Về dịch một từ hóa học
 

Đang ngồi chờ năm mới 2011, đọc lại thấy bài này về khoa học, cần phải dịch chính xác, nên góp thêm (Tôi dịch Nga-Việt nhiều tài liệu khoa học, nếu là về toán lý thì đúng chuyên nghành, kể cả các vấn đề phức tạp. Còn về hóa học, sinh vật biết với mức độ bình thường, không phải chuyên gia, nhưng cũng buộc phải dịch nhiều (vì không có ai đảm đương cả).

Như bạn minminixi nói "Инверсионная вольтамперометрия = Inversion voltammetry". Về hóa học từ Inversion có nghĩa là "sự nghịch chuyển". Trong Hóa phân tích tiếng Việt có các phương pháp sau: Von-ampe hòa tan (gọi đầy đủ: Von-ampe hòa tan hấp phụ xung vi phân: Von-ampe hấp phụ: Von-ampe vòng. Như vậy theo tôi cần dịch là:
Инверсионная вольтамперометрия = Phương pháp Von-ampe vòng (chứ không phải là Von-ampe hòa tan).

Các bác hiểu câu này như nào làm ơn nói cho em với!
" Вера же была строго проста, со всеми холодно и немного свысока любезна, независима и царственно спокойна"

Theo mình, câu này mô tả cô gái Vera:

Còn Vera thì lại giản dị một cách nghiêm ngặt, lịch sự một cách lạnh lùng và hơi hơi cao ngạo đối với tất cả mọi người, độc lập và bình tĩnh một cách vương giả.

Em hiểu cái nhà cô Вера này theo mô tả của bác nguyentiendungrus_83 giống với nhân vật trong bức tranh «Неизвестная» của Иван Крамской.

Vera có dáng vẻ giản dị một cách khắc khổ, với tất cả mọi người nàng lạnh lùng và nhã nhặn vẻ hạ cố, luôn giữ nét bình thản một cách độc lập và vương giả.

"... giữ nét bình thản một cách độc lập và vương giả", tức là: từ независима bổ nghĩa cho спокойна có phải không a.? (tôi hỏi là vì không quen phân tích ngữ pháp trong giảng dạy ở Việt Nam). Nếu như vậy thì không đúng, vì независима bổ nghĩa cho Вера, tức là: bản thân cô ta độc lập, chứ không phải chỉ nét bình thản.
Vì vậy, theo tôi, dịch như Nina trên kia đúng ý hơn (về hay tôi không nói, tu từ tiếng Việt dành cho các bác)

Hiểu một câu toàn tính từ ngắn đuôi mà không biết trong hoàn cảnh nào quả là khó. Dịch đúng ngữ pháp, đúng nghĩa của từ thì dễ. Nhưng hiểu được đúng tính cách, bắt được cái "hồn" của nhân vật mà không rõ trong ngữ cảnh quả là không dễ. Nhiều thứ ta không dịch được, chỉ có thể hiểu và cảm nhận được. Vì vậy em đã bày tỏ cảm nhận của mình về cô gái này ở post 642. Với cảm nhận như vậy, xin đưa ra phương án dịch như sau:

Vê-ra đã từng giản dị đến khắt khe, lịch thiệp lạnh lùng pha chút kiêu sa với tất cả mọi người, vững vàng và điềm tĩnh một cách quyền uy.

царственно không thấy có nghĩa "vương giả".

Nếu có ngữ cảnh thì chuyển ngữ sẽ sát và Việt hơn. Còn cách hiểu thì tôi hiểu thế này, các bác cân chỉnh thêm:

"Vêra thì giản dị đến khắt khe, với mọi người thì lịch sự kiểu lạnh lùng và hơi cao đạo, tự chủ và điềm tĩnh một cách uy quyền"

Em nhất trí với nhận xét của các bác, và xin chỉnh lại ph/án của mình:
Vera giản dị một cách khắc khổ, với tất cả mọi người nàng lạnh lùng và nhã nhặn vẻ đài các, độc lập và bình thản một cách uy nghi.

Tham gia đẽo thêm một chút:
Vera giản dị một cách khắc khổ, với tất cả mọi người nàng lạnh lùng và lịch sự một cách thái quá, độc lập và bình thản một cách uy nghi.

