra. Sixonsay đã chờ tôi ngay cửa, nhấc cả bó đồ của tôi đặt lên vai mình. Vậy là suốt quãng đường đi tôi chỉ có mỗi việc tung tăng với hai tay không.

Sau những phút lúng túng đầu tiên với đôi bàn trượt dài ngoẵng, lại thêm hai cây gậy cao ngang đầu, ít nhiều mọi người đã có thể đi lại được. Khắp rừng vang lên những tiếng cười vui khi có ai đó ngã, tiếng xuýt xoa thán phục khi thầy hướng dẫn thực hiện một động tác đẹp, tiếng reo hò cổ vũ khi mọi người lần lượt lướt đi một cách thuần thục hơn. Tôi cũng say mê với trò chơi mới lạ, và như mọi ngày, bên tôi vẫn là Sixonsay...

Thời tiết đẹp như góp thêm cho thành công của ngày dã ngoại. Tôi mê mải lướt đi, chỉ còn nghe tiếng tim mình đập, và ngay bên cạnh, nhịp thở của Sixonsay cũng gấp gáp hơn.

Đột nhiên tôi nhận ra chúng tôi đã tách ra xa mọi người quá. Chúng tôi chỉ còn lại một mình giữa rừng và tuyết trắng mênh mông. Tôi dừng lại, cảm thấy ngượng ngùng vì lần đầu tiên chỉ có chúng tôi bên nhau. Chàng trai Lào như đẹp hơn với đôi mắt sáng rực niềm vui, đôi má đỏ hồng vì lạnh...

Anh bối rối nắm tay tôi, thì thầm khe khẽ, và dịu dàng nhìn thẳng vào mắt tôi. Tôi ngợp trong ánh sáng của đôi mắt ấy, và tôi sợ... Anh nói bằng tiếng Việt:

- Em gái ơi! Em cho anh giấy phép nhận hàng của em quý này nhé...

Ôi không, đã rõ là tôi sinh ra không phải cho một tình cảm lớn xuyên quốc gia, bất chấp mọi khác biệt về ngôn ngữ, văn hoá, phong tục tập quán và nhiều phức tạp khác mà. Tôi đã tròn 18 tuổi được một tháng...

hungmgmi viết [. Còn một trò hiền lành khác mà các bé gái rất thích chơi. Đó là dùng các que diêm xếp thành các hình khác nhau trên bàn, hệt như Stiếclít đã làm trong một tập của "Mười bảy khoảnh khắc mùa xuân. Các cậu trai khéo tay và tỉ mẩn thì dùng diêm ken vào nhau, dựng nên những ngôi nhà chắc chắn và cân đối. Chơi chán chúng lại xòe lửa đốt đi. Tôi đã từng được cậu sinh viên Phi líp cùng phòng bày cho cách "xây" nhà này nhưng chịu, không có đủ kiên nhẫn để kết hàng trăm que diêm vào với nhau.

Hình này làm rất đơn giản, nhưng tệ cái là...không biết làm :lol:
http://i14.photobucket.com/albums/a3...spichki_13.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...nspichki_3.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...spichki_10.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...nspichki_2.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...mi/xUSSR_1.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...i/xUSSR_37.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...i/xUSSR_40.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...i/xUSSR_59.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...i/xUSSR_49.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...i/xUSSR_52.jpg

Nông dân Liên Xô

http://www.nuocnga.net/forum/files/11_213.jpg

Nông thôn Liên Xô

http://www.nuocnga.net/forum/files/10_159.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/9_115.jpg

Một hội nghị của đảng Cộng Sản

http://www.nuocnga.net/forum/files/8_270.jpg

Vinh quang cho giai cấp công nhân. Hàng chữ đã được treo trên nóc tòa nhà này

http://www.nuocnga.net/forum/files/7_310.jpg

Mùa hè trên biển Đen. Người dân Liên Xô không thể đi du lịch ở các nước khác trong kỳ nghỉ của mình, nên họ thường đến đây hàng năm rất đông

http://www.nuocnga.net/forum/files/6_94.jpg

Duyệt binh trên Quảng trường Đỏ

http://www.nuocnga.net/forum/files/5_116.jpg

Ban nhạc Xô Viết

http://www.nuocnga.net/forum/files/4_136.jpg

Đội viên thiếu niên Liên Xô

http://www.nuocnga.net/forum/files/2_787.jpg

Anh lính trong buồng điện thoại.

http://www.nuocnga.net/forum/files/1_156.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/28_232.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/27_218.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/26_844.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/24_280.jpg

Một cuộc diễu binh tại Leningrad

http://www.nuocnga.net/forum/files/23_126.jpg

Đây là một phong cách điển hình nhất tại các vùng nông thôn của nước Nga

http://www.nuocnga.net/forum/files/22_227.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/16_922.jpg

Tại cửa hàng ngày ấy

http://www.nuocnga.net/forum/files/15_675.jpg

Sửa chữa cái LADA 2101thật khổ

http://www.nuocnga.net/forum/files/14_902.jpg

Nông dân Xô Viết

http://www.nuocnga.net/forum/files/12_479.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/39_144.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/38_128.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/37_834.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/36_270.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/35_222.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/33_303.jpg

