![]() |
Trích:
Tôi nhớ lúc ấy kem đánh răng thì đóng vào vỏ nhựa hoặc bằng nhôm mỏng nhưng sau đó có thể cho giản tiện hoặc không đủ vỏ nên họ để ở dạng bột như bột giặt bây giờ và gọi là xà phòng răng(không gọi là kem đánh răng) đóng vào gói nilon. Khi cần dùng xé thủng gói một đầu, nhúng bàn chải cho ướt cho vào bột nhấn một cái thế là đánh răng được. Còn xà phòng giặt sau khi hết loại XP 72% của Liên Xô thì VN ta sản xuất được xà phòng, các nhà máy này còn lại sau chiến dịch cải cách công thương nghiệp ở TP Hồ Chí Minh. Loại xà phòng giặt này không phải dạng nước mà dạng kem sền sệt đóng trong các túi nhựa nilon, kem có màu trắng đục hoặc màu xanh lơ. Khi giặt thì dùng tay quệt ra hòa với nước là giặt được. Xe đạp: Hồi những năm 70, chiếc xe đạp quý như chiếc ô-tô bây giờ, các gia đình khá giả thì tậu được xe ngoại của các nước XHCN như Mi-fa, xe Liên Xô có cái ghi-đông uốn xuống như sừng cừu, xe Vĩnh Cửu, Phượng Hoàng của Tàu khựa, xe Thống Nhất của Hà Nội...nhưng phổ biến nhất là xe tự lắp ráp. Nhiều người giữ gìn xe khá cẩn thận nhất là các cụ, đi đâu về họ cũng lau chùi sạch sẽ, bôi dầu mỡ quấn giẻ rồi treo lên giá hoặc bằng hai sợi dây. Thanh niên thích vi vu nhưng chưa sắm được xe, đi mượn xe của các cụ là điều không dễ. Sau giải phóng QT, mình tậu được cái khung xe, tra dầu mỡ quấn giẻ treo lên vách, thi thoảng cơ quan lại phân phối một vài thứ, bốc thăm được cái gì thì mua cái ấy, khu thì sợi xích, khi thì nan hoa, cái đùi đĩa...Ba năm sau thì lắp được cái xe đạp. Để trang trí, trước hai sợi dây phanh buộc một cành hoa nhựa, biển số xe treo trên khung ngang(xe nam khác xe nữ), ống bơm tay giắt vào hai cái mấu hàn sẵn dọc khung đứng của xe, đi đến đâu cũng phải khóa xe cẩn thận. Hóa ra cái phương tiện đơn giản ấy nó trở thành vật dụng quá cần thiết đối với mọi người kể cả ở Thủ đô. Những năm 80, ra Hà Nội thấy cứ mỗi lần tan tầm trên đường từ nhà máy Cao- Xà- Lá về Ngã Tư Sở thì xe đạp có đến hàng ngàn chiếc cùng đổ ra đường một lúc toàn màu áo xanh bảo hộ lao động nhìn thật vui mắt, đường sá nhỏ hẹp đâu được như bây giờ, ấy vậy mà chẳng có chuyện tắc đường. Trước ngày sang LX, đèo người yêu ra công viên Lê-Nin bằng xe đạp cọc cạch của nàng, đến chổ rẽ, cổ xe lỏng quá, lái sang cua mà bánh trước cứ đi thẳng, người lái kịp chống chân nhưng nàng thì oạch một cái đến rách cả quần. Xí hổ quá không biết làm sao nhưng nó lại thành một kỉ niệm riêng về chiếc xe đạp thời khốn khó. |
Trích:
"Sáng kiến" này có lẽ "bọn" Tây nó học ở anh Việt Nam ta. Em thấy ở Sài Gòn, nhiều văn phòng Thiết kế nước ngoài sử dụng Kiến trúc sư để làm công việc như một Họa viên. Hồ sơ phác thảo từ chính quốc đem sang, họ dùng "lực lượng đông đảo" đội ngũ này để "gia công" bản vẽ. Rẻ hơn và tiết kiệm được rất nhiều khi sử dụng Họa viên ở chính quốc. Lương khởi điểm ở các văn phòng này từ 200-250 USD. Nhưng dù sao vẫn tốt hơn nhiều so với lương của kiến trúc sư ở các cơ quan Tư vấn thiết kế nhà nước! Em có nhiều đàn em đang làm ở các văn phòng như thế. Phần lớn, họ đã chuyển ra ngoài làm để cảm thấy được thoải mái hơn, phóng khoáng hơn. Và quan trọng, họ được làm công việc thiết kế-được sống với nghề của mình dù có vất vả hơn! |