Bác quả là tinh tường, dùng chữ "uy nghi" rất xác đáng. Tôi cứ "khó chịu" mãi với từ "quyền uy" trong chổ dịch của bác MURIC, nhưng ngại với vốn tiếng Việt của bác ấy. Từ "царственный" nghĩa gần như "Величественный" - có uy nhưng không dùng quyền của mình, khác với từ "властный" mà gần với "quyền uy" hơn.

Theo tôi, tất cả trong câu của bác đều tốt, trừ 1 điểm: không thấy thể hiện từ "же", cho nên bác MURIC dịch "Vê-ra đã từng..." chính xác hơn.
Đề nghị các bác xem xét, nếu căn cứ thêm cách dùng một loạt các tính từ ngắn đuôi để nhấn mạnh, thì dịch là "Chính Vera đã là cô gái giản dị một cách khắc khổ, ..." (tiếp theo y như của bác USY) có hợp không?

Cảm ơn tất cả các bác! câu này là em đọc trong tác phẩm "chiếc vòng thạch lựu" (гранатовый браслет) của A. Cuprin. Dịch giả "Đoàng tử Huyến'' dịch. Em có bản song ngữ luôn. Đọc đến đoạn này em thấy rõ ràng là hơi có vấn đề, nên em post lên đây tham khảo ý kiến các bác. Câu này ông Đoàn tử Huyến dịch là : "Vera giản dị đến mức trang nghiêm, lịch sự một cách lạnh lùng và có phần hơi kênh kiệu với tất cả mọi người và tự tin như một bà hoàng." Đoạn đầu thì em thấy không sai nhưng hơi vấn đề ,có vẻ câu từ chưa được chau chuốt lắm, " đặc biệt chỗ cuối "tự tin như một bà hoàng là không đúng спокойна là điềm đạm, bình tĩnh...царственно rõ ràng đóng vai trò là một trạng từ chỉ mức độ, chứ không có nghĩa như một bà hoàng. Một lần nữa cảm ơn các bác. Trong các phương án dịch, em thích nhất phương án của bác USY đấy, lần nào bác cũng đưa phương án em thấy là hay nhất!:emoticon-0150-hands

Trời ơi! Chúng ta "đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt"! Em cho rằng, bác Đoàn Tử Huyến đã đã dịch quá chuẩn rồi. Rất phù hợp, toát được "hồn" của nhân vật, đúng như "Неизвестная" mà em vẫn cảm nhận, mặc dù người dịch đã lược bớt từ.
Dịch văn nhiều khi phải thoát ra khỏi những ràng buộc về ngữ pháp, ngữ nghĩa, cấu trúc cú pháp thông thường để đắm mình vào cảm xúc của tác giả. "Tự tin như một bà hoàng" - Tuyệt vời! Rất logic với "lạnh lùng và có phần hơi kênh kiệu".
Em xin nhận 2 điểm cho phần "dịch" của mình!

@ bác Dmitri Tran: Trình độ tiếng Việt của em hết lớp 10 (hệ 10 năm ngày xưa). Không hơn, không kém, bác ạ.

Tớ nhất trí cả 2 tay với Muzhik rằng tội gì mà "đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt". Bản dịch là dành cho những người không biết tiếng Nga hoặc những người biết tiếng Nga ở mức chưa dám đưa ra nhận xét gì về bản dịch. Còn với những người mà trình độ tiếng Nga đã ở mức dám đưa ra những lời nhận xét về bản dịch thì tốt nhất là hãy đọc nguyên bản và quên bản dịch ấy đi. Thế thôi.
Trước khi về nước tớ tình cờ mua được một tập truyện ngắn của V. Shukshin. Nhiều truyện rất hay, có rất nhiều tiếng lóng. Tớ nghĩ thầm: "Về nước có cái để đau đầu giết thì giờ rồi đây!". Nào ngờ chỉ vài tháng sau mua ngay được quyển ấy đã dịch ra tiếng Việt. Háo hức đọc xem thế nào thì...trời đất, "он опрокинул стакан" được dịch là "nó úp ngược cái cốc xuống" thay vì "nó nốc cạn cốc rượu", rồi thì những đoạn tớ tâm đắc nhất - chả thấy đâu cả (bỏ qua luôn, coi như không có trên đời!). Tớ vứt ngay bản dịch vào bếp than tổ ong và từ đó chỉ đọc bản dịch nếu không có nguyên bản.
Tớ vẫn biết rằng dịch văn (nhất lại là dịch thơ nữa) là rất rất khó, vô cùng khó. Nên chỉ dám dịch tài liệu chuyên ngành - nghe không xuôi tai lắm cũng được, miễn là người đọc hiểu đúng. Có lẽ dịch một tác phẩm văn học từ tiếng này sang tiếng khác cũng giống như chuyển độ dài một đoạn thẳng từ hệ mét sang hệ inches - chẳng thể nào khớp được 100%.