Chỉ vài cái đồ lặt vặt trong cửa hàng tại các vùng nông thôn

http://www.nuocnga.net/forum/files/30_234.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/29_942.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/42_261.jpg

http://www.nuocnga.net/forum/files/40_251.jpg

Ký trong nhà ăn đúng là hy hữu thật. Bọn em cũng được giáo ký avtomat cho mấy lần, nhưng chủ yếu là ký cho cả lớp. Duy nhất có mấy lần bọn em được ký riêng avtomat cho môn thể dục, trong đó đặc biệt nhất là môn bơi. Chả là bọn em được mấy bác năm trên mách cho, thế là đến phụng phịu với giáo dạy bơi rằng chúng em dân Châu Á, tôn giáo của chúng em ko cho phép con gái mặc đồ bơi, nên chúng em ko thể học tập môn ấy được ạ. Xin cô avtomat cho chúng em. Giáo nghe xong có vẻ rất thông cảm, lại còn gọi điện trực tiếp lên Dekan ngoại quốc kể lể rằng khổ thân mấy cô bé Việt Nam quá, chúng nó ko đựoc mặc đồ bơi, nếu ko ký zachot cho chúng nó môn bơi thì làm sao đủ điều kiện trả ekzament bây giờ. Hi, được sự đồng ý của Dekan ngoại quốc, bọn em có ngay chữ ký của giáo thể dục vào Zachotka. Nghĩ lại cũng thấy vui vui, Dekan ngoại quốc hè nào cũng nhắn nhủ bọn em lên lấy puchiopka đi nghỉ mát ở biển, thế mà tin ngay được chuyện ko cho mặc đồ bơi. Hú vía. :D Mà có khi nhiều bác gái ở NNN cũng áp dụng chiêu này rồi chứ chả chơi. Các bác năm trên của trường em chắc cũng học mót cái "mánh" này ở đâu đó thôi chứ chả phải tự nghĩ ra đâu.
@bác nthach1: Cách lấy link trực tiếp ở site bằng URL thì phụ thuộc vào họ, nếu họ gỡ ảnh đó thì link cũng hỏng luôn. Tốt nhất là bác vào photobucket.com đăng ký tài khoản bác ợ.

hungmgmi viết Ký luôn vào Zachotka, cái này cánh sinh viên khoái nhất, gọi là avtomat phải không đc bác sĩ tâm lý? Bọn này cũng được các giáo ký avtomat một số môn, nhưng được giáo ký avtomat ngay trong Bufet thì đúng là chuyện hy hữu, chưa nghe thấy bao giờ.

Rừng viết Sao trường bọn tớ chẳng phải trả zatriot môn bơi gì Shezhinca ạ, tớ nhớ không lầm thì môn thể dục được miễn hoàn toàn luôn. Có lẽ nhìn bọn Việt nam "còi" thế nên không nỡ...

Rừng viết Mùa hè đến rồi, mấy hôm rồi HN nóng nực quá, các bác nói chuyện bơi làm tớ thèm thế. Bác Phuongnn, bác Bí ơi (bạn bơi cũ ), các bác NNN ơi, hôm nào làm quả offline dưới nước như cách đây 2 năm nhé.