Trích:
|
Kế hoạch Ba thời bao cấp
Hẳn các bác cũng như tôi không thể quên được những ngày tháng khó khắn của những năm 80 của thế kỷ trước, giai đoạn cuối của thời bao cấp. Chưa khi nào mà cái nhu cầu “ăn no, mặc ấm” (chứ không phải là ăn ngon mặc đẹp) tưởng chừng như đơn giản (mà như thời nay vẫn nói là “nhỏ như con thỏ”) lại làm cho phần lớn các gia đình công nhân viên chức lo âu, suy tư đến như thế. Không lo lắng sao được khi mà Tháng 6 rồi vẫn chưa mua được khẩu phần lương thực của tháng 1, tất cả những cái gì ăn được đều được vận dụng đưa vào cơ cấu bữa ăn. Đã có nơi, cửa hàng lương thực đưa cả những thứ không ăn được để bán …thay gạo. Đã thế, việc ở cơ quan cũng không có nhiều nên cũng…chơi dài. Trong hoàn cảnh đó, “kế hoạch 3” ra đời. Vừa để giải quyết công ăn việc làm cho cán bộ công nhân, vừa tăng thêm thu nhập để cải thiện bữa ăn hàng ngày. Quá thiết thực! Mọi người đồng thanh hô “Hoan hô kế hoạch 3!” Cứ hoan hô cái đã, mặc dù cũng không hiểu tại sao lại gọi là kế hoạch 3. Sau có ông ở phòng hành chính cơ quan giải thích thế này: kế hoạch 1 là kế hoạch từ trên rót xuống, kế hoạch 2 là kế hoạch do cơ quan tự liên hệ được theo ngành nghề và chức năng nhiệm vụ quy định, còn kế hoạch 3 nôm na là tự xoay xở và không nhất thiết là phải theo đúng ngành nghề và chức năng nhiệm vụ gì cả. Thế là vì miếng cơm manh áo, chúng tôi đi làm kế hoạch 3. Thôi thì đủ nghề: phu hồ, bốc xếp, vận chuyển, đan mành, dệt thảm, dán hộp, may gia công… Cứ thấy mình làm được việc gì, thì đăng ký với phòng hành chính, để nếu có việc thích hợp thì phòng sẽ sắp xếp bố trí. Bây giờ, thì những công việc này cứ ra chợ lao động là đáp ứng được ngay. Không ôn nghèo kể khổ, nhưng vẫn muốn kể ra đây để thế hệ sau nếu vô tình gặp thuật ngữ “kế hoạch 3” trên sách báo thì còn biết đó là cái chi chi. |
Trích:
Vẫn còn bác ạ. (Có lẽ là do nền kinh tế của ta phát triển theo cơ chế thị trường nhưng vẫn "định hướng XHCN"!:emoticon-0150-hands). Có điều bây giờ những danh hiệu này không chỉ mang giá trị tinh thần như thời bao cấp mà còn kèm theo phần thưởng vật chất khá đáng kể. Chẳng hạn cơ quan CK, dù đã cổ phần hóa mấy năm nay nhưng vẫn duy trì những danh hiệu thi đua này,( ngoại trừ "tổ Lao động XHCN" được thay thế bằng "phòng xuất sắc"), kèm theo vài tháng lương "mềm" (lương theo năng suất lao động ngoài lương Nghị định) rất đáng kể, được đưa vào danh sách đề bạt, hoặc được suất du lịch nước ngoài v.v... Tất nhiên tiêu chuẩn khó hơn, chỉ tiêu cũng chỉ 5-10% số cán bộ nhân viên chứ không đại trà như trước. |
Trong tấm hình này có cái nét của thời “bao cấp”
http://i212.photobucket.com/albums/c...53/Phunu_3.jpg |
Em sinh ra trong thời bao cấp, nhưng lại chưa được bao cấp, nên em có một mong ước được bao cấp, ao ước hay khao khát thì đúng hơn, và sau mười lăm năm cuộc đời, em đã được bao cấp! Em biết, em vẫn còn may chán, vì nhiều người cho đến chết vẫn chưa được bao cấp.