Mục tiêu cuối cùng của việc dịch thuật là sao cho người đọc bản dịch phải có được cảm nhận như người bản xứ đọc nguyên bản.

Phải nói là dù điều này giản dị thế song thật là khó. Có lẽ tôi cũng xin lạm bàn đôi lời, từ suy nghĩ của một người cũng đã từng dịch văn học và đã được đăng.

Thứ nhất, cái mục tiêu xem chừng giản dị trên kia đòi người dịch phải có trình độ ngoại ngữ đủ tốt, thêm vào đó người dịch phải rất giỏi tiếng mẹ đẻ. Đôi khi, tìm cho ra được một từ tiếng Việt thật phù hợp sẽ mất rất lâu, nhiều khi là nhiều ngày.

Thứ hai, ngay khái niệm cảm nhận của người bản xứ khi đọc nguyên bản cũng không duy nhất. Người bản xứ cũng có dăm bảy loại người với vốn văn hóa khác nhau, do vậy mức độ cảm nhận tác phẩm cũng sẽ khác nhau và vì thế sẽ là cả một dải rất rộng cho nhiều người với trình độ khác nhau có đất canh tác trên cánh đồng dịch thuật. Cũng y như thế với các đối tượng độc giả khác nhau cùng đọc một bản dịch. Bản dịch được đánh giá hay với người này có thể sẽ chưa là thật hay với người khác.

Vì vậy, ngoại trừ một số dịch giả đã thành danh, trong đó nhiều người đã trở nên những nhà văn hóa lớn là cầu nối rộng rãi và vững chắc cho 2 nền văn hóa khác nhau (Cao Xuân Hạo là một trong những dịch giả - nhà văn hóa lớn như thế), nói chung sẽ luôn có và luôn phải chấp nhận những dịch giả với các bản dịch chưa lành nghề.

Và, nói chung, chuyện bàn luận, chê-khen việc dịch thuật, nhất là dịch văn học, trong đó đặc biệt là dịch thơ, luôn và mãi luôn là một đề tài bàn mãi không thể dứt.

Ta cũng vẫn sẽ bực bội về bản dịch méo mó lộ rõ này nọ (cũng có khi sự bực bội được nói ra miệng ấy cũng lại chỉ là một sự khoe ngầm), và trớ trêu thay, vẫn cứ sẽ phải tạm bằng lòng với những cái ta có trên tay, mà nhiều khi cái sự bằng lòng ấy cũng lại phụ thuộc vào chính sự hiểu biết của bản thân ta vậy.

Vâng!Mỗi người một ý kiến một cảm nhận ,em biết Bác Đoàn tử Huyến là một trong những dịch giả nổi tiếng, kinh nghiệm và lâu năm trong làng dịch và em không dám múa rìu qua mắt thợ! nhưng vẫn muốn đưa ra chính kiến của mình! Với lại không phải em tự nhiên mà đưa ra như thế! đây là một loại bài tập mà em đang phải làm. Tức là đọc và nhận xét những cái hay cũng như cái dở, những cái chưa đúng của một bản dịch. :emoticon-0150-hands