Hàng năm, trường MGMI chúng tôi vẫn tụ tập nhau đều đặn 2 lần chính thức: Ngày Chiến thắng 9/5 và Cách mạng tháng Muơì Nga 7/11. Mỗi lần tụ tập, bao giờ Hungmgmi cũng khúm núm đứng lên:"Dạ, bây giờ anh Minh đơn vị trưởng sẽ phát biểu ý kiến...". Mấy đứa con nít được đi ké theo tròn xoe mắt: "Đơn vị trưởng là gì? Con tưởng ngày xưa bố đi học chứ có phải đi bộ đội đâu ạ". Đúng rồi, bố đi học các con ạ, nhưng ở Liên xô ngày xưa người đứng đầu "cụm" lưu học sinh, nghiên cứu sinh trường nào cũng đều được gọi là đơn vị trưởng, nghe như là trong quân đội. Đã thế, về nước nghỉ hè, nghỉ đông, cũng được ai nấy gọi tuốt thuốt luốt là về phép. Về phép đấy nhé, chẳng giống trong quân đội là gì.
Chẳng biết các vị khác ra sao, chứ hồi Hungmgmi sang Nga thì ngây ngô và...non nớt lắm. Ở cùng phòng với một cậu tên Vinh, mấy tháng đầu hai thằng cứ ôm hai gối, mạnh ai nấy khóc tu tu vì...nhớ nhà. Khóc thành tiếng, rồi còn nấc lên hẳn hoi đấy nhé. Hai thằng hùng hục ngồi viết thư, rồi hôm nào đi học về cũng lượn qua bàn để thư báo tầng một xem trong đống phong bì đen nhẻm từ nhà gửi sang có thư của mình hay không. Những năm giữa thập kỷ 80 thế kỷ trước, thư từ giữa 2 nước nhiều khi tháng trời mới đến nơi. Thời đó, hầu như không nhà ai có điện thoại, trừ nhà mấy ông quan chức. Không nhận được thư, không a lô được về nhà, lòng ai cũng mong đến dịp hè hết năm thứ ba, được về phép Việt Nam theo tiêu chuẩn.
Trầy trật lắm thì cũng đã hết năm thứ ba.Ura! Sắp được về với bu rồi. Các giấy tờ đã hòm hòm, vé máy bay đã đâu vào đấy. Nhưng đó chưa phải là vấn đề chính. Mối lo to nhất của những thằng sinh viên về phép thời kỳ này là mang cái gì về, mua ở đâu với giá bao nhiêu để về Việt Nam bán lấy tiền trang trải cho chuyến đi.
Những năm này, Gorbachev lên cầm quyền đã cho người dân Liên xô làm quen với nhiều khái niệm mới. Bên cạnh những Perestroika-Cải tổ, Demokratia-Dân chủ, Glasnost-Công khai, Chelovecheski faktor-Yếu tố con người...người dân Nga lại bắt đầu làm quen với khái niệm Defitsit-Khan hiếm. Nói một cách hình ảnh, đây là thời kỳ của những dòng người xếp hàng trước mọi cửa hàng, của những quầy hàng trống rỗng...Có ý định về phép hè này, các cô cậu sinh viên chúng ta đã sớm lo xa từ trước đó nửa năm. Có đứa nhờ bạn các thành phố xa mua hộ ít áo bay, có đứa nhờ mua ít thuốc tây Eritromisin(mua vỉ xanh hay hơn vỉ vàng đấy nhé), rồi mua dây moay xo...Tôi vốn ghét nhờ vả, nên vào mùa đông của năm thứ ba, sau giờ học lại lụi hụi chui lên các chuyến tàu hỏa chạy điện (elechtrichka)ra ngoại vi thành phố. Xuống một bến bất kỳ, rồi lủi thủi cuốc bộ đi tìm một cửa hàng nào đó tăm tia xem có mua được cái gì không. Ra ngoại vi là để đỡ chạm mặt thường xuyên với anh chị em ta, vốn đông đảo và thường không biết tiếng, lại hay ầm ĩ nên bị các nhân viên bán hàng Nga nhìn bằng nửa con mắt. Cái thời lạ thế, mua hàng cho mà bị ghét mới lạ. Cứ thế, cứ thế nhiều lần vào những ngày lạnh giá mùa đông, một tay là diplomat đựng sách vở, còn một tay là một chiếc túi đựng thứ gì đó mới mua được. Đến cuối năm học, hàng của chú kiến tha về cũng đã hòm hòm. Ra một cửa hàng UNIVERMAG gần đó, gãi đầu bứt tai mua một thùng giấy toalet rỗng, mua một cuộn dây gai trắng và bắt đầu đóng thùng. Nếu bạn nghĩ đây là công đoạn đơn giản thì đã nhầm to. Đóng thùng giấy để về phép là cả một nghệ thuật mà tôi học mãi mới xong. Nhét cái gì vào phía dưới, nhét xung quanh, chèn như thế nào để tiết kiệm thể tích...Và nữa, khoản buộc dây với là kỳ công. Phải buộc sao đó để cuối cùng chòi ra 4 đoạn dây ở 4 góc, rồi dùng một sợi dây nữa luồn qua 4 góc đó để thắt chặt. Đóng xong hàng rồi, phải uớc lượng xem "nó" có bị dư 20 kg không, nếu thừa cân thì "toi". Đến sân bay, nhìn quanh quẩn, đâu đâu cũng thấy toàn thùng giấy toa lét của anh chị em ta, sinh viên cũng như công nhân lao động. Khi cái thùng các tông chằng chịt no tròn đã chui qua máy soi, nếu chú hải quan thấy nghi ngờ bắt mở ra kiểm tra thì chỉ việc giật cái dây trên cùng ra là xong. Chú hải quan Liên xô tha hồ vục tay vào thùng, bới móc săm soi đồ đạc, vứt lại cái bàn là hay đống thuốc tây, đôi cái áo bay...xong là ta phải nhanh chóng đóng thùng lại được ngay, xiết chặt sợi dây cho chắc chắn. Tạm thở phào được một cái, mặc dù trong bụng lẩm bẩm căm "thằng hải quan Liên xô" dã man vứt lại đồ. Một tay cầm hộ chiếu, tay kia một túi lưới căng phồng nào lật đật, nào búp bê.., đầu mướt mải mồ hôi ta lên máy bay IL-86 về với mẹ.
Về đến nhà, sau những cú ôm hôn chằm bặp thằng cu con béo trắng vì ăn cơm Tây là bố mẹ phải đón ngay mấy "thợ mua hàng" kéo đến. Không hiểu sao, bằng cách nào mà họ xuất hiện nhanh thế. Họ mua hết các thứ bên trong cái thùng các tông giờ đã dúm dó thảm hại nằm ở góc phòng. Giờ, sau 20 năm ngẫm lại, mới thấy thương cho mình, cho bố mẹ mình và cho cả đất nước ở thời kỳ đó. Các cô cậu sinh viên tha về đủ thứ từ Liên xô vĩ đại, nào bàn chải đánh răng, thuốc đánh răng Pepsodent, dao cạo râu, ca cao hiệu Zolotoi Iarlyk, chục chiếc dây moay xo, vài cái bàn là hoa dâu, tút thuốc Gallant Ấn độ...Cứ như một mẹt hàng xén. Lạ cái là đồ gì cũng bán được, thế mới hay. Cái thùng hàng dúm dó, chiến lợi phẩm của những ngày mua hàng dưới tuyết lạnh sau giờ học của tôi cũng được các thợ buôn Ngã Tư Sở nhanh chóng thanh toán. Được tí tiền, mẹ mua cho ông con cái xe đạp Eska của Tiệp màu xanh đạp đi loăng quăng. Cuối hè, bố mẹ bù vào thêm ít tiền, lên Hàng Ngang Hàng Đào mua ít hàng sang cho ông con bán lấy ít tiền dằn túi.
Bây giờ, nhìn những cô cậu sinh viên về nghỉ hè mà không khỏi chạnh lòng nhớ đến cái thời ngày xưa. Các bạn sinh viên ngày nay túi xách valy xịn, bóng loáng, đi lại đường hoàng không thèm khệ nệ tay xách nách mang. Họ ra sân bay, vào cửa hàng miễn thuế, xùy đô la mua mấy chai rượu, hộp kẹo, lọ nuớc hoa...về làm quà, y hệt như cánh sinh viên tư bản đã làm ở Liên xô mấy chục năm về trước. Mừng quá cho các bạn sinh viên du học thời nay, mừng lắm.
Sau này, tôi cũng cố về phép được một chuyến nữa. Lúc này đất nước Liên xô đã rão rệ ra rồi. Để kiếm tí đồ về phép, tôi bay từ Matxcơva xuống Leningrad và ngược lại mà cũng chẳng có ma nào buồn hỏi visa. Có lẽ đó là chuyến bay cuối cùng của tôi trên đất nước Liên xô rộng lớn.
Về phép, admin virus đang học ở Nga đã có lần tỏ vẻ ngạc nhiên khi nghe Hungmgmi nói 2 từ đó. Về phép của sinh viên thời cải tổ nó là như thế đó, chú mình ạ...