Và, hôm nay được hầu chuyện các bác cũng là nhờ em được bao cấp 3 năm học chuyên toán, chứ nếu học trường huyện thì em bỏ ngay từ đầu. Ôi bao cấp! |
Trích:
Bác tinh ý thật. Bái phục... |
Trích:
|
Em nói các bác đừng cười, ngày xưa em rất sợ mùi xa phòng 72 nó giống mùi gián hôi lắm. Xà phòng thơm ''hoa nhài'' thì cũng thì phải để dành cho 2 đứa em nhỏ, cho nên em toàn gội đầu bồ kết và tắm bằng xa phòng bột. Cho đến tận bây giờ em vẫn tắm thế trước khi tắm sữa dê hay bất kể thứ gì khác. Khi đi xa nhà em vẫn thủ theo 1 gói xa bông bột để ''dưỡng thể'', nếu không thì kiểu gì vẫn cảm thấy bẩn như chưa tắm. Đúng là cái nghèo nó lận vào cả đời em đấy ạ.
Ngoài ra em có tay nghề thêu, đan, móc thuê rất tinh nhuệ như mọi thiếu nữ HN xưa. Giờ chẳng còn ai thuê em nữa, chỉ còn những hoài niệm mà thôi. @ ai đó: Khiếp, các bác zai nhà mình mắt tinh như cú vọ. Giờ em mới hiểu vì sao em ngồi trên chiếc xe không đèn đóm mà vưỡn còn nguyên vẹn về nhà. |
Ăn chia thời bao cấp
Như đã nói ở trên, “kế hoạch 3” là cứu cánh cho các gia đình công nhân viên chức trong việc cải thiện cơ cấu bữa ăn hàng ngày. Rất may cho Phòng tôi hồi đó, vợ của một anh cùng phòng là sếp của một cửa hàng bách hóa. Nếu có hàng hóa về, là chị lại ưu ái cho phòng tôi bốc dỡ hàng từ trên xe xuống và xếp vào kho. Hồi đó, đang khan hiếm tiền mặt, nên chúng tôi thường được trả công bằng hiện vật. Tất cả các thành quả của kế hoạch 3 được mang về nộp cho công đoàn phòng để công đoàn đứng ra chia cho mọi người. Tôi còn nhớ, có lần chúng tôi được trả công bằng 10 hộp sữa đặc “Ông Thọ”, nhưng phòng tôi lại có những 12 người. Chị tổ trưởng công đoàn cứ loay hoay mãi không biết chia thế nào cho hợp lý. Thế là chị triệu tập cuộc họp để lấy ý kiến tập thể. Tôi đưa ra ý kiến, bán đi lấy tiền chia cho dễ. Nào ai học được chữ “NG”! Tôi bị một đồng chí đảng viên quy kết tội “tiếp tay cho tư thương”. Cứ tưởng đồng chí chỉ phê bình thế thôi là đủ, nào ngờ sau đó đồng chí còn gạch tên tôi khỏi danh sách đi học “Đối Tượng” do chi đoàn đề xuất. Sau hơn một giờ đồng hồ tranh luận, nhưng vẫn không thỏa hiệp giải pháp ăn chia được với nhau, cuộc họp kết thúc với giải pháp tình thế như sau: xin ý kiến công đoàn cấp trên. Ngay trong ngày hôm sau, công đoàn cấp trên đã chỉ đạo “Đường sữa thì trên xuống, cuốc xẻng thì dưới lên”, cứ thế mà làm, không phải xin ý kiến. |
Trích:
CÁI CỨT GÌ CŨNG PHÂN MÀ PHÂN THÌ NHƯ CỨT. |
Trích:
|
Trích:
Vào những năm 80 của thế kỷ trước việc "qui ra thóc" mọi tiêu chuẩn phân phối (từ cái kim cho tới chiếc xe đạp Thống Nhất) rồi chia đều cho anh em trong đơn vị đã trở thành luật "bất thành văn" rồi. Còn nhớ ở phòng Sân bay nơi baodung làm việc có một bác người Nam tập kết, luôn qui từ "thóc" ra chuối và ăn luôn tại chỗ. Mọi người ngạc nhiên hỏi, thì bác ấy trả lời: lương thì vợ quản rồi, nay còn chút định, có mang về chia cũng chả ra sao, thôi thì vận vào người cho khỏe!:emoticon-0136-giggl |
Thưa các bác!