Có ý kiến cho rằng một bản dịch như một cô gái, càng đẹp thì càng không chung thủy. Ý là nếu càng chung thủy với bản gốc thì càng không hay. Nhưng thầy em nói là : "vẫn có thể có các cô gái vừa chung thủy nhưng cũng vừa đẹp đấy chứ". Ý thầy em là phải làm sao cho vẫn giữ đc sự chung thủy với bản gốc, nhưng vẫn có nét hay, tức là khi người đọc, đọc lên thì thấy ít ra là uh vẫn chấp nhận được, tức không quá rời xa bản gốc quá, còn nếu rời xa quá thì có thể sẽ làm sai lệch ý tác giả muốn nói. Và em hoàn toàn đồng ý với ý kiến này.Tất nhiên đây cũng chỉ là ý kiến riêng của em. Vấn đề này vẫn còn nhiều tranh cãi lắm ạ! (xin lưu ý thêm, thầy em cũng là một trong những cây dịch gạo cội trong làng dịch, được nhiều người nể trọng, có điều vấn đề tế nhị, em không đưa tên ra ở đây).

Nói thêm một chút. Hồi ở nhà, em ruột bác Huyến là Đoàn Tử Nghĩa, giảng viên Khoa Lý, chơi khá thân với gia đình tôi (Anh Nghĩa có cô con gái học phổ thông, ở nhà hay gọi là "Xu-Xu", nay rất có thể cháu đang dưới nick nào đó trên NNN nối dòng dõi tiếng Nga....). Tôi được nói chuyện 1 lần với bác Huyến, là một trong những người được coi là kinh điển trong làng tiếng Nga của Việt Nam.

Phần trên tôi có nói "dịch như Nina trên kia đúng ý hơn" vì thấy trong ý "vương giả" của chị ấy có 1 phần ý của từ "царственно", nhưng không biết thể hiện thế nào. Trong câu trên của bác Huyến, được chổ hay nhất, đạt nhất dịch chữ "царственно" là "như một bà hoàng" thì suýt bị "gọt" bỏ "... không sai nhưng hơi vấn đề ,có vẻ câu từ chưa được chau chuốt lắm, " đặc biệt chỗ cuối "tự tin như một bà hoàng là không đúng... không có nghĩa như một bà hoàng".
Khi bác nói xuất xứ câu này, tôi phấn khởi là trước đây bác có chê tôi vài lần. Mong bác cứ tiếp tục chỉ trích tôi thoải mái, càng thẳng cánh thì tôi càng cảm thấy tự hào!.

Nhân đây xin đề nghị:
Nếu bạn nào đưa cụm từ để hỏi cách dịch sang tiếng Việt thì nên trích cả câu để hiểu đúng ngữ cảnh.
Nếu câu lấy từ các tác phẩm trong kho tàng VH thì nên nêu tên ấn phẩm và tác giả. Tôi sợ rằng, chúng ta cứ loay hoay kiễu dịch "vặn ốc vít mà không xem tổng thể" như thế này thì có ngày "đốt cả sách" như chơi!.
P.S.
Bác lại làm tôi nhớ đến cố Bộ trưởng Tạ Quang Bửu rồi!. Khi bác ấy được mời "cai quản" Bộ ĐH với 2 TS Khoa học, hàng chục TS mà trong tay chỉ có 1 bằng cao nhất là tốt nghiệp Cao đẳng nhảy đầm của Pháp.

Oh! Vâng bác yên tâm ạ! em nói gì thì em chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời nói của mình. Con người mà có lúc sai, lúc đúng. Sao mà lúc nào cũng đúng được! Quan trọng là thấy sai thì sửa thế thôi ạ! Như lần trước, em thấy mình sai nên em nói luôn đấy thôi. Còn tất nhiên em ở đây em đang chỉ dám đang đánh giá những tiểu tiết thôi, chứ đánh giá tổng thể bản dịch thì rõ ràng bản dịch cả truyện đã được in thành sách, chứng tỏ nó đã được kiểm định về chất lượng rồi, và không phải bác Đoàn tử Huyến tự nhiên đc vinh danh như thế.
Còn lần này, em nhận mình nói câu dịch: ..."tự tin như một bà hoàng không đúng" là em sai. Không phải vì em hiểu sai câu đó, em hiểu câu đó theo cách các bác trong diễn đàn đã dịch ra, cũng không phải vì bác nói trên kia,nên em nhận mình sai. Việc bác Đoàn tử Huyến kinh điển tiếng Nga thì em nghe lâu rồi(lúc đầu em nghĩ không thể hiểu câu đó như thế, và nghĩ rằng bác Huyến cũng có lúc sai chứ), mà là vì em mới hỏi một người bạn Nga, thì bạn ý nói câu đó đúng là có thể hiểu như bác Đoàn tử Huyến dịch! Người bản ngữ đã nói thế thì chắc chắn rồi!:emoticon-0150-hands