Hồi nhỏ, hungmgmi có nhiều dịp được đi theo các chú trong Đoàn điện ảnh Công an vũ trang đi các nơi chiếu phim phục vụ nhân dân. Một chiếc xe ô tô tải có mui, gắn vào bên cạnh mấy cái sào, hai máy chiếu phim, lổng chổng mấy hộp phim tròn, một cuốn thuyết minh thường đánh máy bằng giấy pơ-luya..., cả đoàn lên đường. Đến một sân kho hợp tác xã nào đó là hạ trại. Hai cây sào to được dựng lên, cố định bằng mấy sợi dây thừng néo xuống đất. Tấm phông trắng viền đen được căng ra bằng hai cây sào trên và dưới kéo lên thẳng căng ...Tiếng loa truyền nghe xúc động, náo nức:"Kính mời bà con tối nay đến sân kho HTX xem phim. Tối nay chúng tôi sẽ chiếu phục vụ đồng bào bộ phim XYZ-phim truyện màu, chiến đấu 2 tập của Liên xô...". Tối, cả sân kho chật ních người là người. Tiếng máy quay xè xè, người thuyết minh mắt nhìn màn ảnh, miệng đọc chữ, tay giở cuốn thuyết minh loạt xoạt...Đến những cảnh các diễn viên "ngửi" mồm nhau thắm thiết, các ông bố bà mẹ giả vờ ngó lơ đi chỗ khác, tay bịt mắt thằng con chẳng hiểu mô tê gì cả. Ngượng chết đi được, ai lại hôn nhau sỗ sàng, bạo dạn như thế. Phim Liên xô còn đỡ, chứ vớ phải mấy "anh" Ba lan, Tiệp khắc...cảnh hôn nhau còn gớm ghê, tức là lâu và sâu hơn nhiều. Cái thời đó, chuyện hôn hít nhau thôi, chứ chưa nói đến cảnh hở hang đâu trên phim ảnh đã là một cái gì đó quá lắm. Ngày xưa, hình như ta nhập phim các nước XHCN sau khi duyệt sơ qua là giao béng cho các đơn vị có chức năng chiếu phim, như là để họ duyệt phát nữa rồi chiếu cho bà con. Phim chiến đấu thì khỏi nói rồi, lập trường tư tưởng miễn chê, nhưng phim tình cảm tâm lý thì phải cẩn thận, kéo kiếc phải mài cho sắc nhé. Hungmgmi vẫn nhớ ở Đoàn điện ảnh công an vũ trang vào cuối thập niên 70,lịch chiếu phim để duyệt thường tiến hành vào sáng thứ ba hàng tuần(Cái phòng duyệt phim đó ngày nay hình như là khu chụp X-QUANG của bệnh viện 19/8 Bộ công an thì phải). Mấy bộ phim XHCN như Với cả tâm tình, Cánh cửa mở rộng, Chiếc cầu treo...cái thằng trẻ con là hungmgmi đã được háo hức tò mò xem ở đó. Kể vòng vèo như vậy là để biết ngày xưa, ta đã kiểm duyệt phim của phe ta cũng nghiêm túc ra trò, tránh những cảnh "nóng" quá ra làm băng hoại đạo đức của mọi tầng lớp nhân dân đang hăng hái xây dựng một nền văn hóa XHCN lành mạnh.
Thật ra, ta cẩn thận hơi quá, vì chính các ông anh phe ta cũng đã kiểm duyệt ghê lắm ngay tại đất nước họ. Ví như phim Liên xô, kể cả Tâm lý xã hội đấy, đố các anh tìm ra mấy cảnh "nóng" xem nào. Vậy nên vào những năm cải tổ, cái câu "Ở Liên xô không có sex" cứ liên tục được nhắc đi nhắc lại như thêm một lần nữa khẳng định sự trong sáng và nghiêm túc của nền văn hóa Xô viết. Các "bố" nhắc là nhắc thế cho nó có, chứ thực ra trong điện ảnh Xô viết đây đó cũng đã có sex rồi, tất nhiên là "nhẹ nhàng em đẩy xe hàng" thôi.

Xin nhắc đến một cảnh tương đối "bạo" trong bộ phim trứ danh Matxcơva không tin vào những giọt nước mắt-bộ phim duy nhất của Liên xô đã "xơi" được giải Oscar của Mỹ. Đó là cảnh chú Gosha (do Batalov đóng) và nữ giám đốc tên gì quên rồi (do Vera Alentova đóng) đang vật nhau trên giường thì con gái về. Nàng vội vàng khép chiếc áo khalat lại, và khán giả vẫn kịp nhìn thấy một phần cặp tuyết lê của nữ giám đốc, thế mới hay :lol: . Đáng nể nữa đạo diễn phim này chính là chồng của Alentova:


Đấy là phim của cuối thập niên 70, đầu thập niên 80, khi cánh cửa của Liên xô với phương Tây vẫn "im ỉm khóa". Anh Gorbi lên nắm quyền năm 1985, cho phép đổi mới cải tổ tất cả. Trong các năm 87-88, một loạt các phim mới ra đời gây sốt với các cảnh nóng không kém gì phim tư bản. Đi tiên phong là phải nhắc đến "em" Natalia Negoda với bộ phim Vera bé nhỏvới các cảnh "nuy" 50% xuất hiện với mật độ khá dày. Báo chí bốc lên, gọi đây là "biểu tượng sex" của điện ảnh Liên xô. Xem này, ghê đấy chứ:


Nhưng, cũng thật ít người biết rằng trước đó, vào năm 1987, Negoda đã từng "cởi" trong một bộ phim nghiêm túc, khá hay "Ngày mai đã là chiến tranh" của đạo diễn Iuri Kara:


Cũng trong những năm này, hungmgmi đã đi xếp hàng dài cả cổ mới đi mua được vé bộ phim nói về tệ nạn gái điếm dành cho khách nước ngoài có tên "Interdevochka". Phim này cũng có những cảnh..e hèm...tương đối nóng, bụng bảo dạ các đồng chí Liên xô dạo này tiến bộ gớm. Sau này, dần dần lưỡi kéo kiểm duyệt của cơ quan văn hóa Liên xô cũng cùn đi theo những biến động chóng mặt của thời cuộc. Các diễn viên bây giờ tư duy cũng thoáng hơn truớc. Đến nàng Irina Alferova-hoa hậu của điện ảnh Xô viết cũng "cởi mở" cùng Valentin Gaft-gã móm sều trong phim "Trò tiêu khiển ban đêm" năm 1989. Rồi cũng trong năm này, "Yêu theo kiểu Nga" cũng lôi khán giả đến rạp bằng thân hình gợi cảm của Olga Egorova:


Khán giả Việt Nam chắc không lạ gì bộ phim Đội bay, và chắc chắn là họ đã không được xem những cảnh khá sexy trong phim. Đây là một cảnh trong số đó:


Bây giờ, nhắc lại những cảnh sexy trong phim Liên xô thấy thật...buồn cười về một thời chưa xa. Hungmgmi không có điều kiện xem phim Việt Nam chiếu rạp hiện nay, nhưng nghe anh chị em bàn tán là có những cảnh
bạo ghê lắm, tỉ như cảnh Kim Khánh "nuy" trong Lưới trời, rồi Hà Kiều Anh và cô nào đó nữa tắm suối, rồi mấy cô trong mấy phim chân dài lưng ngắn gì gì đó nữa...Ôi, nền điện ảnh chúng ta đã tiến thật dài trong nhận thức tư duy, đã bằng Liên xô 20 năm về trước rồi đó nhé, chí ít là trong việc phô phang thân thể chị em.
Nhưng nói thật, chẳng biết các bác thế nào, chứ xem những cảnh đó, hungmgmi vẫn thấy ngượng chết đi được :D ...

Nghe nói đại siêu thị Metro ở Hà Nội mới mở cái thứ hai đâu dưới đường Tam Trinh hôm 19/9, thế là sáng sớm tinh mơ hôm nay lọ mọ đến xem. Siêu thị to đoành nhưng lối vào lại bé tí, mấy tay bảo vệ chưa quen việc đứng túm tụm bảo là chúng iem vẫn chưa giải tỏa được nhà dân. Cửa tự động bị hỏng nên tay bảo vệ phải chạy ra mắm môi mắm lợi lôi 2 cánh cửa cứ thích ríu vào nhau để cho mấy vị khách xông vào mở hàng ngày mới.Hơn 6 h sáng, siêu thị vắng hoe, máy lạnh chạy sâu hết cỡ nên ai nấy đều so vai rụt cổ xuýt xoa. Đến quầy dụng cụ gia đình, thấy cái cối xay thịt thân quen nằm chình ình ở đó. Vỏ màu nhôm sáng, cái tay quay, cái hình dáng ôi quen quá là thân quen. Cái Miasorubka-cối xay thịt của Liên xô, của Nga đó sao? Tiến lại để xem, hóa ra không phải. Thì ra đó là đồ của hãng Fackelmann của Đức, sản xuất tại China, giá những một trăm bẩy mươi mấy rúp, à quên, nghìn đồng Việt Nam. "Cháu Tây Đức" này nhìn kỹ thì suy dinh dưỡng hơn "cháu bé Liên xô" ngày xưa, nhưng từ ruột gan lõi xoắn cho đến hình dáng bề ngoài thì một tám một mười. Lòng phân vân chả biết ai đi thó "kiểu dáng công nghiệp" của ai.
Những tám mươi của thế kỷ trước, cối xay thịt Liên xô là một vật dụng thân thuộc trong nhiều gia đình Việt Nam. Nói cho đúng ra, thời đấy các gia đình ở nước ta kiếm đâu ra lắm thịt mà...xay, có tí nào là rán mỡ, rồi kho mặn lên ăn với cơm. Vậy nên nghĩ cũng khổ cho các "em" xay thịt Liên xô, sang Việt Nam cứ đói dài mốc cả...vỏ, thi thoảng mới được trưng dụng ra xay tí thịt làm chả viên lá lốt hoặc làm chả ăn tươi với cân bún. Nhưng bù lại sang xứ ta, các "em" lại được ăn món cua đồng thả giàn. Cái cối này mà xay cua thì "búa bổ", chẳng sợ bắn tí nào. Cố định cối xay vào mép bàn, thả lũ cua đã bị bóc mai vào và xay, xay đều. Phía đầu bên kia, tức là chỗ đầu ra ấy, từng thanh cua cỡ như cái đũa màu nâu sậm đua nhau tuôn ra. Chẳng phải giã, chẳng bắn lên quần áo, mà lại nhanh. Thao tác tí chút, ta đã có bát canh cua mồng tơi rau đay rau ngót, ăn với tí cà pháo thì đúng là "quên đi tình yêu cũ".


Cùng với những bàn là, nồi hầm, phích đá..., cối xay thịt là mặt hàng được dân ta hăng hái săn lùng bên Liên Xô để gửi theo hàng biển về Việt Nam. Theo như Hungmgmi được biết (thật ra là mới biết thôi) có 2 loại máy xay thịt mà dân ta hay "đánh" về vì bán dễ. Đó là loại cối xay giá 5,5 rúp và 6,5 rúp. Các loại cối xay này đều có vỏ bằng hợp kim nhôm trông khá bắt mắt. Như đã nói, cái dạo ta còn bao cấp, cái cối xay thịt khá là hữu dụng. Chứ nay vào nền "kinh tế thị trường", các bà nội trợ quả là sướng không để đâu cho hết. Mua thịt ở chợ, bà bán hàng nào chả có cái máy xay thịt chạy bằng "mô-tơ", sẵn sàng xay miễn phí cho khách hàng. Còn nếu muốn xay thịt ở nhà, đã có cối xay thịt điện rẻ của Tàu, chơi sang hơn thì xài đồ hiệu Moulinex, khoảng đâu bảy trăm ngàn đến triệu bạc một "chú". Vậy nên cối xay thịt Liên xô-cái Miasorubka yêu dấu của một thời lại bị tống ngay vào gầm tủ bếp, nằm ưu tư mốc xỉn đi bên những can, những chai, những lọ...và những thứ lâu lâu mới được chủ nhân dùng đến.