Ngoài việc tôi đã diễm phúc được "tận hưởng" một thời đã qua - thời bao cấp, có vài tác phẩm văn học (thực thụ) đã viết khá nhiều về giai đoạn đó mà tôi đã được đọc. Kể cả "Nhà số 10" của bác Phanhoamay. Mới đây Nhà Xuất bản Văn học đã ấn hành tác phẩm "Chuyện vớ vẩn" của Nhà văn Nguyễn Quang Lập. Tôi xin giới thiệu cùng các bác trích đoạn trong tác phẩm ấy để thấy cái nhìn về thời ấy của người đã trải qua cùng với bút pháp của mình - Nguyễn Quang Lập. Tôi cũng rất thích cách nhìn nhận, cách viết cũng như những tác phẩm, Blog của anh - Quechoa.info. Mời các bác!: NHỚ THỜI BAO CẤP. (Chuyện vớ vẩn-Nguyễn Quang Lập) Đã có vài ba phim truyền hình kể về thời bao cấp rồi nhưng chưa có phim nào ghi lại thật đúng thời ấy cả. Mình rất muốn làm một phim về thời bao cấp, làm thật chuẩn để mọi người nhớ lại cái thời đã qua. Nhiều chuyện bây giờ kể lại cho trẻ con chúng nó không tin, chỉ có phim kể lại may ra chúng nó mới tin. Cái thời bao cấp cái gì cũng ngược đời, giá cả không đi kèm với giá trị. Một bát phở năm hào trong khi một ngọn thuốc lá có lúc lên đến một đồng. Một chỉ vàng là 80 đồng, nếu biết kinh doanh thì chỉ cần một vườn thuốc cũng đã có vài chục cây vàng như chơi. Nhưng hồi đó không ai tính chuyện kinh doanh, kinh doanh là buôn bán, con người mới ai lại đi buôn bán. Ai nghĩ đến kinh doanh thì tự mình cũng thấy xấu hổ, chưa cần đến người khác chê cười. Cái thời ấu trĩ kinh khủng khiếp. Nhà cửa chật chội bê tha nhưng ai cũng bám lây cái nhà Nhà nước phân cho, ít ai nghĩ chuyện mua bán đổi chác nhà đất. Hồi ở Huế, mình mới về Sở Văn hóa, được phân một cái gọi là “căn hộ” 12 mét vuông, vợ chồng con cái cứ yên tâm ở vậy cho đến khi chia tỉnh. Trong khi đó một căn hộ 28 mét vuông chỉ 1,4 cây, một cái nhà vườn cách trung tâm 3,4 km cũng chỉ giá ấy. Đồ hàng vợ mình đi Nga về nếu bán cũng được 2 cây nhưng cả vợ lẫn chồng không hề nghĩ bán đi để mua nhà, cứ ở vậy chờ Nhà nước phân phối nhà mới, thế thôi. Giải phóng miền Nam, ông bác mình xin được suất di cư sang Pháp ở. Ông bác gọi ba mình vào cho cái nhà 4 lầu ở Quận I (Thành phố Hồ Chí Minh). Ba mình chẳng những không lấy lại còn trách ông bác, nói cho gì lại cho nhà, ai vô đó mà ở. Ba mình là một cán bộ cách mạng, không đời nào ông nghĩ đến lấy cái nhà đó rồi bán đi. Mua bán nhà là một cái gì rất xa lạ với ông. Đến khi ông bác bàn giao cái nhà cho Chính quyền, cho ba mình lấy đồ đạc trong nhà thì ông lại mừng húm, hí hửng khiêng khiêng dọn dọn mấy ngày mới xong, mừng như cha chết sống lại. Mình cũng thế thôi, ngày ở lính, cả tiểu đội phát hiện một cái hang