p/s: em không chê bác, mà em trách bác, không nói thẳng ra suy nghĩ của mình, có lúc bác sai bác không nhận, rồi hay đưa ra những cụm từ mang tính mỉa mai mà đối tượng trực tiếp là em và em cực kỳ dị ứng với những lời đó! Còn em luôn nói thằng và lý giải tại sao mình nói thế! Nếu ai thấy em sai, đưa ra lập luận. Em tâm phục khẩu phục (không nói lại được lời nào) Ok! em nhận ngay! Em chỉ xin là đừng nhận xét kiểu bóng gió, mỉa mai thôi ạ!

Nhờ các bác giúp cách dịch cụm từ "ниже пояса". Nó rất hay được dùng trong giao tiếp, ví dụ như trong câu sau:
"Я бы не хотел в отношениях с начальником опускаться ниже пояса. Мы же все люди. Не так ли?"
Và trong tiếng Việt có cụm từ tương tự như vậy để dùng cho mọi trường hợp không? (cho cả nghĩa đen và nghĩa bóng).

Vậy thì bối cảnh đã rõ, tại sao chúng ta không dịch luôn là "điềm tĩnh như Sa hoàng" mà phải loanh quanh? Như thế vẫn chuyển được nội hàm của từ và thiển ý của tác giả (đã lựa chọn từ đó)?

SM thử đưa ra 2 phương án dịch của mình:

1) Tôi hẳn chẳng muốn một mối quan hệ không đàng hoàng với thủ trưởng. Chúng ta đều là người cả, đúng không?

2) Tôi chẳng muốn phải hạ mình trước thủ trưởng. Chúng ta đều là người cả, đúng không?

Trong tiếng Việt, em thấy hay dùng cho nghĩa đen là "khom lưng"; cho nghĩa bóng là "khúm núm", "quỵ luỵ"!

Em thấy trong tiếng Nga cụm từ "ниже пояса" thường được dùng nhiều hơn trong cụm từ "удар ниже пояса". Mới đầu là quy định cấm "đòn đánh dưới thắt lưng" trong môn đấm bốc, sau đó cụm từ "удар ниже пояса" được dùng theo nghĩa bóng là "đòn sai luật, hèn hạ, đòn bẩn".
Chứ cụm từ "опускаться ниже пояса" theo nghĩa "quỵ lụy, khúm núm, quỳ gối, khom lưng" em thấy không được dùng với sắc thái làm bật nghĩa "ниже пояса" là "luồn cúi" mấy?

Cảm ơn SM, câu trên có thể hiễu cả 2 cách. Theo tôi, trong trường hợp cụ thể đó dịch như thế là ổn rôi.
Nhưng nếu chỉ "dùng cho nghĩa đen là "khom lưng"; cho nghĩa bóng là "khúm núm", "quỵ luỵ" như bác MURIC nói thì chưa đủ (3 ví dụ dưới).
Tất nhiên đi với "опускаться" thì it dùng hơn, nhưng khi dùng thì hay ở chổ: nó chỉ sự quỵ luỵ có tính chất bắt buộc, cưỡng ép chứ không như trong tiếng Việt.
Và nghĩa bóng không nhất thiết phải là "đòn sai luật, hèn hạ, đòn bẩn".

Các bác góp ý thêm, dịch thế nào cho hay. lột tả được kiễu nói thông thường của người Nga nếu dùng theo
nghĩa đen (đấm nốc ao - đo ván):
- Команда показывала весьма добротный футбол, но получила удар ниже пояса, - закончил свой репортаж комментатор.
nghĩa thô (quan hệ gần gũi):
- Почему современный юмор опустился "ниже пояса"?
- Я с ним ни разу не испытала удовлетворения – мне это было в прямом смысле удар ниже пояса!. (vợ than phiền về chồng)
nghĩa bóng:
- Удар ниже пояса злостным неплательщикам - Столичные власти опробовали новый способ воздействия на неплательщиков.(Đầu đề trang báo)

Em xin mạo muội đưa ra vài phương án:
- Đội đã chơi một thứ bóng đá cống hiến, nhưng lại chịu thất bại đau đớn. - Bình luận viên đã kết luận như vậy trong bài bình luận của mình.
Tại sao truyện cười ngày nay cứ phải bậy mới hay!
- Với ông ấy, tôi chưa lần nào được thỏa mãn - Tôi cảm giác như bị tra tấn với đúng nghĩa của nó.
- Thẳng tay trừng trị đối với những kẻ cố tình nợ thuế - Chính quyền thủ đô đã bắt đầu áp dụng một biện pháp mới nhằm đối phố với những kẻ trây ỳ trong việc đóng thuế.
- Thằng cánh vào hạ bộ :emoticon-0136-gigglđối với những kẻ cố tình trốn thuế - .....

Câu "Я бы не хотел в отношениях с начальником опускаться ниже пояса. Мы же все люди. Не так ли?" chỉ cần hiểu "Tôi chẳng hề muốn tự ti trong giao tiếp với sếp. Ta cùng là người bình đẳng mà. Vậy mới đúng chứ?" là khả thi trong hầu hết ngữ cảnh.

Em đồng ý, với bác! em cho là tư duy của người nga không giống người việt trong trường hợp này! Em chỉ đồng ý với nghĩa 1 mà bác SM đưa ra!

"Chân lý không sinh ra từ đám đông!" - Không thể biểu quyết để xác định tính đúng đắn của ý kiến trong thảo luận!
Nghĩa của "опускаться ниже пояса", ngoài nghĩa "quan hệ không đàng hoàng" như trong VD 1 của SM, còn được dùng để chỉ hạ thấp mình mà không có ý gì về gần gũi thể xác cả. Ví dụ câu tranh luận của nghị viên QH Ucraina Lyasko: «В борьбе со мной оппоненты опустились ниже пояса, и чувствуют они себя там достаточно комфортно»
(nguốn Báo Utro.ua - Новости" http://www.utro.ua/ru/comment/news/p...yasa1286448983

P.S. Vừa nhìn thấy, nhờ các bác đóng góp ý kiến nên dòng chữ về chuyên mục NNN "Dịch từ Nga sang Việt - hỏi đáp và trao đổi - Trang 34 - Nước Nga ... " đã lên trang 2 của công cụ tìm kiếm Google
http://www.google.com/search?ie=UTF-...630fa9d514c0f9

Tìm trên yandex về cụm từ "опускаться ниже пояса" thì hầu như em thấy câu nói của ông Ляшко đứng hàng đầu và được các nguồn trích đi trích lại trong trang tìm kiếm, ngoài ra không có nhiều nguồn lắm dùng cụm từ này theo nghĩa "hạ mình". Ý em muốn nói là cụm từ "ниже пояса" được ám chỉ ý nghĩa "vùng dưới thắt lưng" nhiều hơn. Ngay cả trong câu của ông Lyashko, phần sau của câu nói "и чувствуют они себя там достаточно комфортно" cũng có đôi chút sắc thái mỉa mai đối thủ liên quan đến vị trí mà đối thủ hạ mình xuống.

- Команда показывала весьма добротный футбол, но получила удар ниже пояса, - закончил свой репортаж комментатор.
- Đội đã chơi một thứ bóng đá cống hiến, nhưng lại chịu thất bại đau đớn. - Bình luận viên đã kết luận như vậy trong bài bình luận của mình.

Theo tôi:
- Đội đã chơi một thứ bóng đá chất lượng, nhưng lại chịu cú đánh dứoi thắt lưng. - Bình luận viên đã kết thúc bài bình luận của mình như vậy.
Trong môn boxing, có một quy định là không được đánh dưới thắt lưng. Đánh dưới thắt lưng là không đúng luật. Nhưng nó là một đòn rất ác, có thể hạ gục đối phương.
Tôi nghĩ rằng trong trường hợp này BLV nói bóng bảy, có ý tiếc cho đội bóng chơi tốt nhưng bị thua vì đối phương phản đòn có vi phạm luật mà trọng tài không thấy hoặc thấy mà không thổi phạt. Ví dụ: liệt vị, chơi bóng bằng tay, xô đấy người...