Cối xay thịt của tư bổn đời nay

Hôm lâu lâu rồi, bỗng dưng lại lang thang ra phố Nguyễn Khuyến, nơi một thời là "thánh địa" của hàng hóa Liên xô. Cô bán hàng ngái ngủ bên sạp hàng vẫn còn đó những bàn là, nồi hầm, phích đá, máy sấy dầu...đã cũ. Cô bảo em buôn hàng Nga đã 18 năm nay, rồi kể huyên thuyên về một thời oanh liệt nay đã còn đâu. Bỗng Hungmgmi nhìn thấy mấy chiếc cối xay thịt Liên xô nhôm sáng bóng, nhấc lên còn thấy cả chữ Sdelano v CCCP. Cô bán hàng cười ruồi mà bảo:"Hàng ta làm giả đấy anh ạ, giá có mấy chục". Hóa ra là vẫn còn đó một bộ phận người tiêu dùng thích tín nhiệm và sử dụng hàng Nga, chắc là do tâm lý hàng Liên xô "nồi đồng cối đá". Các cối xay thịt cũ nay cũng có giá ra trò, cối 6,5 rúp ngày xưa trả dưới 100 ngàn đồng thì đừng nghĩ đến chuyện xách về. Cô bán hàng bảo chỉ có dân "làm hàng" mới biết và mua loại cũ mà tốt này về dùng.
Cũng lại một hôm lâu rồi, lang thang vào...một trang web của Nga, có mấy chú loai choai chui vào bảo cái hợp kim nhôm làm cối xay thịt Liên xô ngày xưa là không đảm bảo cho sức khỏe người tiêu dùng và đã từng bị WHO khuyến cáo. Đọc xong rồi lầm bầm mắng trong bụng: Mấy cái chú Nga choai này chỉ được cái nói linh tinh, cả nhà anh mày và khu tập thể dùng bao nhiêu năm rồi mà có bị làm sao đâu, chỉ được cái "có mới nới cũ" là giỏi...

Nghe các bác kể chuyện đánh hàng từ Liên Xô về, em thấy có một mảng còn thiếu mà em có nghĩa vụ phải bổ sung. Đó là hoạt động phân phối những hàng đó ở Việt Nam.

Vậy, những mặt hàng hồi đó, các bác nhà ta thường gửi về, là những gì? Thôi thì đủ thứ, vải hoa (để bọc), vở (dùng để chèn thùng), dây mayxo, bếp điện, lò sưởi dầu, ấm điện, bàn là, tủ lạnh, loa S30, S50, S70, S90, AC100... ampli và đầu câm “nuốt” Radiotechnika, vòng bi, phụ tùng xe đạp (chủ yếu là pêđan, bộ cụm phanh Kháccốp, xích, líp, đùi đĩa, moayơ...), phụ tùng ôtô (Zil cũng có, nhưng chủ yếu là đồ cho Kamaz và Uaz, như piston, xécmăng, bộ bạc biên - paliê, trục khuỷu, cả bộ đề, bạt phủ mui kính to, kính bé cho Uaz, bulông tắckê, phần gầm có cả bộ cầu xe, nhíp...); xe máy Minsk 125cm3 hoặc Vaxkhốt 3M 175cm3... mãi về sau mới có phụ tùng thay thế cho xe máy, chứ hồi đầu thì thường mua cả chiếc. Mặt hàng chiến lược hồi đó là loa, vòng bi, phụ tùng xe đạp, xe máy, ôtô, đồ điện gia dụng, đồ nhôm và nhất là niken tấm.

Hồi những năm 1991, 1992, là thời kỳ người Việt mình đánh hàng về theo dạng hàng chậm khi về nước ồ ạt, sau khi Liên Xô đổ ụp. Vì thế, việc đánh hàng không có tổ chức, người có hàng thường là người nhà của một bác nào đó ở bên Nga, việc mua bán không biết giá cả thế nào, tù mù, còn bọn mua hàng thì y như những con cáo, chó sói chỉ rình rình bắt gà. Hồi đó, mua được hàng là cả một nghệ thuật, cốt là đến trước thằng khác. Nếu mình đến sau coi như là thua. Nhiều thằng cha, trơ trẽn đến mức mình đến rồi nó cũng đến, hoặc cũng xông vào trả giá cao hơn, hoặc trà trộn giả vờ cùng hội để mua... thôi thì đủ trò. Chính vì thế mà hồi đó, việc có được thông tin của người có hàng là hết sức quan trọng. Hồi đầu, tình hình còn khá hoà bình, em - chú sinh viên năm thứ nhất, thứ hai vì võ vẽ đọc được “chữ tiếng Nga” nên tham gia vào “lực lượng ghi chép”; lang thang ở chỗ phố Ngọc Khánh, nơi bây giờ đã mọc lên một chung cư cao cấp hai mấy tầng, chép các địa chỉ người nhận được viết bằng mực đen trên những thùng gỗ thông vào sổ tay, rồi đem về, tối mò đến. Về sau, công việc được tổ chức hơn, em chuyên môn ghi chép rồi ra gọi nhờ điện thoại (tốn khá tiền) về nhà để tổ chức đón ngay khi hàng nhà người ta chở về nhà. Có nhiều nơi để có thể chép được địa chỉ: Ngọc Khánh, Giảng Võ, Đường Láng... về sau còn mò lên tận sân bay Nội Bài, giúi tiền cho bọn cargo để được cho vào... chép. Vì mạnh dạn ứng dụng “công nghệ thông tin” nên bọn em rất nhanh, thường là chớp trước bọn khác, có mặt ngay khi người ta chở hàng về đến nhà. Cái trò này, gọi là “đánh hàng địa chỉ”.