chứa đồ quân trang lính Mỹ. Áo quần vải vóc hồi đó khan hiếm vô cùng, nếu khôn ngoan như bây giờ thì cái kho ấy đem bán hết cũng kiếm được cả vài trăm cây vàng chứ không ít. Nhưng chẳng ai nghĩ thu gom quần áo Mỹ làm gì, chỉ tranh nhau cắt dây dù đem về buộc võng. Xe Hon đa 67 lính cộng hòa bỏ chạy vứt đầy sân trung đoàn, ai biết đi thì lấy đi, đi xong rồi vứt đấy, chẳng ai thèm ngó ngàng, trong khi tiền để mua chiếc xe đạp thì nằm mơ cũng không có. Thời này kẻ giàu có thường bị khinh rẻ, coi thường. Mình nhớ hồi học lớp 5 mình ngồi gần con B., mẹ nó là mậu dịch viên (mậu dịch viên là hot girl thời bao cấp). Con B. ăn trắng mặc trơn, rõ là đồ tiểu tư sản, trong lớp đứa nào cũng ghét. Mới tí tuổi đầu mà đi học lúc nào cũng xức nước hoa thơm lừng. Sau này mình mới biết nó thích mình, ăn cắp nước hoa của mẹ nó để xức. Mình ngồi dịch ra, nó cứ lẫn tới, điên tiết mình vùng đứng dậy, nói thưa cô cho em ngồi chỗ khác. Cô hỏi sao, mình nói thưa cô bạn B. xức nước hoa khai mù em chịu không nổi. Vì chuyện đó mà từ đó cho đến lớp 10 con B. nhìn mình bằng nửa con mắt, hi hi. Chuyện đó không ngờ đến tai thầy hiệu trưởng. Hồi đó mình tương đối nổi tiếng trong trường, không phải vì học giỏi mà vì “con thầy Đạng”, ba mình là thầy của rất nhiều lãnh đạo to nhỏ trong tỉnh, cũng là thầy của thầy hiệu trưởng. Chào cờ sáng thứ Hai hàng tuần, thầy hiệu trưởng nói có một số học sinh còn nhỏ đã mang tư tưởng tiểu tư sản, áo quần là lượt, chải chuốt xức nước hoa rất kinh. Nước hoa là gì các em có biết không, đó là thứ của bọn ăn trên ngồi tróc chuyên đem ra để lừa bịp giai cấp công nông. Mình liếc sang con B., mặt nó cúi gằm, vô cùng sợ hãi. Thầy hiệu trưởng còn đến nhà mình khoe với ba mình, nói thưa thầy em đã chuyển thằng Lập sang bàn khác. Ba mình hỏi sao. Thầy nói nó ngồi gần con bé hôm nào cũng xức nước hoa khai mù. Ba mình trợn mắt há mồm, nói thế à? Chà chà… nguy hiểm quá! Anh chuyển đi là phải. Năm lớp 7 mình đạt giải cả văn lẫn toán học sinh giởi tỉnh, ba mình mừng lắm, ôm lấy thầy hiệu trưởng, nói công anh lớn quá, gia đình tôi ơn anh lắm lắm. Thầy hiệu trưởng mới khiêm tốn nói thưa thầy, nhờ thầy rèn cặp em Lập đó. Ba mình lắc đầu xua tay, nói không không, nếu anh không chuyển thàng Lập tránh xa con bé tiểu tư sản kia thì làm sao nó có thành tích như thế được. Hi hi chết cười. Cái thời giàu có là xâu xa nhiều chuyện cười ra nước mắt. Ai cũng thích giàu nhưng hết thảy đều ra vẻ coi khinh lũ giàu có. Nhà nào kha khá một chút đều chẳng dám phô ra ngoài, đặc biệt nhà cán bộ có chức có quyền một chút thì phải hết sức giữ gìn, làm con gà ăn cũng phải lén lút, giấu tiếng bịt hơi, sợ nhỡ may hàng xóm biết được thì bỏ mẹ. Người nghèo nếu có mổ heo cũng chả việc gì nhưng nếu là cán bộ có chức có quyền thì chỉ một bữa cá rán cũng đã thành vấn đề. Mình nhớ hồi mình học lớp 2, ba mình có khách trong tỉnh ra chơi, ông mổ gà đãi bạn. Ông sai mình ra ngoài ngõ đứng canh, rồi nhét con gà vào bao tải nhúng nước cho đến chết, không dám cắt tiết, sợ nó kêu. Khi ông luộc hay rán gà, mình phải chạy quanh vườn ngửi xem mùi có bay ra ngoài không. Khi ngửi thấy mùi thơm thì lật đật chạy vào, nói ba ơi thơm rồi thơm rồi. Ba mình lập tức lấy cái chăn trùm kín nồi. Đến khổ. Cán bộ đi làm chủ yếu dựa vào đồng lương, ai muốn kiếm thêm cũng phải giấu giếm, nếu lộ ra nhất định sẽ bị kiểm điểm lập trường không vững vàng, tư tưởng không ổn định, chân trong chân ngoài. Ít ai sống đủ bằng lương, thường thì đến nửa tháng là sạch bách. Khi đó phải tính chuyện bán cái gì đó để sống tiếp nửa tháng còn lại, đa phần chẳng biết bán gì ngoài việc đem tem phiếu tiêu chuẩn đi bán. Phiếu vải đem bán đầu tiên, sau đến phiếu thực phẩm. Chỉ cần có đủ gạo ngày 2 bữa là xong, ăn gì cũng được, mặc gì chả xong. Thời đó nhiều người chỉ có một bộ áo quần tươm tất, gọi là áo quần đi làm, ngày mặc đi làm, tối về giặt là phơi khô ngày mai mặc đi làm tiếp. Mình ở khu chung cư 24 Lê Lợi – Huế, cạnh nhà thằng Thịnh (Nguyễn Thế Thịnh) và anh T. Anh T. làm cùng sở với mình, anh hiền lành nhu mì, suốt ngày có khi không nói được một tiếng. Anh ở với thằng con trai trong cái phòng nhỏ hẹp như phòng mình. Cứ mỗi kỳ lĩnh lương, anh chia lương ra 30 phần bằng nhau, lấy dây chun cột thành 30 “bó” nhỏ, cất kín vào tủ. Mỗi ngày anh đem một “bó” tiền ra tiêu, chỉ tiêu đúng “bó” ấy thôi, thiếu thì nhịn, kiên quyết không chi lạm sang “bó” khác. Ngày nào có khách, anh buộc phải chi thêm “bó” khác thì ngày sau hoặc anh xách xe đi “thăm” nhà bà con, bạn bè kiếm bữa cơm, hoặc anh nằm co nghiến răng nhịn đói. Năm 1988, Đảng phát động công cuộc Đổi mới, anh em họp chi bộ phê phán cơ chế bao cấp rất hăng, anh T. vẫn ngồi yên không nói gì. Đến khi anh em tranh nhau phê phán hăng quá, anh giơ tay, nói tui có ý kiến. Anh đứng dậy mếu máo, nói các đồng chí nói chi thì nói, không được nói xấu chế độ. Nói xong anh đứng khóc òa như trẻ nhỏ. He he. (Trích: Tạp văn Chuyện vớ vẩn - Nguyễn Quang Lập. Nhà Xuất bản Văn học) |
| Giờ Hà Nội. Hiện tại là 04:15. |
Powered by: vBulletin v3.8.5 & Copyright © 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.
VBulletin ® is registered by www.nuocnga.net license.