@ Bác Phan,

Hôm qua thấy bác bắt vở mấy bác khác về cái chiện U50 mấy lại U60. Hôm nay đọc cái này nhà cháu mừng húm vì có cái để vồ lại bác roài.

Ấy là cái từ liệt vị. Đúng ra nó phải là việt vị. Việt nghĩa là vượt trước, vượt qua, vượt lên trên, như trong các từ việt dã (dã nghĩa là đồng nội - việt dã nghĩa đen là vượt qua đồng nội, theo nghĩa bóng thì thi việt dã là thi chạy dài đường, qua nhiều nơi), ưu việt...

Việt vị, với chữ vị là vị trí, nghĩa đen là ở vị trí vượt quá, là từ chỉ lỗi cầu thủ ở vượt quá vị trí qui định (nhận bóng được phát từ cầu thủ khác của đội mình khi mình đang ở vị trí phía dưới cầu thủ cuối cùng của đối phương, trừ thủ môn).

Còn cái liệt vị của bác thì nghe hãi chết đi được bởi cánh đàn ông đàn ang ta kỵ dơ nhất với cái từ liệt liệt gì đó ạ (tiếng Hung nhà cháu nó gọi là impotens). Đi trận thì chả ai muốn lại là liệt sĩ sất dù có vinh quang đến mấy.

PS: Có ghép thêm cả tiền vào cái liệt liệt gì đó thì bảo đảm các bác như bác mấy lại bác cả... cũng quá hãi nhá (nhà cháu không dám chơi cái từ quá kinh vào chỗ này kẻo anh cu vidinh lại chột dạ, chạy mất dép khỏi 3N).

Hô hô.

Cảm ơn bác, dùng từ chất lượng để chỉ добротный là đúng rồi!.
và phân biệt kết thúc là закончил, khác với kết luận là заключил..
Bác cố gắng bớt chút thời gian vào topic này tham gia!.

P.S. Tôi có đọc "Lão Hâm" của bác. Thật thú vị và dí dỏm!.
Giã sử như dịch từ "Lão Hâm" ,theo ý bác, nó sẽ là gì trong tiếng Nga?

Đang đọc những bài cũ, thấy có chổ này cần bổ sung
" nháy máy” người Nga nói là "дай гудок" - từ "cửa miệng" của các cô gái và người ít tiền nạp ĐTDĐ.
Ví dụ: cậu thanh niên muốn sau này sẽ gọi cho cô gái vừa mới làm quen:
- Я тебе завтра позвоню, можно?
- Ладно. дай гудок!
- Ngày mai anh gọi cho em, có được không?
- Được rồi, anh nháy máy đi! (không hẳn đồng ý sẽ tiếp tục quan hệ qua điện thoại, nhưng cũng không từ chối hoàn toàn)

Ngoài sự ngắn gọn ra, "дай гудок" có khác với "набери мне а я тебе перезвоню" (gần như 100 % đồng ý sẽ tiếp tục quan hệ).

Chắc bác PHM lâu lâu mới vào topic này. SM thì chỉ biết từ này thôi: "полоумный". và nghĩ ai HÂM cũng vĩ đại cả.:emoticon-0136-giggl

Phương án của em là: Чудак, Чудачина, Сумосбродный.

Em lại phải "bắt bẻ" bác chút chút vậy: từ "quan hệ" trong tiếng Việt bây giờ bác chỉ nên dùng ở dạng danh từ, mà phải có tính từ hoặc cụm bổ từ đi kèm: "quan hệ Việt - Nga", "quan hệ công tác", "quan hệ giữa giáo viên và học sinh", "quan hệ nam nữ" v.v... Chứ nếu bác dùng không, nhất là dùng một mình từ này ở dạng động từ thì nhiều khi bị hiểu sai ý đi mất.
Vì sao không nên bác nên tham thảo bạn Мужик để cập nhật các анекдот hiện đại của VN.:emoticon-0150-hands

Qua một số "phương ngữ" mà bác Dmitri Tran hay sử dụng, em đoán bác người tỉnh Thanh. Nhân bác USY nhắc đến tên em và từ "quan hệ", em kể bác nghe truyện này (có thật 100%):

Ở các huyện giáp biển của Thanh Hoá, chủ hộ gia đình phần đông là các bà (vì các ông quanh năm suốt tháng đi biển). Một ông ngư dân đến Ngân hàng làm đơn vay vốn. Trong đơn, sau một loạt kê khai, đến mục "Quan hệ với chủ hộ", ông nắn nót: Biển động-tuần 5 lần.