Ngoài ra, em còn cầm đầu một “tổ cơ động” đi ngoại tỉnh, mạnh dạn đầu tư một chiếc Suzuki 100, thay ống xả “quả nhót” nổ xé rách tai, chạy khắp các tỉnh miền Bắc để mua hàng. Phải nói rằng, đến nhà người ta mua được hàng là cả một nghệ thuật. Những gia đình lần đầu được nhận hàng, thì gần như là sợ sệt, lo lắng, lấm la lấm lét chủ yếu là đề phòng… hàng xóm. Vì thế nhiều khi mình đến trước đã đành, nhưng người ta nhấm nhẳn, hoặc lạnh nhạt không tiếp, nên phải tiếp tục trực chiến một vài hôm. Bọn đi đánh hàng “địa chỉ” nhẵn mặt nhau, nhìn mà phát ghét, chuyện đánh cãi nhau cũng là thường tình. Hội bọn em là mạnh nhất, vì là dân “Chợ Giời”, toàn thanh niên nhanh nhẹn, khỏe và cũng gấu nữa. Tất nhiên, là bọn em chỉ làm thuê thôi, đứng trên có chủ hàng cấp vốn.

Một nguồn hàng nữa, là hệ thống cửa hàng “ký gửi” mọc lên như nấm. Bọn em cũng thường xuyên đi vòng vòng các cửa hàng đó, có khi mua được hàng và kiếm thêm được địa chỉ.

Đi mua hàng thường phải “múc tất”, có nghĩa là bao nhiêu, mua tất. Giá cả, thường lung tung beng nhưng bao giờ cũng lãi. Những món như dây điện, ổ cắm, đèn nhấp nháy, bếp điện ấm điện, bàn là, quạt… là hạng trung bình, đẩy ra chỗ Nhà Quàn (KTT Nguyễn Công Trứ), vòng bi, phụ tùng ôtô, niken, xe máy Minkhơ là những mặt hàng chiến lược. Điều đó có nghĩa là, chiến lược phải cõng được cho những mặt hàng trung bình và những mặt hàng “lật đật” (dùng để chỉ những thứ linh tinh như lật đật, búp bê, mũ hồng quân cho trẻ con đội…). Nếu nhà nào mà khui thùng hàng có một lượt niken tấm (quả trám hoặc carô) ở dưới, ở trên là phụ tùng máy móc, vòng bi, xe Minkhơ thì ăn đủ, bán một thùng có thể mua được cả cái nhà Hà Nội. Xe Vatxkhốt khó bán hơn một chút vì người ta không chuộng. Chiếc Minkhơ màu đỏ, xanh nước biển sẫm hoặc vàng, phụ tùng còn phủ nguyên lớp mỡ bảo quản khô cứng màu vàng, thường được tháo rời cho dễ đóng thùng, quấn đầy một lớp vải cốt tông màu trắng, thô thô. Vải này, thậm chí người ta tẩy đi, bán về quê còn may được quần áo. Gặp thùng hàng nào toàn lật đật, matrioshka, máy quay đĩa (những thứ mà bây giờ ông Hùng gà mờ rất sướng) thì… vứt đi.

Làm một thời gian, bọn em móc nối được hết mấy ông ôtô, thường là các chiến sỹ lái xe trong Nhà nước, nhảy ra ngoài, mua được chiếc Volga, hoặc Uaz (cả mấy loại: chỉ huy, cứu thương hoặc Uaz tải), cứ loanh quanh ở đó chở hàng. Bọn em cử mỗi xe một “phụ xe”, vừa bốc hàng hộ gia chủ miễn phí và tiến hành mua luôn.

Niken hồi đó mua được thì quý như vàng và nguy hiểm như ma túy. Mặt hàng này, phải đẩy lại cho một tay chuyên mua tên là T. ở KTT Bộ Lâm nghiệp, nay ở phố Lê Gia Đỉnh. Bất chấp quả trám hay carô, những tấm Niken được hắn cùng một chú khỉ đột thừa sức khỏe nhưng thiếu trí tuệ, chặt nhỏ thành các dẻo dài, một tấm chặt ra được khoảng 4, 5 dẻo như thế. Họ quấn vào bao tải rồi chở đi đâu không rõ, thấy bảo chuyển cho chủ khác bán sang Trung Quốc. Em nhớ có lần, em mua được mấy tấm ở Sơn Tây, thuê xe lam chở về Hà Nội. Hàng hóa khác, em đã cho chúng nó chở xe máy về, còn em ngồi áp tải xe lam. Ông xe cứ cằn nhằn chú chở cái gì nặng thế, em phải bảo là sắt tấm lót sân bay. Xe chạy ì ạch, bung biêng từ giữa buổi sáng đến tối mịt mới về đến Hà Nội, chủ yếu là để tránh công an. Các chú túm được là vĩnh biệt trường đại học luôn.

Nồi, chậu nhôm cũng là mặt hàng chiến lược. Bán cho một nhà trong làng Thanh Nhàn, họ lại nấu ra… nồi và chậu nhôm giống y, tất nhiên là mỏng dính chứ không dày kình kịch như của Liên Xô. Chả gì mà, cái chậu Liên Xô dùng hàng chục năm, của ta thì vài năm đã thủng. Hồi đó cái đít chậu phải đổ nhựa đường chống mòn. Thằng bạn học cùng em, làm cho nhà đúc chậu đó. Mình đem hàng đến đổ, thấy mỗi hai cái mắt cậu thao láo nhìn sau khẩu trang, đang nhúng cái chậu đen xì vào bể xút, nhấc lên chậu trăng tinh…

Vòng bi buôn cũng hay. Mình vì máu mua hàng, nhiều khi cứ phải mua tù mù, đến khi người ta mang ra thì… vòng bi toàn số hiểm, không bán được. Gặp phải ông nào khôn đánh về toàn 6301, 6302… thì OK, vì đó là những cỡ thông dụng (ổ bánh xe Honda), chứ gặp những cỡ cả đời mới có một cái máy hỏng thì “ôm mồm”.
Thỉnh thoảng, bọn em cũng mua được một hai cái xe đạp Xpútnhích hoặc Sport. Xe Xpútnhích gác đờ bu sơn trắng, rẻ hơn Sport gác đờ bu mạ sáng. Nhưng cái này bọn em không ham lắm vì quả thực, khó bán lắm.