Bậy nào,

Thế thì lũ lĩ khóa Viro rỉ hết cả lượt ah?

Các bác mod và BQT gọi ra "kiểm điểm" thì em đành phải tường trình thôi.
Bác USY:
"Chứ nếu bác dùng không, nhất là dùng một mình từ này ở dạng động từ thì nhiều khi bị hiểu sai ý đi mất."
- Em dùng ở đây là vì từ tiếng Nga "Связь" в общем понимании, hoàn toàn không có ý gì "bất chính" trên điễn đàn cả ạ!!!..
Bác nqbinhdi:
Thế thì lũ lĩ khóa Viro rỉ hết cả lượt ah?
Bên này nói khóa chắc là phải khóa Phần lan, khóa Viro "dổm" của TQ không ai dùng.

Bác Мужик:
Qua một số "phương ngữ" mà bác Dmitri Tran hay sử dụng, em đoán bác người tỉnh Thanh.
- Tức là bác bảo tôi "ăn rau má phá đường tàu" chứ gì?. Khiông ạ, em hoàn toàn không có gì dính líu với tỉnh Thanh cả, ngoài bài hát "Chào em cô gái Lam Hồng"
Xin khai báo nghiêm chỉnh: em người gốc Huế, mẹ người Cam Lộ (nơi mà nhạc sĩ Trần Hoàn có bài "Nắng chiều về...", 2 năm ở Vĩnh Linh (bút ký "Viên kim cương đầu cầu giới tuyến"), học chuyên Toán Đô Lương 1 năm rồi rồi tiếp ở Hà Nội... Cho nên viết tiếng Việt pha tạp, Bắc-Trung-Nam "nẩn nộn". Phát âm, chưa đến nổi như dân Nghi Lộc, nhưng cũng không được chuẩn lắm! (May mà NNN không có phần lồng tiếng :emoticon-0102-bigsm )

Thuật ngữ bóng đá tiếng Anh "offside" là "vị trí" đã "liệt", còn tiếng Pháp "hors-jeu" có nghĩa là ngoài cuộc chơi mà ta hay bắt chước là đọc là "oóc giơ"
Người Pháp đưa môn bóng đá vào Việt nam, lúc đầu các cụ dịch từ "hors-jeu" là "liệt vị". Chữ liệt ở đây giống chữ liệt trong "điểm liệt", thưa giáo sư.
Cha tôi từng chơi bóng đá những năm 30 và 40 của thế kỷ trước. Nhiều lần dạy tôi về chữ nghĩa, ông đã mang từ "liệt vị" này ra giảng giải. Ông còn đưa dẫn chứng báo chí thời đó toàn dùng từ "liệt vị"
Và ông cũng nói thêm từ "xút bóng" cũng là bắt nguồn từ tiếng Pháp, đáng ra phải phát âm là "xuýt" mới đúng.
Nhưng người ta nói sai lâu thành quen, bây giờ toàn nói là việt vị, xút bóng...

Tôi biết là nếu tôi viết "liệt vị" thể nào cũng có người "bắt giò". Coi như có một cơ hội để nói cho rõ thế nào là liệt vị.
Nhân tiện, có một từ mà gần đây người ta dùng sai, đó là từ "tuyệt vời". Tuyệt là tận cùng, là tối đa, là không thể hơn được nữa. Nó là tính từ không có cấp so sánh. Thế mà gần đây người ta cứ nói xưng xưng: "Rất tuyệt vời!", "Cực kỳ tuyệt vời!"
Song nếu tôi mà có phê phán mấy anh chị nói kiểu đó, họ thể nào cũng bảo tôi là... hâm!

Bác Dmitri Tran:
- Giã sử như dịch từ "Lão Hâm", theo ý bác, nó sẽ là gì trong tiếng Nga?
- Чудак!