Một mặt hàng nữa là linh kiện điện tử. Toàn mặt hàng ra tiền cả. Thứ nhất là điốt 100A và 200A. Cái thứ này, với nền công nghiệp cô-ôpêrachíp của ta, rất cần. Bọn thuốc pháo, bọn mạ điện… đều cần cả. Điốt thì nặng, nhưng mua được thì sướng. Thứ nữa, là “bóng đồng” (transistor), chân mạ vàng cực dày. Cái thứ này chuyển cho bọn “phân kim” nó tách hết vàng ở chân ra rồi chuyển lại cho chợ Giời bán vẫn tốt. Một mặt hàng có giá khác nữa, là Áptômát Liên Xô, ối giời ôi, hồi đó mua được cũng sướng lắm.

Về sau, người có hàng cũng khôn hơn. Bọn em đến nhà phải mặc cả chết thôi, do người ta đi khảo giá rồi. Có khi, gặp phải thằng bỏ bom, nó giả cao ngất rồi bỏ đi, làm người ta ôm mãi không bán được còn mình thì cũng chẳng mua được.

Thời hoàng kim dần qua đi, sau đó đến thời của các chủ hàng “tướng, soái” gì đó đánh trực tiếp hàng từ Nga về, ở Việt Nam có các chủ hàng lớn mua trực tiếp luôn. Đến thời này, em đi làm thuê cho một chủ linh kiện điện tử. Có lần, đi mua “hàng kho” của bộ đội, chủ mua được gần 2000 chiếc đài VEF 206. Ngày đó, mỗi một đại đội hay trung đội gì đó, được trang bị một chiếc. Những chiếc vào kho rồi tuồn được ra chợ Giời là những chiếc đã hỏng rồi, đủ các bệnh tật. Trông thế thôi, mà hóa ra dễ chữa - chiếc đài chỉ có 6 transistor, linh kiện thì đầy chợ, nhà trồng được. Bọn em kiếm được một anh sinh viên Bách Khoa mới ra trường chưa có việc làm, ở quê lên, đến chữa. Anh Â. ấy, lấy 9 nghìn đồng / chiếc, về sau khi chủ em mua thêm được mấy kho thì hết đợt anh mua được 50m2 đất ở Thái Hà!

Bà chủ cũng là tay thức thời, đặt luôn hàng của một “ông cháu” ở Nga gửi về hàng ngàn bộ vỏ mới keng của VEF 206. Thế là những chiếc đài cũ được thay vỏ, chỉnh tiếng to kêu oang oác, mà tiếng của nó thì ấm lắm, bán về các vùng quê. Về sau, toàn bán buôn về các tỉnh, như bác Thuần ở Hải Dương, bác Yên ở Phúc Yên… mua mỗi đợt 5, 6 trăm chiếc. Cũng tự hào vì đã góp phần đem tiếng nói của Đảng về các vùng quê.

Cũng lạ, bây giờ mới nghĩ ra là hồi đó bọn em chỉ mua được hàng Liên Xô mà không mua được hàng từ những nước khác. Bọn đi Đức đóng hàng côngtennơ xe SimSon, thường về Hải Phòng. Bọn đi Tiệp thì chả biết về đường nào. Chỉ có hàng Liên Xô là sẵn.

Tuy nhiên, bọn em cũng làm được một vài đợt xe SimSon, hàng tháo rời nhưng rất ít.

Cái to nhất thuộc về Liên Xô mà bọn em mua thanh lý được, là hai chiếc máy bay AN 2 hai tầng cánh, của đoàn bay 91x., cũng phải chi cho ban chỉ huy đâu như một bữa chén gì đó (chả là bộ đội hồi đó chỉ được thanh lý mà không được cưa khí tài ra). Thế là cả tháng trời, hai chú thanh niên hai cái cưa sắt, hai bao tải, ngày nào cũng đi cưa máy bay. Bọn em được cấp nguyên một hanggar để cưa nó ra. Đuya-ra, bán quá tốt. Vải bọc cánh – bán được. Bánh xe – có bọn cao su mua. Động cơ, săt thép kim khí: bán cho bọn ô chợ Dừa. Mạch điện bọn em để lên bếp dầu, là linh kiện rụng hết cả ra. Riêng thiếc hàn ở trên mạch của mỗi máy bay phải được 1 ki-lô-gam. Còn dây điện bé bé các màu phải được vài chục ki-lô-mét. Nhìn chung, mua được cái máy bay lãi to.

Còn rất nhiều mặt hàng khác nữa, nhưng mà lâu quá em quên mất rồi. Có những cái mà nhà người ta không bán, như đồ lưu niệm, tủ quần áo, tủ gương… chứ cũng có những ông đánh về đến hàng chục con lật đật không biết để làm gì???

http://i241.photobucket.com/albums/ff10/thaobsls/2.jpg

http://i241.photobucket.com/albums/f...eluieRozi2.jpg

Hùng mì gói giỏi sưu tập ghê nhỉ. Tôi post cái này cho bác Hungson xem nhé, tay máy nghiệp dư, xin các bác bác bỏ qua yêu cầu chất lươngj nhé. http://i241.photobucket.com/albums/ff10/thaobsls/2.jpg http://i241.photobucket.com/albums/f...eluieRozi2.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...mi/las3BMP.jpg

http://i14.photobucket.com/albums/a3...gmi/las2-1.jpg